% Ràmàyaõa: Uttarakàõóa % % This file generated by % rconv ../tokunaga/nr7.e % April 28, 1995: 1.14 p.m. % 7001001a pràptaràjyasya ràmasya ràkùasànàü vadhe kçte 7001001c àjagmur çùayaþ sarve ràghavaü pratinanditum 7001002a kau÷iko 'tha yavakrãto raibhya÷ cyavana eva ca 7001002c kaõvo medhàtitheþ putraþ pårvasyàü di÷i ye ÷ritàþ 7001003a svastyàtreya÷ ca bhagavàn namuciþ pramucus tathà 7001003c àjagmus te sahàgastyà ye ÷rità dakùiõàü di÷am 7001004a pçùadguþ kavaùo dhaumyo raudreya÷ ca mahàn çùiþ 7001004c te 'py àjagmuþ sa÷iùyà vai ye ÷ritàþ pa÷cimàü di÷am 7001005a vasiùñhaþ ka÷yapo 'thàtrir vi÷vàmitro 'tha gautamaþ 7001005c jamadagnir bharadvàjas te 'pi saptamaharùayaþ 7001006a saüpràpyaite mahàtmàno ràghavasya nive÷anam 7001006c viùñhitàþ pratihàràrthaü hutà÷anasamaprabhàþ 7001007a pratihàras tatas tårõam agastyavacanàd atha 7001007c samãpaü ràghavasyà÷u pravive÷a mahàtmanaþ 7001008a sa ràmaü dç÷ya sahasà pårõacandrasamadyutim 7001008c agastyaü kathayàm àsa saüpràtam çùibhiþ saha 7001009a ÷rutvà pràptàn munãüs tàüs tu bàlasåryasamaprabhàn 7001009c tadovàca nçpo dvàþsthaü prave÷aya yathàsukham 7001010a dçùñvà pràptàn munãüs tàüs tu pratyutthàya kçtà¤jaliþ 7001010c ràmo 'bhivàdya prayata àsanàny àdide÷a ha 7001011a teùu kà¤canacitreùu svàstãrõeùu sukheùu ca 7001011c yathàrham upaviùñàs te àsaneùv çùipuügavàþ 7001012a ràmeõa ku÷alaü pçùñàþ sa÷iùyàþ sapurogamàþ 7001012c maharùayo vedavido ràmaü vacanam abruvan 7001013a ku÷alaü no mahàbàho sarvatra raghunandana 7001013c tvàü tu diùñyà ku÷alinaü pa÷yàmo hata÷àtravam 7001014a na hi bhàraþ sa te ràma ràvaõo ràkùase÷varaþ 7001014c sadhanus tvaü hi lokàüs trãn vijayethà na saü÷ayaþ 7001015a diùñyà tvayà hato ràma ràvaõaþ putrapautravàn 7001015c diùñyà vijayinaü tvàdya pa÷yàmaþ saha bhàryayà 7001016a diùñyà prahasto vikaño viråpàkùo mahodaraþ 7001016c akampana÷ ca durdharùo nihatàs te ni÷àcaràþ 7001017a yasya pramàõàd vipulaü pramàõaü neha vidyate 7001017c diùñyà te samare ràma kumbhakarõo nipàtitaþ 7001018a diùñyà tvaü ràkùasendreõa dvandvayuddham upàgataþ 7001018c devatànàm avadhyena vijayaü pràptavàn asi 7001019a saükhye tasya na kiü cit tu ràvaõasya paràbhavaþ 7001019c dvandvayuddham anupràpto diùñyà te ràvaõir hataþ 7001020a diùñyà tasya mahàbàho kàlasyevàbhidhàvataþ 7001020c muktaþ suraripor vãra pràpta÷ ca vijayas tvayà 7001021a vismayas tv eùa naþ saumya saü÷rutyendrajitaü hatam 7001021c avadhyaþ sarvabhåtànàü mahàmàyàdharo yudhi 7001022a dattvà puõyàm imàü vãra saumyàm abhayadakùiõàm 7001022c diùñyà vardhasi kàkutstha jayenàmitrakar÷ana 7001023a ÷rutvà tu vacanaü teùàm çùãõàü bhàvitàtmanàm 7001023c vismayaü paramaü gatvà ràmaþ prà¤jalir abravãt 7001024a bhavantaþ kumbhakarõaü ca ràvaõaü ca ni÷àcaram 7001024c atikramya mahàvãryau kiü pra÷aüsatha ràvaõim 7001025a mahodaraü prahastaü ca viråpàkùaü ca ràkùasaü 7001025c atikramya mahàvãryàn kiü pra÷aüsatha ràvaõim 7001026a kãdç÷o vai prabhàvo 'sya kiü balaü kaþ paràkramaþ 7001026c kena và kàraõenaiùa ràvaõàd atiricyate 7001027a ÷akyaü yadi mayà ÷rotuü na khalv àj¤àpayàmi vaþ 7001027c yadi guhyaü na ced vaktuü ÷rotum icchàmi kathyatàm 7001027e kathaü ÷akro jitas tena kathaü labdhavara÷ ca saþ 7002001a tasya tadvacanaü ÷rutvà ràghavasya mahàtmanaþ 7002001c kumbhayonir mahàtejà vàkyam etad uvàca ha 7002002a ÷çõu ràjan yathàvçttaü yasya tejobalaü mahat 7002002c jaghàna ca ripån yuddhe yathàvadhya÷ ca ÷atrubhiþ 7002003a ahaü te ràvaõasyedaü kulaü janma ca ràghava 7002003c varapradànaü ca tathà tasmai dattaü bravãmi te 7002004a purà kçtayuge ràma prajàpatisutaþ prabhuþ 7002004c pulastyo nàma brahmarùiþ sàkùàd iva pitàmahaþ 7002005a nànukãrtyà guõàs tasya dharmataþ ÷ãlatas tathà 7002005c prajàpateþ putra iti vaktuü ÷akyaü hi nàmataþ 7002006a sa tu dharmaprasaïgena meroþ pàr÷ve mahàgireþ 7002006c tçõabindvà÷ramaü gatvà nyavasan munipuügavaþ 7002007a tapas tepe sa dharmàtmà svàdhyàyaniyatendriyaþ 7002007c gatvà÷ramapadaü tasya vighnaü kurvanti kanyakàþ 7002008a devapannagakanyà÷ ca ràjarùitanayà÷ ca yàþ 7002008c krãóantyo 'psarasa÷ caiva taü de÷am upapedire 7002009a sarvartuùåpabhogyatvàd ramyatvàt kànanasya ca 7002009c nitya÷as tàs tu taü de÷aü gatvà krãóanti kanyakàþ 7002010a atha ruùño mahàtejà vyàjahàra mahàmuniþ 7002010c yà me dar÷anam àgacchet sà garbhaü dhàrayiùyati 7002011a tàs tu sarvàþ pratigatàþ ÷rutvà vàkyaü mahàtmanaþ 7002011c brahma÷àpabhayàd bhãtàs taü de÷aü nopacakramuþ 7002012a tçõabindos tu ràjarùes tanayà na ÷çõoti tat 7002012c gatvà÷ramapadaü tasya vicacàra sunirbhayà 7002013a tasminn eva tu kàle sa pràjàpatyo mahàn çùiþ 7002013c svàdhyàyam akarot tatra tapasà dyotitaprabhaþ 7002014a sà tu vedadhvaniü ÷rutvà dçùñvà caiva tapodhanam 7002014c abhavat pàõóudehà sà suvya¤jita÷arãrajà 7002015a dçùñvà paramasaüvignà sà tu tadråpam àtmanaþ 7002015c idaü me kiü nv iti j¤àtvà pitur gatvàgrataþ sthità 7002016a tàü tu dçùñvà tathà bhåtàü tçõabindur athàbravãt 7002016c kiü tvam etat tv asadç÷aü dhàrayasy àtmano vapuþ 7002017a sà tu kçtvà¤jaliü dãnà kanyovàca tapodhanam 7002017c na jàne kàraõaü tàta yena me råpam ãdç÷am 7002018a kiü tu pårvaü gatàsmy ekà maharùer bhàvitàtmanaþ 7002018c pulastyasyà÷ramaü divyam anveùñuü svasakhãjanam 7002019a na ca pa÷yàmy ahaü tatra kàü cid apy àgatàü sakhãm 7002019c råpasya tu viparyàsaü dçùñvà càham ihàgatà 7002020a tçõabindus tu ràjarùis tapasà dyotitaprabhaþ 7002020c dhyànaü vive÷a tac càpi apa÷yad çùikarmajam 7002021a sa tu vij¤àya taü ÷àpaü maharùer bhàvitàtmanaþ 7002021c gçhãtvà tanayàü gatvà pulastyam idam abravãt 7002022a bhagavaüs tanayàü me tvaü guõaiþ svair eva bhåùitàm 7002022c bhikùàü pratigçhàõemàü maharùe svayam udyatàm 7002023a tapa÷caraõayuktasya ÷ràmyamàõendriyasya te 7002023c ÷u÷råùàtatparà nityaü bhaviùyati na saü÷ayaþ 7002024a taü bruvàõaü tu tadvàkyaü ràjarùiü dhàrmikaü tadà 7002024c jighçkùur abravãt kanyàü bàóham ity eva sa dvijaþ 7002025a dattvà tu sa gato ràjà svam à÷ramapadaü tadà 7002025c sàpi tatràvasat kanyà toùayantã patiü guõaiþ 7002025e prãtaþ sa tu mahàtejà vàkyam etad uvàca ha 7002026a parituùño 'smi bhadraü te guõànàü saüpadà bhç÷am 7002026c tasmàt te viramàmy adya putram àtmasamaü guõaiþ 7002026e ubhayor vaü÷akartàraü paulastya iti vi÷rutam 7002027a yasmàt tu vi÷ruto vedas tvayehàbhyasyato mama 7002027c tasmàt sa vi÷ravà nàma bhaviùyati na saü÷ayaþ 7002028a evam uktà tu sà kanyà prahçùñenàntaràtmanà 7002028c acireõaiva kàlena såtà vi÷ravasaü sutam 7002029a sa tu lokatraye khyàtaþ ÷aucadharmasamanvitaþ 7002029c piteva tapasà yukto vi÷ravà munipuügavaþ 7003001a atha putraþ pulastyasya vi÷ravà munipuügavaþ 7003001c acireõaiva kàlena piteva tapasi sthitaþ 7003002a satyavठ÷ãlavàn dakùaþ svàdhyàyanirataþ ÷uciþ 7003002c sarvabhogeùv asaüsakto nityaü dharmaparàyaõaþ 7003003a j¤àtvà tasya tu tadvçttaü bharadvàjo mahàn çùiþ 7003003c dadau vi÷ravase bhàryàü svàü sutàü devavarõinãm 7003004a pratigçhya tu dharmeõa bharadvàjasutàü tadà 7003004c mudà paramayà yukto vi÷ravà munipuügavaþ 7003005a sa tasyàü vãryasaüpannam apatyaü paramàdbhutam 7003005c janayàm àsa dharmàtmà sarvair brahmaguõair yutam 7003006a tasmi¤ jàte tu saühçùñaþ sa babhåva pitàmahaþ 7003006c nàma càsyàkarot prãtaþ sàrdhaü devarùibhis tadà 7003007a yasmàd vi÷ravaso 'patyaü sàdç÷yàd vi÷ravà iva 7003007c tasmàd vai÷ravaõo nàma bhaviùyaty eùa vi÷rutaþ 7003008a sa tu vai÷ravaõas tatra tapovanagatas tadà 7003008c avardhata mahàtejà hutàhutir ivànalaþ 7003009a tasyà÷ramapadasthasya buddhir jaj¤e mahàtmanaþ 7003009c cariùye niyato dharmaü dharmo hi paramà gatiþ 7003010a sa tu varùasahasràõi tapas taptvà mahàvane 7003010c pårõe varùasahasre tu taü taü vidhim avartata 7003011a jalà÷ã màrutàhàro niràhàras tathaiva ca 7003011c evaü varùasahasràõi jagmus tàny eva varùavat 7003012a atha prãto mahàtejàþ sendraiþ suragaõaiþ saha 7003012c gatvà tasyà÷ramapadaü brahmedaü vàkyam abravãt 7003013a parituùño 'smi te vatsa karmaõànena suvrata 7003013c varaü vçõãùva bhadraü te varàrhas tvaü hi me mataþ 7003014a athàbravãd vai÷ravaõaþ pitàmaham upasthitam 7003014c bhagava§l lokapàlatvam iccheyaü vittarakùaõam 7003015a tato 'bravãd vai÷ravaõaü parituùñena cetasà 7003015c brahmà suragaõaiþ sàrdhaü bàóham ity eva hçùñavat 7003016a ahaü hi lokapàlànàü caturthaü sraùñum udyataþ 7003016c yamendravaruõànàü hi padaü yat tava cepsitam 7003017a tatkçtaü gaccha dharmaj¤a dhane÷atvam avàpnuhi 7003017c yamendravaruõànàü hi caturtho 'dya bhaviùyasi 7003018a etac ca puùpakaü nàma vimànaü såryasaünibham 7003018c pratigçhõãùva yànàrthaü trida÷aiþ samatàü vraja 7003019a svasti te 'stu gamiùyàmaþ sarva eva yathàgatam 7003019c kçtakçtyà vayaü tàta dattvà tava mahàvaram 7003020a gateùu brahmapårveùu deveùv atha nabhastalam 7003020c dhane÷aþ pitaraü pràha vinayàt praõato vacaþ 7003021a bhagava§l labdhavàn asmi varaü kamalayonitaþ 7003021c nivàsaü na tu me devo vidadhe sa prajàpatiþ 7003022a tat pa÷ya bhagavan kaü cid de÷aü vàsàya naþ prabho 7003022c na ca pãóà bhaved yatra pràõino yasya kasya cit 7003023a evam uktas tu putreõa vi÷ravà munipuügavaþ 7003023c vacanaü pràha dharmaj¤a ÷råyatàm iti dharmavit 7003024a laïkà nàma purã ramyà nirmità vi÷vakarmaõà 7003024c ràkùasànàü nivàsàrthaü yathendrasyàmaràvatã 7003025a ramaõãyà purã sà hi rukmavaidåryatoraõà 7003025c ràkùasaiþ sà parityaktà purà viùõubhayàrditaiþ 7003025e ÷ånyà rakùogaõaiþ sarvai rasàtalatalaü gataiþ 7003026a sa tvaü tatra nivàsàya rocayasva matiü svakàm 7003026c nirdoùas tatra te vàso na ca bàdhàsti kasya cit 7003027a etac chrutvà tu dharmàtmà dharmiùñhaü vacanaü pituþ 7003027c nive÷ayàm àsa tadà laïkàü parvatamårdhani 7003028a nairçtànàü sahasrais tu hçùñaiþ pramuditaiþ sadà 7003028c acireõaikakàlena saüpårõà tasya ÷àsanàt 7003029a atha tatràvasat prãto dharmàtmà nairçtàdhipaþ 7003029c samudraparidhànàyàü laïkàyàü vi÷ravàtmajaþ 7003030a kàle kàle vinãtàtmà puùpakeõa dhane÷varaþ 7003030c abhyagacchat susaühçùñaþ pitaraü màtaraü ca saþ 7003031a sa devagandharvagaõair abhiùñutas; tathaiva siddhaiþ saha càraõair api 7003031c gabhastibhiþ sårya ivaujasà vçtaþ; pituþ samãpaü prayayau ÷riyà vçtaþ 7004001a ÷rutvàgastyeritaü vàkyaü ràmo vismayam àgataþ 7004001c pårvam àsãt tu laïkàyàü rakùasàm iti saübhavaþ 7004002a tataþ ÷iraþ kampayitvà tretàgnisamavigraham 7004002c agastyaü taü muhur dçùñvà smayamàno 'bhyabhàùata 7004003a bhagavan pårvam apy eùà laïkàsãt pi÷ità÷inàm 7004003c itãdaü bhavataþ ÷rutvà vismayo janito mama 7004004a pulastyavaü÷àd udbhåtà ràkùasà iti naþ ÷rutam 7004004c idànãm anyata÷ càpi saübhavaþ kãrtitas tvayà 7004005a ràvaõàt kumbhakarõàc ca prahastàd vikañàd api 7004005c ràvaõasya ca putrebhyaþ kiü nu te balavattaràþ 7004006a ka eùàü pårvako brahman kiünàmà kiütapobalaþ 7004006c aparàdhaü ca kaü pràpya viùõunà dràvitàþ purà 7004007a etad vistarataþ sarvaü kathayasva mamànagha 7004007c kautåhalaü kçtaü mahyaü nuda bhànur yathà tamaþ 7004008a ràghavasya tu tac chrutvà saüskàràlaükçtaü vacaþ 7004008c ãùadvismayamànas tam agastyaþ pràha ràghavam 7004009a prajàpatiþ purà sçùñvà apaþ salilasaübhavaþ 7004009c tàsàü gopàyane sattvàn asçjat padmasaübhavaþ 7004010a te sattvàþ sattvakartàraü vinãtavad upasthitàþ 7004010c kiü kurma iti bhàùantaþ kùutpipàsàbhayàrditàþ 7004011a prajàpatis tu tàny àha sattvàni prahasann iva 7004011c àbhàùya vàcà yatnena rakùadhvam iti mànadaþ 7004012a rakùàma iti tatrànyair yakùàmeti tathàparaiþ 7004012c bhuïkùitàbhuïkùitair uktas tatas tàn àha bhåtakçt 7004013a rakùàma iti yair uktaü ràkùasàs te bhavantu vaþ 7004013c yakùàma iti yair uktaü te vai yakùà bhavantu vaþ 7004014a tatra hetiþ praheti÷ ca bhràtarau ràkùasarùabhau 7004014c madhukaiñabhasaükà÷au babhåvatur ariüdamau 7004015a prahetir dhàrmikas tatra na dàràn so 'bhikàïkùati 7004015c hetir dàrakriyàrthaü tu yatnaü param athàkarot 7004016a sa kàlabhaginãü kanyàü bhayàü nàma bhayàvahàm 7004016c udàvahad ameyàtmà svayam eva mahàmatiþ 7004017a sa tasyàü janayàm àasa hetã ràkùasapuügavaþ 7004017c putraü putravatàü ÷reùñho vidyutke÷a iti ÷rutam 7004018a vidyutke÷o hetiputraþ pradãptàgnisamaprabhaþ 7004018c vyavardhata mahàtejàs toyamadhya ivàmbujam 7004019a sa yadà yauvanaü bhadram anupràpto ni÷àcaraþ 7004019c tato dàrakriyàü tasya kartuü vyavasitaþ pità 7004020a saüdhyàduhitaraü so 'tha saüdhyàtulyàü prabhàvataþ 7004020c varayàm àsa putràrthaü hetã ràkùasapuügavaþ 7004021a ava÷yam eva dàtavyà parasmai seti saüdhyayà 7004021c cintayitvà sutà dattà vidyutke÷àya ràghava 7004022a saüdhyàyàs tanayàü labdhvà vidyutke÷o ni÷àcaraþ 7004022c ramate sa tayà sàrdhaü paulomyà maghavàn iva 7004023a kena cit tv atha kàlena ràma sàlakañaükañà 7004023c vidyutke÷àd garbham àpa ghanaràjir ivàrõavàt 7004024a tataþ sà ràkùasã garbhaü ghanagarbhasamaprabham 7004024c prasåtà mandaraü gatvà gaïgà garbham ivàgnijam 7004025a tam utsçjya tu sà garbhaü vidyutke÷àd ratàrthinã 7004025c reme sà patinà sàrdhaü vismçtya sutam àtmajam 7004026a tayotsçùñaþ sa tu ÷i÷uþ ÷aradarkasamadyutiþ 7004026c pàõim àsye samàdhàya ruroda ghanaràó iva 7004027a athopariùñàd gacchan vai vçùabhastho haraþ prabhuþ 7004027c apa÷yad umayà sàrdhaü rudantaü ràkùasàtmajam 7004028a kàruõyabhàvàt pàrvatyà bhavas tripurahà tataþ 7004028c taü ràkùasàtmajaü cakre màtur eva vayaþ samam 7004029a amaraü caiva taü kçtvà mahàdevo 'kùayo 'vyayaþ 7004029c puram àkà÷agaü pràdàt pàrvatyàþ priyakàmyayà 7004030a umayàpi varo datto ràkùasãnàü nçpàtmaja 7004030c sadyopalabdhir garbhasya prasåtiþ sadya eva ca 7004030e sadya eva vayaþpràptir màtur eva vayaþ samam 7004031a tataþ suke÷o varadànagarvitaþ; ÷riyaü prabhoþ pràpya harasya pàr÷vataþ 7004031c cacàra sarvatra mahàmatiþ khagaþ; khagaü puraü pràpya puraüdaro yathà 7005001a suke÷aü dhàrmikaü dçùñvà varalabdhaü ca ràkùasaü 7005001c gràmaõãr nàma gandharvo vi÷vàvasusamaprabhaþ 7005002a tasya devavatã nàma dvitãyà ÷rãr ivàtmajà 7005002c tàü suke÷àya dharmeõa dadau dakùaþ ÷riyaü yathà 7005003a varadànakçtai÷varyaü sà taü pràpya patiü priyam 7005003c àsãd devavatã tuùñà dhanaü pràpyeva nirdhanaþ 7005004a sa tayà saha saüyukto raràja rajanãcaraþ 7005004c a¤janàd abhiniùkràntaþ kareõveva mahàgajaþ 7005005a devavatyàü suke÷as tu janayàm àsa ràghava 7005005c trãüs trinetrasamàn putràn ràkùasàn ràkùasàdhipaþ 7005005e màlyavantaü sumàliü ca màliü ca balinàü varam 7005006a trayo lokà ivàvyagràþ sthitàs traya ivàgnayaþ 7005006c trayo mantrà ivàtyugràs trayo ghorà ivàmayàþ 7005007a trayaþ suke÷asya sutàs tretàgnisamavarcasaþ 7005007c vivçddhim agamaüs tatra vyàdhayopekùità iva 7005008a varapràptiü pitus te tu j¤àtvai÷varyaü tato mahat 7005008c tapas taptuü gatà meruü bhràtaraþ kçtani÷cayàþ 7005009a pragçhya niyamàn ghoràn ràkùasà nçpasattama 7005009c vicerus te tapo ghoraü sarvabhåtabhayàvaham 7005010a satyàrjavadamopetais tapobhir bhuvi duùkaraiþ 7005010c saütàpayantas trã§l lokàn sadevàsuramànuùàn 7005011a tato vibhu÷ caturvaktro vimànavaram àsthitaþ 7005011c suke÷aputràn àmantrya varado 'smãty abhàùata 7005012a brahmàõaü varadaü j¤àtvà sendrair devagaõair vçtam 7005012c åcuþ prà¤jalayaþ sarve vepamànà iva drumàþ 7005013a tapasàràdhito deva yadi no di÷ase varam 7005013c ajeyàþ ÷atruhantàras tathaiva cirajãvinaþ 7005013e prabhaviùõavo bhavàmeti parasparam anuvratàþ 7005014a evaü bhaviùyatãty uktvà suke÷atanayàn prabhuþ 7005014c prayayau brahmalokàya brahmà bràhmaõavatsalaþ 7005015a varaü labdhvà tataþ sarve ràma ràtriücaràs tadà 7005015c suràsuràn prabàdhante varadànàt sunirbhayàþ 7005016a tair vadhyamànàs trida÷àþ sarùisaüghàþ sacàraõàþ 7005016c tràtàraü nàdhigacchanti nirayasthà yathà naràþ 7005017a atha te vi÷vakarmàõaü ÷ilpinàü varam avyayam 7005017c åcuþ sametya saühçùñà ràkùasà raghusattama 7005018a gçhakartà bhavàn eva devànàü hçdayepsitam 7005018c asmàkam api tàvat tvaü gçhaü kuru mahàmate 7005019a himavantaü samà÷ritya meruü mandaram eva và 7005019c mahe÷varagçhaprakhyaü gçhaü naþ kriyatàü mahat 7005020a vi÷vakarmà tatas teùàü ràkùasànàü mahàbhujaþ 7005020c nivàsaü kathayàm àsa ÷akrasyevàmaràvatãm 7005021a dakùiõasyodadhes tãre trikåño nàma parvataþ 7005021c ÷ikhare tasya ÷ailasya madhyame 'mbudasaünibhe 7005021e ÷akunair api duùpràpe ñaïkacchinnacaturdi÷i 7005022a triü÷adyojanavistãrõà svarõapràkàratoraõà 7005022c mayà laïketi nagarã ÷akràj¤aptena nirmità 7005023a tasyàü vasata durdharùàþ puryàü ràkùasasattamàþ 7005023c amaràvatãü samàsàdya sendrà iva divaukasaþ 7005024a laïkàdurgaü samàsàdya ràkùasair bahubhir vçtàþ 7005024c bhaviùyatha duràdharùàþ ÷atråõàü ÷atrusådanàþ 7005025a vi÷vakarmavacaþ ÷rutvà tatas te ràma ràkùasàþ 7005025c sahasrànucarà gatvà laïkàü tàm avasan purãm 7005026a dçóhapràkàraparikhàü haimair gçha÷atair vçtàm 7005026c laïkàm avàpya te hçùñà viharanti ni÷àcaràþ 7005027a narmadà nàma gandharvã nànàdharmasamedhità 7005027c tasyàþ kanyàtrayaü hy àsãd dhã÷rãkãrtisamadyuti 7005028a jyeùñhakrameõa sà teùàü ràkùasànàm aràkùasã 7005028c kanyàs tàþ pradadau hçùñà pårõacandranibhànanàþ 7005029a trayàõàü ràkùasendràõàü tisro gandharvakanyakàþ 7005029c màtrà dattà mahàbhàgà nakùatre bhagadaivate 7005030a kçtadàràs tu te ràma suke÷atanayàþ prabho 7005030c bhàryàbhiþ saha cikrãóur apsarobhir ivàmaràþ 7005031a tatra màlyavato bhàryà sundarã nàma sundarã 7005031c sa tasyàü janayàm àsa yad apatyaü nibodha tat 7005032a vajramuùñir viråpàkùo durmukha÷ caiva ràkùasaþ 7005032c suptaghno yaj¤akopa÷ ca mattonmattau tathaiva ca 7005032e analà càbhavat kanyà sundaryàü ràma sundarã 7005033a sumàlino 'pi bhàryàsãt pårõacandranibhànanà 7005033c nàmnà ketumatã nàma pràõebhyo 'pi garãyasã 7005034a sumàlã janayàm àsa yad apatyaü ni÷àcaraþ 7005034c ketumatyàü mahàràja tan nibodhànupårva÷aþ 7005035a prahasto 'kampanai÷ caiva vikañaþ kàlakàrmukaþ 7005035c dhåmràk÷a÷ càtha daõóa÷ ca supàr÷va÷ ca mahàbalaþ 7005036a saühràdiþ praghasa÷ caiva bhàsakarõa÷ ca ràkùasaþ 7005036c ràkà puùpotkañà caiva kaikasã ca ÷ucismità 7005036e kumbhãnasã ca ity ete sumàleþ prasavàþ smçtàþ 7005037a màles tu vasudà nàma gandharvã råpa÷àlinã 7005037c bhàryàsãt padmapatràkùã svakùã yakùãvaropamà 7005038a sumàler anujas tasyàü janayàm àsa yat prabho 7005038c apatyaü kathyamànaü tan mayà tvaü ÷çõu ràghava 7005039a anala÷ cànila÷ caiva haraþ saüpàtir eva ca 7005039c ete vibhãùaõàmàtyà màleyàs te ni÷àcaràþ 7005040a tatas tu te ràkùasapuügavàs trayo; ni÷àcaraiþ putra÷atai÷ ca saüvçtàþ 7005040c suràn sahendràn çùinàgadànavàn; babàdhire te balavãryadarpitàþ 7005041a jagad bhramanto 'nilavad duràsadà; raõe ca mçtyupratimàþ samàhitàþ 7005041c varapradànàd abhigarvità bhç÷aü; kratukriyàõàü pra÷amaükaràþ sadà 7006001a tair vadhyamànà devà÷ ca çùaya÷ ca tapodhanàþ 7006001c bhayàrtàþ ÷araõaü jagmur devadevaü mahe÷varam 7006002a te sametya tu kàmàriü tripuràriü trilocanam 7006002c åcuþ prà¤jalayo devà bhayagadgadabhàùiõaþ 7006003a suke÷aputrair bhagavan pitàmahavaroddhataiþ 7006003c prajàdhyakùa prajàþ sarvà bàdhyante ripubàdhana 7006004a ÷araõyàny a÷araõyàni à÷ramàõi kçtàni naþ 7006004c svargàc ca cyàvitaþ ÷akraþ svarge krãóanti ÷akravat 7006005a ahaü viùõur ahaü rudro brahmàhaü devaràó aham 7006005c ahaü yamo 'haü varuõa÷ candro 'haü ravir apy aham 7006006a iti te ràkùasà deva varadànena darpitàþ 7006006c bàdhante samaroddharùà ye ca teùàü puraþsaràþ 7006007a tan no devabhayàrtànàm abhayaü dàtum arhasi 7006007c a÷ivaü vapur àsthàya jahi daivatakaõñakàn 7006008a ity uktas tu suraiþ sarvaiþ kapardã nãlalohitaþ 7006008c suke÷aü prati sàpekùa àha devagaõàn prabhuþ 7006009a nàhaü tàn nihaniùyàmi avadhyà mama te 'suràþ 7006009c kiü tu mantraü pradàsyàmi yo vai tàn nihaniùyati 7006010a evam eva samudyogaü puraskçtya surarùabhàþ 7006010c gacchantu ÷araõaü viùõuü haniùyati sa tàn prabhuþ 7006011a tatas te jaya÷abdena pratinandya mahe÷varam 7006011c viùõoþ samãpam àjagmur ni÷àcarabhayàrditàþ 7006012a ÷aïkhacakradharaü devaü praõamya bahumànya ca 7006012c åcuþ saübhràntavad vàkyaü suke÷atanayàrditàþ 7006013a suke÷atanayair devatribhis tretàgnisaünibhaiþ 7006013c àkramya varadànena sthànàny apahçtàni naþ 7006014a laïkà nàma purã durgà trikåña÷ikhare sthità 7006014c tatra sthitàþ prabàdhante sarvàn naþ kùaõadàcaràþ 7006015a sa tvam asmatpriyàrthaü tu jahi tàn madhusådana 7006015c cakrakçttàsyakamalàn nivedaya yamàya vai 7006016a bhayeùv abhayado 'smàkaü nànyo 'sti bhavatà samaþ 7006016c nuda tvaü no bhayaü deva nãhàram iva bhàskaraþ 7006017a ity evaü daivatair ukto devadevo janàrdanaþ 7006017c abhayaü bhayado 'rãõàü dattvà devàn uvàca ha 7006018a suke÷aü ràkùasaü jàne ã÷àna varadarpitam 7006018c tàü÷ càsya tanayठjàne yeùàü jyeùñhaþ sa màlyavàn 7006019a tàn ahaü samatikràntamaryàdàn ràkùasàdhamàn 7006019c sådayiùyàmi saügràme surà bhavata vijvaràþ 7006020a ity uktàs te suràþ sarve viùõunà prabhaviùõunà 7006020c yathà vàsaü yayur hçùñàþ pra÷amanto janàrdanam 7006021a vibudhànàü samudyogaü màlyavàn sa ni÷àcaraþ 7006021c ÷rutvà tau bhràtarau vãràv idaü vacanam abravãt 7006022a amarà çùaya÷ caiva saühatya kila ÷aükaram 7006022c asmadvadhaü parãpsanta idam åcus trilocanam 7006023a suke÷atanayà deva varadànabaloddhatàþ 7006023c bàdhante 'smàn samudyuktà ghoraråpàþ pade pade 7006024a ràkùasair abhibhåtàþ sma na ÷aktàþ sma umàpate 7006024c sveùu ve÷masu saüsthàtuü bhayàt teùàü duràtmanàm 7006025a tad asmàkaü hitàrthe tvaü jahi tàüs tàüs trilocana 7006025c ràkùasàn huükçtenaiva daha pradahatàü vara 7006026a ity evaü trida÷air ukto ni÷amyàndhakasådanaþ 7006026c ÷iraþ karaü ca dhunvàna idaü vacanam abravãt 7006027a avadhyà mama te devàþ suke÷atanayà raõe 7006027c mantraü tu vaþ pradàsyàmi yo vai tàn nihaniùyati 7006028a yaþ sa cakragadàpàõiþ pãtavàsà janàrdanaþ 7006028c haniùyati sa tàn yuddhe ÷araõaü taü prapadyatha 7006029a haràn nàvàpya te kàmaü kàmàrim abhivàdya ca 7006029c nàràyaõàlayaü pràptàs tasmai sarvaü nyavedayan 7006030a tato nàràyaõenoktà devà indrapurogamàþ 7006030c suràrãn sådayiùyàmi surà bhavata vijvaràþ 7006031a devànàü bhayabhãtànàü hariõà ràkùasarùabhau 7006031c pratij¤àto vadho 'smàkaü tac cintayatha yat kùamam 7006032a hiraõyaka÷ipor mçtyur anyeùàü ca suradviùàm 7006032c duþkhaü nàràyaõaü jetuü yo no hantum abhãpsati 7006033a tataþ sumàlã màlã ca ÷rutvà màlyavato vacaþ 7006033c åcatur bhràtaraü jyeùñhaü bhagàü÷àv iva vàsavam 7006034a svadhãtaü dattam iùñaü ca ai÷varyaü paripàlitam 7006034c àyur niràmayaü pràptaü svadharmaþ sthàpita÷ ca naþ 7006035a devasàgaram akùobhyaü ÷astraughaiþ pravigàhya ca 7006035c jità devà raõe nityaü na no mçtyukçtaü bhayam 7006036a nàràyaõa÷ ca rudra÷ ca ÷akra÷ càpi yamas tathà 7006036c asmàkaü pramukhe sthàtuü sarva eva hi bibhyati 7006037a viùõor doùa÷ ca nàsty atra kàraõaü ràkùase÷vara 7006037c devànàm eva doùeõa viùõoþ pracalitaü manaþ 7006038a tasmàd adya samudyuktàþ sarvasainyasamàvçtàþ 7006038c devàn eva jighàüsàmo yebhyo doùaþ samutthitaþ 7006039a iti màlã sumàlã ca màlyavàn agrajaþ prabhuþ 7006039c udyogaü ghoùayitvàtha ràkùasàþ sarva eva te 7006039e yuddhàya niryayuþ kruddhà jambhavçtrabalà iva 7006040a syandanair vàraõendrai÷ ca hayai÷ ca girisaünibhaiþ 7006040c kharair gobhir athoùñrai÷ ca ÷iü÷umàrair bhujaü gamaiþ 7006041a makaraiþ kacchapair mãnair vihaügair garuóopamaiþ 7006041c siühair vyàghrair varàhai÷ ca sçmarai÷ camarair api 7006042a tyaktvà laïkàü tataþ sarve ràkùasà balagarvitàþ 7006042c prayàtà devalokàya yoddhuü daivata÷atravaþ 7006043a laïkàviparyayaü dçùñvà yàni laïkàlayàny atha 7006043c bhåtàni bhayadar÷ãni vimanaskàni sarva÷aþ 7006044a bhaumàs tathàntarikùà÷ ca kàlàj¤aptà bhayàvahàþ 7006044c utpàtà ràkùasendràõàm abhàvàyotthità drutam 7006045a asthãni meghà varùanti uùõaü ÷oõitam eva ca 7006045c velàü samudro 'py utkrànta÷ calante càcalottamàþ 7006046a aññahàsàn vimu¤canto ghananàdasamasvanàn 7006046c bhåtàþ paripatanti sma nçtyamànàþ sahasra÷aþ 7006047a gçdhracakraü mahac càpi jvalanodgàribhir mukhaiþ 7006047c ràkùasànàm upari vai bhramate kàlacakravat 7006048a tàn acintyamahotpàtàn ràkùasà balagarvitàþ 7006048c yanty eva na nivartante mçtyupà÷àvapà÷itàþ 7006049a màlyavàü÷ ca sumàlã ca màlã ca rajanãcaràþ 7006049c àsan puraþsaràs teùàü kratånàm iva pàvakàþ 7006050a màlyavantaü tu te sarve màlyavantam ivàcalam 7006050c ni÷àcarà à÷rayante dhàtàram iva dehinaþ 7006051a tad balaü ràkùasendràõàü mahàbhraghananàditam 7006051c jayepsayà devalokaü yayau màlã va÷e sthitam 7006052a ràkùasànàü samudyogaü taü tu nàràyaõaþ prabhuþ 7006052c devadåtàd upa÷rutya dadhre yuddhe tato manaþ 7006053a sa devasiddharùimahoragai÷ ca; gandharvamukhyàpsarasopagãtaþ 7006053c samàsasàdàmara÷atrusainyaü; cakràsisãrapravaràdidhàrã 7006054a suparõapakùànilanunnapakùaü; bhramatpatàkaü pravikãrõa÷astram 7006054c cacàla tad ràkùasaràjasainyaü; calopalo nãla ivàcalendraþ 7006055a tatha ÷itaiþ ÷oõitamàüsaråùitair; yugàntavai÷vànaratulyavigrahaiþ 7006055c ni÷àcaràþ saüparivàrya màdhavaü; varàyudhair nirbibhiduþ sahasra÷aþ 7007001a nàràyaõagiriü te tu garjanto ràkùasàmbudàþ 7007001c avarùann iùuvarùeõa varùeõàdrim ivàmbudàþ 7007002a ÷yàmàvadàtas tair viùõur nãlair naktaücarottamaiþ 7007002c vçto '¤janagirãvàsãd varùamàõaiþ payodharaiþ 7007003a ÷alabhà iva kedàraü ma÷akà iva parvatam 7007003c yathàmçtaghañaü jãvà makarà iva càrõavam 7007004a tathà rakùodhanur muktà vajrànilamanojavàþ 7007004c hariü vi÷anti sma ÷arà lokàstam iva paryaye 7007005a syandanaiþ syandanagatà gajai÷ ca gajadhår gatàþ 7007005c a÷vàrohàþ sada÷vai÷ ca pàdàtà÷ càmbare caràþ 7007006a ràkùasendrà girinibhàþ ÷ara÷aktyçùñitomaraiþ 7007006c nirucchvàsaü hariü cakruþ pràõàyàma iva dvijam 7007007a ni÷àcarais tudyamàno mãnair iva mahàtimiþ 7007007c ÷àrïgam àyamya gàtràõi ràkùasànàü mahàhave 7007008a ÷araiþ pårõàyatotsçùñair vajravaktrair manojavaiþ 7007008c ciccheda tila÷o viùõuþ ÷ata÷o 'tha sahasra÷aþ 7007009a vidràvya ÷aravarùaü taü varùaü vàyur ivotthitam 7007009c pà¤cajanyaü mahà÷aïkhaü pradadhmau puruùottamaþ 7007010a so 'mbujo hariõà dhmàtaþ sarvapràõena ÷aïkharàñ 7007010c raràsa bhãmanihràdo yugànte jalado yathà 7007011a ÷aïkharàjaravaþ so 'tha tràsayàm àsa ràkùasàn 7007011c mçgaràja ivàraõye samadàn iva ku¤jaràn 7007012a na ÷ekur a÷vàþ saüsthàtuü vimadàþ ku¤jaràbhavan 7007012c syandanebhya÷ cyutà yodhàþ ÷aïkharàvitadurbalàþ 7007013a ÷àrïgacàpavinirmuktà vajratulyànanàþ ÷aràþ 7007013c vidàrya tàni rakùàüsi supuïkhà vivi÷uþ kùitim 7007014a bhidyamànàþ ÷arai÷ cànye nàràyaõadhanu÷cyutaiþ 7007014c nipetå ràkùasà bhãmàþ ÷ailà vajrahatà iva 7007015a vraõair vraõakaràrãõàm adhokùaja÷arodbhavaiþ 7007015c asçk kùaranti dhàràbhiþ svarõadhàràm ivàcalàþ 7007016a ÷aïkharàjarava÷ càpi ÷àrïgacàparavas tathà 7007016c ràkùasànàü ravàü÷ càpi grasate vaiùõavo ravaþ 7007017a såryàd iva karà ghorà årmayaþ sàgaràd iva 7007017c parvatàd iva nàgendrà vàryoghà iva càmbudàt 7007018a tathà bàõà vinirmuktàþ ÷àrïgàn naràyaõeritàþ 7007018c nirdhàvantãùavas tårõaü ÷ata÷o 'tha sahasra÷aþ 7007019a ÷arabheõa yathà siühàþ siühena dviradà yathà 7007019c dviradena yathà vyàghrà vyàghreõa dvãpino yathà 7007020a dvãpinà ca yathà ÷vànaþ ÷unà màrjàrakà yathà 7007020c màrjàreõa yathà sarpàþ sarpeõa ca yathàkhavaþ 7007021a tathà te ràkùasà yuddhe viùõunà prabhaviùõunà 7007021c dravanti dràvità÷ caiva ÷àyità÷ ca mahãtale 7007022a ràkùasànàü sahasràõi nihatya madhusådanaþ 7007022c vàrijaü nàdayàm àsa toyadaü suraràó iva 7007023a nàràyaõa÷aragrastaü ÷aïkhanàdasuvihvalam 7007023c yayau laïkàm abhimukhaü prabhagnaü ràkùasaü balam 7007024a prabhagne ràkùasabale nàràyaõa÷aràhate 7007024c sumàlã ÷aravarùeõa àvavàra raõe harim 7007025a utkùipya hemàbharaõaü karaü karam iva dvipaþ 7007025c raràsa ràkùaso harùàt sataóit toyado yathà 7007026a sumàler nardatas tasya ÷iro jvalitakuõóalam 7007026c ciccheda yantur a÷và÷ ca bhràntàs tasya tu rakùasaþ 7007027a tair a÷vair bhràmyate bhràntaiþ sumàlã ràkùase÷varaþ 7007027c indriyà÷vair yathà bhràntair dhçtihãno yathà naraþ 7007028a màlã càbhyadravad yuddhe pragçhya sa÷araü dhanuþ 7007028c màler dhanu÷cyutà bàõàþ kàrtasvaravibhåùitàþ 7007028e vivi÷ur harim àsàdya krau¤caü patrarathà iva 7007029a ardyamànaþ ÷araiþ so 'tha màlimuktaiþ sahasra÷aþ 7007029c cukùubhe na raõe viùõur jitendriya ivàdhibhiþ 7007030a atha maurvã svanaü kçtvà bhagavàn bhåtabhàvanaþ 7007030c màlinaü prati bàõaughàn sasarjàsigadàdharaþ 7007031a te màlideham àsàdya vajravidyutprabhàþ ÷aràþ 7007031c pibanti rudhiraü tasya nàgà iva puràmçtam 7007032a màlinaü vimukhaü kçtvà màlimauliü harir balàt 7007032c rathaü ca sadhvajaü càpaü vàjina÷ ca nyapàtayat 7007033a virathas tu gadàü gçhya màlã naktaücarottamaþ 7007033c àpupluve gadàpàõir giryagràd iva keùarã 7007034a sa tayà garuóaü saükhye ã÷ànam iva càntakaþ 7007034c lalàñade÷e 'bhyahanad vajreõendro yathàcalam 7007035a gadayàbhihatas tena màlinà garuóo bhç÷am 7007035c raõàt paràïmukhaü devaü kçtavàn vedanàturaþ 7007036a paràïmukhe kçte deve màlinà garuóena vai 7007036c udatiùñhan mahànàdo rakùasàm abhinardatàm 7007037a rakùasàü nadatàü nàdaü ÷rutvà harihayànujaþ 7007037c paràïmukho 'py utsasarja cakraü màlijighàüsayà 7007038a tat såryamaõóalàbhàsaü svabhàsà bhàsayan nabhaþ 7007038c kàlacakranibhaü cakraü màleþ ÷ãrùam apàtayat 7007039a tacchiro ràkùasendrasya cakrotkçttaü vibhãùaõam 7007039c papàta rudhirodgàri purà ràhu÷iro yathà 7007040a tataþ suraiþ susaühçùñaiþ sarvapràõasamãritaþ 7007040c siühanàdaravo muktaþ sàdhu deveti vàdibhiþ 7007041a màlinaü nihataü dçùñvà sumàlã malyavàn api 7007041c sabalau ÷okasaütaptau laïkàaü prati vidhàvitau 7007042a garuóas tu samà÷vastaþ saünivçtya mahàmanàþ 7007042c ràkùasàn dràvayàm àsa pakùavàtena kopitaþ 7007043a nàràyaõo 'pãùuvarà÷anãbhir; vidàrayàm àsa dhanuþpramuktaiþ 7007043c naktaücaràn muktavidhåtake÷àn; yathà÷anãbhiþ sataóinmahendraþ 7007044a bhinnàtapatraü patamàna÷astraü; ÷arair apadhvastavi÷ãrõadeham 7007044c viniþsçtàntraü bhayalolanetraü; balaü tad unmattanibhaü babhåva 7007045a siühàrditànàm iva ku¤jaràõàü; ni÷àcaràõàü saha ku¤jaràõàm 7007045c ravà÷ ca vegà÷ ca samaü babhåvuþ; puràõasiühena vimarditànàm 7007046a saüchàdyamànà haribàõajàlaiþ; svabàõajàalàni samutsçjantaþ 7007046c dhàvanti naktaücarakàlameghà; vàyupraõunnà iva kàlameghàþ 7007047a cakraprahàrair vinikçtta÷ãrùàþ; saücårõitàïgà÷ ca gadàprahàraiþ 7007047c asiprahàrair bahudhà vibhaktàþ; patanti ÷ailà iva ràkùasendràþ 7007048a cakrakçttàsyakamalà gadàsaücårõitorasaþ 7007048c làïgalaglapitagrãvà musalair bhinnamastakàþ 7007049a ke cic caivàsinà chinnàs tathànye ÷aratàóitàþ 7007049c nipetur ambaràt tårõaü ràkùasàþ sàgaràmbhasi 7007050a tadàmbaraü vigalitahàrakuõóalair; ni÷àcarair nãlabalàhakopamaiþ 7007050c nipàtyamànair dadç÷e nirantaraü; nipàtyamànair iva nãlaparvataiþ 7008001a hanyamàne bale tasmin padmanàbhena pçùñhataþ 7008001c màlyavàn saünivçtto 'tha velàtiga ivàrõavaþ 7008002a saüraktanayanaþ kopàc calan maulir ni÷àcaraþ 7008002c padmanàbham idaü pràha vacanaü paruùaü tadà 7008003a nàràyaõa na jànãùe kùatradharmaü sanàtanam 7008003c ayuddhamanaso bhagnàn yo 'smàn haüsi yathetaraþ 7008004a paràïmukhavadhaü pàpaü yaþ karoti sure÷vara 7008004c sa hantà na gataþ svargaü labhate puõyakarmaõàm 7008005a yuddha÷raddhàtha và te 'sti ÷aïkhacakragadàdhara 7008005c ahaü sthito 'smi pa÷yàmi balaü dar÷aya yat tava 7008006a uvàca ràkùasendraü taü devaràjànujo balã 7008006c yuùmatto bhayabhãtànàü devànàü vai mayàbhayam 7008006e ràkùasotsàdanaü dattaü tad etad anupàlyate 7008007a pràõair api priyaü kàryaü devànàü hi sadà mayà 7008007c so 'haü vo nihaniùyàmi rasàtalagatàn api 7008008a devam evaü bruvàõaü tu raktàmburuhalocanam 7008008c ÷aktyà bibheda saükruddho ràkùasendro raràsa ca 7008009a màlyavad bhujanirmuktà ÷aktir ghaõñàkçtasvanà 7008009c harer urasi babhràja meghastheva ÷atahradà 7008010a tatas tàm eva cotkçùya ÷aktiü ÷aktidharapriyaþ 7008010c màlyavantaü samuddi÷ya cikùepàmburuhekùaõaþ 7008011a skandotsçùñeva sà ÷aktir govindakaraniþsçtà 7008011c kàïkùantã ràkùasaü pràyàn maholkevà¤janàcalam 7008012a sà tasyorasi vistãrõe hàrabhàsàvabhàsite 7008012c apatad ràkùasendrasya girikåña ivà÷aniþ 7008013a tayà bhinnatanutràõàþ pràvi÷ad vipulaü tamaþ 7008013c màlyavàn punar à÷vastas tasthau girir ivàcalaþ 7008014a tataþ kàrùõàyasaü ÷ålaü kaõñakair bahubhi÷ citam 7008014c pragçhyàbhyahanad devaü stanayor antare dçóham 7008015a tathaiva raõaraktas tu muùñinà vàsavànujam 7008015c tàóayitvà dhanurmàtram apakrànto ni÷àcaraþ 7008016a tato 'mbare mahठ÷abdaþ sàdhu sàdhv iti cotthitaþ 7008016c àhatya ràkùaso viùõuü garuóaü càpy atàóayat 7008017a vainateyas tataþ kruddhaþ pakùavàtena ràkùasaü 7008017c vyapohad balavàn vàyuþ ÷uùkaparõacayaü yathà 7008018a dvijendrapakùavàtena dràvitaü dç÷ya pårvajam 7008018c sumàlã svabalaiþ sàrdhaü laïkàm abhimukho yayau 7008019a pakùavàtabaloddhåto màlyavàn api ràkùasaþ 7008019c svabalena samàgamya yayau laïkàü hriyà vçtaþ 7008020a evaü te ràkùasà ràma hariõà kamalekùaõa 7008020c bahu÷aþ saüyuge bhagnà hatapravaranàyakàþ 7008021a a÷aknuvantas te viùõuü pratiyoddhuü bhayàrditàþ 7008021c tyaktvà laïkàü gatà vastuü pàtàlaü sahapatnayaþ 7008022a sumàlinaü samàsàdya ràkùasaü raghunandana 7008022c sthitàþ prakhyàtavãryàs te vaü÷e sàlakañaïkañe 7008023a ye tvayà nihatàs te vai paulastyà nàma ràkùasàþ 7008023c sumàlã màlyavàn màlã ye ca teùàü puraþsaràþ 7008023e sarva ete mahàbhàga ràvaõàd balavattaràþ 7008024a na cànyo rakùasàü hantà sureùv api puraüjaya 7008024c çte nàràyaõaü devaü ÷aïkhacakragadàdharam 7008025a bhavàn nàràyaõo deva÷ caturbàhuþ sanàtanaþ 7008025c ràkùasàn hantum utpanno ajeyaþ prabhur avyayaþ 7009001a kasya cit tv atha kàlasya sumàlã nàma ràkùasaþ 7009001c rasàtalàn martyalokaü sarvaü vai vicacàara ha 7009002a nãlajãmåtasaükà÷as taptakà¤canakuõóalaþ 7009002c kanyàü duhitaraü gçhya vinà padmam iva ÷riyam 7009002e athàpa÷yat sa gacchantaü puùpakeõa dhane÷varam 7009003a taü dçùñvàmarasaükà÷aü gacchantaü pàvakopamam 7009003c athàbbravãt sutàü rakùaþ kaikasãü nàma nàmataþ 7009004a putri pradànakàlo 'yaü yauvanaü te 'tivartate 7009004c tvatkçte ca vayaü sarve yantrità dharmabuddhayaþ 7009005a tvaü hi sarvaguõopetà ÷rãþ sapadmeva putrike 7009005c pratyàkhyànàc ca bhãtais tvaü na varaiþ pratigçhyase 7009006a kanyàpitçtvaü duþkhaü hi sarveùàü mànakàïkùiõàm 7009006c na j¤àyate ca kaþ kanyàü varayed iti putrike 7009007a màtuþ kulaü pitçkulaü yatra caiva pradãyate 7009007c kulatrayaü sadà kanyà saü÷aye sthàpya tiùñhati 7009008a sà tvaü munivara÷reùñhaü prajàpatikulodbhavam 7009008c gaccha vi÷ravasaü putri paulastyaü varaya svayam 7009009a ãdç÷às te bhaviùyanti putràþ putri na saü÷ayaþ 7009009c tejasà bhàskarasamà yàdç÷o 'yaü dhane÷varaþ 7009010a etasminn antare ràma pulastyatanayo dvijaþ 7009010c agnihotram upàtiùñhac caturtha iva pàvakaþ 7009011a sà tu tàü dàruõàü velàm acintya pitçgauravàt 7009011c upasçtyàgratas tasya caraõàdhomukhã sthità 7009012a sa tu tàü vãkùya su÷roõãü pårõacandranibhànanàm 7009012c abravãt paramodàro dãpyamàna ivaujasà 7009013a bhadre kasyàsi duhità kuto và tvam ihàgatà 7009013c kiü kàryaü kasya và hetos tattvato bråhi ÷obhane 7009014a evam uktà tu sà kanyà kçtà¤jalir athàbravãt 7009014c àtmaprabhàvena mune j¤àtum arhasi me matam 7009015a kiü tu viddhi hi màü brahma¤ ÷àsanàt pitur àgatàm 7009015c kaikasã nàma nàmnàhaü ÷eùaü tvaü j¤àtum arhasi 7009016a sa tu gatvà munir dhyànaü vàkyam etad uvàca ha 7009016c vij¤àtaü te mayà bhadre kàraõaü yan manogatam 7009017a dàruõàyàü tu velàyàü yasmàt tvaü màm upasthità 7009017c ÷çõu tasmàt sutàn bhadre yàdç÷ठjanayiùyasi 7009018a dàruõàn dàruõàkàràn dàruõàbhijanapriyàn 7009018c prasaviùyasi su÷roõi ràkùasàn krårakarmaõaþ 7009019a sà tu tadvacanaü ÷rutvà praõipatyàbravãd vacaþ 7009019c bhagavan nedç÷àþ putràs tvatto 'rhà brahmayonitaþ 7009020a athàbravãn munis tatra pa÷cimo yas tavàtmajaþ 7009020c mama vaü÷ànuråpa÷ ca dharmàtmà ca bhaviùyati 7009021a evam uktà tu sà kanyà ràma kàlena kena cit 7009021c janayàm àsa bãbhatsaü rakùoråpaü sudàruõam 7009022a da÷a÷ãrùaü mahàdaüùñraü nãlà¤janacayopamam 7009022c tàmrauùñhaü viü÷atibhujaü mahàsyaü dãptamårdhajam 7009023a jàtamàtre tatas tasmin sajvàlakavalàþ ÷ivàþ 7009023c kravyàdà÷ càpasavyàni maõóalàni pracakrire 7009024a vavarùa rudhiraü devo meghà÷ ca kharanisvanàþ 7009024c prababhau na ca khe såryo maholkà÷ càpatan bhuvi 7009025a atha nàmàkarot tasya pitàmahasamaþ pità 7009025c da÷a÷ãrùaþ prasåto 'yaü da÷agrãvo bhaviùyati 7009026a tasya tv anantaraü jàtaþ kumbhakarõo mahàbalaþ 7009026c pramàõàd yasya vipulaü pramàõaü neha vidyate 7009027a tataþ ÷årpaõakhà nàma saüjaj¤e vikçtànanà 7009027c vibhãùaõa÷ ca dharmàtmà kaikasyàþ pa÷cimaþ sutaþ 7009028a te tu tatra mahàraõye vavçdhuþ sumahaujasaþ 7009028c teùàü kråro da÷agrãvo lokodvegakaro 'bhavat 7009029a kumbhakarõaþ pramattas tu maharùãn dharmasaü÷ritàn 7009029c trailokyaü tràsayan duùño bhakùayan vicacàra ha 7009030a vibhãùaõas tu dharmàtmà nityaü dharmapathe sthitaþ 7009030c svàdhyàyaniyatàhàra uvàsa niyatendriyaþ 7009031a atha vitte÷varo devas tatra kàlena kena cit 7009031c àgacchat pitaraü draùñuü puùpakeõa mahaujasaü 7009032a taü dçùñvà kaikasã tatra jvalantam iva tejasà 7009032c àsthàya ràkùasãü buddhiü da÷agrãvam uvàca ha 7009033a putravai÷ravaõaü pa÷ya bhràtaraü tejasà vçtam 7009033c bhràtçbhàve same càpi pa÷yàtmànaü tvam ãdç÷am 7009034a da÷agrãva tathà yatnaü kuruùvàmitavikrama 7009034c yathà bhavasi me putra ÷ãghraü vai÷varaõopamaþ 7009035a màtus tad vacanaü ÷rutvà da÷agrãvaþ pratàpavàn 7009035c amarùam atulaü lebhe pratij¤àü càkarot tadà 7009036a satyaü te pratijànàmi tulyo bhràtràdhiko 'pi và 7009036c bhaviùyàmy aciràn màtaþ saütàpaü tyaja hçdgatam 7009037a tataþ krodhena tenaiva da÷agrãvaþ sahànujaþ 7009037c pràpsyàmi tapasà kàmam iti kçtvàdhyavasya ca 7009037e àgacchad àtmasiddhyarthaü gokarõasyà÷ramaü ÷ubham 7010001a athàbravãd dvijaü ràmaþ kathaü te bhràtaro vane 7010001c kãdç÷aü tu tadà brahmaüs tapa÷ cerur mahàvratàþ 7010002a agastyas tv abravãt tatra ràmaü prayata mànasaü 7010002c tàüs tàn dharmavidhãüs tatra bhràtaras te samàvi÷an 7010003a kumbhakarõas tadà yatto nityaü dharmaparàyaõaþ 7010003c tatàpa graiùmike kàle pa¤casv agniùv avasthitaþ 7010004a varùe meghodakaklinno vãràsanam asevata 7010004c nityaü ca ÷ai÷ire kàle jalamadhyaprati÷rayaþ 7010005a evaü varùasahasràõi da÷a tasyàticakramuþ 7010005c dharme prayatamànasya satpathe niùñhitasya ca 7010006a vibhãùaõas tu dharmàtmà nityaü dharmaparaþ ÷uciþ 7010006c pa¤cavarùasahasràõi pàdenaikena tasthivàn 7010007a samàpte niyame tasya nançtu÷ càpsarogaõàþ 7010007c papàta puùpavarùaü ca kùubhità÷ càpi devatàþ 7010008a pa¤cavarùasahasràõi såryaü caivànvavartata 7010008c tasthau cordhva÷iro bàhuþ svàdhyàyadhçtamànasaþ 7010009a evaü vibhãùaõasyàpi gatàni niyatàtmanaþ 7010009c da÷avarùasahasràõi svargasthasyeva nandane 7010010a da÷avarùasahasraü tu niràhàro da÷ànanaþ 7010010c pårõe varùasahasre tu ÷ira÷ càgnau juhàva saþ 7010011a evaü varùasahasràõi nava tasyàticakramuþ 7010011c ÷iràüsi nava càpy asya praviùñàni hutà÷anam 7010012a atha varùasahasre tu da÷ame da÷amaü ÷iraþ 7010012c chettukàmaþ sa dharmàtmà pràpta÷ càtra pitàmahaþ 7010013a pitàmahas tu suprãtaþ sàrdhaü devair upasthitaþ 7010013c vatsa vatsa da÷agrãva prãto 'smãty abhyabhàùata 7010014a ÷ãghraü varaya dharmaj¤a varo yas te 'bhikàïkùitaþ 7010014c kiü te kàmaü karomy adya na vçthà te pari÷ramaþ 7010015a tato 'bravãd da÷agrãvaþ prahçùñenàntaràtmanà 7010015c praõamya ÷irasà devaü harùagadgadayà girà 7010016a bhagavan pràõinàü nityaü nànyatra maraõàd bhayam 7010016c nàsti mçtyusamaþ ÷atrur amaratvam ato vçõe 7010017a suparõanàgayakùàõàü daityadànavarakùasàm 7010017c avadhyaþ syàü prajàdhyakùa devatànàü ca ÷à÷vatam 7010018a na hi cintà mamànyeùu pràõiùv amarapåjita 7010018c tçõabhåtà hi me sarve pràõino mànuùàdayaþ 7010019a evam uktas tu dharmàtmà da÷agrãveõa rakùasà 7010019c uvàca vacanaü ràma saha devaiþ pitàmahaþ 7010020a bhaviùyaty evam evaitat tava ràkùasapuügava 7010020c ÷çõu càpi vaco bhåyaþ prãtasyeha ÷ubhaü mama 7010021a hutàni yàni ÷ãrùàõi pårvam agnau tvayànagha 7010021c punas tàni bhaviùyanti tathaiva tava ràkùasa 7010022a evaü pitàmahoktasya da÷agrãvasya rakùasaþ 7010022c agnau hutàni ÷ãrùàõi yàni tàny utthitàni vai 7010023a evam uktvvà tu taü ràma da÷agrãvaü prajàpatiþ 7010023c vibhãùaõam athovàca vàkyaü lokapitàmahaþ 7010024a vibhãùaõa tvayà vatsa dharmasaühitabuddhinà 7010024c parituùño 'smi dharmaj¤a varaü varaya suvrata 7010025a vibhãùaõas tu dharmàtmà vacanaü pràha sà¤jaliþ 7010025c vçtaþ sarvaguõair nityaü candramà iva ra÷mibhiþ 7010026a bhagavan kçtakçtyo 'haü yan me lokaguruþ svayam 7010026c prãto yadi tvaü dàtavyaü varaü me ÷çõu suvrata 7010027a yà yà me jàyate buddhir yeùu yeùv à÷rameùv iha 7010027c sà sà bhavatu dharmiùñhà taü taü dharmaü ca pàlaye 7010028a eùa me paramodàra varaþ paramako mataþ 7010028c na hi dharmàbhiraktànàü loke kiü cana durlabham 7010029a atha prajàpatiþ prãto vibhãùaõam uvàca ha 7010029c dharmiùñhas tvaü yathà vatsa tathà caitad bhaviùyati 7010030a yasmàd ràkùasayonau te jàtasyàmitrakarùaõa 7010030c nàdharme jàyate buddhir amaratvaü dadàmi te 7010031a kumbhakarõàya tu varaü prayacchantam ariüdama 7010031c prajàpatiü suràþ sarve vàkyaü prà¤jalayo 'bruvan 7010032a na tàvat kumbhakarõàya pradàtavyo varas tvayà 7010032c jànãùe hi yathà lokàüs tràsayaty eùa durmatiþ 7010033a nandane 'psarasaþ sapta mahendrànucarà da÷a 7010033c anena bhakùità brahman çùayo mànuùàs tathà 7010034a varavyàjena moho 'smai dãyatàm amitaprabha 7010034c lokànàü svasti caiva syàd bhaved asya ca saünatiþ 7010035a evam uktaþ surair brahmàcintayat padmasaübhavaþ 7010035c cintità copatasthe 'sya pàr÷vaü devã sarasvatã 7010036a prà¤jaliþ sà tu par÷vasthà pràha vàkyaü sarasvatã 7010036c iyam asmy àgatà devakiü kàryaü karavàõy aham 7010037a prajàpatis tu tàü pràptàü pràha vàkyaü sarasvatãm 7010037c vàõi tvaü ràkùasendrasya bhava yà devatepsità 7010038a tathety uktvà praviùñà sà prajàpatir athàbravãt 7010038c kumbhakarõa mahàbàho varaü varaya yo mataþ 7010039a kumbhakarõas tu tad vàkyaü ÷rutvà vacanam abravãt 7010039c svaptuü varùàõy anekàni devadeva mamepsitam 7010040a evam astv iti taü coktvà saha devaiþ pitàmahaþ 7010040c devã sarasvatã caiva muktvà taü prayayau divam 7010041a kumbhakarõas tu duùñàtmà cintayàm àsa duþkhitaþ 7010041c kãrdç÷aü kiü nv idaü vàkyaü mamàdya vadanàc cyutam 7010042a evaü labdhavaràþ sarve bhràtaro dãptatejasaþ 7010042c ÷leùmàtakavanaü gatvà tatra te nyavasan sukham 7011001a sumàlã varalabdhàüs tu j¤àtvà tàn vai ni÷àcaràn 7011001c udatiùñhad bhayaü tyaktvà sànugaþ sa rasàtalàt 7011002a màrãca÷ ca prahasta÷ ca viråpàkùo mahodaraþ 7011002c udatiùñhan susaürabdhàþ sacivàs tasya rakùasaþ 7011003a sumàlã caiva taiþ sarvair vçto ràkùasapuügavaiþ 7011003c abhigamya da÷agrãvaü pariùvajyedam abravãt 7011004a diùñyà te putrasaüpràpta÷ cintito 'yaü manorathaþ 7011004c yas tvaü tribhuvaõa÷reùñhàl labdhavàn varam ãdç÷am 7011005a yatkçte ca vayaü laïkàü tyaktvà yàtà rasàtalam 7011005c tad gataü no mahàbàho mahad viùõukçtaü bhayam 7011006a asakçt tena bhagnà hi parityajya svam àlayam 7011006c vidrutàþ sahitàþ sarve praviùñàþ sma rasàtalam 7011007a asmadãyà ca laïkeyaü nagarã ràkùasoùità 7011007c nive÷ità tava bhràtrà dhanàdhyakùeõa dhãmatà 7011008a yadi nàmàtra ÷akyaü syàt sàmnà dànena vànagha 7011008c tarasà và mahàbàho pratyànetuü kçtaü bhavet 7011009a tvaü ca laïke÷varas tàta bhaviùyasi na saü÷ayaþ 7011009c sarveùàü naþ prabhu÷ caiva bhaviùyasi mahàbala 7011010a athàbravãd da÷agrãvo màtàmaham upasthitam 7011010c vitte÷o gurur asmàkaü nàrhasy evaü prabhàùitum 7011011a uktavantaü tathà vàkyaü da÷agrãvaü ni÷àcaraþ 7011011c prahastaþ pra÷ritaü vàkyam idam àha sakàraõam 7011012a da÷agrãva mahàbàho nàrhas tvaü vaktum ãdç÷am 7011012c saubhràtraü nàsti ÷åràõàü ÷çõu cedaü vaco mama 7011013a aditi÷ ca diti÷ caiva bhaginyau sahite kila 7011013c bhàrye paramaråpiõyau ka÷yapasya prajàpateþ 7011014a aditir janayàm àsa devàüs tribhuvaõe÷varàn 7011014c ditis tv ajanayad daityàn ka÷yapasyàtmasaübhavàn 7011015a daityànàü kila dharmaj¤a pureyaü savanàrõavà 7011015c saparvatà mahã vãra te 'bhavan prabhaviùõavaþ 7011016a nihatya tàüs tu samare viùõunà prabhaviùõunà 7011016c devànàü va÷am ànãtaü trailokyam idam avyayam 7011017a naitad eko bhavàn eva kariùyati viparyayam 7011017c surair àcaritaü pårvaü kuruùvaitad vaco mama 7011018a evam ukto da÷agrãvaþ prahastena duràtmanà 7011018c cintayitvà muhårtaü vai bàóham ity eva so 'bravãt 7011019a sa tu tenaiva harùeõa tasminn ahani vãryavàn 7011019c vanaü gato da÷agrãvaþ saha taiþ kùaõadàcaraiþ 7011020a trikåñasthaþ sa tu tadà da÷agrãvo ni÷àcaraþ 7011020c preùayàm àsa dautyena prahastaü vàkyakovidam 7011021a prahasta ÷ãghraü gatvà tvaü bråhi nairçtapuügavam 7011021c vacanàn mama vitte÷aü sàmapårvam idaü vacaþ 7011022a iyaü laïkà purã ràjan ràkùasànàü mahàtmanàm 7011022c tvayà nive÷ità saumya naitad yuktaü tavànagha 7011023a tad bhavàn yadi sàmnaitàü dadyàd atulavikrama 7011023c kçtà bhaven mama prãtir dharma÷ caivànupàlitaþ 7011024a ity uktaþ sa tadà gatvà prahasto vàkyakovidaþ 7011024c da÷agrãvavacaþ sarvaü vitte÷àya nyavedayat 7011025a prahastàd api saü÷rutya devo vai÷ravaõo vacaþ 7011025c pratyuvàca prahastaü taü vàkyaü vàkyavi÷àradaþ 7011026a bråhi gaccha da÷agrãvaü purã ràjyaü ca yan mama 7011026c tavàpy etan mahàbàho bhuïkùvaitad dhatakaõñakam 7011027a sarvaü kartàsmi bhadraü te ràkùase÷a vaco 'ciràt 7011027c kiü tu tàvat pratãkùasva pitur yàvan nivedaye 7011028a evam uktvà dhanàdhyakùo jagàma pitur antikam 7011028c abhivàdya guruü pràha ràvaõasya yadãpsitam 7011029a eùa tàta da÷agrãvo dåtaü preùitavàn mama 7011029c dãyatàü nagarã laïkà pårvaü rakùogaõoùità 7011029e mayàtra yad anuùñheyaü tan mamàcakùva suvrata 7011030a brahmarùis tv evam ukto 'sau vi÷ravà munipuügavaþ 7011030c uvàca dhanadaü vàkyaü ÷çõu putra vaco mama 7011031a da÷agrãvo mahàbàhur uktavàn mama saünidhau 7011031c mayà nirbhartsita÷ càsãd bahudhoktaþ sudurmatiþ 7011032a sa krodhena mayà cokto dhvaüsasveti punaþ punaþ 7011032c ÷reyo'bhiyuktaü dharmyaü ca ÷çõu putra vaco mama 7011033a varapradànasaümåóho mànyàmànyaü sudurmatiþ 7011033c na vetti mama ÷àpàc ca prakçtiü dàruõàü gataþ 7011034a tasmàd gaccha mahàbàho kailàsaü dharaõãdharam 7011034c nive÷aya nivàsàrthaü tyaja laïkàü sahànugaþ 7011035a tatra mandàkinã ramyà nadãnàü pravarà nadã 7011035c kà¤canaiþ såryasaükà÷aiþ païkajaiþ saüvçtodakà 7011036a na hi kùamaü tvayà tena vairaü dhanadarakùasà 7011036c jànãùe hi yathànena labdhaþ paramako varaþ 7011037a evam ukto gçhãtvà tu tad vacaþ pitçgauravàt 7011037c sadàra pauraþ sàmàtyaþ savàhanadhano gataþ 7011038a prahastas tu da÷agrãvaü gatvà sarvaü nyavedayat 7011038c ÷ånyà sà nagarã laïkà triü÷adyojanam àyatà 7011038e pravi÷ya tàü sahàsmàbhiþ svadharmaü tatra pàlaya 7011039a evam uktaþ prahastena ràvaõo ràkùasas tadà 7011039c vive÷a nagarãü laïkàü sabhràtà sabalànugaþ 7011040a sa càbhiùiktaþ kùaõadàcarais tadà; nive÷ayàm àsa purãü da÷ànanaþ 7011040c nikàmapårõà ca babhåva sà purã; ni÷àcarair nãlabalàhakopamaiþ 7011041a dhane÷varas tv atha pitçvàkyagauravàn; nyave÷ayac cha÷ivimale girau purãm 7011041c svalaükçtair bhavanavarair vibhåùitàü; puraüdarasyeva tadàmaràvatãm 7012001a ràkùasendro 'bhiùiktas tu bhràtçbhyàü sahitas tadà 7012001c tataþ pradànaü ràkùasyà bhaginyàþ samacintayat 7012002a dadau tàü kàlakeyàya dànavendràya ràkùasãm 7012002c svasàü ÷årpaõakhàü nàma vidyujjihvàya nàmataþ 7012003a atha dattvà svasàraü sa mçgayàü paryañan nçpaþ 7012003c tatràpa÷yat tato ràma mayaü nàma diteþ sutam 7012004a kanyàsahàyaü taü dçùñvà da÷agrãvo ni÷àcaraþ 7012004c apçcchat ko bhavan eko nirmanuùya mçge vane 7012005a mayas tv athàbravãd ràma pçcchantaü taü ni÷àcaram 7012005c ÷råyatàü sarvam àkhyàsye yathàvçttam idaü mama 7012006a hemà nàmàpsaràs tàta ÷rutapårvà yadi tvayà 7012006c daivatair mama sà dattà paulomãva ÷atakratoþ 7012007a tasyàü saktamanàs tàta pa¤cavarùa÷atàny aham 7012007c sà ca daivata kàryeõa gatà varùaü caturda÷am 7012008a tasyàþ kçte ca hemàyàþ sarvaü hemapuraü mayà 7012008c vajravaidåryacitraü ca màyayà nirmitaü tadà 7012009a tatràham aratiü vindaüs tayà hãnaþ suduþkhitaþ 7012009c tasmàt puràd duhitaraü gçhãtvà vanam àgataþ 7012010a iyaü mamàtmajà ràjaüs tasyàþ kukùau vivardhità 7012010c bhartàram anayà sàrdham asyàþ pràpto 'smi màrgitum 7012011a kanyàpitçtvaü duþkhaü hi naràõàü mànakàïkùiõàm 7012011c kanyà hi dve kule nityaü saü÷aye sthàpya tiùñhati 7012012a dvau sutau tu mama tv asyàü bhàryàyàü saübabhåvatuþ 7012012c màyàvã prathamas tàta dundubhis tadanantaram 7012013a etat te sarvam àkhyàtaü yàthàtathyena pçcchataþ 7012013c tvàm idànãü kathaü tàta jànãyàü ko bhavàn iti 7012014a evam ukto ràkùasendro vinãtam idam abravãt 7012014c ahaü paulastya tanayo da÷agrãva÷ ca nàmataþ 7012015a brahmarùes taü sutaü j¤àtvà mayo harùam upàgataþ 7012015c dàtuü duhitaraü tasya rocayàm àsa tatra vai 7012016a prahasan pràha daityendro ràkùasendram idaü vacaþ 7012016c iyaü mamàtmajà ràjan hemayàpsarasà dhçtà 7012016e kanyà mandodarã nàma patnyarthaü pratigçhyatàm 7012017a bàóham ity eva taü ràma da÷agrãvo 'bhyabhàùata 7012017c prajvàlya tatra caivàgnim akarot pàõisaügraham 7012018a na hi tasya mayo ràma ÷àpàbhij¤as tapodhanàt 7012018c viditvà tena sà dattà tasya paitàmahaü kulam 7012019a amoghàü tasya ÷aktiü ca pradadau paramàdbhutàm 7012019c pareõa tapasà labdhàü jaghnivà§l lakùmaõaü yayà 7012020a evaü sa kçtadàro vai laïkàyàm ã÷varaþ prabhuþ 7012020c gatvà tu nagaraü bhàrye bhràtçbhyàü samudàvahat 7012021a vairocanasya dauhitrãü vajrajvàleti nàmataþ 7012021c tàü bhàryàü kumbhakarõasya ràvaõaþ samudàvahat 7012022a gandharvaràjasya sutàü ÷ailåùasya mahàtmana 7012022c saramà nàma dharmaj¤o lebhe bhàryàü vibhãùaõaþ 7012023a tãre tu sarasaþ sà vai saüjaj¤e mànasasya ca 7012023c mànasaü ca saras tàta vavçdhe jaladàgame 7012024a màtrà tu tasyàþ kanyàyàþ snehanàkranditaü vacaþ 7012024c saro mà vardhatety uktaü tataþ sà saramàbhavat 7012025a evaü te kçtadàrà vai remire tatra ràkùasàþ 7012025c svàü svàü bhàryàm upàdàya gandharvà iva nandane 7012026a tato mandodarã putraü meghanàdam asåyata 7012026c sa eùa indrajin nàma yuùmàbhir abhidhãyate 7012027a jàtamàtreõa hi purà tena ràkùasasånunà 7012027c rudatà sumahàn mukto nàdo jaladharopamaþ 7012028a jaóãkçtàyàü laïkàyàü tena nàdena tasya vai 7012028c pità tasyàkaron nàma meghanàda iti svayam 7012029a so 'vardhata tadà ràma ràvaõàntaþpure ÷ubhe 7012029c rakùyamàõo varastrãbhi÷ channaþ kàùñhair ivànalaþ 7013001a atha loke÷varotsçùñà tatra kàlena kena cit 7013001c nidrà samabhavat tãvrà kumbhakarõasya råpiõã 7013002a tato bhràtaram àsãnaü kumbhakarõo 'bravãd vacaþ 7013002c nidrà màü bàdhate ràjan kàrayasva mamàlayam 7013003a viniyuktàs tato ràj¤à ÷ilpino vi÷vakarmavat 7013003c akurvan kumbhakarõasya kailàsasamam àlayam 7013004a vistãrõaü yojanaü ÷ubhraü tato dviguõam àyatam 7013004c dar÷anãyaü niràbàdhaü kumbhakarõasya cakrire 7013005a sphàñikaiþ kà¤canai÷ citraiþ stambhaiþ sarvatra ÷obhitam 7013005c vaidåryakçta÷obhaü ca kiïkiõãjàlakaü tathà 7013006a dantatoraõavinyastaü vajrasphañikavedikam 7013006c sarvartusukhadaü nityaü meroþ puõyàü guhàm iva 7013007a tatra nidràü samàviùñaþ kumbhakarõo ni÷àcaraþ 7013007c bahåny abdasahasràõi ÷ayàno nàvabudhyate 7013008a nidràbhibhåte tu tadà kumbhakarõe da÷ànanaþ 7013008c devarùiyakùagandharvàn bàdhate sma sa nitya÷aþ 7013009a udyànàni vicitràõi nandanàdãni yàni ca 7013009c tàni gatvà susaükruddho bhinatti sma da÷ànanaþ 7013010a nadãü gaja iva krãóan vçkùàn vàyur iva kùipan 7013010c nagàn vajra iva sçùño vidhvaüsayati nitya÷aþ 7013011a tathà vçttaü tu vij¤àya da÷agrãvaü dhane÷varaþ 7013011c kulànuråpaü dharmaj¤a vçttaü saüsmçtya càtmanaþ 7013012a saubhràtradar÷anàrthaü tu dåtaü vai÷varaõas tadà 7013012c laïkàü saüpreùayàm àsa da÷agrãvasya vai hitam 7013013a sa gatvà nagarãü laïkàm àsasàda vibhãùaõam 7013013c mànitas tena dharmeõa pçùñha÷ càgamanaü prati 7013014a pçùñvà ca ku÷alaü ràj¤o j¤àtãn api ca bàndhavàn 7013014c sabhàyàü dar÷ayàm àsa tam àsãnaü da÷ànanam 7013015a sa dçùñvà tatra ràjànaü dãpyamànaü svatejasà 7013015c jayena càbhisaüpåjya tåùõãm àsãn muhårtakam 7013016a tasyopanãte paryaïke varàstaraõasaüvçte 7013016c upavi÷ya da÷agrãvaü dåto vàkyam athàbravãt 7013017a ràjan vadàmi te sarvaü bhràtà tava yad abravãt 7013017c ubhayoþ sadç÷aü saumya vçttasya ca kulasya ca 7013018a sàdhu paryàptam etàvat kçta÷ càritrasaügrahaþ 7013018c sàdhu dharme vyavasthànaü kriyatàü yadi ÷akyate 7013019a dçùñaü me nandanaü bhagnam çùayo nihatàþ ÷rutàþ 7013019c devànàü tu samudyogas tvatto ràja¤ ÷ruta÷ ca me 7013020a niràkçta÷ ca bahu÷as tvayàhaü ràkùasàdhipa 7013020c aparàddhà hi bàlyàc ca rakùaõãyàþ svabàndhavàþ 7013021a ahaü tu himavatpçùñhaü gato dharmam upàsitum 7013021c raudraü vrataü samàsthàya niyato niyatendriyaþ 7013022a tatra devo mayà dçùñaþ saha devyomayà prabhuþ 7013022c savyaü cakùur mayà caiva tatra devyàü nipàtitam 7013023a kà nv iyaü syàd iti ÷ubhà na khalv anyena hetunà 7013023c råpaü hy anupamaü kçtvà tatra krãóati pàrvatã 7013024a tato devyàþ prabhàvena dagdhaü savyaü mamekùaõam 7013024c reõudhvastam iva jyotiþ piïgalatvam upàgatam 7013025a tato 'ham anyad vistãrõaü gatvà tasya gires tañam 7013025c pårõaü varùa÷atàny aùñau samavàpa mahàvratam 7013026a samàpte niyame tasmiüs tatra devo mahe÷varaþ 7013026c prãtaþ prãtena manasà pràha vàkyam idaü prabhuþ 7013027a prãto 'smi tava dharmaj¤a tapasànena suvrata 7013027c mayà caitad vrataü cãrõaü tvayà caiva dhanàdhipa 7013028a tçtãyaþ puruùo nàsti ya÷ cared vratam ãdç÷am 7013028c vrataü sudu÷caraü hy etan mayaivotpàditaü purà 7013029a tat sakhitvaü mayà sàrdhaü rocayasva dhane÷vara 7013029c tapasà nirjitatvàd dhi sakhà bhava mamànagha 7013030a devyà dagdhaü prabhàvena yac ca sàvyaü tavekùaõam 7013030c ekàkùi piïgalety eva nàma sthàsyati ÷à÷vatam 7013031a evaü tena sakhitvaü ca pràpyànuj¤àü ca ÷aükaràt 7013031c àgamya ca ÷ruto 'yaü me tava pàpavini÷cayaþ 7013032a tadadharmiùñhasaüyogàn nivarta kuladåùaõa 7013032c cintyate hi vadhopàyaþ sarùisaüghaiþ surais tava 7013033a evam ukto da÷agrãvaþ kruddhaþ saüraktalocanaþ 7013033c hastàn dantàü÷ a saüpãóya vàkyam etad uvàca ha 7013034a vij¤àtaü te mayà dåta vàkyaü yat tvaü prabhàùase 7013034c naiva tvam asi naivàsau bhràtrà yenàsi preùitaþ 7013035a hitaü na sa mamaitad dhi bravãti dhanarakùakaþ 7013035c mahe÷varasakhitvaü tu måóha ÷ràvayase kila 7013036a na hantavyo gurur jyeùñho mamàyam iti manyate 7013036c tasya tv idànãü ÷rutvà me vàkyam eùà kçtà matiþ 7013037a trã§l lokàn api jeùyàmi bàhuvãryam upà÷ritaþ 7013037c etan muhårtam eùo 'haü tasyaikasya kçte ca vai 7013037e caturo lokapàlàüs tàn nayiùyàmi yamakùayam 7013038a evam uktvà tu laïke÷o dåtaü khaógena jaghnivàn 7013038c dadau bhakùayituü hy enaü ràkùasànàü duràtmanàm 7013039a tataþ kçtasvastyayano ratham àruhya ràvaõaþ 7013039c trailokyavijayàkàïkùã yayau tatra dhane÷varaþ 7014001a tataþ sa sacivaiþ sàrdhaü ùaóbhir nityaü balotkañaiþ 7014001c mahodaraprahastàbhyàü màrãca÷ukasàraõaiþ 7014002a dhåmràkùeõa ca vãreõa nityaü samaragçdhnunà 7014002c vçtaþ saüprayayau ÷rãmàn krodhàl lokàn dahann iva 7014003a puràõi sa nadãþ ÷ailàn vanàny upavanàni ca 7014003c atikramya muhårtena kailàsaü girim àvi÷at 7014004a taü niviùñaü girau tasmin ràkùasendraü ni÷amya tu 7014004c ràj¤o bhràtàyam ity uktvà gatà yatra dhane÷varaþ 7014005a gatvà tu sarvam àcakhyur bhràtus tasya vini÷cayam 7014005c anuj¤àtà yayu÷ caiva yuddhàya dhanadena te 7014006a tato balasya saükùobhaþ sàgarasyeva vardhataþ 7014006c abhån nairçtaràjasya giriü saücàlayann iva 7014007a tato yuddhaü samabhavad yakùaràkùasasaükulam 7014007c vyathità÷ càbhavaüs tatra sacivàs tasya rakùasaþ 7014008a taü dçùñvà tàdç÷aü sainyaü da÷agrãvo ni÷àcaraþ 7014008c harùàn nàdaü tataþ kçtvà roùàt samabhivartata 7014009a ye tu te ràkùasendrasya sacivà ghoravikramaþ 7014009c te sahasraü sahasràõàm ekaikaü samayodhayan 7014010a tato gadàbhiþ parighair asibhiþ ÷aktitomaraiþ 7014010c vadhyamàno da÷agrãvas tat sainyaü samagàhata 7014011a tair nirucchvàsavat tatra vadhyamàno da÷ànanaþ 7014011c varùamàõair iva ghanair yakùendraiþ saünirudhyata 7014012a sa duràtmà samudyamya kàladaõóopamàü gadàm 7014012c pravive÷a tataþ sainyaü nayan yakùàn yamakùayam 7014013a sa kakùam iva vistãrõaü ÷uùkendhanasamàkulam 7014013c vàtenàgnir ivàyatto 'dahat sainyaü sudàruõam 7014014a tais tu tasya mçdhe 'màtyair mahodara÷ukàdibhiþ 7014014c alpàva÷iùñàs te yakùàþ kçtà vàtair ivàmbudàþ 7014015a ke cit tv àyudhabhagnàïgàþ patitàþ samarakùitau 7014015c oùñhàn svada÷anais tãkùõair daü÷anto bhuvi pàtitàþ 7014016a bhayàd anyonyam àliïgya bhraùña÷astrà raõàjire 7014016c niùedus te tadà yakùàþ kålà jalahatà iva 7014017a hatànàü svargasaüsthànàü yudhyatàü pçthivãtale 7014017c prekùatàm çùisaüghànàü na babhåvàntaraü divi 7014018a etasminn antare ràma vistãrõabalavàhanaþ 7014018c agamat sumahàn yakùo nàmnà saüyodhakaõñakaþ 7014019a tena yakùeõa màrãco viùõuneva samàhataþ 7014019c patitaþ pçthivãü bheje kùãõapuõya ivàmbaràt 7014020a pràptasaüj¤o muhårtena vi÷ramya ca ni÷àcaraþ 7014020c taü yakùaü yodhayàm àsa sa ca bhagnaþ pradudruve 7014021a tataþ kà¤canacitràïgaü vaidåryarajatokùitam 7014021c maryàdàü dvàrapàlànàü toraõaü tat samàvi÷at 7014022a tato ràma da÷agrãvaü pravi÷antaü ni÷àcaram 7014022c såryabhànur iti khyàto dvàrapàlo nyavàrayat 7014023a tatas toraõam utpàñya tena yakùeõa tàóitaþ 7014023c ràkùaso yakùasçùñena toraõena samàhataþ 7014023e na kùitiü prayayau ràma varàt salilayoninaþ 7014024a sa tu tenaiva taü yakùaü toraõena samàhanat 7014024c nàdç÷yata tadà yakùo bhasma tena kçtas tu saþ 7014025a tataþ pradudruvuþ sarve yakùà dçùñvà paràkramam 7014025c tato nadãr guhà÷ caiva vivi÷ur bhayapãóitàþ 7015001a tatas tàn vidrutàn dçùñvà yakùठ÷atasahasra÷aþ 7015001c svayam eva dhanàdhyakùo nirjagàma raõaü prati 7015002a tatra màõicàro nàma yakùaþ paramadurjayaþ 7015002c vçto yakùasahasraiþ sa caturbhiþ samayodhayat 7015003a te gadàmusalapràsa÷aktitomaramudgaraiþ 7015003c abhighnanto raõe yakùà ràkùasàn abhidudruvuþ 7015004a tataþ prahastena tadà sahasraü nihataü raõe 7015004c mahodareõa gadayà sahasram aparaü hatam 7015005a kruddhena ca tadà ràma màrãcena duràtmanà 7015005c nimeùàntaramàtreõa dve sahasre nipàtite 7015006a dhåmràkùeõa samàgamya màõibhadro mahàraõe 7015006c musalenorasi krodhàt tàóito na ca kampitaþ 7015007a tato gadàü samàvidhya màõibhadreõa ràkùasaþ 7015007c dhåmràkùas tàóito mårdhni vihvalo nipapàta ha 7015008a dhåmràkùaü tàóitaü dçùñvà patitaü ÷oõitokùitam 7015008c abhyadhàvat susaükruddho màõibhadraü da÷ànanaþ 7015009a taü kruddham abhidhàvantaü yugàntàgnim ivotthitam 7015009c ÷aktibhis tàóayàm àsa tisçbhir yakùapuügavaþ 7015010a tato ràkùasaràjena tàóito gadayà raõe 7015010c tasya tena prahàreõa mukuñaþ pàr÷vam àgataþ 7015010e tadà prabhçti yakùo 'sau pàr÷vamaulir iti smçtaþ 7015011a tasmiüs tu vimukhe yakùe màõibhadre mahàtmani 7015011c saünàdaþ sumahàn ràma tasmi¤ ÷aile vyavardhata 7015012a tato dåràt pradadç÷e dhanàdhyakùo gadàdharaþ 7015012c ÷ukraproùñaþpadàbhyàü ca ÷aïkhapadmasamàvçtaþ 7015013a sa dçùñvà bhràtaraü saükhye ÷àpàd vibhraùñagauravam 7015013c uvàca vacanaü dhãmàn yuktaü paitàmahe kule 7015014a mayà tvaü vàryamàõo 'pi nàvagacchasi durmate 7015014c pa÷càd asya phalaü pràpya j¤àsyase nirayaü gataþ 7015015a yo hi mohàd viùaü pãtvà nàvagacchati mànavaþ 7015015c pariõàme sa vi måóho jànãte karmaõaþ phalam 7015016a daivatàni hi nandanti dharmayuktena kena cit 7015016c yena tvam ãdç÷aü bhàvaü nãtas tac ca na budhyase 7015017a yo hi màtéh pitén bhràtén àcaryàü÷ càvamanyate 7015017c sa pa÷yati phalaü tasya pretaràjava÷aü gataþ 7015018a adhruve hi ÷arãre yo na karoti tapo 'rjanam 7015018c sa pa÷càt tapyate måóho mçto dçùñvàtmano gatim 7015019a kasya cin na hi durbudhe÷ chandato jàyate matiþ 7015019c yàdç÷aü kurute karma tàdç÷aü phalam a÷nute 7015020a buddhiü råpaü balaü vittaü putràn màhàtmyam eva ca 7015020c prapnuvanti naràþ sarvaü svakçtaiþ pårvakarmabhiþ 7015021a evaü nirayagàmã tvaü yasya te matir ãdç÷ã 7015021c na tvàü samabhibhàùiùye durvçttasyaiùa nirõayaþ 7015022a evam uktvà tatas tena tasyàmàtyàþ samàhatàþ 7015022c màrãcapramukhàþ sarve vimukhà vipradudruvuþ 7015023a tatas tena da÷agrãvo yakùendreõa mahàtmanà 7015023c gadayàbhihato mårdhni na ca sthànàd vyakampata 7015024a tatas tau ràma nighnantàv anyonyaü paramàhave 7015024c na vihvalau na ca ÷ràntau babhåvatur amarùaõaiþ 7015025a àgneyam astraü sa tato mumoca dhanado raõe 7015025c vàruõena da÷agrãvas tad astraü pratyavàrayat 7015026a tato màyàü praviùñaþ sa ràkùasãü ràkùase÷varaþ 7015026c jaghàna mårdhni dhanadaü vyàvidhya mahatãü gadàm 7015027a evaü sa tenàbhihato vihvalaþ ÷oõitokùitaþ 7015027c kçttamåla ivà÷oko nipapàta dhanàdhipaþ 7015028a tataþ padmàdibhis tatra nidhibhiþ sa dhanàdhipaþ 7015028c nandanaü vanam ànãya dhanado ÷vàsitas tadà 7015029a tato nirjitya taü ràma dhanadaü ràkùasàdhipaþ 7015029c puùpakaü tasya jagràha vimànaü jayalakùaõam 7015030a kà¤canastambhasaüvãtaü vaidåryamaõitoraõam 7015030c muktàjàlapraticchannaü sarvakàmaphaladrumam 7015031a tat tu ràjà samàruhya kàmagaü vãryanirjitam 7015031c jitvà vai÷ravaõaü devaü kailàsàd avarohata 7016001a sa jitvà bhràtaraü ràma dhanadaü ràkùasàdhipaþ 7016001c mahàsenaprasåtiü tu yayau ÷aravaõaü tataþ 7016002a athàpa÷yad da÷agrãvo raukmaü ÷aravaõaü tadà 7016002c gabhastijàlasaüvãtaü dvitãyam iva bhàskaram 7016003a parvataü sa samàsàdya kiü cid ramyavanàntaram 7016003c apa÷yat puùpakaü tatra ràma viùñambhitaü divi 7016004a viùñabdhaü puùpakaü dçùñvà kàmagaü hy agamaü kçtam 7016004c ràkùasa÷ cintayàm àsa sacivais taiþ samàvçtaþ 7016005a kim idaü yannimittaü me na ca gacchati puùpakam 7016005c parvatasyoparisthasya kasya karma tv idaü bhavet 7016006a tato 'bravãd da÷agrãvaü màrãco buddhikovidaþ 7016006c naitan niùkàraõaü ràjan puùpako 'yaü na gacchati 7016007a tataþ pàr÷vam upàgamya bhavasyànucaro balã 7016007c nandã÷vara uvàcedaü ràkùasendram a÷aïkitaþ 7016008a nivartasva da÷agrãva ÷aile krãóati ÷aükaraþ 7016009a suparõanàgayakùàõàü daityadànavarakùasàm 7016009c pràõinàm eva sarveùàm agamyaþ parvataþ kçtaþ 7016010a sa roùàt tàmranayanaþ puùpakàd avaruhya ca 7016010c ko 'yaü ÷aükara ity uktvà ÷ailamålam upàgamat 7016011a nandã÷varam athàpa÷yad avidårasthitaü prabhum 7016011c dãptaü ÷ålam avaùñabhya dvitãyam iva ÷aükaram 7016012a sa vànaramukhaü dçùñvà tam avaj¤àya ràkùasaþ 7016012c prahàsaü mumuce maurkhyàt satoya iva toyadaþ 7016013a saükruddho bhagavàn nandã ÷aükarasyàparà tanuþ 7016013c abravãd ràkùasaü tatra da÷agrãvam upasthitam 7016014a yasmàd vànaramårtiü màü dçùñvà ràkùasadurmate 7016014c maurkhyàt tvam avajànãùe parihàsaü ca mu¤casi 7016015a tasmàn madråpasaüyuktà madvãryasamatejasaþ 7016015c utpatsyante vadhàrthaü hi kulasya tava vànaràþ 7016016a kiü tv idànãü mayà ÷akyaü kartuü yat tvàü ni÷àcara 7016016c na hantavyo hatas tvaü hi pårvam eva svakarmabhiþ 7016017a acintayitvà sa tadà nandivàkyaü ni÷àcaraþ 7016017c parvataü taü samàsàdya vàkyam etad uvàca ha 7016018a puùpakasya gati÷ chinnà yatkçte mama gacchataþ 7016018c tad etac chailam unmålaü karomi tava gopate 7016019a kena prabhàvena bhavas tatra krãóati ràjavat 7016019c vij¤àtavyaü na jànãùe bhayasthànam upasthitam 7016020a evam uktvà tato ràjan bhujàn prakùipya parvate 7016020c tolayàm àsa taü ÷ailaü samçgavyàlapàdapam 7016021a tato ràma mahàdevaþ prahasan vãkùya tatkçtam 7016021c pàdàïguùñhena taü ÷ailaü pãóayàm àsa lãlayà 7016022a tatas te pãóitàs tasya ÷ailasyàdho gatà bhujàþ 7016022c vismità÷ càbhavaüs tatra sacivàs tasya rakùasaþ 7016023a rakùasà tena roùàc ca bhujànàü pãóanàt tathà 7016023c mukto viràvaþ sumahàüs trailokyaü yena påritam 7016024a mànuùàþ ÷abdavitrastà menire lokasaükùayam 7016024c devatà÷ càpi saükùubdhà÷ calitàþ sveùu karmasu 7016025a tataþ prãto mahàdevaþ ÷ailàgre viùñhitas tadà 7016025c muktvà tasya bhujàn ràjan pràha vàkyaü da÷ànanam 7016026a prãto 'smi tava vãryàc ca ÷auõóãryàc ca ni÷àcara 7016026c ravato vedanà muktaþ svaraþ paramadàruõaþ 7016027a yasmàl lokatrayaü tv etad ràvitaü bhayam àgatam 7016027c tasmàt tvaü ràvaõo nàma nàmnà tena bhaviùyasi 7016028a devatà mànuùà yakùà ye cànye jagatãtale 7016028c evaü tvàm abhidhàsyanti ràvaõaü lokaràvaõam 7016029a gaccha paulastya visrabdhaþ pathà yena tvam icchasi 7016029c mayà tvam abhyanuj¤àto ràkùasàdhipa gamyatàm 7016030a sàkùàn mahe÷vareõaivaü kçtanàmà sa ràvaõaþ 7016030c abhivàdya mahàdevaü vimànaü tat samàruhat 7016031a tato mahãtale ràma paricakràma ràvaõaþ 7016031c kùatriyàn sumahàvãryàn bàdhamànas tatas tataþ 7017001a atha ràjan mahàbàhur vicaran sa mahãtalam 7017001c himavadvanam àsàdya paricakràma ràvaõaþ 7017002a tatràpa÷yata vai kanyàü kçùñàjinajañàdharàm 7017002c àrùeõa vidhinà yuktàü tapantãü devatàm iva 7017003a sa dçùñvà råpasaüpannàü kanyàü tàü sumahàvratàm 7017003c kàmamohaparãtàtmà papraccha prahasann iva 7017004a kim idaü vartase bhadre viruddhaü yauvanasya te 7017004c na hi yuktà tavaitasya råpasyeyaü pratikriyà 7017005a kasyàsi duhità bhadre ko và bhartà tavànaghe 7017005c pçcchataþ ÷aüsa me ÷ãghraü ko và hetus tapo'rjane 7017006a evam uktà tu sà kanyà tenànàryeõa rakùasà 7017006c abravãd vidhivat kçtvà tasyàtithyaü tapodhanà 7017007a ku÷adhvajo nàma pità brahmarùir mama dhàrmikaþ 7017007c bçhaspatisutaþ ÷rãmàn buddhyà tulyo bçhaspateþ 7017008a tasyàhaü kurvato nityaü vedàbhyàsaü mahàtmanaþ 7017008c saübhåtà vànmayã kanyà nàmnà vedavatã smçtà 7017009a tato devàþ sagandharvà yakùaràkùasapannagàþ 7017009c te càpi gatvà pitaraü varaõaü rocayanti me 7017010a na ca màü sa pità tebhyo dattavàn ràkùase÷vara 7017010c kàraõaü tad vadiùyàmi ni÷àmaya mahàbhuja 7017011a pitus tu mama jàmàtà viùõuþ kila surottamaþ 7017011c abhipretas triloke÷as tasmàn nànyasya me pitàþ 7017012a dàtum icchati dharmàtmà tac chrutvà baladarpitaþ 7017012c ÷ambhur nàma tato ràjà daityànàü kupito 'bhavat 7017012e tena ràtrau prasupto me pità pàpena hiüsitaþ 7017013a tato me jananã dãnà tac charãraü pitur mama 7017013c pariùvajya mahàbhàgà praviùñà dahanaü saha 7017014a tato manorathaü satyaü pitur nàràyaõaü prati 7017014c karomãti mamecchà ca hçdaye sàdhu viùñhità 7017015a ahaü pretagatasyàpi kariùye kàïkùitaü pituþ 7017015c iti pratij¤àm àruhya caràmi vipulaü tapaþ 7017016a etat te sarvam àkhyàtaü mayà ràkùasapuügava 7017016c à÷ritàü viddhi màü dharmaü nàràyaõapatãcchayà 7017017a vij¤àtas tvaü hi me ràjan gaccha paulastyanandana 7017017c jànàmi tapasà sarvaü trailokye yad dhi vartate 7017018a so 'bravãd ràvaõas tatra tàü kanyàü sumahàvratàm 7017018c avaruhya vimànàgràt kandarpa÷arapãóitaþ 7017019a avaliptàsi su÷roõi yasyàs te matir ãdç÷ã 7017019c vçddhànàü mçga÷àvàkùi bhràjate dharmasaücayaþ 7017020a tvaü sarvaguõasaüpannà nàrhase kartum ãdç÷am 7017020c trailokyasundarã bhãru yauvane vàrdhakaü vidhim 7017021a ka÷ ca tàvad asau yaü tvaü viùõur ity abhibhàùase 7017021c vãryeõa tapasà caiva bhogena ca balena ca 7017021e na mayàsau samo bhadre yaü tvaü kàmayase 'ïgane 7017022a ma maivam iti sà kanyà tam uvàca ni÷àcaram 7017022c mårdhajeùu ca tàü rakùaþ karàgreõa paràmç÷at 7017023a tato vedavatã kruddhà ke÷àn hastena sàcchinat 7017023c uvàcàgniü samàdhàya maraõàya kçtatvarà 7017024a dharùitàyàs tvayànàrya nedànãü mama jãvitam 7017024c rakùas tasmàt pravekùyàmi pa÷yatas te hutà÷anam 7017025a yasmàt tu dharùità càham apàpà càpy anàthavat 7017025c tasmàt tava vadhàrthaü vai samutpatsyàmy ahaü punaþ 7017026a na hi ÷akyaþ striyà pàpa hantuü tvaü tu vi÷eùataþ 7017026c ÷àpe tvayi mayotsçùñe tapasa÷ ca vyayo bhavet 7017027a yadi tv asti mayà kiü cit kçtaü dattaü hutaü tathà 7017027c tena hy ayonijà sàdhvã bhaveyaü dharmiõaþ sutà 7017028a evam uktvà praviùñà sà jvalantaü vai hutà÷anam 7017028c papàta ca divo divyà puùpavçùñiþ samantataþ 7017029a pårvaü krodhahataþ ÷atrur yayàsau nihatas tvayà 7017029c samupà÷ritya ÷ailàbhaü tava vãryam amànuùam 7017030a evam eùà mahàbhàgà martyeùåtpadyate punaþ 7017030c kùetre halamukhagraste vedyàm agni÷ikhopamà 7017031a eùà vedavatã nàma pårvam àsãt kçte yuge 7017031c tretàyugam anupràpya vadhàrthaü tasya rakùasaþ 7017031e sãtotpanneti sãtaiùà mànuùaiþ punar ucyate 7018001a praviùñàyàaü hutà÷aü tu vedavatyàü sa ràvaõaþ 7018001c puùpakaü tat samàruhya paricakràma medinãm 7018002a tato maruttaü nçpatiü yajantaü saha daivataiþ 7018002c u÷ãrabãjam àsàdya dadar÷a sa tu ràkùasaþ 7018003a saüvarto nàma brahmarùir bhràtà sàkùàd bçhaspateþ 7018003c yàjayàm àsa dharmaj¤aþ sarvair brahmagaõair vçtaþ 7018004a dçùñvà devàs tu tad rakùo varadànena durjayam 7018004c tàü tàü yoniü samàpannàs tasya dharùaõabhãravaþ 7018005a indro mayåraþ saüvçtto dharmaràjas tu vàyasaþ 7018005c kçkalàso dhanàdhyakùo haüso vai varuõo 'bhavat 7018006a taü ca ràjànam àsàdya ràvaõo ràkùasàdhipaþ 7018006c pràha yuddhaü prayacceti nirjito 'smãti và vada 7018007a tato marutto nçpatiþ ko bhavàn ity uvàca tam 7018007c avahàsaü tato muktvà ràkùaso vàkyam abravãt 7018008a akutåhalabhàvena prãto 'smi tava pàrthiva 7018008c dhanadasyànujaü yo màü nàvagacchasi ràvaõam 7018009a triùu lokeùu kaþ so 'sti yo na jànàti me balam 7018009c bhràtaraü yena nirjitya vimànam idam àhçtam 7018010a tato marutto nçpatis taü ràkùasam athàbravãt 7018010c dhanyaþ khalu bhavàn yena jyeùñho bhràtà raõe jitaþ 7018011a nàdharmasahitaü ÷làghyaü na lokapratisaühitam 7018011c karma dauràtmyakaü kçtvà ÷làghase bhràtçnirjayàt 7018012a kiü tvaü pràk kevalaü dharmaü caritvà labdhavàn varam 7018012c ÷rutapårvaü hi na mayà yàdç÷aü bhàùase svayam 7018013a tataþ ÷aràsanaü gçhya sàyakàü÷ ca sa pàrthivaþ 7018013c raõàya niryayau kruddhaþ saüvarto màrgam àvçõot 7018014a so 'bravãt snehasaüyuktaü maruttaü taü mahàn çùiþ 7018014c ÷rotavyaü yadi madvàkyaü saüprahàro na te kùamaþ 7018015a màhe÷varam idaü satram asamàptaü kulaü dahet 7018015c dãkùitasya kuto yuddhaü kråratvaü dãkùite kutaþ 7018016a saü÷aya÷ ca raõe nityaü ràkùasa÷ caiùa durjayaþ 7018016c sa nivçtto guror vàkyàn maruttaþ pçthivãpatiþ 7018016e visçjya sa÷araü càpaü svastho makhamukho 'bhavat 7018017a tatas taü nirjitaü matvà ghoùayàm àsa vai ÷ukaþ 7018017c ràvaõo jitavàü÷ ceti harùàn nàdaü ca muktavàn 7018018a tàn bhakùayitvà tatrasthàn maharùãn yaj¤am àgatàn 7018018c vitçpto rudhirais teùàü punaþ saüprayayau mahãm 7018019a ràvaõe tu gate devàþ sendrà÷ caiva divaukasaþ 7018019c tataþ svàü yonim àsàdya tàni sattvàny athàbruvan 7018020a harùàt tadàbravãd indro mayåraü nãlabarhiõam 7018020c prãto 'smi tava dharmaj¤a upakàràd vihaügama 7018021a mama netrasahasraü yat tat te barhe bhaviùyati 7018021c varùamàõe mayi mudaü pràpsyase prãtilakùaõam 7018022a nãlàþ kila purà barhà mayåràõàü naràdhipa 7018022c suràdhipàd varaü pràpya gatàþ sarve vicitratàm 7018023a dharmaràjo 'bravãd ràma pràgvaü÷e vàyasaü sthitam 7018023c pakùiüs tavàsmi suprãtaþ prãtasya ca vacaþ ÷çõu 7018024a yathànye vividhai rogaiþ pãóyante pràõino mayà 7018024c te na te prabhaviùyanti mayi prãte na saü÷ayaþ 7018025a mçtyutas te bhayaü nàsti varàn mama vihaügama 7018025c yàvat tvàü na vadhiùyanti naràs tàvad bhaviùyasi 7018026a ye ca madviùayasthàs tu mànavàþ kùudhayàrditàþ 7018026c tvayi bhukte tu tçptàs te bhaviùyanti sabàndhavàþ 7018027a varuõas tv abravãd dhaüsaü gaïgàtoyavicàriõam 7018027c ÷råyatàü prãtisaüyuktaü vacaþ patrarathe÷vara 7018028a varõo manoharaþ saumya÷ candramaõóalasaünibhaþ 7018028c bhaviùyati tavodagraþ ÷uklaphenasamaprabhaþ 7018029a maccharãraü samàsàdya kànto nityaü bhaviùyasi 7018029c pràpsyase càtulàü prãtim etan me prãtilakùaõam 7018030a haüsànàü hi purà ràma na varõaþ sarvapàõóuraþ 7018030c pakùà nãlàgrasaüvãtàþ kroóàþ ÷aùpàgranirmalàþ 7018031a athàbravãd vai÷ravaõaþ kçkalàsaü girau sthitam 7018031c hairaõyaü saüprayacchàmi varõaü prãtis tavàpy aham 7018032a sadravyaü ca ÷iro nityaü bhaviùyati tavàkùayam 7018032c eùa kà¤canako varõo matprãtyà te bhaviùyati 7018033a evaü dattvà varàüs tebhyas tasmin yaj¤otsave suràþ 7018033c nivçtte saha ràj¤à vai punaþ svabhavanaü gatàþ 7019001a atha jitvà maruttaü sa prayayau ràkùasàdhipaþ 7019001c nagaràõi narendràõàü yuddhakàïkùã da÷ànanaþ 7019002a sa samàsàdya ràjendràn mahendravaruõopamàn 7019002c abravãd ràkùasendras tu yuddhaü me dãyatàm iti 7019003a nirjitàþ smeti và bråta eùo hi mama ni÷cayaþ 7019003c anyathà kurvatàm evaü mokùo vo nopapadyate 7019004a tatas tu bahavaþ pràj¤àþ pàrthivà dharmaõi÷cayàþ 7019004c nirjitàþ smety abhàùanta j¤àtvà varabalaü ripoþ 7019005a duùyantaþ suratho gàdhir gayo ràjà puråravàþ 7019005c ete sarve 'bruvaüs tàta nirjitàþ smeti pàrthivàþ 7019006a athàyodhyàü samàsàdya ràvaõo ràkùasàdhipaþ 7019006c suguptàm anaraõyena ÷akreõevàmaràvatãm 7019007a pràha ràjànam àsàdya yuddhaü me saüpradãyatàm 7019007c nirjito 'smãti và bråhi mamaitad iha ÷àsanam 7019008a anaraõyaþ susaükruddho ràkùasendram athàbravãt 7019008c dãyate dvandvayuddhaü te ràkùasàdhipate mayà 7019009a atha pårvaü ÷rutàrthena sajjitaü sumahad dhi yat 7019009c niùkràmat tan narendrasya balaü rakùovadhodyatam 7019010a nàgànàü bahusàhasraü vàjinàm ayutaü tathà 7019010c mahãü saüchàdya niùkràntaü sapadàtirathaü kùaõàt 7019011a tad ràvaõabalaü pràpya balaü tasya mahãpateþ 7019011c pràõa÷yata tadà ràjan havyaü hutam ivànale 7019012a so 'pa÷yata narendras tu na÷yamànaü mahad balam 7019012c mahàrõavaü samàsàdya yathà pa¤càpagà jalam 7019013a tataþ ÷akradhanuþprakhyaü dhanur visphàrayan svayam 7019013c àsadàda narendràs taü ràvaõaü krodhamårchitaþ 7019014a tato bàõa÷atàny aùñau pàtayàm àsa mårdhani 7019014c tasya ràkùasaràjasya ikùvàkukulanandanaþ 7019015a tasya bàõàþ patantas te cakrire na kùataü kva cit 7019015c vàridhàrà ivàbhrebhyaþ patantyo nagamårdhani 7019016a tato ràkùasaràjena kruddhena nçpatis tadà 7019016c talena bhihato mårdhni sa rathàn nipapàta ha 7019017a sa ràjà patito bhåmau vihvalàïgaþ pravepitaþ 7019017c vajradagdha ivàraõye sàlo nipatito mahàn 7019018a taü prahasyàbravãd rakùa ikùvàkuü pçthivãpatim 7019018c kim idànãü tvayà pràptaü phalaü màü prati yudhyatà 7019019a trailokye nàsti yo dvandvaü mama dadyàn naràdhipa 7019019c ÷aïke pramatto bhogeùu na ÷çõoùi balaü mama 7019020a tasyaivaü bruvato ràjà mandàsur vàkyam abravãt 7019020c kiü ÷akyam iha kartuü vai yat kàlo duratikramaþ 7019021a na hy ahaü nirjito rakùas tvayà càtmapra÷aüsinà 7019021c kàleneha vipanno 'haü hetubhåtas tu me bhavàn 7019022a kiü tv idànãü mayà ÷akyaü kartuü pràõaparikùaye 7019022c ikùvàkuparibhàvitvàd vaco vakùyàmi ràkùasa 7019023a yadi dattaü yadi hutaü yadi me sukçtaü tapaþ 7019023c yadi guptàþ prajàþ samyak tathà satyaü vaco 'stu me 7019024a utpatsyate kule hy asminn ikùvàkåõàü mahàtmanàm 7019024c ràjà paramatejasvã yas te pràõàn hariùyati 7019025a tato jaladharodagras tàóito devadundubhiþ 7019025c tasminn udàhçte ÷àpe puùpavçùñi÷ ca khàc cyutà 7019026a tataþ sa ràjà ràjendra gataþ sthànaü triviùñapam 7019026c svargate ca nçpe ràma ràkùasaþ sa nyavartata 7020001a tato vitràsayan martyàn pçthivyàü ràkùasàdhipaþ 7020001c àsasàda ghane tasmin nàradaü munisattamam 7020002a nàradas tu mahàtejà devarùir amitaprabhaþ 7020002c abravãn meghapçùñhastho ràvaõaü puùpake sthitam 7020003a ràkùasàdhipate saumya tiùñha vi÷ravasaþ suta 7020003c prãto 'smy abhijanopeta vikramair årjitais tava 7020004a viùõunà daityaghàtai÷ ca tàrkùyasyoragadharùaõaiþ 7020004c tvayà samaramardai÷ ca bhç÷aü hi paritoùitaþ 7020005a kiü cid vakùyàmi tàvat te ÷rotavyaü ÷roùyase yadi 7020005c ÷rutvà cànantaraü kàryaü tvayà ràkùasapuügava 7020006a kim ayaü vadhyate lokas tvayàvadhyena daivataiþ 7020006c hata eva hy ayaü loko yadà mçtyuva÷aü gataþ 7020007a pa÷ya tàvan mahàbàho ràkùase÷varamànuùam 7020007c lokam enaü vicitràrthaü yasya na j¤àyate gatiþ 7020008a kva cid vàditrançttàni sevyante muditair janaiþ 7020008c rudyate càparair àrtair dhàrà÷runayanànanaiþ 7020009a màtà pitçsutasnehair bhàryà bandhumanoramaiþ 7020009c mohenàyaü jano dhvastaþ kle÷aü svaü nàvabudhyate 7020010a tat kim evaü parikli÷ya lokaü mohaniràkçtam 7020010c jita eva tvayà saumya martyaloko na saü÷ayaþ 7020011a evam uktas tu laïke÷o dãpyamàna ivaujasà 7020011c abravãn nàradaü tatra saüprahasyàbhivàdya ca 7020012a maharùe devagandharvavihàra samarapriya 7020012c ahaü khalådyato gantuü vijayàrthã rasàtalam 7020013a tato lokatrayaü jitvà sthàpya nàgàn suràn va÷e 7020013c samudram amçtàrthaü vai mathiùyàmi rasàlayam 7020014a athàbravãd da÷agrãvaü nàrado bhagavàn çùiþ 7020014c kva khalv idànãü màrgeõa tvayànena gamiùyate 7020015a ayaü khalu sudurgamyaþ pitçràj¤aþ puraü prati 7020015c màrgo gacchati durdharùo yamasyàmitrakar÷ana 7020016a sa tu ÷àradameghàbhaü muktvà hàsaü da÷ànanaþ 7020016c uvàca kçtam ity eva vacanaü cedam abravãt 7020017a tasmàd eùa mahàbrahman vaivasvatavadhodyataþ 7020017c gacchàmi dakùiõàm à÷àü yatra såryàtmajo nçpaþ 7020018a mayà hi bhagavan krodhàt pratij¤àtaü raõàrthinà 7020018c avajeùyàmi caturo lokapàlàn iti prabho 7020019a tenaiùa prasthito 'haü vai pitçràjapuraü prati 7020019c pràõisaükle÷akartàraü yojayiùyàmi mçtyunà 7020020a evam uktvà da÷agrãvo muniü tam abhivàdya ca 7020020c prayayau dakùiõàm à÷àü prahçùñaiþ saha mantribhiþ 7020021a nàradas tu mahàtejà muhårtaü dhyànam àsthitaþ 7020021c cintayàm àsa viprendro vidhåma iva pàvakaþ 7020022a yena lokàs trayaþ sendràþ kli÷yante sacaràcaràþ 7020022c kùãõe càyuùi dharme ca sa kàlo hiüsyate katham 7020023a yasya nityaü trayo lokà vidravanti bhayàrditàþ 7020023c taü kathaü ràkùasendro 'sau svayam evàbhigacchati 7020024a yo vidhàtà ca dhàtà ca sukçte duùkçte yathà 7020024c trailokyaü vijitaü yena taü kathaü nu vijeùyati 7020025a aparaü kiü nu kçtvaivaü vidhànaü saüvidhàsyati 7020025c kautåhalasamutpanno yàsyàmi yamasàdanam 7021001a evaü saücintya viprendro jagàma laghuvikramaþ 7021001c àkhyàtuü tad yathàvçttaü yamasya sadanaü prati 7021002a apa÷yat sa yamaü tatra devam agnipuraskçtam 7021002c vidhànam upatiùñhantaü pràõino yasya yàdç÷am 7021003a sa tu dçùñvà yamaþ pràptaü maharùiü tatra nàradam 7021003c abravãt sukham àsãnam arghyam àvedya dharmataþ 7021004a kaccit kùemaü nu devarùe kaccid dharmo na na÷yati 7021004c kim àgamanakçtyaü te devagandharvasevita 7021005a abravãt tu tadà vàkyaü nàrado bhagavàn çùiþ 7021005c ÷råyatàm abhidhàsyàmi vidhànaü ca vidhãyatàm 7021006a eùa nàmnà da÷agrãvaþ pitçràja ni÷àcaraþ 7021006c upayàti va÷aü netuü vikramais tvàü sudurjayam 7021007a etena kàraõenàhaü tvarito 'smy àgataþ prabho 7021007c daõóapraharaõasyàdya tava kiü nu kariùyati 7021008a etasminn antare dåràd aü÷umantam ivoditam 7021008c dadç÷e divyam àyàntaü vimànaü tasya rakùasaþ 7021009a taü de÷aü prabhayà tasya puùpakasya mahàbalaþ 7021009c kçtvà vitimiraü sarvaü samãpaü samavartata 7021010a sa tv apa÷yan mahàbàhur da÷agrãvas tatas tataþ 7021010c pràõinaþ sukçtaü karma bhu¤jànàü÷ caiva duùkçtam 7021011a tatas tàn vadhyamànàüs tu karmabhir duùkçtaiþ svakaiþ 7021011c ràvaõo mocayàm àsa vikrameõa balàd balã 7021012a preteùu mucyamàneùu ràkùasena balãyasà 7021012c pretagopàþ susaürabdhà ràkùasendram abhidravan 7021013a te pràsaiþ parighaiþ ÷ålair mudgaraiþ ÷aktitomaraiþ 7021013c puùpakaü samavarùanta ÷åràþ ÷atasahasra÷aþ 7021014a tasyàsanàni pràsàdàn vedikàstaraõàni ca 7021014c puùpakasya babha¤jus te ÷ãghraü madhukarà iva 7021015a devaniùñhànabhåtaü tad vimànaü puùpakaü mçdhe 7021015c bhajyamànaü tathaivàsãd akùayaü brahmatejasà 7021016a tatas te ràvaõàmàtyà yathàkàmaü yathàbalam 7021016c ayudhyanta mahàvãryàþ sa ca ràjà da÷ànanaþ 7021017a te tu ÷oõitadigdhàïgàþ sarva÷astrasamàhatàþ 7021017c amàtyà ràkùasendrasya cakrur àyodhanaü mahat 7021018a anyonyaü ca mahàbhàgà jaghnuþ praharaõair yudhi 7021018c yamasya ca mahat sainyaü ràkùasasya ca mantriõaþ 7021019a amàtyàüs tàüs tu saütyajya ràkùasasya mahaujasaþ 7021019c tam eva samadhàvanta ÷ålavarùair da÷ànanam 7021020a tataþ ÷oõitadigdhàïgaþ prahàrair jarjarãkçtaþ 7021020c vimàne ràkùasa÷reùñhaþ phullà÷oka ivàbabhau 7021021a sa ÷ålàni gadàþ pràsठ÷aktitomarasàyakàn 7021021c musalàni ÷ilàvçkùàn mumocàstrabalàd balã 7021022a tàüs tu sarvàn samàkùipya tad astram apahatya ca 7021022c jaghnus te ràkùasaü ghoram ekaü ÷atasahasrakaþ 7021023a parivàrya ca taü sarve ÷ailaü meghotkarà iva 7021023c bhindipàlai÷ ca ÷ålai÷ ca nirucchvàsam akàrayan 7021024a vimuktakavacaþ kruddho siktaþ ÷oõitavisravaiþ 7021024c sa puùpakaü parityajya pçthivyàm avatiùñhata 7021025a tataþ sa kàrmukã bàõã pçthivyàü ràkùasàdhipaþ 7021025c labdhasaüj¤o muhårtena kruddhas tasthau yathàntakaþ 7021026a tataþ pà÷upataü divyam astraü saüdhàya kàrmuke 7021026c tiùñha tiùñheti tàn uktvà tac càpaü vyapakarùata 7021027a jvàlàmàlã sa tu ÷araþ kravyàdànugato raõe 7021027c mukto gulmàn drumàü÷ caiva bhasmakçtvà pradhàvati 7021028a te tasya tejasà dagdhàþ sainyà vaivasvatasya tu 7021028c raõe tasmin nipatità dàvadagdhà nagà iva 7021029a tataþ sa sacivaiþ sàrdhaü ràkùaso bhãmavikramaþ 7021029c nanàda sumahànàdaü kampayann iva medinãm 7022001a sa tu tasya mahànàdaü ÷rutvà vaivasvato yamaþ 7022001c ÷atruü vijayinaü mene svabalasya ca saükùayam 7022002a sa tu yodhàn hatàn matvà krodhaparyàkulekùaõaþ 7022002c abravãt tvaritaü såtaü rathaþ samupanãyatàm 7022003a tasya såto rathaü divyam upasthàpya mahàsvanam 7022003c sthitaþ sa ca mahàtejà àruroha mahàratham 7022004a pà÷amudgarahasta÷ ca mçtyus tasyàgrato sthitaþ 7022004c yena saükùipyate sarvaü trailokyaü sacaràcaram 7022005a kàladaõóa÷ ca pàr÷vastho mårtimàn syandane sthitaþ 7022005c yamapraharaõaü divyaü prajvalann iva tejasà 7022006a tato lokàs trayas trastàþ kampante ca divaukasaþ 7022006c kàlaü kruddhaü tadà dçùñvà lokatrayabhayàvaham 7022007a dçùñvà tu te taü vikçtaü rathaü mçtyusamanvitam 7022007c sacivà ràkùasendrasya sarvalokabhayàvaham 7022008a laghusattvatayà sarve naùñasaüj¤à bhayàrditàþ 7022008c nàtra yoddhuü samarthàþ sma ity uktvà vipradudruvuþ 7022009a sa tu taü tàdç÷aü dçùñvà rathaü lokabhayàvaham 7022009c nàkùubhyata tadà rakùo vyathà caivàsya nàbhavat 7022010a sa tu ràvaõam àsàdya visçja¤ ÷aktitomaràn 7022010c yamo marmàõi saükruddho ràkùasasya nyakçntata 7022011a ràvaõas tu sthitaþ svasthaþ ÷aravarùaü mumoca ha 7022011c tasmin vaivasvatarathe toyavarùam ivàmbudaþ 7022012a tato mahà÷akti÷ataiþ pàtyamànair mahorasi 7022012c pratikartuü sa nà÷aknod ràkùasaþ ÷alyapãóitaþ 7022013a nànàpraharaõair evaü yamenàmitrakar÷inà 7022013c saptaràtraü kçte saükhye na bhagno vijito 'pi và 7022014a tato 'bhavat punar yuddhaü yamaràkùasayos tadà 7022014c vijayàkàïkùiõos tatra samareùv anivartinoþ 7022015a tato devàþ sagandharvàþ siddhà÷ ca paramarùayaþ 7022015c prajàpatiü puraskçtya dadç÷us tad raõàjiram 7022016a saüvarta iva lokànàm abhavad yudhyatos tayoþ 7022016c ràkùasànàü ca mukhyasya pretànàm ã÷varasya ca 7022017a ràkùasendras tataþ kruddha÷ càpam àyamya saüyuge 7022017c nirantaram ivàkà÷aü kurvan bàõàn mumoca ha 7022018a mçtyuü caturbhir vi÷ikhaiþ såtaü saptabhir ardayat 7022018c yamaü ÷arasahasreõa ÷ãghraü marmasv atàóayat 7022019a tataþ kruddhasya sahasà yamasyàbhiviniþsçtaþ 7022019c jvàlàmàlo vini÷vàso vadanàt krodhapàvakaþ 7022020a tato 'pa÷yaüs tadà÷caryaü devadànavaràkùasàþ 7022020c krodhajaü pàvakaü dãptaü didhakùantaü ripor balam 7022021a mçtyus tu paramakruddho vaivasvatam athàbravãt 7022021c mu¤ca màü deva ÷ãghraü tvaü nihanmi samare ripum 7022022a narakaþ ÷ambaro vçtraþ ÷ambhuþ kàrtasvaro balã 7022022c namucir virocana÷ caiva tàv ubhau madhukaiñabhau 7022023a ete cànye ca bahavo balavanto duràsadàþ 7022023c vinipannà mayà dçùñàþ kà cintàsmin ni÷àcare 7022024a mu¤ca màü sàdhu dharmaj¤a yàvad enaü nihanmy aham 7022024c na hi ka÷ cin mayà dçùño muhårtam api jãvati 7022025a balaü mama na khalv etan maryàdaiùà nisargataþ 7022025c saüspçùño hi mayà ka÷ cin na jãved iti ni÷cayaþ 7022026a etat tu vacanaü ÷rutvà dharmaràjaþ pratàpavàn 7022026c abravãt tatra taü mçtyumayam enaü nihanmy aham 7022027a tataþ saüraktanayanaþ kruddho vaivasvataþ prabhuþ 7022027c kàladaõóam amoghaü taü tolayàm àsa pàõinà 7022028a yasya pàr÷veùu ni÷chidràþ kàlapà÷àþ pratiùñhitàþ 7022028c pàvakaspar÷asaükà÷o mudgaro mårtimàn sthitaþ 7022029a dar÷anàd eva yaþ pràõàn pràõinàm uparudhyati 7022029c kiü punas tàóanàd vàpi pãóanàd vàpi dehinaþ 7022030a sa jvàlàparivàras tu pibann iva ni÷àcaram 7022030c karaspçùño balavatà daõóaþ kruddhaþ sudàruõaþ 7022031a tato vidudruvuþ sarve sattvàs tasmàd raõàjiràt 7022031c surà÷ ca kùubhità dçùñvà kàladaõóodyataü yamam 7022032a tasmin prahartukàme tu daõóam udyamya ràvaõam 7022032c yamaü pitàmahaþ sàkùàd dar÷ayitvedam abravãt 7022033a vaivasvata mahàbàho na khalv atulavikrama 7022033c prahartavyaü tvayaitena daõóenàsmin ni÷àcare 7022034a varaþ khalu mayà dattas tasya trida÷apuügava 7022034c tat tvayà nànçtaü kàryaü yan mayà vyàhçtaü vacaþ 7022035a amogho hy eùa sarvàsàü prajànàü vinipàtane 7022035c kàladaõóo mayà sçùñaþ pårvaü mçtyupuraskçtaþ 7022036a tan na khalv eùa te saumya pàtyo ràkùasamårdhani 7022036c na hy asmin patite ka÷ cin muhårtam api jãvati 7022037a yadi hy asmin nipatite na mriyetaiùa ràkùasaþ 7022037c mriyeta và da÷agrãvas tathàpy ubhayato 'nçtam 7022038a ràkùasendràn niyacchàdya daõóam enaü vadhodyatam 7022038c satyaü mama kuruùvedaü lokàüs tvaü samavekùya ca 7022039a evam uktas tu dharmàtmà pratyuvàca yamas tadà 7022039c eùa vyàvartito daõóaþ prabhaviùõur bhavàn hi naþ 7022040a kiü tv idànãü mayà ÷akyaü kartuü raõagatena hi 7022040c yan mayà yan na hantavyo ràkùaso varadarpitaþ 7022041a eùa tasmàt praõa÷yàmi dar÷anàd asya rakùasaþ 7022041c ity uktvà sarathaþ sà÷vas tatraivàntaradhãyata 7022042a da÷agrãvas tu taü jitvà nàma vi÷ràvya càtmanaþ 7022042c puùpakeõa tu saühçùño niùkrànto yamasàdanàt 7022043a tato vaivasvato devaiþ saha brahmapurogamaiþ 7022043c jagàma tridivaü hçùño nàrada÷ ca mahàmuniþ 7023001a sa tu jitvà da÷agrãvo yamaü trida÷apuügavam 7023001c ràvaõas tu jaya÷làghã svasahàyàn dadar÷a ha 7023002a jayena vardhayitvà ca màrãcapramukhàs tataþ 7023002c puùpakaü bhejire sarve sàntvità ravaõena ha 7023003a tato rasàtalaü hçùñaþ praviùñaþ payaso nidhim 7023003c daityoraga gaõàdhyuùñaü varuõena surakùitam 7023004a sa tu bhogavatãü gatvà purãü vàsukipàlitàm 7023004c sthàpya nàgàn va÷e kçtvà yayau maõimatãü purãm 7023005a nivàtakavacàs tatra daityà labdhavarà vasan 7023005c ràkùasas tàn samàsàdya yuddhena samupàhvayat 7023006a te tu sarve suvikràntà daiteyà bala÷àlinaþ 7023006c nànàpraharaõàs tatra prayuddhà yuddhadurmadàþ 7023007a teùàü tu yudhyamànànàü sàgraþ saüvatsaro gataþ 7023007c na cànyatarayos tatra vijayo và kùayo 'pi và 7023008a tataþ pitàmahas tatra trailokyagatir avyayaþ 7023008c àjagàma drutaü devo vimànavaram àsthitaþ 7023009a nivàtakavacànàü tu nivàrya raõakarma tat 7023009c vçddhaþ pitàmaho vàkyam uvàca viditàrthavat 7023010a na hy ayaü ràvaõo yuddhe ÷akyo jetuü suràsuraiþ 7023010c na bhavantaþ kùayaü netuü ÷akyàþ sendraiþ suràsuraiþ 7023011a ràkùasasya sakhitvaü vai bhavadbhiþ saha rocate 7023011c avibhaktà hi sarvàrthàþ suhçdàü nàtra saü÷ayaþ 7023012a tato 'gnisàkùikaü sakhyaü kçtavàüs tatra ràvaõaþ 7023012c nivàtakavacaiþ sàrdhaü prãtimàn abhavat tadà 7023013a arcitas tair yathànyàyaü saüvatsarasukhoùitaþ 7023013c svapuràn nirvi÷eùaü ca påjàü pràpto da÷ànanaþ 7023014a sa tåpadhàrya màyànàü ÷atam ekonam àtmavàn 7023014c salilendrapurànveùã sa babhràma rasàtalam 7023015a tato '÷managaraü nàma kàlakeyàbhirakùitam 7023015c taü vijitya muhårtena jaghne daityàü÷ catuþ÷atam 7023016a tataþ pàõóurameghàbhaü kailàsam iva saüsthitam 7023016c varuõasyàlayaü divyam apa÷yad ràkùasàdhipaþ 7023017a kùarantãü ca payo nityaü surabhiü gàm avasthitàm 7023017c yasyàþ payoviniùyandàt kùãrodo nàma sàgaraþ 7023018a yasmàc candraþ prabhavati ÷ãtara÷miþ prajàhitaþ 7023018c yaü samàsàdya jãvanti phenapàþ paramarùayaþ 7023018e amçtaü yatra cotpannaü surà càpi surà÷inàm 7023019a yàü bruvanti narà loke surabhiü nàma nàmataþ 7023019c pradakùiõaü tu tàü kçtvà ràvaõaþ paramàdbhutàm 7023019e pravive÷a mahàghoraü guptaü bahuvidhair balaiþ 7023020a tato dhàrà÷atàkãrõaü ÷àradàbhranibhaü tadà 7023020c nityaprahçùñaü dadç÷e varuõasya gçhottamam 7023021a tato hatvà balàdhyakùàn samare tai÷ ca tàóitaþ 7023021c abravãt kva gato yo vo ràjà ÷ãghraü nivedyatàm 7023022a yuddhàrthã ràvaõaþ pràptas tasya yuddhaü pradãyatàm 7023022c vada và na bhayaü te 'sti nirjito 'smãti sà¤jaliþ 7023023a etasminn antare kruddhà varuõasya mahàtmanaþ 7023023c putràþ pautrà÷ ca niùkràman gau÷ ca puùkara eva ca 7023024a te tu vãryaguõopetà balaiþ parivçtàþ svakaiþ 7023024c yuktvà rathàn kàmagamàn udyadbhàskaravarcasaþ 7023025a tato yuddhaü samabhavad dàruõaü lomaharùaõam 7023025c salilendrasya putràõàü ràvaõasya ca rakùasaþ 7023026a amàtyais tu mahàvãryair da÷agrãvasya rakùasaþ 7023026c vàruõaü tad balaü kçtsnaü kùaõena vinipàtitam 7023027a samãkùya svabalaü saükhye varuõasyà sutàs tadà 7023027c arditàþ ÷arajàlena nivçttà raõakarmaõaþ 7023028a mahãtalagatàs te tu ràvaõaü dç÷ya puùpake 7023028c àkà÷am à÷u vivi÷uþ syandanaiþ ÷ãghragàmibhiþ 7023029a mahad àsãt tatas teùàü tulyaü sthànam avàpya tat 7023029c àkà÷ayuddhaü tumulaü devadànavayor iva 7023030a tatas te ràvaõaü yuddhe ÷araiþ pàvakasaünibhaiþ 7023030c vimukhãkçtya saühçùñà vinedur vividhàn ravàn 7023031a tato mahodaraþ kruddho ràjànaü dç÷ya dharùitam 7023031c tyaktvà mçtyubhayaü vãro yuddhakàïkùã vyalokayat 7023032a tena teùàü hayà ye ca kàmagàþ pavanopamàþ 7023032c mahodareõa gadayà hatàs te prayayuþ kùitim 7023033a teùàü varuõasånånàü hatvà yodhàn hayàü÷ ca tàn 7023033c mumocà÷u mahànàdaü virathàn prekùya tàn sthitàn 7023034a te tu teùàü rathàþ sà÷vàþ saha sàrathibhir varaiþ 7023034c mahodareõa nihatàþ patitàþ pçthivãtale 7023035a te tu tyaktvà rathàn putrà varuõasya mahàtmanaþ 7023035c àkà÷e viùñhitàþ ÷åràþ svaprabhàvàn na vivyathuþ 7023036a dhanåüùi kçtvà sajyàni vinirbhidya mahodaram 7023036c ràvaõaü samare kruddhàþ sahitàþ samabhidravan 7023037a tataþ kruddho da÷agrãvaþ kàlàgnir iva viùñhitaþ 7023037c ÷aravarùaü mahàvegaü teùàü marmasv apàtayat 7023038a musalàni vicitràõi tato bhalla÷atàni ca 7023038c paññasàü÷ caiva ÷aktã÷ ca ÷ataghnãs tomaràüs tathà 7023038e pàtayàm àsa durdharùas teùàm upari viùñhitaþ 7023039a atha viddhàs tu te vãrà viniùpetuþ padàtayaþ 7023040a tato rakùo mahànàdaü muktvà hanti sma vàruõàn 7023040c nànàpraharaõair ghorair dhàràpàtair ivàmbudaþ 7023041a tatas te vimukhàþ sarve patità dharaõãtale 7023041c raõàt svapuruùaiþ ÷ãghraü gçhàõy eva prave÷itàþ 7023042a tàn abravãt tato rakùo varuõàya nivedyatàm 7023042c ràvaõaü càbravãn mantrã prabhàso nàma vàruõaþ 7023043a gataþ khalu mahàtejà brahmalokaü jale÷varaþ 7023043c gàndharvaü varuõaþ ÷rotuü yaü tvam àhvayase yudhi 7023044a tat kiü tava vçthà vãra pari÷ràmya gate nçpe 7023044c ye tu saünihità vãràþ kumàràs te paràjitàþ 7023045a ràkùasendras tu tac chrutvà nàma vi÷ràvya càtmanaþ 7023045c harùàn nàdaü vimu¤can vai niùkrànto varuõàlayàt 7023046a àgatas tu pathà yena tenaiva vinivçtya saþ 7023046c laïkàm abhimukho rakùo nabhastalagato yayau 7024001a nivartamànaþ saühçùño ràvaõaþ sa duràtmavàn 7024001c jahre pathi narendrarùidevagandharvakanyakàþ 7024002a dar÷anãyàü hi yàü rakùaþ kanyàü strãü vàtha pa÷yati 7024002c hatvà bandhujanaü tasyà vimàne saünyave÷ayat 7024003a tatra pannagayakùàõàü mànuùàõàü ca rakùasàm 7024003c daityànàü dànavànàü ca kanyà jagràha ràvaõaþ 7024004a dãrghake÷yaþ sucàrvaïgyaþ pårõacandranibhànanàþ 7024004c ÷okàyattàs taruõya÷ ca samastà stananamritàþ 7024005a tulyam agnyarciùàü tatra ÷okàgnibhayasaübhavam 7024005c pravepamànà duþkhàrtà mumucur bàùpajaü jalam 7024006a tàsàü ni÷vasamànànàü ni÷vasaiþ saüpradãpitam 7024006c agnihotram ivàbhàti saüniruddhàgnipuùpakam 7024007a kà cid dadhyau suduþkhàrtà hanyàd api hi màm ayam 7024007c smçtvà màtéh pitén bhràtén putràn vai ÷va÷uràn api 7024007e duþkha÷okasamàviùñà vilepuþ sahitàþ striyaþ 7024008a kathaü nu khalu me putraþ kariùyati mayà vinà 7024008c kathaü màtà kathaü bhràtà nimagnàþ ÷okasàgare 7024009a hà kathaü nu kariùyàmi bhartàraü daivataü vinà 7024009c mçtyo prasãda yàce tvàü naya màü yamasàdanam 7024010a kiü nu me duùkçtaü karma kçtaü dehàntare purà 7024010c tato 'smi dharùitànena patità ÷okasàgare 7024011a na khalv idànãü pa÷yàmi duþkhasyàntam ihàtmanaþ 7024011c aho dhin mànuùà§l lokàn nàsti khalv adhamaþ paraþ 7024012a yad durbalà balavatà bàndhavà ràvaõena me 7024012c uditenaiva såryeõa tàrakà iva nà÷itàþ 7024013a aho subalavad rakùo vadhopàyeùu rajyate 7024013c aho durvçttam àtmànaü svayam eva na budhyate 7024014a sarvathà sadç÷as tàvad vikramo 'sya duràtmanaþ 7024014c idaü tv asadç÷aü karma paradàràbhimar÷anam 7024015a yasmàd eùa parakhyàsu strãùu rajyati durmatiþ 7024015c tasmàd dhi strãkçtenaiva vadhaü pràpsyati vàraõaþ 7024016a ÷aptaþ strãbhiþ sa tu tadà hatatejàþ suniùprabha 7024016c pativratàbhiþ sàdhvãbhiþ sthitàbhiþ sàdhu vartmani 7024017a evaü vilapamànàsu ràvaõo ràkùasàdhipaþ 7024017c pravive÷a purãü laïkàü påjyamàno ni÷àcaraiþ 7024018a tato ràkùasaràjasya svasà paramaduþkhità 7024018c pàdayoþ patità tasya vaktum evopacakrame 7024019a tataþ svasàram utthàpya ràvaõaþ parisàntvayan 7024019c abravãt kim idaü bhadre vaktum arhasi me drutam 7024020a sà bàùpapariruddhàkùã ràkùasã vàkyam abravãt 7024020c hatàsmi vidhavà ràjaüs tvayà balavatà kçtà 7024021a ete viryàt tvayà ràjan daityà vinihatà raõe 7024021c kàlakeyà iti khyàtà mahàbalaparàkramàþ 7024022a tatra me nihato bhartà garãyठjãvitàd api 7024022c sa tvayà dayitas tatra bhràtrà ÷atrusamena vai 7024023a yà tvayàsmi hatà ràjan svayam eveha bandhunà 7024023c duþkhaü vaidhavya÷abdaü ca dattaü bhokùyàmy ahaü tvayà 7024024a nanu nàma tvayà rakùyo jàmàtà samareùv api 7024024c taü nihatya raõe ràjan svayam eva na lajjase 7024025a evam uktas tayà rakùo bhaginyà kro÷amànayà 7024025c abravãt sàntvayitvà tàü sàmapårvam idaü vacaþ 7024026a alaü vatse viùàdena na bhetavyaü ca sarva÷aþ 7024026c mànadànavi÷eùais tvàü toùayiùyàmi nitya÷aþ 7024027a yuddhe pramatto vyàkùipto jayakàïkùã kùipa¤ ÷aràn 7024027c nàvagacchàmi yuddheùu svàn paràn vàpy ahaü ÷ubhe 7024027e tenàsau nihataþ saükhye mayà bhartà tava svasaþ 7024028a asmin kàle tu yat pràptaü tat kariùyàmi te hitam 7024028c bhràtur ai÷varyasaüsthasya kharasya bhava pàr÷vataþ 7024029a caturda÷ànàü bhràtà te sahasràõàü bhaviùyati 7024029c prabhuþ prayàõe dàne ca ràkùasànàü mahaujasàm 7024030a tatra màtçùvasuþ putro bhràtà tava kharaþ prabhuþ 7024030c bhaviùyati sadà kurvan yad vakùyasi vacaþ svayam 7024031a ÷ãghraü gacchatv ayaü ÷åro daõóakàn parirakùitum 7024031c dåùaõo 'sya balàdhyakùo bhaviùyati mahàbalaþ 7024032a sa hi ÷apto vanodde÷aþ kruddheno÷anasà purà 7024032c ràkùasànàm ayaü vàso bhaviùyati na saü÷ayaþ 7024033a evam uktvà da÷agrãvaþ sainyaü tasyàdide÷a ha 7024033c caturda÷a sahasràõi rakùasàü kàmaråpiõàm 7024034a sa taiþ sarvaiþ parivçto ràkùasair ghoradar÷anaiþ 7024034c kharaþ saüprayayau ÷ãghraü daõóakàn akutobhayaþ 7024035a sa tatra kàrayàm àsa ràjyaü nihatakaõñakam 7024035c sà ca ÷årpaõakhà prãtà nyavasad daõóakàvane 7025001a sa tu dattvà da÷agrãvo vanaü ghoraü kharasya tat 7025001c bhaginãü ca samà÷vàsya hçùñaþ svasthataro 'bhavat 7025002a tato nikumbhilà nàma laïkàyàþ kànanaü mahat 7025002c mahàtmà ràkùasendras tat pravive÷a sahànugaþ 7025003a tatra yåpa÷atàkãrõaü saumyacaityopa÷obhitam 7025003c dadar÷a viùñhitaü yaj¤aü saüpradãptam iva ÷riyà 7025004a tataþ kçùõàjinadharaü kamaõóalu÷ikhàdhvajam 7025004c dadar÷a svasutaü tatra meghanàdam ariüdamam 7025005a rakùaþpatiþ samàsàdya samà÷liùya ca bàhubhiþ 7025005c abravãt kim idaü vatsa vartate tad bravãhi me 7025006a u÷anà tv abravãt tatra gurur yaj¤asamçddhaye 7025006c ràvaõaü ràkùasa÷reùñhaü dvija÷reùñho mahàtapàþ 7025007a aham àkhyàmi te ràja¤ ÷råyatàü sarvam eva ca 7025007c yaj¤às te sapta putreõa pràptàþ subahuvistaràþ 7025008a agniùñomo '÷vamedha÷ ca yaj¤o bahusuvarõakaþ 7025008c ràjasåyas tathà yaj¤o gomedho vaiùõavas tathà 7025009a màhe÷vare pravçtte tu yaj¤e pumbhiþ sudurlabhe 7025009c varàüs te labdhavàn putraþ sàkùàt pa÷upater iha 7025010a kàmagaü syandanaü divyam antarikùacaraü dhruvam 7025010c màyàü ca tàmasãü nàma yayà saüpadyate tamaþ 7025011a etayà kila saügràme màyayà ràkùase÷vara 7025011c prayuddhasya gatiþ ÷akyà na hi j¤àtuü suràsuraiþ 7025012a akùayàv iùudhã bàõai÷ càpaü càpi sudurjayam 7025012c astraü ca balavat saumya ÷atruvidhvaüsanaü raõe 7025013a etàn sarvàn varà§l labdhvà putras te 'yaü da÷ànana 7025013c adya yaj¤asamàptau ca tvatpratãkùaþ sthito aham 7025014a tato 'bravãd da÷agrãvo na ÷obhanam idaü kçtam 7025014c påjitàþ ÷atravo yasmàd dravyair indrapurogamàþ 7025015a ehãdànãü kçtaü yad dhi tad akartuü na ÷akyate 7025015c àgaccha saumya gacchàmaþ svam eva bhavanaü prati 7025016a tato gatvà da÷agrãvaþ saputraþ savibhãùaõaþ 7025016c striyo 'vatàrayàm àsa sarvàs tà bàùpaviklavàþ 7025017a lakùiõyo ratnabåtà÷ ca devadànavarakùasàm 7025017c nànàbhåùaõasaüpannà jvalantyaþ svena tejasà 7025018a vibhãùaõas tu tà nàrãr dçùñvà ÷okasamàkulàþ 7025018c tasya tàü ca matiü j¤àtvà dharmàtmà vàkyam abravãt 7025019a ãdç÷ais taiþ samàcàrair ya÷o'rthakulanà÷anaiþ 7025019c dharùaõaü pràõinàü dattvà svamatena viceùñase 7025020a j¤àtãn vai dharùayitvemàs tvayànãtà varàïganàþ 7025020c tvàm atikramya madhunà ràjan kumbhãnasã hçtà 7025021a ràvaõas tv abravãd vàkyaü nàvagacchàmi kiü tv idam 7025021c ko vàyaü yas tvayàkhyàto madhur ity eva nàmataþ 7025022a vibhãùaõas tu saükruddho bhràtaraü vàkyam abravãt 7025022c ÷råyatàm asya pàpasya karmaõaþ phalam àgatam 7025023a màtàmahasya yo 'smàkaü jyeùñho bhràtà sumàlinaþ 7025023c màlyavàn iti vikhyàto vçddhapràj¤o ni÷àcaraþ 7025024a pitur jyeùñho jananyà÷ ca asmàkaü tv àryako 'bhavat 7025024c tasya kumbhãnasã nàma duhitur duhitàbhavat 7025025a màtçùvasur athàsmàkaü sà kanyà cànalodbhavà 7025025c bhavaty asmàkam eùà vai bhràtéõàü dharmataþ svasà 7025026a sà hçtà madhunà ràjan ràkùasena balãyasà 7025026c yaj¤apravçtte putre te mayi càntarjaloùite 7025027a nihatya ràkùasa÷reùñhàn amàtyàüs tava saümatàn 7025027c dharùayitvà hçtà ràjan guptà hy antaþpure tava 7025028a ÷rutvà tv etan mahàràja kùàntam eva hato na saþ 7025028c yasmàd ava÷yaü dàtavyà kanyà bhartre hi dàtçbhiþ 7025028e asminn evàbhisaüpràptaü loke viditam astu te 7025029a tato 'bravãd da÷agrãvaþ kruddhaþ saüraktalocanaþ 7025029c kalpyatàü me rathaþ ÷ãghraü ÷åràþ sajjãbhavantu ca 7025030a bhràtà me kumbhakarõa÷ ca ye ca mukhyà ni÷àcaràþ 7025030c vàhanàny adhirohantu nànàpraharaõàyudhàþ 7025031a adya taü samare hatvà madhuü ràvaõanirbhayam 7025031c indralokaü gamiùyàmi yuddhakàïkùã suhçdvçtaþ 7025032a tato vijitya tridivaü va÷e sthàpya puraüdaram 7025032c nirvçto vihariùyàmi trailokyai÷varya÷obhitaþ 7025033a akùauhiõãsahasràõi catvàry ugràõi rakùasàm 7025033c nànàpraharaõàny à÷u niryayur yuddhakàïkùiõàm 7025034a indrajit tv agrataþ sainyaü sainikàn parigçhya ca 7025034c ràvaõo madhyataþ ÷åraþ kumbhakarõa÷ ca pçùñhataþ 7025035a vibhãùaõas tu dharmàtmà laïkàyàü dharmam àcarat 7025035c te tu sarve mahàbhàgà yayur madhupuraü prati 7025036a rathair nàgaiþ kharair uùñrair hayair dãptair mahoragaiþ 7025036c ràkùasàþ prayayuþ sarve kçtvàkà÷aü nirantaram 7025037a daityà÷ ca ÷ata÷as tatra kçtavairàþ suraiþ saha 7025037c ràvaõaü prekùya gacchantam anvagacchanta pçùñhataþ 7025038a sa tu gatvà madhupuraü pravi÷ya ca da÷ànanaþ 7025038c na dadar÷a madhuü tatra bhaginãü tatra dçùñavàn 7025039a sà prahvà prà¤jalir bhåtvà ÷irasà pàdayor gatà 7025039c tasya ràkùasaràjasya trastà kumbhãnasã svasà 7025040a tàü samutthàpayàm àsa na bhetavyam iti bruvan 7025040c ràvaõo ràkùasa÷reùñhaþ kiü càpi karavàõi te 7025041a sàbravãd yadi me ràjan prasannas tvaü mahàbala 7025041c bhartàraü na mamehàdya hantum arhasi mànada 7025042a satyavàg bhava ràjendra màm avekùasva yàcatãm 7025042c tvayà hy uktaü mahàbàho na bhetavyam iti svayam 7025043a ràvaõas tv abravãd dhçùñaþ svasàraü tatra saüsthitàm 7025043c kva càsau tava bhartà vai mama ÷ãghraü nivedyatàm 7025044a saha tena gamiùyàmi suralokaü jayàya vai 7025044c tava kàruõyasauhàrdàn nivçtto 'smi madhor vadhàt 7025045a ity uktà sà prasuptaü taü samutthàpya ni÷àcaram 7025045c abravãt saüprahçùñeva ràkùasã suvipa÷citam 7025046a eùa pràpto da÷agrãvo mama bhràtà ni÷àcaraþ 7025046c suralokajayàkàïkùã sàhàyye tvàü vçõoti ca 7025047a tad asya tvaü sahàyàrthaü sabandhur gaccha ràkùasa 7025047c snigdhasya bhajamànasya yuktam arthàya kalpitum 7025048a tasyàs tad vacanaü ÷rutvà tathety àha madhur vacaþ 7025048c dadar÷a ràkùasa÷reùñhaü yathànyàyam upetya saþ 7025049a påjayàm àsa dharmeõa ràvaõaü ràkùasàdhipam 7025049c pràptapåjo da÷agrãvo madhuve÷mani vãryavàn 7025049e tatra caikàü ni÷àm uùya gamanàyopacakrame 7025050a tataþ kailàsam àsàdya ÷ailaü vai÷ravaõàlayam 7025050c ràkùasendro mahendràbhaþ senàm upanive÷ayat 7026001a sa tu tatra da÷agrãvaþ saha sainyena vãryavàn 7026001c astaü pràpte dinakare nivàsaü samarocayat 7026002a udite vimale candre tulyaparvatavarcasi 7026002c sa dadar÷a guõàüs tatra candrapàdopa÷obhitàn 7026003a karõikàravanair divyaiþ kadambagahanais tathà 7026003c padminãbhi÷ ca phullàbhir mandàkinyà jalair api 7026004a ghaõñànàm iva saünàdaþ ÷u÷ruve madhurasvanaþ 7026004c apsarogaõasaüghanàü gàyatàü dhanadàlaye 7026005a puùpavarùàõi mu¤canto nagàþ pavanatàóitàþ 7026005c ÷ailaü taü vàsayantãva madhumàdhavagandhinaþ 7026006a madhupuùparajaþpçktaü gandham àdàya puùkalam 7026006c pravavau vardhayan kàmaü ràvaõasya sukho 'nilaþ 7026007a geyàt puùpasamçddhyà ca ÷aityàd vàyor guõair gireþ 7026007c pravçttàyàü rajanyàü ca candrasyodayanena ca 7026008a ràvaõaþ sumahàvãryaþ kàmabàõava÷aü gataþ 7026008c vini÷vasya vini÷vasya ÷a÷inaü samavaikùata 7026009a etasminn antare tatra divyapuùpavibhåùità 7026009c sarvàpsarovarà rambhà pårõacandranibhànanà 7026010a kçtair vi÷eùakair àrdraiþ ùaóartukusumotsavaiþ 7026010c nãlaü satoyameghàbhaü vastraü samavaguõñhità 7026011a yasya vaktraü ÷a÷inibhaü bhruvau càpanibhe ÷ubhe 7026011c årå karikaràkàrau karau pallavakomalau 7026011e sainyamadhyena gacchantã ràvaõenopalakùità 7026012a tàü samutthàya rakùendraþ kàmabàõabalàrditaþ 7026012c kare gçhãtvà gacchantãü smayamàno 'bhyabhàùata 7026013a kva gacchasi varàrohe kàü siddhiü bhajase svayam 7026013c kasyàbhyudayakàlo 'yaü yas tvàü samupabhokùyate 7026014a tavànanarasasyàdya padmotpalasugandhinaþ 7026014c sudhàmçtarasasyeva ko 'dya tçptiü gamiùyati 7026015a svarõakumbhanibhau pãnau ÷ubhau bhãru nirantarau 7026015c kasyorasthalasaüspar÷aü dàsyatas te kucàv imau 7026016a suvarõacakrapratimaü svarõadàmacitaü pçthu 7026016c adhyàrokùyati kas te 'dya svargaü jaghanaråpiõam 7026017a madvi÷iùñaþ pumàn ko 'nyaþ ÷akro viùõur athà÷vinau 7026017c màm atãtya hi yasya tvaü yàsi bhãru na ÷obhanam 7026018a vi÷rama tvaü pçthu÷roõi ÷ilàtalam idaü ÷ubham 7026018c trailokye yaþ prabhu÷ caiva tulyo mama na vidyate 7026019a tad eùa prà¤jaliþ prahvo yàcate tvàü da÷ànanaþ 7026019c yaþ prabhu÷ càpi bhartà ca trailokyasya bhajasva màm 7026020a evam uktàbravãd rambhà vepamànà kçtà¤jaliþ 7026020c prasãda nàrhase vaktum ãdç÷aü tvaü hi me guruþ 7026021a anyebhyo 'pi tvayà rakùyà pràpnuyàü dharùaõaü yadi 7026021c dharmata÷ ca snuùà te 'haü tattvam etad bravãmi te 7026022a abravãt tàü da÷agrãva÷ caraõàdhomukhãü sthitàm 7026022c sutasya yadi me bhàryà tatas tvaü me snuùà bhaveþ 7026023a bàóham ity eva sà rambhà pràha ràvaõam uttaram 7026023c dharmatas te sutasyàhaü bhàryà ràkùasapuügava 7026024a putraþ priyataraþ pràõair bhràtur vai÷ravaõasya te 7026024c khyàto yas triùu lokeùu nalakåbara ity asau 7026025a dharmato yo bhaved vipraþ kùatriyo vãryato bhavet 7026025c krodhàd ya÷ ca bhaved agniþ kùàntyà ca vasudhàsamaþ 7026026a tasyàsmi kçtasaüketà lokapàlasutasya vai 7026026c tam uddi÷ya ca me sarvaü vibhåùaõam idaü kçtam 7026027a yasya tasya hi nànyasya bhàvo màü prati tiùñhati 7026027c tena satyena màü ràjan moktum arhasy ariüdama 7026028a sa hi tiùñhati dharmàtmà sàmprataü matsamutsukaþ 7026028c tan na vighnaü sutasyeha kartum arhasi mu¤ca màm 7026029a sadbhir àcaritaü màrgaü gaccha ràkùasapuügava 7026029c mànanãyo mayà hi tvaü làlanãyà tathàsmi te 7026030a evaü bruvàõàü rambhàü tàü dharmàrthasahitaü vacaþ 7026030c nirbhartsya ràkùaso mohàt pratigçhya balàd balã 7026030e kàmamohàbhisaürabdho maithunàyopacakrame 7026031a sà vimuktà tato rambhà bhraùñamàlyavibhåùaõà 7026031c gajendràkrãóamathità nadãvàkulatàü gatà 7026032a sà vepamànà lajjantã bhãtà karakçtà¤jaliþ 7026032c nalakåbaram àsàdya pàdayor nipapàta ha 7026033a tadavasthàü ca tàü dçùñvà mahàtmà nalakåbaraþ 7026033c abravãt kim idaü bhadre pàdayoþ patitàsi me 7026034a sà tu ni÷vasamànà ca vepamànàtha sà¤jaliþ 7026034c tasmai sarvaü yathàtathyam àkhyàtum upacakrame 7026035a eùa deva da÷agrãvaþ pràpto gantuü triviùñapam 7026035c tena sainyasahàyena ni÷eha pariõàmyate 7026036a àyàntã tena dçùñàsmi tvatsakà÷am ariüdama 7026036c gçhãtvà tena pçùñàsmi kasya tvam iti rakùasà 7026037a mayà tu sarvaü yat satyaü tad dhi tasmai niveditam 7026037c kàmamohàbhibhåtàtmà nà÷rauùãt tad vaco mama 7026038a yàcyamàno mayà deva snuùà te 'ham iti prabho 7026038c tat sarvaü pçùñhataþ kçtvà balàt tenàsmi dharùità 7026039a evaü tvam aparàdhaü me kùantum arhasi mànada 7026039c na hi tulyaü balaü saumya striyà÷ ca puruùasya ca 7026040a evaü ÷rutvà tu saükruddhas tadà vai÷varaõàtmajaþ 7026040c dharùaõàü tàü paràü ÷rutvà dhyànaü saüpravive÷a ha 7026041a tasya tat karma vij¤àya tadà vai÷ravaõàtmajaþ 7026041c muhårtàd roùatàmràkùas toyaü jagràha pàõinà 7026042a gçhãtvà salilaü divyam upaspç÷ya yathàvidhi 7026042c utsasarja tadà ÷àpaü ràkùasendràya dàruõam 7026043a akàmà tena yasmàt tvaü balàd bhadre pradharùità 7026043c tasmàt sa yuvatãm anyàü nàkàmàm upayàsyati 7026044a yadà tv akàmàü kàmàrto dharùayiùyati yoùitam 7026044c mårdhà tu saptadhà tasya ÷akalãbhavità tadà 7026045a tasminn udàhçte ÷àpe jvalitàgnisamaprabhe 7026045c devadundubhayo neduþ puùpavçùñi÷ ca khàc cyutà 7026046a prajàpatimukhà÷ càpi sarve devàþ praharùitàþ 7026046c j¤àtvà lokagatiü sarvàü tasya mçtyuü ca rakùasaþ 7026047a ÷rutvà tu sa da÷agrãvas taü ÷àpaü romaharùaõam 7026047c nàrãùu maithunaü bhàvaü nàkàmàsv abhyarocayat 7027001a kailàsaü laïghayitvàtha da÷agrãvaþ saràkùasaþ 7027001c àsasàda mahàtejà indralokaü ni÷àcaraþ 7027002a tasya ràkùasasainyasya samantàd upayàsyataþ 7027002c devalokaü yayau ÷abdo bhidyamànàrõavopamaþ 7027003a ÷rutvà tu ràvaõaü pràptam indraþ saücalitàsanaþ 7027003c abravãt tatra tàn devàn sarvàn eva samàgatàn 7027004a àdityàn savasån rudràn vi÷vàn sàdhyàn marudgaõàn 7027004c sajjãbhavata yuddhàrthaü ràvaõasya duràtmanaþ 7027005a evam uktàs tu ÷akreõa devàþ ÷akrasamà yudhi 7027005c saünahyanta mahàsattvà yuddha÷raddhàsamanvitàþ 7027006a sa tu dãnaþ paritrasto mahendro ràvaõaü prati 7027006c viùõoþ samãpam àgatya vàkyam etad uvàca ha 7027007a viùõo kathaü kariùyàmo mahàvãryaparàkrama 7027007c asau hi balavàn rakùo yuddhàrtham abhivartate 7027008a varapradànàd balavàn na khalv anyena hetunà 7027008c tac ca satyaü hi kartavyaü vàkyaü deva prajàpateþ 7027009a tad yathà namucir vçtro balir naraka÷ambarau 7027009c tvan mataü samavaùñabhya yathà dagdhàs tathà kuru 7027010a na hy anyo deva devànàm àpatsu sumahàbala 7027010c gatiþ paràyaõaü vàsti tvàm çte puruùottama 7027011a tvaü hi nàràyaõaþ ÷rãmàn padmanàbhaþ sanàtanaþ 7027011c tvayàhaü sthàpita÷ caiva devaràjye sanàtane 7027012a tad àkhyàhi yathàtattvaü devadeva mama svayam 7027012c asicakrasahàyas tvaü yudhyase saüyuge ripum 7027013a evam uktaþ sa ÷akreõa devo nàràyaõaþ prabhuþ 7027013c abravãn na paritràsaþ kàryas te ÷råyatàü ca me 7027014a na tàvad eùa durvçttaþ ÷akyo daivatadànavaiþ 7027014c hantuü yudhi samàsàdya varadànena durjayaþ 7027015a sarvathà tu mahat karma kariùyati balotkañaþ 7027015c rakùaþ putrasahàyo 'sau dçùñam etan nisargataþ 7027016a bravãùi yat tu màü ÷akra saüyuge yotsyasãti ha 7027016c naivàhaü pratiyotsye taü ràvaõaü ràkùasàdhipam 7027017a anihatya ripuü viùõur na hi pratinivartate 7027017c durlabha÷ caiùa kàmo 'dya varam àsàdya ràkùase 7027018a pratijànàmi devendra tvatsamãpaü ÷atakrato 7027018c ràkùasasyàham evàsya bhavità mçtyukàraõam 7027019a aham enaü vadhiùyàmi ràvaõaü sasutaü yudhi 7027019c devatàs toùayiùyàmi j¤àtvà kàlam upasthitam 7027020a etasminn antare nàdaþ ÷u÷ruve rajanãkùaye 7027020c tasya ràvaõasainyasya prayuddhasya samantataþ 7027021a atha yuddhaü samabhavad devaràkùasayos tadà 7027021c ghoraü tumulanirhràdaü nànàpraharaõàyudham 7027022a etasminn antare ÷årà ràkùasà ghoradar÷anàþ 7027022c yuddhàrtham abhyadhàvanta sacivà ràvaõàj¤ayà 7027023a màrãca÷ ca prahasta÷ ca mahàpàr÷vamahodarau 7027023c akampano nikumbha÷ ca ÷ukaþ sàraõa eva ca 7027024a saühràdir dhåmaketu÷ ca mahàdaüùñro mahàmukhaþ 7027024c jambumàlã mahàmàlã viråpàkùa÷ ca ràkùasaþ 7027025a etaiþ sarvair mahàvãryair vçto ràkùasapuügavaþ 7027025c ràvaõasyàryakaþ sainyaü sumàlã pravive÷a ha 7027026a sa hi devagaõàn sarvàn nànàpraharaõaiþ ÷itaiþ 7027026c vidhvaüsayati saükruddhaþ saha taiþ kùaõadàcaraiþ 7027027a etasminn antare ÷åro vasånàm aùñamo vasuþ 7027027c sàvitra iti vikhyàtaþ pravive÷a mahàraõam 7027028a tato yuddhaü samabhavat suràõàü ràkùasaiþ saha 7027028c kruddhànàü rakùasàü kãrtiü samareùv anivartinàm 7027029a tatas te ràkùasàþ ÷årà devàüs tàn samare sthitàn 7027029c nànàpraharaõair ghorair jaghnuþ ÷atasahasra÷aþ 7027030a suràs tu ràkùasàn ghoràn mahàvãryàn svatejasà 7027030c samare vividhaiþ ÷astrair anayan yamasàdanam 7027031a etasminn antare ÷åraþ sumàlã nàma ràkùasaþ 7027031c nànàpraharaõaiþ kruddho raõam evàbhyavartata 7027032a devànàü tad balaü sarvaü nànàpraharaõaiþ ÷itaiþ 7027032c vidhvaüsayati saükruddho vàyur jaladharàn iva 7027033a te mahàbàõavarùai÷ ca ÷ålaiþ pràsai÷ ca dàruõaiþ 7027033c pãóyamànàþ suràþ sarve na vyatiùñhan samàhitàþ 7027034a tato vidràvyamàõeùu trida÷eùu sumàlinà 7027034c vasånàm aùñamo devaþ sàvitro vyavatiùñhata 7027035a saüvçtaþ svair anãkais tu praharantaü ni÷àcaram 7027035c vikrameõa mahàtejà vàrayàm àsa saüyuge 7027036a sumattayos tayor àsãd yuddhaü loke sudàruõam 7027036c sumàlino vaso÷ caiva samareùv anivartinoþ 7027037a tatas tasya mahàbàõair vasunà sumahàtmanà 7027037c mahàn sa pannagarathaþ kùaõena vinipàtitaþ 7027038a hatvà tu saüyuge tasya rathaü bàõa÷ataiþ ÷itaiþ 7027038c gadàü tasya vadhàrthàya vasur jagràha pàõinà 7027039a tàü pradãptàü pragçhyà÷u kàladaõóanibhàü ÷ubhàm 7027039c tasya mårdhani sàvitraþ sumàler vinipàtayat 7027040a tasya mårdhani solkàbhà patantã ca tadà babhau 7027040c sahasràkùasamutsçùñà giràv iva mahà÷aniþ 7027041a tasya naivàsthi kàyo và na màüsaü dadç÷e tadà 7027041c gadayà bhasmasàdbhåto raõe tasmin nipàtitaþ 7027042a taü dçùñvà nihataü saükhye ràkùasàs te samantataþ 7027042c dudruvuþ sahitàþ sarve kro÷amànà mahàsvanam 7028001a sumàlinaü hataü dçùñvà vasunà bhasmasàtkçtam 7028001c vidrutaü càpi svaü sainyaü lakùayitvàrditaü ÷araiþ 7028002a tataþ sa balavàn kruddho ràvaõasya suto yudhi 7028002c nivartya ràkùasàn sarvàn meghanàdo vyatiùñhata 7028003a sa rathenàgnivarõena kàmagena mahàrathaþ 7028003c abhidudràva senàü tàü vanàny agnir iva jvalan 7028004a tataþ pravi÷atas tasya vividhàyudhadhàriõaþ 7028004c vidudruvur di÷aþ sarvà devàs tasya ca dar÷anàt 7028005a na tatràvasthitaþ ka÷ cid raõe tasya yuyutsataþ 7028005c sarvàn àvidhya vitrastàn dçùñvà ÷akro 'bhyabhàùata 7028006a na bhetavyaü na gantavyaü nivartadhvaü raõaü prati 7028006c eùa gacchati me putro yuddhàrtham aparàjitaþ 7028007a tataþ ÷akrasuto devo jayanta iti vi÷rutaþ 7028007c rathenàdbhutakalpena saügràmam abhivartata 7028008a tatas te trida÷àþ sarve parivàrya ÷acãsutam 7028008c ràvaõasya sutaü yuddhe samàsàdya vyavasthitàþ 7028009a teùàü yuddhaü mahad abhåt sadç÷aü devarakùasàm 7028009c kçte mahendraputrasya ràkùasendrasutasya ca 7028010a tato màtaliputre tu gomukhe ràkùasàtmajaþ 7028010c sàrathau pàtayàm àsa ÷aràn kà¤canabhåùaõàn 7028011a ÷acãsutas tv api tathà jayantas tasya sàrathim 7028011c taü caiva ràvaõiü kruddhaþ pratyavidhyad raõàjire 7028012a tataþ kruddho mahàtejà rakùo visphàritekùaõaþ 7028012c ràvaõiþ ÷akraputraü taü ÷aravarùair avàkirat 7028013a tataþ pragçhya ÷astràõi sàravanti mahànti ca 7028013c ÷ataghnãs tomaràn pràsàn gadàkhaógapara÷vadhàn 7028013e sumahànty adri÷çïgàõi pàtayàm àsa ràvaõiþ 7028014a tataþ pravyathità lokàþ saüjaj¤e ca tamo mahat 7028014c tasya ràvaõaputrasya tadà ÷atrån abhighnataþ 7028015a tatas tad daivatabalaü samantàt taü ÷acãsutam 7028015c bahuprakàram asvasthaü tatra tatra sma dhàvati 7028016a nàbhyajànaüs tadànyonyaü ÷atrån và daivatàni và 7028016c tatra tatra viparyastaü samantàt paridhàvitam 7028017a etasminn antare ÷åraþ pulomà nàma vãryavàn 7028017c daiteyas tena saügçhya ÷acãputro 'pavàhitaþ 7028018a gçhãtvà taü tu naptàraü praviùñaþ sa mahodadhim 7028018c màtàmaho 'ryakas tasya paulomã yena sà ÷acã 7028019a praõà÷aü dç÷ya tu surà jayantasyàtidàruõam 7028019c vyathità÷ càprahçùñà÷ ca samantàd vipradudruvuþ 7028020a ràvaõis tv atha saühçùño balaiþ parivçtaþ svakaiþ 7028020c abhyadhàvata devàüs tàn mumoca ca mahàsvanam 7028021a dçùñvà praõà÷aü putrasya ràvaõe÷ càpi vikramam 7028021c màtaliü pràha devendro rathaþ samupanãyatàm 7028022a sa tu divyo mahàbhãmaþ sajja eva mahàrathaþ 7028022c upasthito màtalinà vàhyamàno manojavaþ 7028023a tato meghà rathe tasmiüs taóidvanto mahàsvanàþ 7028023c agrato vàyucapalà gacchanto vyanadaüs tadà 7028024a nànàvàdyàni vàdyanta stutaya÷ ca samàhitàþ 7028024c nançtu÷ càpsaraþsaüghàþ prayàte vàsave raõam 7028025a rudrair vasubhir àdityaiþ sàdhyai÷ ca samarudgaõaiþ 7028025c vçto nànàpraharaõair niryayau trida÷àdhipaþ 7028026a nirgacchatas tu ÷akrasya paruùaü pavano vavau 7028026c bhàskaro niùprabha÷ càsãn maholkà÷ ca prapedire 7028027a etasminn antare ÷åro da÷agrãvaþ pratàpavàn 7028027c àruroha rathaü divyaü nirmitaü vi÷vakarmaõà 7028028a pannagaiþ sumahàkàyair veùñitaü lomaharùaõaiþ 7028028c yeùàü ni÷vàsavàtena pradãptam iva saüyugam 7028029a daityair ni÷àcaraiþ ÷årai rathaþ saüparivàritaþ 7028029c samaràbhimukho divyo mahendram abhivartata 7028030a putraü taü vàrayitvàsau svayam eva vyavasthitaþ 7028030c so 'pi yuddhàd viniùkramya ràvaõiþ samupàvi÷at 7028031a tato yuddhaü pravçttaü tu suràõàü ràkùasaiþ saha 7028031c ÷astràbhivarùaõaü ghoraü meghànàm iva saüyuge 7028032a kumbhakarõas tu duùñàtmà nànàpraharaõodyataþ 7028032c nàj¤àyata tadà yuddhe saha kenàpy ayudhyata 7028033a dantair bhujàbhyàü padbhyàü ca ÷aktitomarasàyakaiþ 7028033c yena kenaiva saürabdhas tàóayàm àsa vai suràn 7028034a tato rudrair mahàbhàgaiþ sahàdityair ni÷àcaraþ 7028034c prayuddhas tai÷ ca saügràme kçttaþ ÷astrair nirantaram 7028035a tatas tad ràkùasaü sainyaü trida÷aiþ samarudgaõaiþ 7028035c raõe vidràvitaü sarvaü nànàpraharaõaiþ ÷itaiþ 7028036a ke cid vinihatàþ ÷astrair veùñanti sma mahãtale 7028036c vàhaneùv avasaktà÷ ca sthità evàpare raõe 7028037a rathàn nàgàn kharàn uùñràn pannagàüs turagàüs tathà 7028037c ÷iü÷umàràn varàhàü÷ ca pi÷àcavadanàüs tathà 7028038a tàn samàliïgya bàhubhyàü viùñabdhàþ ke cid ucchritàþ 7028038c devais tu ÷astrasaüviddhà mamrire ca ni÷àcaràþ 7028039a citrakarma ivàbhàti sa teùàü raõasaüplavaþ 7028039c nihatànàü pramattànàü ràkùasànàü mahãtale 7028040a ÷oõitodaka niùyandàkaïkagçdhrasamàkulà 7028040c pravçttà saüyugamukhe ÷astragràhavatã nadã 7028041a etasminn antare kruddho da÷agrãvaþ pratàpavàn 7028041c nirãkùya tad balaü sarvaü daivatair vinipàtitam 7028042a sa taü prativigàhyà÷u pravçddhaü sainyasàgaram 7028042c trida÷àn samare nighna¤ ÷akram evàbhyavartata 7028043a tataþ ÷akro mahac càpaü visphàrya sumahàsvanam 7028043c yasya visphàraghoùeõa svananti sma di÷o da÷a 7028044a tad vikçùya mahac càpam indro ràvaõamårdhani 7028044c nipàtayàm àsa ÷aràn pàvakàdityavarcasaþ 7028045a tathaiva ca mahàbàhur da÷agrãvo vyavasthitaþ 7028045c ÷akraü kàrmukavibhraùñaiþ ÷aravarùair avàkirat 7028046a prayudhyator atha tayor bàõavarùaiþ samantataþ 7028046c nàj¤àyata tadà kiü cit sarvaü hi tamasà vçtam 7029001a tatas tamasi saüjàte ràkùasà daivataiþ saha 7029001c ayudhyanta balonmattàþ sådayantaþ parasparam 7029002a tatas tu devasainyena ràkùasànàü mahad balam 7029002c da÷àü÷aü sthàpitaü yuddhe ÷eùaü nãtaü yamakùayam 7029003a tasmiüs tu tamasà naddhe sarve te devaràkùasàþ 7029003c anyonyaü nàbhyajànanta yudhyamànàþ parasparam 7029004a indra÷ ca ràvaõa÷ caiva ràvaõi÷ ca mahàbalaþ 7029004c tasmiüs tamojàlavçte moham ãyur na te trayaþ 7029005a sa tu dçùñvà balaü sarvaü nihataü ràvaõo raõe 7029005c krodham abhyàgamat tãvraü mahànàdaü ca muktavàn 7029006a krodhàt såtaü ca durdharùaþ syandanastham uvàca ha 7029006c parasainyasya madhyena yàvadantaü nayasva màm 7029007a adyaitàüs trida÷àn sarvàn vikramaiþ samare svayam 7029007c nànà÷astrair mahàsàrair nà÷ayàmi nabhastalàt 7029008a aham indraü vadhiùyàmi varuõaü dhanadaü yamam 7029008c trida÷àn vinihatyà÷u svayaü sthàsyàmy athopari 7029009a viùàdo na ca kartavyaþ ÷ãghraü vàhaya me ratham 7029009c dviþ khalu tvàü bravãmy adya yàvadantaü nayasva màm 7029010a ayaü sa nandanodde÷o yatra vartàmahe vayam 7029010c naya màm adya tatra tvam udayo yatra parvataþ 7029011a tasya tadvacanaü ÷rutvà turagàn sa manojavàn 7029011c àdide÷àtha ÷atråõàü madhyenaiva ca sàrathiþ 7029012a tasya taü ni÷cayaü j¤àtvà ÷akro deve÷varas tadà 7029012c rathasthaþ samarasthàüs tàn devàn vàkyam athàbravãt 7029013a suràþ ÷çõuta madvàkyaü yat tàvan mama rocate 7029013c jãvann eva da÷agrãvaþ sàdhu rakùo nigçhyatàm 7029014a eùa hy atibalaþ sainye rathena pavanaujasà 7029014c gamiùyati pravçddhormiþ samudra iva parvaõi 7029015a na hy eùa hantuü ÷akyo 'dya varadànàt sunirbhayaþ 7029015c tad grahãùyàmahe rakùo yattà bhavata saüyuge 7029016a yathà baliü nigçhyaitat trailokyaü bhujyate mayà 7029016c evam etasya pàpasya nigraho mama rocate 7029017a tato 'nyaü de÷am àsthàya ÷akraþ saütyajya ràvaõam 7029017c ayudhyata mahàtejà ràkùasàn nà÷ayan raõe 7029018a uttareõa da÷agrãvaþ pravive÷ànivartitaþ 7029018c dakùiõena tu pàr÷vena pravive÷a ÷atakratuþ 7029019a tataþ sa yojana÷ataü praviùño ràkùasàdhipaþ 7029019c devatànàü balaü kçtsnaü ÷aravarùair avàkirat 7029020a tataþ ÷akro nirãkùyàtha praviùñaü taü balaü svakam 7029020c nyavartayad asaübhràntaþ samàvçtya da÷ànanam 7029021a etasminn antare nàdo mukto dànavaràkùasaiþ 7029021c hà hatàþ smeti taü dçùñvà grastaü ÷akreõa ràvaõam 7029022a tato rathaü samàruhya ràvaõiþ krodhamårchitaþ 7029022c tat sainyam atisaükruddhaþ pravive÷a sudàruõam 7029023a sa tàü pravi÷ya màyàü tu dattàü gopatinà purà 7029023c adç÷yaþ sarvabhåtànàü tat sainyaü samavàkirat 7029024a tataþ sa devàn saütyajya ÷akram evàbhyayàd drutam 7029024c mahendra÷ ca mahàtejà na dadar÷a sutaü ripoþ 7029025a sa màtaliü hayàü÷ caiva tàóayitvà ÷arottamaiþ 7029025c mahendraü bàõavarùeõa ÷ãghrahasto hy avàkirat 7029026a tataþ ÷akro rathaü tyaktva visçjya ca sa màtalim 7029026c airàvataü samàruhya mçgayàm àsa ràvaõim 7029027a sa tu màyà balàd rakùaþ saügràme nàbhyadç÷yata 7029027c kiramàõaþ ÷araughena mahendram amitaujasaü 7029028a sa taü yadà pari÷ràntam indraü mene 'tha ràvaõiþ 7029028c tadainaü màyayà baddhvà svasainyam abhito 'nayat 7029029a taü dçùñvàtha balàt tasmin màyayàpahçtaü raõe 7029029c mahendram amaràþ sarve kiü nv etad iti cukru÷uþ 7029029e na hi dç÷yati vidyàvàn màyayà yena nãyate 7029030a etasminn antare càpi sarve suragaõàs tadà 7029030c abhyadravan susaükruddhà ràvaõaü ÷astravçùñibhiþ 7029031a ràvaõas tu samàsàdya vasvàdityamarudgaõàn 7029031c na ÷a÷àka raõe sthàtuü na yoddhuü ÷astrapãóitaþ 7029032a taü tu dçùñvà pari÷ràntaü prahàrair jarjaracchavim 7029032c ràvaõiþ pitaraü yuddhe 'dar÷anastho 'bravãd idam 7029033a àgaccha tàta gacchàvo nivçttaü raõakarma tat 7029033c jitaü te viditaü bho 'stu svastho bhava gatajvaraþ 7029034a ayaü hi surasainyasya trailokyasya ca yaþ prabhuþ 7029034c sa gçhãto mayà ÷akro bhagnamànàþ suràþ kçtàþ 7029035a yatheùñaü bhuïkùva trailokyaü nigçhya ripum ojasà 7029035c vçthà te kiü ÷ramaü kçtvà yuddhaü hi tava niùphalam 7029036a sa daivatabalàt tasmàn nivçtto raõakarmaõaþ 7029036c tac chrutvà ràvaõer vàkyaü svasthacetà da÷ànanaþ 7029037a atha raõavigatajvaraþ prabhur; vijayam avàpya ni÷àcaràdhipaþ 7029037c bhavanam abhi tato jagàma hçùñaþ; svasutam avàpya ca vàkyam abravãt 7029038a atibalasadç÷aiþ paràkramais tair; mama kulamànavivardhanaü kçtam 7029038c yad amarasamavikrama tvayà; trida÷apatis trida÷à÷ ca nirjitàþ 7029039a tvaritam upanayasva vàsavaü; nagaram ito vraja sainyasaüvçtaþ 7029039c aham api tava gacchato drutaü; saha sacivair anuyàmi pçùñhataþ 7029040a atha sa balavçtaþ savàhanas; trida÷apatiü parigçhya ràvaõiþ 7029040c svabhavanam upagamya ràkùaso; muditamanà visasarja ràkùasàn 7030001a jite mahendre 'tibale ràvaõasya sutena vai 7030001c prajàpatiü puraskçtya gatà laïkàü suràs tadà 7030002a taü ràvaõaü samàsàdya putrabhràtçbhir àvçtam 7030002c abravãd gagane tiùñhan sàntvapårvaü prajàpatiþ 7030003a vatsa ràvaõa tuùño 'smi tava putrasya saüyuge 7030003c aho 'sya vikramaudàryaü tava tulyo 'dhiko 'pi và 7030004a jitaü hi bhavatà sarvaü trailokyaü svena tejasà 7030004c kçtà pratij¤à saphalà prãto 'smi svasutena vai 7030005a ayaü ca putro 'tibalas tava ràvaõaràvaõiþ 7030005c indrajit tv iti vikhyàto jagaty eùa bhaviùyati 7030006a balavठ÷atrunirjetà bhaviùyaty eùa ràkùasaþ 7030006c yam à÷ritya tvayà ràjan sthàpitàs trida÷à va÷e 7030007a tan mucyatàü mahàbàho mahendraþ pàka÷àsanaþ 7030007c kiü càsya mokùaõàrthàya prayacchanti divaukasaþ 7030008a athàbravãn mahàtejà indrajit samitiüjayaþ 7030008c amaratvam ahaü deva vçõomãhàsya mokùaõe 7030009a abravãt tu tadà devo ràvaõiü kamalodbhavaþ 7030009c nàsti sarvàmaratvaü hi keùàü cit pràõinàü bhuvi 7030010a athàbravãt sa tatrastham indrajit padmasaübhavam 7030010c ÷råyatàü yà bhavet siddhiþ ÷atakratuvimokùaõe 7030011a mameùñaü nitya÷o deva havyaiþ saüpåjya pàvakam 7030011c saügràmam avatartuü vai ÷atrunirjayakàïkùiõaþ 7030012a tasmiü÷ ced asamàpte tu japyahome vibhàvasoþ 7030012c yudhyeyaü deva saügràme tadà me syàd vinà÷anam 7030013a sarvo hi tapasà caiva vçõoty amaratàü pumàn 7030013c vikrameõa mayà tv etad amaratvaü pravartitam 7030014a evam astv iti taü pràha vàkyaü devaþ prajàpatiþ 7030014c mukta÷ cendrajità ÷akro gatà÷ ca tridivaü suràþ 7030015a etasminn antare ÷akro dãno bhraùñàmbarasrajaþ 7030015c ràma cintàparãtàtmà dhyànatatparatàü gataþ 7030016a taü tu dçùñvà tathàbhåtaü pràha devaþ prajàpatiþ 7030016c ÷akrakrato kim utkaõñhàü karoùi smara duùkçtam 7030017a amarendra mayà bahvyaþ prajàþ sçùñàþ purà prabho 7030017c ekavarõàþ samàbhàùà ekaråpà÷ ca sarva÷aþ 7030018a tàsàü nàsti vi÷eùo hi dar÷ane lakùaõe 'pi và 7030018c tato 'ham ekàgramanàs tàþ prajàþ paryacintayam 7030019a so 'haü tàsàü vi÷eùàrthaü striyam ekàü vinirmame 7030019c yad yat prajànàü pratyaïgaü vi÷iùñaü tat tad uddhçtam 7030020a tato mayà råpaguõair ahalyà strã vinirmità 7030020c ahalyety eva ca mayà tasyà nàma pravartitam 7030021a nirmitàyàü tu devendra tasyàü nàryàü surarùabha 7030021c bhaviùyatãti kasyaiùà mama cintà tato 'bhavat 7030022a tvaü tu ÷akra tadà nàrãü jànãùe manasà prabho 7030022c sthànàdhikatayà patnã mamaiùeti puraüdara 7030023a sà mayà nyàsabhåtà tu gautamasya mahàtmanaþ 7030023c nyastà bahåni varùàõi tena niryàtità ca sà 7030024a tatas tasya parij¤àya mayà sthairyaü mahàmuneþ 7030024c j¤àtvà tapasi siddhiü ca patnyarthaü spar÷ità tadà 7030025a sa tayà saha dharmàtmà ramate sma mahàmuniþ 7030025c àsan nirà÷à devàs tu gautame dattayà tayà 7030026a tvaü kruddhas tv iha kàmàtmà gatvà tasyà÷ramaü muneþ 7030026c dçùñavàü÷ ca tadà tàü strãü dãptàm agni÷ikhàm iva 7030027a sà tvayà dharùità ÷akra kàmàrtena samanyunà 7030027c dçùñas tvaü ca tadà tena à÷rame paramarùiõà 7030028a tataþ kruddhena tenàsi ÷aptaþ paramatejasà 7030028c gato 'si yena devendra da÷àbhàgaviparyayam 7030029a yasmàn me dharùità patnã tvayà vàsava nirbhayam 7030029c tasmàt tvaü samare ràja¤ ÷atruhastaü gamiùyasi 7030030a ayaü tu bhàvo durbuddhe yas tvayeha pravartitaþ 7030030c mànuùeùv api sarveùu bhaviùyati na saü÷ayaþ 7030031a tatràdharmaþ subalavàn samutthàsyati yo mahàn 7030031c tatràrdhaü tasya yaþ kartà tvayy ardhaü nipatiùyati 7030032a na ca te sthàvaraü sthànaü bhaviùyati puraüdara 7030032c etenàdharmayogena yas tvayeha pravartitaþ 7030033a ya÷ ca ya÷ ca surendraþ syàd dhruvaþ sa na bhaviùyati 7030033c eùa ÷àpo mayà mukta ity asau tvàü tadàbravãt 7030034a tàü tu bhàryàü vinirbhartsya so 'bravãt sumahàtapàþ 7030034c durvinãte vinidhvaüsa mamà÷ramasamãpataþ 7030035a råpayauvanasaüpannà yasmàt tvam anavasthità 7030035c tasmàd råpavatã loke na tvam ekà bhaviùyasi 7030036a råpaü ca tat prajàþ sarvà gamiùyanti sudurlabham 7030036c yat tavedaü samà÷ritya vibhrame 'yam upasthitaþ 7030037a tadà prabhçti bhåyiùñhaü prajà råpasamanvitàþ 7030037c ÷àpotsargàd dhi tasyedaü muneþ sarvam upàgatam 7030038a tat smara tvaü mahàbàho duùkçtaü yat tvayà kçtam 7030038c yena tvaü grahaõaü ÷atror gato nànyena vàsava 7030039a ÷ãghraü yajasva yaj¤aü tvaü vaiùõavaü susamàhitaþ 7030039c pàvitas tena yaj¤ena yàsyasi tridivaü tataþ 7030040a putra÷ ca tava devendra na vinaùño mahàraõe 7030040c nãtaþ saünihita÷ caiva aryakeõa mahodadhau 7030041a etac chrutvà mahendras tu yaj¤am iùñvà ca vaiùõavam 7030041c punas tridivam àkràmad anva÷àsac ca devatàþ 7030042a etad indrajito ràma balaü yat kãrtitaü mayà 7030042c nirjitas tena devendraþ pràõino 'nye ca kiü punaþ 7031001a tato ràmo mahàtejà vismayàt punar eva hi 7031001c uvàca praõato vàkyam agastyam çùisattamam 7031002a bhagavan kiü tadà lokàþ ÷ånyà àsan dvijottama 7031002c dharùaõàü yatra na pràpto ràvaõo ràkùase÷varaþ 7031003a utàho hãnavãryàs te babhuvuþ pçthivãkùitaþ 7031003c bahiùkçtà varàstrai÷ ca bahavo nirjità nçpàþ 7031004a ràghavasya vacaþ ÷rutvà agastyo bhagavàn çùiþ 7031004c uvàca ràmaü prahasan pitàmaha ive÷varam 7031005a sa evaü bàdhamànas tu pàrthivàn pàrthivarùabha 7031005c cacàra ràvaõo ràma pçthivyàü pçthivãpate 7031006a tato màhiùmatãü nàma purãü svargapurãprabhàm 7031006c saüpràpto yatra sàmnidhyaü paramaü vasuretasaþ 7031007a tulya àsãn nçpas tasya pratàpàd vasuretasaþ 7031007c arjuno nàma yasyàgniþ ÷arakuõóe ÷ayaþ sadà 7031008a tam eva divasaü so 'tha haihayàdhipatir balã 7031008c arjuno narmadàü rantuü gataþ strãbhiþ sahe÷varaþ 7031009a ràvaõo ràkùasendras tu tasyàmàtyàn apçcchata 7031009c kvàrjuno vo nçpaþ so 'dya ÷ãghram àkhyàtum arhatha 7031010a ràvaõo 'ham anupràpto yuddhepsur nçvareõa tu 7031010c mamàgamanam avyagrair yuùmàbhiþ saünivedyatàm 7031011a ity evaü ràvaõenoktàs te 'màtyàþ suvipa÷citaþ 7031011c abruvan ràkùasapatim asàmnidhyaü mahãpateþ 7031012a ÷rutvà vi÷ravasaþ putraþ pauràõàm arjunaü gatam 7031012c apasçtyàgato vindhyaü himavatsaünibhaü girim 7031013a sa tam abhram ivàviùñam udbhràntam iva medinãm 7031013c apa÷yad ràvaõo vindhyam àlikhantam ivàmbaram 7031014a sahasra÷ikharopetaü siühàdhyuùitakandaram 7031014c prapàta patitaiþ ÷ãtaiþ sàññahàsam ivàmbubhiþ 7031015a devadànavagandharvaiþ sàpsarogaõakiünaraiþ 7031015c sàha strãbhiþ krãóamànaiþ svargabhåtaü mahocchrayam 7031016a nadãbhiþ syandamànàbhir agatipratimaü jalam 7031016c sphuñãbhi÷ calajihvàbhir vamantam iva viùñhitam 7031017a ulkàvantaü darãvantaü himavatsaünibhaü girim 7031017c pa÷yamànas tato vindhyaü ràvaõo narmadàü yayau 7031018a calopalajalàü puõyàü pa÷cimodadhigàminãm 7031018c mahiùaiþ sçmaraiþ siühaiþ ÷àrdålarkùagajottamaiþ 7031018e uùõàbhitaptais tçùitaiþ saükùobhitajalà÷ayàm 7031019a cakravàkaiþ sakàraõóaiþ sahaüsajalakukkuñaiþ 7031019c sàrasai÷ ca sadàmattaiþ kokåjadbhiþ samàvçtàm 7031020a phulladrumakçtottaüsàü cakravàkayugastanãm 7031020c vistãrõapulina÷roõãü haüsàvalisumekhalàm 7031021a puùpareõvanuliptàïgãü jalaphenàmalàü÷ukàm 7031021c jalàvagàhasaüspar÷àü phullotpala÷ubhekùaõàm 7031022a puùpakàd avaruhyà÷u narmadàü saritàü varàm 7031022c iùñàm iva varàü nàrãm avagàhya da÷ànanaþ 7031023a sa tasyàþ puline ramye nànàkusuma÷obhite 7031023c upopaviùñaþ sacivaiþ sàrdhaü ràkùasapuügavaþ 7031023e narmadà dar÷ajaü harùam àptavàn ràkùase÷varaþ 7031024a tataþ salãlaü prahasàn ràvaõo ràkùasàdhipaþ 7031024c uvàca sacivàüs tatra màrãca÷ukasàraõàn 7031025a eùa ra÷misahasreõa jagat kçtveva kà¤canam 7031025c tãkùõatàpakaraþ såryo nabhaso madhyam àsthitaþ 7031025e màm àsãnaü viditveha candràyàti divàkaraþ 7031026a narmadà jala÷ãta÷ ca sugandhiþ ÷ramanàa÷anaþ 7031026c madbhayàd anilo hy eùa vàty asau susamàhitaþ 7031027a iyaü càpi saricchreùñhà narmadà narma vardhinã 7031027c lãnamãnavihaügormiþ sabhayevàïganà sthità 7031028a tad bhavantaþ kùatàþ ÷astrair nçpair indrasamair yudhi 7031028c candanasya raseneva rudhireõa samukùitàþ 7031029a te yåyam avagàhadhvaü narmadàü ÷armadàü nçõàm 7031029c mahàpadmamukhà mattà gaïgàm iva mahàgajàþ 7031030a asyàü snàtvà mahànadyàü pàpmànaü vipramokùyatha 7031031a aham apy atra puline ÷aradindusamaprabhe 7031031c puùpopaharaü ÷anakaiþ kariùyàmi umàpateþ 7031032a ràvaõenaivam uktàs tu màrãca÷ukasàraõàþ 7031032c samahodaradhåmràkùà narmadàm avagàhire 7031033a ràkùasendragajais tais tu kùobhyate narmadà nadã 7031033c vàmanà¤janapadmàdyair gaïgà iva mahàgajaiþ 7031034a tatas te ràkùasàaþ snàtvà narmadàyà varàmbhasi 7031034c uttãrya puùpàõy àjahrur balyarthaü ràvaõasya tu 7031035a narmadà puline ramye ÷ubhràbhrasadç÷aprabhe 7031035c ràkùasendrair muhårtena kçtaþ puùpamayo giriþ 7031036a puùpeùåpahçteùv eva ràvaõo ràkùase÷varaþ 7031036c avatãrõo nadãü snàtuü gaïgàm iva mahàgajaþ 7031037a tatra snàtvà ca vidhivaj japtvà japyam anuttamam 7031037c narmadà salilàt tasmàd uttatàra sa ràvaõaþ 7031038a ràvaõaü prà¤jaliü yàntam anvayuþ saptaràkùasàþ 7031038c yatra yatra sa yàti sma ràvaõo ràkùasàdhipaþ 7031038e jàmbånadamayaü liïgaü tatra tatra sma nãyate 7031039a vàlukavedimadhye tu tal liïgaü sthàpya ràvaõaþ 7031039c arcayàm àsa gandhai÷ ca puùpai÷ càmçtagandhibhiþ 7031040a tataþ satàm àrtiharaü haraü paraü; varapradaü candramayåkhabhåùaõam 7031040c samarcayitvà sa ni÷àcaro jagau; prasàrya hastàn praõanarta càyatàn 7032001a narmadà puline yatra ràkùasendraþ sa ràvaõaþ 7032001c puùpopahàraü kurute tasmàd de÷àd adårataþ 7032002a arjuno jayatàü ÷reùñho màhiùmatyàþ patiþ prabhuþ 7032002c krãóite saha nàrãbhir narmadàtoyam à÷ritaþ 7032003a tàsàü madhyagato ràja raràja sa tato 'rjunaþ 7032003c kareõånàü sahasrasya madhyastha iva ku¤jaraþ 7032004a jij¤àsuþ sa tu bàhånàü sahasrasyottamaü balam 7032004c rurodha narmadà vegaü bàhubhiþ sa tadàrjunaþ 7032005a kàrtavãryabhujàsetuü taj jalaü pràpya nirmalam 7032005c kålàpahàraü kurvàõaü pratisrotaþ pradhàvati 7032006a samãnanakramakaraþ sapuùpaku÷asaüstaraþ 7032006c sa narmadàmbhaso vegaþ pràvçñkàla ivàbabhau 7032007a sa vegaþ kàrtavãryeõa saüpreùiña ivàmbhasaþ 7032007c puùpopahàraü tat sarvaü ràvaõasya jahàra ha 7032008a ràvaõo 'rdhasamàptaü tu utsçjya niyamaü tadà 7032008c narmadàü pa÷yate kàntàü pratikålàü yathà priyàm 7032009a pa÷cimena tu taü dçùñvà sàgarodgàrasaünibham 7032009c vardhantam ambhaso vegaü pårvàm à÷àü pravi÷ya tu 7032010a tato 'nudbhrànta÷akunàü svàbhàvye parame sthitàm 7032010c nirvikàràïganàbhàsàü pa÷yate ràvaõo nadãm 7032011a savyetarakaràïgulyà sa÷abdaü ca da÷ànanaþ 7032011c vegaprabhavam anveùñuü so 'di÷ac chukasàraõau 7032012a tau tu ràvaõasaüdiùñau bhràtarau ÷ukasàraõau 7032012c vyomàntaracarau vãrau prasthitau pa÷cimonmukhau 7032013a ardhayojanamàtraü tu gatvà tau tu ni÷àcarau 7032013c pa÷yetàü puruùaü toye krãóantaü sahayoùitam 7032014a bçhatsàlapratãka÷aü toyavyàkulamårdhajam 7032014c madaraktàntanayanaü madanàkàravarcasaü 7032015a nadãü bàhusahasreõa rundhantam arimardanam 7032015c giriü pàdasahasreõa rundhantam iva medinãm 7032016a bàlànàü varanàrãõàü sahasreõàbhisaüvçtam 7032016c samadànàü kareõånàü sahasreõeva ku¤jaram 7032017a tam adbhutatamaü dçùñvà ràkùasau ÷ukasàraõau 7032017c saünivçttàv upàgamya ràvaõaü tam athocatuþ 7032018a bçhatsàlapratãkà÷aþ ko 'py asau ràkùase÷vara 7032018c narmadàü rodhavad ruddhvà krãóàpayati yoùitaþ 7032019a tena bàhusahasreõa saüniruddhajalà nadã 7032019c sàgarodgàrasaükà÷àn udgàràn sçjate muhuþ 7032020a ity evaü bhàùamàõau tau ni÷amya ÷ukasàraõau 7032020c ràvaõo 'rjuna ity uktvà uttasthau yuddhalàlasaþ 7032021a arjunàbhimukhe tasmin prasthite ràkùase÷vare 7032021c sakçd eva kçto ràvaþ saraktaþ preùito ghanaiþ 7032022a mahodaramahàpàr÷vadhåmràkùa÷ukasàraõaiþ 7032022c saüvçto ràkùasendras tu tatràgàd yatra so 'rjunaþ 7032023a nàtidãrgheõa kàlena sa tato ràkùaso balã 7032023c taü narmadà hradaü bhãmam àjagàmà¤janaprabhaþ 7032024a sa tatra strãparivçtaü và÷itàbhir iva dvipam 7032024c narendraü pa÷yate ràjà ràkùasànàü tadàrjunam 7032025a sa roùàd raktanayano ràkùasendro baloddhataþ 7032025c ity evam arjunàmàtyàn àha gambhãrayà girà 7032026a amàtyàþ kùipram àkhyàta haihayasya nçpasya vai 7032026c yuddhàrthaü samanupràpto ràvaõo nàma nàmataþ 7032027a ràvaõasya vacaþ ÷rutvà mantriõo 'thàrjunasya te 7032027c uttasthuþ sàyudhàs taü ca ràvaõaü vàkyam abruvan 7032028a yuddhasya kàlo vij¤àtaþ sàdhu bhoþ sàdhu ràvaõa 7032028c yaþ kùãbaü strãvçtaü caiva yoddhum icchasi no nçpam 7032028e và÷itàmadhyagaü mattaü ÷àrdåla iva ku¤jaram 7032029a kùamasvàdya da÷agrãva uùyatàü rajanã tvayà 7032029c yuddha÷raddhà tu yady asti ÷vas tàta samare 'rjunam 7032030a yadi vàpi tvarà tubhyaü yuddhatçùõàsamàvçtà 7032030c nihatyàsmàüs tato yuddham arjunenopayàsyasi 7032031a tatas te ràvaõàmàtyair amàtyàþ pàrthivasya tu 7032031c sådità÷ càpi te yuddhe bhakùità÷ ca bubhukùitaiþ 7032032a tato halahalà÷abdo narmadà tira àbabhau 7032032c arjunasyànuyàtràõàü ràvaõasya ca mantriõàm 7032033a iùubhis tomaraiþ ÷ålair vajrakalpaiþ sakarùaõaiþ 7032033c saràvaõàn ardayantaþ samantàt samabhidrutàþ 7032034a haihayàdhipayodhànàü vega àsãt sudàruõaþ 7032034c sanakramãnamakarasamudrasyeva nisvanaþ 7032035a ràvaõasya tu te 'màtyàþ prahasta÷ukasàraõàþ 7032035c kàrtavãryabalaü kruddhà nirdahanty agnitejasaþ 7032036a arjunàya tu tat karma ràvaõasya samantriõaþ 7032036c krãóamànàya kathitaü puruùair dvàrarakùibhiþ 7032037a uktvà na bhetavyam iti strãjanaü sa tato 'rjunaþ 7032037c uttatàra jalàt tasmàd gaïgàtoyàd ivà¤janaþ 7032038a krodhadåùitanetras tu sa tato 'rjuna pàvakaþ 7032038c prajajvàla mahàghoro yugànta iva pàvakaþ 7032039a sa tårõataram àdàya varahemàïgado gadàm 7032039c abhidravati rakùàüsi tamàüsãva divàkaraþ 7032040a bàhuvikùepakaraõàü samudyamya mahàgadàm 7032040c gàruóaü vegam àsthàya àpapàtaiva so 'rjunaþ 7032041a tasya margaü samàvçtya vindhyo 'rkasyeva parvataþ 7032041c sthito vindhya ivàkampyaþ prahasto musalàyudhaþ 7032042a tato 'sya musalaü ghoraü lohabaddhaü madoddhataþ 7032042c prahastaþ preùayan kruddho raràsa ca yathàmbudaþ 7032043a tasyàgre musalasyàgnir a÷okàpãóasaünibhaþ 7032043c prahastakaramuktasya babhåva pradahann iva 7032044a àdhàvamànaü musalaü kàrtavãryas tadàrjunaþ 7032044c nipuõaü va¤cayàm àsa sagado gajavikramaþ 7032045a tatas tam abhidudràva prahastaü haihayàdhipaþ 7032045c bhràmayàõo gadàü gurvãü pa¤cabàhu÷atocchrayàm 7032046a tenàhato 'tivegena prahasto gadayà tadà 7032046c nipapàta sthitaþ ÷ailo vajrivajrahato yathà 7032047a prahastaü patitaü dçùñvà màrãca÷ukasàaraõàþ 7032047c samahodaradhåmràkùà apasçptà raõàjiràt 7032048a apakrànteùv amàtyeùu prahaste ca nipàtite 7032048c ràvaõo 'bhyadravat tårõam arjunaü nçpasattamam 7032049a sahasrabàhos tad yuddhaü viü÷adbàho÷ ca dàruõam 7032049c nçparàkùasayos tatra àrabdhaü lomaharùaõam 7032050a sàgaràv iva saükùubdhau calamålàv ivàcalau 7032050c tejoyuktàv ivàdityau pradahantàv ivànalau 7032051a baloddhatau yathà nàgau và÷itàrthe yathà vçùau 7032051c meghàv iva vinardantau siühàv iva balotkañau 7032052a rudrakàlàv iva kruddhau tau tathà ràkùasàrjunau 7032052c parasparaü gadàbhyàü tau tàóayàm àsatur bhç÷am 7032053a vajraprahàràn acalà yathà ghoràn viùehire 7032053c gadàprahàràüs tadvat tau sahete nararàkùasau 7032054a yathà÷aniravebhyas tu jàyate vai prati÷rutiþ 7032054c tathà tàbhyàü gadàpàtair di÷aþ sarvàþ prati÷rutàþ 7032055a arjunasya gadà sà tu pàtyamànàhitorasi 7032055c kà¤canàbhaü nabha÷ cakre vidyutsaudàmanã yathà 7032056a tathaiva ràvaõenàpi pàtyamànà muhur muhuþ 7032056c arjunorasi nirbhàti gadolkeva mahàgirau 7032057a nàrjunaþ khedam àpnoti na ràkùasagaõe÷varaþ 7032057c samam àsãt tayor yuddhaü yathà pårvaü balãndrayoþ 7032058a ÷çïgair maharùabhau yadvad dantàgrair iva ku¤jarau 7032058c parasparaü vinighnantau nararàkùasasattamau 7032059a tato 'rjunena kruddhena sarvapràõena sà gadà 7032059c stanayor antare muktà ràvaõasya mahàhave 7032060a varadànakçtatràõe sà gadà ràvaõorasi 7032060c durbaleva yathà senà dvidhàbhåtàpatat kùitau 7032061a sa tv arjunapramuktena gadàpàtena ràvaõaþ 7032061c apàsarpad dhanurmàtraü niùasàada ca niùñanan 7032062a sa vihvalaü tad àlakùya da÷agrãvaü tato 'rjunaþ 7032062c sahasà pratijagràha garutmàn iva pannagam 7032063a sa taü bàhusahasreõa balàd gçhya da÷ànanam 7032063c babandha balavàn ràjà baliü nàràyaõo yathà 7032064a badhyamàne da÷agrãve siddhacàraõadevatàþ 7032064c sàdhvãti vàdinaþ puùpaiþ kiranty arjunamårdhani 7032065a vyàghro mçgam ivàdàya siüharàó iva dantinam 7032065c raràsa haihayo ràjà harùàd ambudavan muhuþ 7032066a prahastas tu samà÷vasto dçùñvà baddhaü da÷ànanam 7032066c saha tai ràkasaiþ kruddha abhidudràva pàrthivam 7032067a naktaücaràõàü vegas tu teùàm àpatatàü babhau 7032067c uddhçta àtapàpàye samudràõàm ivàdbhutaþ 7032068a mu¤ca mu¤ceti bhàùantas tiùñha tiùñheti càsakçt 7032068c musalàni ca ÷ålàni utsasarjus tadàrjune 7032069a apràptàny eva tàny à÷u asaübhràntas tadàrjunaþ 7032069c àyudhàny amaràrãõàü jagràha ripusådanaþ 7032070a tatas tair eva rakùàüsi durdharaiþ pravaràyudhaiþ 7032070c bhittvà vidràvayàm àsa vàyur ambudharàn iva 7032071a ràkùasàüs tràsayitvà tu kàrtavãryàrjunas tadà 7032071c ràvaõaü gçhya nagaraü pravive÷a suhçdvçtaþ 7032072a sa kãryamàõaþ kusumàkùatotkarair; dvijaiþ sapauraiþ puruhåtasaünibhaþ 7032072c tadàrjunaþ saüpravive÷a tàü purãü; baliü nigçhyaiva sahasralocanaþ 7033001a ràvaõagrahaõaü tat tu vàyugrahaõasaünibham 7033001c çùiþ pulastyaþ ÷u÷ràva kathitaü divi daivataiþ 7033002a tataþ putrasutasnehàt kampyamàno mahàdhçtiþ 7033002c màhiùmatãpatiü draùñum àjagàma mahàn çùiþ 7033003a sa vàyumàrgam àsthàya vàyutulyagatir dvijaþ 7033003c purãü màhiùmatãü pràpto manaþsaütàpavikramaþ 7033004a so 'maràvatisaükà÷àü hçùñapuùñajanàvçtàm 7033004c pravive÷a purãü brahmà indrasyevàmaràvatãm 7033005a pàdacàram ivàdityaü niùpatantaü sudurdç÷am 7033005c tatas te pratyabhij¤àya arjunàya nyavedayan 7033006a pulastya iti taü ÷rutvà vacanaü haihayàdhipaþ 7033006c ÷irasy a¤jalim uddhçtya pratyudgacchad dvijottamam 7033007a purohito 'sya gçhyàrghyaü madhuparkaü tathàiva ca 7033007c purastàt prayayau ràj¤a indrasyeva bçhaspatiþ 7033008a tatas tam çùim àyàntam udyantam iva bhàskaram 7033008c arjuno dç÷ya saüpràptaü vavandendra ive÷varam 7033009a sa tasya madhuparkaü ca pàdyam arghyaü ca dàpayan 7033009c pulastyam àha ràjendro harùagadgadayà girà 7033010a adyeyam amaràvatyà tulyà màhiùmatã kçtà 7033010c adyàhaü tu dvijendrendra yasmàt pa÷yàmi durdç÷am 7033011a adya me ku÷alaü deva adya me kulam uddhçtam 7033011c yat te devagaõair vandyau vande 'haü caraõàv imau 7033012a idaü ràjyam ime putrà ime dàrà ime vayam 7033012c brahman kiü kurma kiü kàryam àj¤àpayatu no bhavàn 7033013a taü dharme 'gniùu bhçtyeùu ÷ivaü pçùñvàtha pàrthivam 7033013c pulastyovàca ràjànaü haihayànàü tadàrjunam 7033014a ràjendràmalapadmàkùapårõacandranibhànana 7033014c atulaü te balaü yena da÷agrãvas tvayà jitaþ 7033015a bhayàd yasyàvatiùñhetàü niùpandau sàgarànilau 7033015c so 'yam adya tvayà baddhaþ pautro me 'tãvadurjayaþ 7033016a tat putraka ya÷aþ sphãtaü nàma vi÷ràvitaü tvayà 7033016c madvàkyàd yàcyamàno 'dya mu¤ca vatsa da÷ànanam 7033017a pulastyàj¤àü sa gçhyàtha akiücanavaco 'rjunaþ 7033017c mumoca pàrthivendrendro ràkùasendraü prahçùñavat 7033018a sa taü pramuktvà trida÷àrim arjunaþ; prapåjya divyàbharaõasragambaraiþ 7033018c ahiüsàkaü sakhyam upetya sàgnikaü; praõamya sa brahmasutaü gçhaü yayau 7033019a pulastyenàpi saügamya ràkùasendraþ pratàpavàn 7033019c pariùvaïgakçtàtithyo lajjamàno visarjitaþ 7033020a pitàmahasuta÷ càpi pulastyo munisattamaþ 7033020c mocayitvà da÷agrãvaü brahmalokaü jagàma saþ 7033021a evaü sa ràvaõaþ pràptaþ kàrtavãryàt tu dharùaõàt 7033021c pulastyavacanàc càpi punar mokùam avàptavàn 7033022a evaü balibhyo balinaþ santi ràghavanandana 7033022c nàvaj¤à parataþ kàryà ya icchec chreya àtmanaþ 7033023a tataþ sa ràjà pi÷ità÷anànàü; sahasrabàhor upalabhya maitrãm 7033023c punar naràõàü kadanaü cakàra; cacàra sarvàü pçthivãü ca darpàt 7034001a arjunena vimuktas tu ràvaõo ràkùasàdhipaþ 7034001c cacàra pçthivãü sarvàm anirviõõas tathà kçtaþ 7034002a ràkùasaü và manuùyaü và ÷çõute yaü balàdhikam 7034002c ràvaõas taü samàsàdya yuddhe hvayati darpitaþ 7034003a tataþ kadà cit kiùkindhàü nagarãü vàlipàlitàm 7034003c gatvàhvayati yuddhàya vàlinaü hemamàlinam 7034004a tatas taü vànaràmàtyas tàras tàràpità prabhuþ 7034004c uvàca ràvaõaü vàkyaü yuddhaprepsum upàgatam 7034005a ràkùasendra gato vàlã yas te pratibalo bhavet 7034005c nànyaþ pramukhataþ sthàtuü tava ÷aktaþ plavaügamaþ 7034006a caturbhyo 'pi samudrebhyaþ saüdhyàm anvàsya ràvaõa 7034006c imaü muhårtam àyàti vàlã tiùñha muhårtakam 7034007a etàn asthicayàn pa÷ya ya ete ÷aïkhapàõóuràþ 7034007c yuddhàrthinàm ime ràjan vànaràdhipatejasà 7034008a yad vàmçtarasaþ pãtas tvayà ràvaõaràkùasa 7034008c tathà vàlinam àsàdya tadantaü tava jãvitam 7034009a atha và tvarase martuü gaccha dakùiõasàgaram 7034009c vàlinaü drakùyase tatra bhåmiùñham iva bhàskaram 7034010a sa tu tàraü vinirbhartsya ràvaõo ràkùase÷varaþ 7034010c puùpakaü tat samàruhya prayayau dakùiõàrõavam 7034011a tatra hemagiriprakhyaü taruõàrkanibhànanam 7034011c ràvaõo vàlinaü dçùñvà saüdhyopàsanatatparam 7034012a puùpakàd avaruhyàtha ràvaõo '¤janasaünibhaþ 7034012c grahãtuü vàlinaü tårõaü niþ÷abdapadam àdravat 7034013a yadçcchayonmãlayatà vàlinàpi sa ràvaõaþ 7034013c pàpàbhipràyavàn dçùña÷ cakàra na ca saübhramam 7034014a ÷a÷am àlakùya siüho và pannagaü garuóo yathà 7034014c na cintayati taü vàlã ràvaõaü pàpani÷cayam 7034015a jighçkùamàõam adyainaü ràvaõaü pàpabuddhinam 7034015c kakùàvalambinaü kçtvà gamiùyàmi mahàrõavàn 7034016a drakùyanty ariü mamàïkasthaü sraüsitorukaràmbaram 7034016c lambamànaü da÷agrãvaü garuóasyeva pannagam 7034017a ity evaü matim àsthàya vàlã karõam upà÷ritaþ 7034017c japan vai naigamàn mantràüs tasthau parvataràó iva 7034018a tàv anyonyaü jighçkùantau hariràkùasapàrthivau 7034018c prayatnavantau tat karma ãhatur baladarpitau 7034019a hastagràhyaü tu taü matvà pàda÷abdena ràvaõam 7034019c paràïmukho 'pi jagràha vàlã sarpam ivàõóajaþ 7034020a grahãtukàmaü taü gçhya rakùasàm ã÷varaü hariþ 7034020c kham utpapàta vegena kçtvà kakùàvalambinam 7034021a sa taü pãódayamànas tu vitudantaü nakhair muhuþ 7034021c jahàra ràvaõaü vàlã pavanas toyadaü yathà 7034022a atha te ràkùasàmàtyà hriyamàõe da÷ànane 7034022c mumokùayiùavo ghorà ravamàõà hy abhidravan 7034023a anvãyamànas tair vàlã bhràjate 'mbaramadhyagaþ 7034023c anvãyamàno meghaughair ambarastha ivàü÷umàn 7034024a te '÷aknuvantaþ saüpràptaü vàlinaü ràkùasottamàþ 7034024c tasya bàhåruvegena pari÷ràntaþ patanti ca 7034025a vàlimàrgàd apàkràman parvatendrà hi gacchataþ 7034026a apakùigaõasaüpàto vànarendro mahàjavaþ 7034026c krama÷aþ sàgaràn sarvàn saüdhyàkàlam avandata 7034027a sabhàjyamàno bhåtais tu khecaraiþ khecaro hariþ 7034027c pa÷cimaü sàgaraü vàlã àjagàma saràvaõaþ 7034028a tatra saüdhyàm upàsitvà snàtvà japtvà ca vànaraþ 7034028c uttaraü sàgaraü pràyàd vahamàno da÷ànanam 7034029a uttare sàgare saüdhyàm upàsitvà da÷ànanam 7034029c vahamàno 'gamad vàlã pårvam ambumahànidhim 7034030a tatràpi saüdhyàm anvàsya vàsaviþ sa harã÷varaþ 7034030c kiùkindhàbhimukho gçhya ràvaõaü punar àgamat 7034031a caturùv api samudreùu saüdhyàm anvàsya vànaraþ 7034031c ràvaõodvahana÷ràntaþ kiùkindhopavane 'patat 7034032a ràvaõaü tu mumocàtha svakakùàt kapisattamaþ 7034032c kutas tvam iti covàca prahasan ràvaõaü prati 7034033a vismayaü tu mahad gatvà ÷ramalokanirãkùaõaþ 7034033c ràkùase÷o harã÷aü tam idaü vacanam abravãt 7034034a vànarendra mahendràbha ràkùasendro 'smi ràvaõaþ 7034034c yuddhepsur ahaü saüpràptaþ sa càdyàsàditas tvayà 7034035a aho balam aho vãryam aho gambhãratà ca te 7034035c yenàhaü pa÷uvad gçhya bhràmita÷ caturo 'rõavàn 7034036a evam a÷ràntavad vãra ÷ãghram eva ca vànara 7034036c màü caivodvahamànas tu ko 'nyo vãraþ kramiùyati 7034037a trayàõàm eva bhåtànàü gatir eùà plavaügama 7034037c mano'nilasuparõànàü tava và nàtra saü÷ayaþ 7034038a so 'haü dçùñabalas tubhyam icchàmi haripuügava 7034038c tvayà saha ciraü sakhyaü susnigdhaü pàvakàgrataþ 7034039a dàràþ putràþ puraü ràùñraü bhogàcchàdanabhojanam 7034039c sarvam evàvibhaktaü nau bhaviùyati harã÷vara 7034040a tataþ prajvàlayitvàgniü tàv ubhau hariràkùasau 7034040c bhràtçtvam upasaüpannau pariùvajya parasparam 7034041a anyonyaü lambitakarau tatas tau hariràkùasau 7034041c kiùkindhàü vi÷atur hçùñau siühau giriguhàm iva 7034042a sa tatra màsam uùitaþ sugrãva iva ràvaõaþ 7034042c amàtyair àgatair nãcas trailokyotsàdanàrthibhiþ 7034043a evam etat puràvçttaü vàlinà ràvaõaþ prabho 7034043c dharùita÷ ca kçta÷ càpi bhràtà pàvakasaünidhau 7034044a balam apratimaü ràma vàlino 'bhavad uttamam 7034044c so 'pi tayà vinirdagdhaþ ÷alabho vahninà yathà 7035001a apçcchata tato ràmo dakùiõà÷àlayaü munim 7035001c prà¤jalir vinayopeta idam àha vaco 'rthavat 7035002a atulaü balam etàbhyàü vàlino ràvaõasya ca 7035002c na tv etau hanumadvãryaiþ samàv iti matir mama 7035003a ÷auryaü dàkùyaü balaü dhairyaü pràj¤atà nayasàdhanam 7035003c vikrama÷ ca prabhàva÷ ca hanåmati kçtàlayàþ 7035004a dçùñvodadhiü viùãdantãü tadaiùa kapivàhinãm 7035004c samà÷vàsya kapãn bhåyo yojanànàü ÷ataü plutaþ 7035005a dharùayitvà purãü laïkàü ràvaõàntaþpuraü tathà 7035005c dçùñvà saübhàùità càpi sãtà vi÷vàsità tathà 7035006a senàgragà mantrisutàþ kiükarà ràvaõàtmajaþ 7035006c ete hanumatà tatra ekena vinipàtitàþ 7035007a bhåyo bandhàd vimuktena saübhàùitvà da÷ànanam 7035007c laïkà bhasmãkçtà tena pàvakeneva medinã 7035008a na kàlasya na ÷akrasya na viùõor vittapasya ca 7035008c karmàõi tàni ÷råyante yàni yuddhe hanåmataþ 7035009a etasya bàhuvãryeõa laïkà sãtà ca lakùmaõaþ 7035009c pràpto mayà jaya÷ caiva ràjyaü mitràõi bàndhavàþ 7035010a hanåmàn yadi me na syàd vànaràdhipateþ sakhà 7035010c pravçttam api ko vettuü jànakyàþ ÷aktimàn bhavet 7035011a kimarthaü vàlã caitena sugrãvapriyakàmyayà 7035011c tadà vaire samutpanne na dagdho vãrudho yathà 7035012a na hi veditavàn manye hanåmàn àtmano balam 7035012c yad dçùñavठjãviteùñaü kli÷yantaü vànaràdhipam 7035013a etan me bhagavan sarvaü hanåmati mahàmune 7035013c vistareõa yathàtattvaü kathayàmarapåjita 7035014a ràghavasya vacaþ ÷rutvà hetuyuktam çùis tataþ 7035014c hanåmataþ samakùaü tam idaü vacanam abravãt 7035015a satyam etad raghu÷reùñha yad bravãùi hanåmataþ 7035015c na bale vidyate tulyo na gatau na matau paraþ 7035016a amogha÷àpaiþ ÷àpas tu datto 'sya çùibhiþ purà 7035016c na vedità balaü yena balã sann arimardanaþ 7035017a bàlye 'py etena yat karma kçtaü ràma mahàbala 7035017c tan na varõayituü ÷akyam atibàlatayàsya te 7035018a yadi vàsti tv abhipràyas tac chrotuü tava ràghava 7035018c samàdhàya matiü ràma ni÷àmaya vadàmy aham 7035019a såryadattavarasvarõaþ sumerur nàma parvataþ 7035019c yatra ràjyaü pra÷àsty asya keùarã nàma vai pità 7035020a tasya bhàryà babhåveùñà hy a¤janeti pari÷rutà 7035020c janayàm àsa tasyàü vai vàyur àtmajam uttamam 7035021a ÷àli÷åkasamàbhàsaü pràsåtemaü tadà¤janà 7035021c phalàny àhartukàmà vai niùkràntà gahane carà 7035022a eùa màtur viyogàc ca kùudhayà ca bhç÷àrditaþ 7035022c ruroda ÷i÷ur atyarthaü ÷i÷uþ ÷arabharàó iva 7035023a tatodyantaü vivasvantaü japàpuùpotkaropamam 7035023c dadç÷e phalalobhàc ca utpapàta raviü prati 7035024a bàlàrkàbhimukho bàlo bàlàrka iva mårtimàn 7035024c grahãtukàmo bàlàrkaü plavate 'mbaramadhyagaþ 7035025a etasmin plavamàne tu ÷i÷ubhàve hanåmati 7035025c devadànavasiddhànàü vismayaþ sumahàn abhåt 7035026a nàpy evaü vegavàn vàyur garuóo na manas tathà 7035026c yathàyaü vàyuputras tu kramate 'mbaram uttamam 7035027a yadi tàvac chi÷or asya ãdç÷au gativikramau 7035027c yauvanaü balam àsàdya kathaü vego bhaviùyati 7035028a tam anuplavate vàyuþ plavantaü putram àtmanaþ 7035028c såryadàhabhayàd rakùaüs tuùàracaya÷ãtalaþ 7035029a bahuyojanasàhasraü kramaty eùa tato 'mbaram 7035029c pitur balàc ca bàlyàc ca bhàskaràbhyà÷am àgataþ 7035030a ÷i÷ur eùa tv adoùaj¤a iti matvà divàkaraþ 7035030c kàryaü càtra samàyattam ity evaü na dadàha saþ 7035031a yam eva divasaü hy eùa grahãtuü bhàskaraü plutaþ 7035031c tam eva divasaü ràhur jighçkùati divàkaram 7035032a anena ca paràmçùño ràma såryarathopari 7035032c apakràntas tatas trasto ràhu÷ candràrkamardanaþ 7035033a sa indrabhavanaü gatvà saroùaþ siühikàsutaþ 7035033c abravãd bhrukuñãü kçtvà devaü devagaõair vçtam 7035034a bubhukùàpanayaü dattvà candràrkau mama vàsava 7035034c kim idaü tat tvayà dattam anyasya balavçtrahan 7035035a adyàhaü parvakàle tu jighçkùuþ såryam àgataþ 7035035c athànyo ràhur àsàdya jagràha sahasà ravim 7035036a sa ràhor vacanaü ÷rutvà vàsavaþ saübhramànvitaþ 7035036c utpapàtàsanaü hitvà udvahan kà¤canasrajam 7035037a tataþ kailàsakåñàbhaü caturdantaü madasravam 7035037c ÷çïgàrakàriõaü pràü÷uü svarõaghaõñàññahàsinam 7035038a indraþ karãndram àruhya ràhuü kçtvà puraþsaram 7035038c pràyàd yatràbhavat såryaþ sahànena hanåmatà 7035039a athàtirabhasenàgàd ràhur utsçjya vàsavam 7035039c anena ca sa vai dçùña àdhàva¤ ÷ailakåñavat 7035040a tataþ såryaü samutsçjya ràhum evam avekùya ca 7035040c utpapàta punar vyoma grahãtuü siühikàsutam 7035041a utsçjyàrkam imaü ràma àdhàvantaü plavaügamam 7035041c dçùñvà ràhuþ paràvçtya mukha÷eùaþ paràïmukhaþ 7035042a indram à÷aüsamànas tu tràtàraü siühikàsutaþ 7035042c indra indreti saütràsàn muhur muhur abhàùata 7035043a ràhor vikro÷amànasya pràg evàlakùitaþ svaraþ 7035043c ÷rutvendrovàca mà bhaiùãr ayam enaü nihanmy aham 7035044a airàvataü tato dçùñvà mahat tad idam ity api 7035044c phalaü taü hastiràjànam abhidudràva màrutiþ 7035045a tadàsya dhàvato råpam airàvatajighçkùayà 7035045c muhårtam abhavad ghoram indràgnyor iva bhàsvaram 7035046a evam àdhàvamànaü tu nàtikruddhaþ ÷acãpatiþ 7035046c hastàntenàtimuktena kuli÷enàbhyatàóayat 7035047a tato girau papàtaiùa indravajràbhitàóitaþ 7035047c patamànasya caitasya vàmo hanur abhajyata 7035048a tasmiüs tu patite bàle vajratàóanavihvale 7035048c cukrodhendràya pavanaþ prajànàm a÷ivàya ca 7035049a viõmåtrà÷ayam àvçtya prajàsv antargataþ prabhuþ 7035049c rurodha sarvabhåtàni yathà varùàõi vàsavaþ 7035050a vàyuprakopàd bhåtàni nirucchvàsàni sarvataþ 7035050c saüdhibhir bhajyamànàni kàùñhabhåtàni jaj¤ire 7035051a niþsvadhaü nirvaùañkàraü niùkriyaü dharmavarjitam 7035051c vàyuprakopàt trailokyaü nirayastham ivàbabhau 7035052a tataþ prajàþ sagandharvàþ sadevàsuramànuùàþ 7035052c prajàpatiü samàdhàvann asukhàrtàþ sukhaiùiõaþ 7035053a åcuþ prà¤jalayo devà darodaranibhodaràþ 7035053c tvayà sma bhagavan sçùñàþ prajànàtha caturvidhàþ 7035054a tvayà datto 'yam asmàkam àyuùaþ pavanaþ patiþ 7035054c so 'smàn pràõe÷varo bhåtvà kasmàd eùo 'dya sattama 7035055a rurodha duþkhaü janayann antaþpura iva striyaþ 7035055c tasmàt tvàü ÷araõaü pràptà vàyunopahatà vibho 7035056a vàyusaürodhajaü duþkham idaü no nuda ÷atruhan 7035057a etat prajànàü ÷rutvà tu prajànàthaþ prajàpatiþ 7035057c kàraõàd iti tàn uktvà prajàþ punar abhàùata 7035058a yasmin vaþ kàraõe vàyu÷ cukrodha ca rurodha ca 7035058c prajàþ ÷çõudhvaü tat sarvaü ÷rotavyaü càtmanaþ kùamam 7035059a putras tasyàmare÷ena indreõàdya nipàtitaþ 7035059c ràhor vacanam àj¤àya ràj¤à vaþ kopito 'nilaþ 7035060a a÷arãraþ ÷arãreùu vàyu÷ carati pàlayan 7035060c ÷arãraü hi vinà vàyuü samatàü yàti reõubhiþ 7035061a vàyuþ pràõàþ sukhaü vàyur vàyuþ sarvam idaü jagat 7035061c vàyunà saüparityaktaü na sukhaü vindate jagat 7035062a adyaiva ca parityaktaü vàyunà jagad àyuùà 7035062c adyaiveme nirucchvàsàþ kàùñhakuóyopamàþ sthitàþ 7035063a tad yàmas tatra yatràste màruto rukprado hi vaþ 7035063c mà vinà÷aü gamiùyàma aprasàdyàditeþ sutam 7035064a tataþ prajàbhiþ sahitaþ prajàpatiþ; sadevagandharvabhujaügaguhyakaþ 7035064c jagàma tatràsyati yatra màrutaþ; sutaü surendràbhihataü pragçhya saþ 7035065a tato 'rkavai÷vànarakà¤canaprabhaü; sutaü tadotsaïgagataü sadàgateþ 7035065c caturmukho vãkùya kçpàm athàkarot; sadevasiddharùibhujaügaràkùasaþ 7036001a tataþ pitàmahaü dçùñvà vàyuþ putravadhàrditaþ 7036001c ÷i÷ukaü taü samàdàya uttasthau dhàtur agrataþ 7036002a calatkuõóalamaulisraktapanãyavibhåùaõaþ 7036002c pàdayor nyapatad vàyus tisro 'vasthàya vedhase 7036003a taü tu vedavidàdyas tu lambàbharaõa÷obhinà 7036003c vàyum utthàpya hastena ÷i÷uü taü parimçùñavàn 7036004a spçùñamàtras tataþ so 'tha salãlaü padmajanmanà 7036004c jalasiktaü yathà sasyaü punar jãvitam àptavàn 7036005a pràõavantam imaü dçùñvà pràõo gandhavaho mudà 7036005c cacàra sarvabhåteùu saüniruddhaü yathàpurà 7036006a marudrogavinirmuktàþ prajà vai muditàbhavan 7036006c ÷ãtavàtavinirmuktàþ padminya iva sàmbujàþ 7036007a tatas triyugmas trikakut tridhàmà trida÷àrcitaþ 7036007c uvàca devatà brahmà màrutapriyakàmyayà 7036008a bho mahendràgnivaruõadhane÷varamahe÷varàþ 7036008c jànatàm api tat sarvaü hitaü vakùyàmi ÷råyatàm 7036009a anena ÷i÷unà kàryaü kartavyaü vo bhaviùyati 7036009c dadatàsya varàn sarve màrutasyàsya tuùñidàn 7036010a tataþ sahasranayanaþ prãtiraktaþ ÷ubhànanaþ 7036010c ku÷e ÷ayamayãü màlàü samutkùipyedam abravãt 7036011a matkarotsçùñavajreõa hanur asya yathà kùataþ 7036011c nàmnaiùa kapi÷àrdålo bhavità hanumàn iti 7036012a aham evàsya dàsyàmi paramaü varam uttamam 7036012c ataþ prabhçti vajrasya mamàvadhyo bhaviùyati 7036013a màrtàõóas tv abravãt tatra bhagavàüs timiràpahaþ 7036013c tejaso 'sya madãyasya dadàmi ÷atikàü kalàm 7036014a yadà tu ÷àstràõy adhyetuü ÷aktir asya bhaviùyati 7036014c tadàsya ÷àstraü dàsyàmi yena vàgmã bhaviùyati 7036015a varuõa÷ ca varaü pràdàn nàsya mçtyur bhaviùyati 7036015c varùàyuta÷atenàpi matpà÷àd udakàd api 7036016a yamo 'pi daõóàvadhyatvam arogatvaü ca nitya÷aþ 7036016c di÷ate 'sya varaü tuùña aviùàdaü ca saüyuge 7036017a gadeyaü màmikà nainaü saüyugeùu vadhiùyati 7036017c ity evaü varadaþ pràha tadà hy ekàkùipiïgalaþ 7036018a matto madàyudhànàü ca na vadhyo 'yaü bhaviùyati 7036018c ity evaü ÷aükareõàpi datto 'sya paramo varaþ 7036019a sarveùàü brahmadaõóànàm avadhyo 'yaü bhaviùyati 7036019c dãrghàyu÷ ca mahàtmà ca iti brahmàbravãd vacaþ 7036020a vi÷vakarmà tu dçùñvainaü bàlasåryopamaü ÷i÷um 7036020c ÷ilpinàü pravaraþ pràha varam asya mahàmatiþ 7036021a vinirmitàni devànàm àyudhànãha yàni tu 7036021c teùàü saügràmakàle tu avadhyo 'yaü bhaviùyati 7036022a tataþ suràõàü tu varair dçùñvà hy enam alaükçtam 7036022c caturmukhas tuùñamukho vàyum àha jagadguruþ 7036023a amitràõàü bhayakaro mitràõàm abhayaükaraþ 7036023c ajeyo bhavità te 'tra putro màrutamàrutiþ 7036024a ràvaõotsàdanàrthàni ràmaprãtikaràõi ca 7036024c romaharùakaràõy eùa kartà karmàõi saüyuge 7036025a evam uktvà tam àmantrya màrutaü te 'maraiþ saha 7036025c yathàgataü yayuþ sarve pitàmahapurogamàþ 7036026a so 'pi gandhavahaþ putraü pragçhya gçham ànayat 7036026c a¤janàyàstam àkhyàya varaü dattaü viniþsçtaþ 7036027a pràpya ràma varàn eùa varadànabalànvitaþ 7036027c balenàtmani saüsthena so 'påryata yathàrõavaþ 7036028a balenàpåryamàõo hi eùa vànarapuügavaþ 7036028c à÷rameùu maharùãõàm aparàdhyati nirbhayaþ 7036029a srugbhàõóàn agnihotraü ca valkalànàü ca saücayàn 7036029c bhagnavicchinnavidhvastàn su÷àntànàü karoty ayam 7036030a sarveùàü brahmadaõóànàm avadhyaü brahmaõà kçtam 7036030c jànanta çùayas taü vai kùamante tasya nitya÷aþ 7036031a yadà keùariõà tv eùa vàyunà sà¤janena ca 7036031c pratiùiddho 'pi maryàdàü laïghayaty eva vànaraþ 7036032a tato maharùayaþ kruddhà bhçgvaïgirasavaü÷ajàþ 7036032c ÷epur enaü raghu÷reùñha nàtikruddhàtimanyavaþ 7036033a bàdhase yat samà÷ritya balam asmàn plavaügama 7036033c tad dãrghakàlaü vettàsi nàsmàkaü ÷àpamohitaþ 7036034a tatas tu hçtatejaujà maharùivacanaujasà 7036034c eùo ÷ramàõi nàtyeti mçdubhàvagata÷ caran 7036035a atha çkùarajà nàma vàlisugrãvayoþ pità 7036035c sarvavànararàjàsãt tejasà iva bhàskaraþ 7036036a sa tu ràjyaü ciraü kçtvà vànaràõàü harã÷varaþ 7036036c tatas tvarkùarajà nàma kàladharmeõa saügataþ 7036037a tasminn astamite vàlã mantribhir mantrakovidaiþ 7036037c pitrye pade kçto ràjà sugrãvo vàlinaþ pade 7036038a sugrãveõa samaü tv asya advaidhaü chidravarjitam 7036038c ahàryaü sakhyam abhavad anilasya yathàgninà 7036039a eùa ÷àpava÷àd eva na vedabalam àtmanaþ 7036039c vàlisugrãvayor vairaü yadà ràma samutthitam 7036040a na hy eùa ràma sugrãvo bhràmyamàõo 'pi vàlinà 7036040c vedayàno na ca hy eùa balam àtmani màrutiþ 7036041a paràkramotsàhamatipratàpaiþ; sau÷ãlyamàdhuryanayànayai÷ ca 7036041c gàmbhãryacàturyasuvãryadhairyair; hanåmataþ ko 'py adhiko 'sti loke 7036042a asau purà vyàkaraõaü grahãùyan; såryonmukhaþ pçùñhagamaþ kapãndraþ 7036042c udyadgirer astagiriü jagàma; granthaü mahad dhàrayad aprameyaþ 7036043a pravãvivikùor iva sàgarasya; lokàn didhakùor iva pàvakasya 7036043c lokakùayeùv eva yathàntakasya; hanåmataþ sthàsyati kaþ purastàt 7036044a eùo 'pi cànye ca mahàkapãndràþ; sugrãvamaindadvividàþ sanãlàþ 7036044c satàratàreyanalàþ sarambhàs; tvatkàraõàd ràma surair hi sçùñàþ 7036045a tad etat kathitaü sarvaü yan màü tvaü paripçcchasi 7036045c hanåmato bàlabhàve karmaitat kathitaü mayà 7036046a dçùñaþ saübhàùita÷ càsi ràma gacchamahe vayam 7036046c evam uktvà gatàþ sarve çùayas te yathàgatam 7037001a vimç÷ya ca tato ràmo vayasyam akutobhayam 7037001c pratardanaü kà÷ipatiü pariùvajyedam abravãt 7037002a dar÷ità bhavatà prãtir dar÷itaü sauhçdaü param 7037002c udyoga÷ ca kçto ràjan bharatena tvayà saha 7037003a tad bhavàn adya kà÷eyãü purãü vàràõasãü vraja 7037003c ramaõãyàü tvayà guptàü supràkàràü sutoraõàm 7037004a etàvad uktvà utthàya kàkutsthaþ paramàsanàt 7037004c paryaùvajata dharmàtmà nirantaram urogatam 7037005a visçjya taü vayasyaü sa svàgatàn pçthivãpatãn 7037005c prahasan ràghavo vàkyam uvàca madhuràkùaram 7037006a bhavatàü prãtir avyagrà tejasà parirakùità 7037006c dharma÷ ca niyato nityaü satyaü ca bhavatàü sadà 7037007a yuùmàkaü ca prabhàvena tejasà ca mahàtmanàm 7037007c hato duràtmà durbuddhã ràvaõo ràkùasàdhipaþ 7037008a hetumàtram ahaü tatra bhavatàü tejasàü hataþ 7037008c ràvaõaþ sagaõo yuddhe saputraþ sahabàndhavaþ 7037009a bhavanta÷ ca samànãtà bharatena mahàtmanà 7037009c ÷rutvà janakaràjasya kànane tanayàü hçtàm 7037010a udyuktànàü ca sarveùàü pàrthivànàü mahàtmanàm 7037010c kàlo hy atãtaþ sumahàn gamane rocatàü matiþ 7037011a pratyåcus taü ca ràjàno harùeõa mahatànvitàþ 7037011c diùñyà tvaü vijayã ràma ràjyaü càpi pratiùñhitam 7037012a diùñyà pratyàhçtà sãtà diùñyà ÷atruþ paràjitaþ 7037012c eùa naþ paramaþ kàma eùà naþ kãrtir uttamà 7037013a yat tvàü vijayinaü ràma pa÷yàmo hata÷àtravam 7037013c upapannaü ca kàkutstha yat tvam asmàn pra÷aüsasi 7037014a pra÷aüsàrhà hi jànanti pra÷aüsàü vaktum ãdç÷ãm 7037014c àpçcchàmo gamiùyàmo hçdistho naþ sadà bhavàn 7037015a bhavec ca te mahàràja prãtir asmàsu nityadà 7038001a te prayàtà mahàtmànaþ pàrthivàþ sarvato di÷am 7038001c kampayanto mahãü vãràþ svapuràõi prahçùñavat 7038002a akùauhiõã sahasrais te samavetàs tv aneka÷aþ 7038002c hçùñàþ pratigatàþ sarve ràghavàrthe samàgatàþ 7038003a åcu÷ caiva mahãpàlà baladarpasamanvitàþ 7038003c na nàma ràvaõaü yuddhe pa÷yàmaþ purataþ sthitam 7038004a bharatena vayaü pa÷càt samànãtà nirarthakam 7038004c hatà hi ràkùasàs tatra pàrthivaiþ syur na saü÷ayaþ 7038005a ràmasya bàhuvãryeõa pàlità lakùmaõasya ca 7038005c sukhaü pàre samudrasya yudhyema vigatajvaràþ 7038006a età÷ cànyà÷ ca ràjànaþ kathàs tatra sahasra÷aþ 7038006c kathayantaþ svaràùñràõi vivi÷us te mahàrathàþ 7038007a yathàpuràõi te gatvà ratnàni vividhàni ca 7038007c ràmàya priyakàmàrtham upahàràn nçpà daduþ 7038008a a÷vàn ratnàni vastràõi hastina÷ ca madotkañàn 7038008c candanàni ca divyàni divyàny àbharaõàni ca 7038009a bharato lakùmaõa÷ caiva ÷atrughna÷ ca mahàrathaþ 7038009c àdàya tàni ratnàni ayodhyàm agaman punaþ 7038010a àgatà÷ ca purãü ramyàm ayodhyàü puruùarùabhàþ 7038010c daduþ sarvàõi ratnàni ràghavàya mahàtmane 7038011a pratigçhya ca tat sarvaü prãtiyuktaþ sa ràghavaþ 7038011c sarvàõi tàni pradadau sugrãvàya mahàtmane 7038012a vibhãùaõàya ca dadau ye cànye çkùavànaràþ 7038012c hanåmatpramukhà vãrà ràkùasà÷ ca mahàbalàþ 7038013a te sarve hçùñamanaso ràmadattàni tàny atha 7038013c ÷irobhir dhàrayàm àsur bàhubhi÷ ca mahàbalàþ 7038014a papu÷ caiva sugandhãni madhåni vividhàni ca 7038014c màüsàni ca sumçùñàni phalàny àsvàdayanti ca 7038015a evaü teùàü nivasatàü màsaþ sàgro gatas tadà 7038015c muhårtam iva tat sarvaü ràmabhaktyà samarthayan 7038016a reme ràmaþ sa taiþ sàrdhaü vànaraiþ kàmaråpibhiþ 7038016c ràjabhi÷ ca mahàvãryai ràkùasai÷ ca mahàbalaiþ 7038017a evaü teùàü yayau màso dvitãyaþ ÷ai÷iraþ sukham 7038017c vànaràõàü prahçùñànàü ràkùasànàü ca sarva÷aþ 7039001a tathà sma teùàü vasatàm çkùavànararakùasàm 7039001c ràghavas tu mahàtejàþ sugrãvam idam abravãt 7039002a gamyatàü saumya kiùkindhàü duràdharùaü suràsuraiþ 7039002c pàlayasva sahàmàtyai ràjyaü nihatakaõñakam 7039003a aïgadaü ca mahàbàho prãtyà paramayànvitaþ 7039003c pa÷ya tvaü hanumantaü ca nalaü ca sumahàbalam 7039004a suùeõaü ÷va÷uraü ÷åraü tàraü ca balinàü varam 7039004c kumudaü caiva durdharùaü nãlaü ca sumahàbalam 7039005a vãraü ÷atabaliü caiva maindaü dvividam eva ca 7039005c gajaü gavàkùaü gavayaü ÷arabhaü ca mahàbalam 7039006a çkùaràjaü ca durdharùaü jàmbavantaü mahàbalam 7039006c pa÷ya prãtisamàyukto gandhamàdanam eva ca 7039007a ye cànye sumahàtmàno madarthe tyaktajãvitàþ 7039007c pa÷ya tvaü prãtisaüyukto mà caiùàü vipriyaü kçthàþ 7039008a evam uktvà ca sugrãvaü pra÷asya ca punaþ punaþ 7039008c vibhãùaõam athovàca ràmo madhurayà girà 7039009a taïkàü pra÷àdhi dharmeõa saümato hy asi pàrthiva 7039009c purasya ràkùasànàü ca bhràtur vai÷varaõasya ca 7039010a mà ca buddhim adharme tvaü kuryà ràjan kathaü cana 7039010c buddhimanto hi ràjàno dhruvam a÷nanti medinãm 7039011a ahaü ca nitya÷o ràjan sugrãvasahitas tvayà 7039011c smartavyaþ parayà prãtyà gaccha tvaü vigatajvaraþ 7039012a ràmasya bhàùitaü ÷rutvà çùkavànararàkùasàþ 7039012c sàdhu sàdhv iti kàkutsthaü pra÷a÷aüsuþ punaþ punaþ 7039013a tava buddhir mahàbàho vãryam adbhutam eva ca 7039013c màdhuryaü paramaü ràma svayambhor iva nityadà 7039014a teùàm evaü bruvàõànàü vànaràõàü ca rakùasàm 7039014c hanåmatpraõato bhåtvà ràghavaü vàkyam abravãt 7039015a sneho me paramo ràjaüs tvayi nityaü pratiùñhitaþ 7039015c bhakti÷ ca niyatà vãra bhàvo nànyatra gacchati 7039016a yàvad ràmakathàü vãra ÷roùye 'haü pçthivãtale 7039016c tàvac charãre vatsyantu mama pràõà na saü÷ayaþ 7039017a evaü bruvàõaü ràjendro hanåmantam athàsanàt 7039017c utthàya ca pariùvajya vàkyam etad uvàca ha 7039018a evam etat kapi÷reùñha bhavità nàtra saü÷ayaþ 7039018c lokà hi yàvat sthàsyanti tàvat sthàsyati me kathà 7039019a cariùyati kathà yàval lokàn eùà hi màmikà 7039019c tàvac charãre vatsyanti pràõàs tava na saü÷ayaþ 7039020a tato 'sya hàraü candràbhaü mucya kaõñhàt sa ràghavaþ 7039020c vaidåryataralaü snehàd àbabandhe hanåmati 7039021a tenorasi nibaddhena hàreõa sa mahàkapiþ 7039021c raràja hema÷ailendra÷ candreõàkràntamastakaþ 7039022a ÷rutvà tu ràghavasyaitad utthàyotthàya vànaràþ 7039022c praõamya ÷irasà pàdau prajagmus te mahàbalàþ 7039023a sugrãva÷ caiva ràmeõa pariùvakto mahàbhujaþ 7039023c vibhãùaõa÷ ca dharmàtmà nirantaram urogataþ 7039024a sarve ca te bàùpagalàþ sà÷runetrà vicetasaþ 7039024c saümåóhà iva duþkhena tyajante ràghavaü tadà 7040001a visçjya ca mahàbàhur çkùavànararàkùasàn 7040001c bhràtçbhiþ sahito ràmaþ pramumoda sukhã sukham 7040002a athàparàhõasamaye bhràtçbhiþ saha ràghavaþ 7040002c ÷u÷ràva madhuràü vàõãm antarikùàt prabhàùitàm 7040003a saumya ràma nirãkùasva saumyena vadanena màm 7040003c kailàsa÷ikharàt pràptaü viddhi màü puùkaraü prabho 7040004a tava ÷àsanam àj¤àya gato 'smi dhanadaü prati 7040004c upasthàtuü nara÷reùñha sa ca màü pratyabhàùata 7040005a nirjitas tvaü narendreõa ràghaveõa mahàtmanà 7040005c nihatya yudhi durdharùaü ràvaõaü ràkùasàdhipam 7040006a mamàpi paramà prãtir hate tasmin duràtmani 7040006c ràvaõe sagaõe saumya saputràmàtyabàndhave 7040007a sa tvaü ràmeõa laïkàyàü nirjitaþ paramàtmanà 7040007c vaha saumya tam eva tvam aham àj¤àpayàmi te 7040008a eùa me paramaþ kàmo yat tvaü ràghavanandanam 7040008c vaher lokasya saüyànaü gacchasva vigatajvaraþ 7040009a tacchàsanam ahaü j¤àtvà dhanadasya mahàtmanaþ 7040009c tvatsakà÷aü punaþ pràptaþ sa evaü pratigçhõa màm 7040010a bàóham ity eva kàkutsthaþ puùpakaü samapåjayat 7040010c làjàkùatai÷ ca puùpai÷ ca gandhai÷ ca susugandhibhiþ 7040011a gamyatàü ca yathàkàmam àgacches tvaü yadà smare 7040011c evam astv iti ràmeõa visçùñaþ puùpakaþ punaþ 7040011e abhipretàü di÷aü pràyàt puùpakaþ puùpabhåùitaþ 7040012a evam antarhite tasmin puùpake vividhàtmani 7040012c bharataþ prà¤jalir vàkyam uvàca raghunandanam 7040013a atyadbhutàni dç÷yante tvayi ràjyaü pra÷àsati 7040013c amànuùàõàü sattvànàü vyàhçtàni muhur muhuþ 7040014a anàmayàc ca martyànàü sàgro màso gato hy ayam 7040014c jãrõànàm api sattvànàü mçtyur nàyàti ràghava 7040015a putràn nàryaþ prasåyante vapuùmanta÷ ca mànavàþ 7040015c harùa÷ càbhyadhiko ràja¤ janasya puravàsinaþ 7040016a kàle ca vàsavo varùaü pàtayaty amçtopamam 7040016c vàyava÷ càpi vàyante spar÷avantaþ sukhapradàþ 7040017a ãdç÷o na÷ ciraü ràjà bhavatv iti nare÷vara 7040017c kathayanti pure paurà janà janapadeùu ca 7040018a età vàcaþ sumadhurà bharatena samãritàþ 7040018c ÷rutvà ràmo mudà yuktaþ pramumoda sukhã sukham 7041001a sa visçjya tato ràmaþ puùpakaü hemabhåùitam 7041001c pravive÷a mahàbàhur a÷okavanikàü tadà 7041002a candanàgarucåtai÷ ca tuïgakàleyakair api 7041002c devadàruvanai÷ càpi samantàd upa÷obhitàm 7041003a priyaïgubhiþ kadambai÷ ca tathà kurabakair api 7041003c jambåbhiþ pàñalãbhi÷ ca kovidàrai÷ ca saüvçtàm 7041004a sarvadà kusumai ramyaiþ phalavadbhir manoramaiþ 7041004c càrupallavapuùpàóhyair mattabhramarasaükulaiþ 7041005a kokilair bhçïgaràjai÷ ca nànàvarõai÷ ca pakùibhiþ 7041005c ÷obhitàü ÷ata÷a÷ citrai÷ cåtavçkùàvataüsakaiþ 7041006a ÷àtakumbhanibhàþ ke cit ke cid agni÷ikhopamàþ 7041006c nãlà¤jananibhà÷ cànye bhànti tatra sma pàdapàþ 7041007a dãrghikà vividhàkàràþ pårõàþ paramavàriõà 7041007c mahàrhamaõisopànasphañikàntarakuññimàþ 7041008a phullapadmotpalavanà÷ cakravàkopa÷obhitàþ 7041008c pràkàrair vividhàkàraiþ ÷obhità÷ ca ÷ilàtalaiþ 7041009a tatra tatra vanodde÷e vaidåryamaõisaünibhaiþ 7041009c ÷àdvalaiþ paramopetàþ puùpitadrumasaüyutàþ 7041010a nandanaü hi yathendrasya bràhmaü caitrarathaü yathà 7041010c tathàråpaü hi ràmasya kànanaü tan nive÷itam 7041011a bahvàsanagçhopetàü latàgçhasamàvçtàm 7041011c a÷okavanikàü sphãtàü pravi÷ya raghunandanaþ 7041012a àsane tu ÷ubhàkàre puùpastabakabhåùite 7041012c kuthàstaraõasaüvãte ràmaþ saüniùasàda ha 7041013a sãtàü saügçhya bàhubhyàü madhumaireyam uttamam 7041013c pàyayàm àsa kàkutsthaþ ÷acãm indro yathàmçtam 7041014a màüsàni ca vicitràõi phalàni vividhàni ca 7041014c ràmasyàbhyavahàràrthaü kiükaràs tårõam àharan 7041015a upançtyanti ràjànaü nçtyagãtavi÷àradàþ 7041015c bàlà÷ ca råpavatya÷ ca striyaþ pànava÷aü gatàþ 7041016a evaü ràmo mudà yuktaþ sãtàü surucirànanàm 7041016c ramayàm àsa vaidehãm ahany ahani devavat 7041017a tathà tu ramamàõasya tasyaivaü ÷i÷iraþ ÷ubhaþ 7041017c atyakràman narendrasya ràghavasya mahàtmanaþ 7041018a pårvàhõe paurakçtyàni kçtvà dharmeõa dharmavit 7041018c ÷eùaü divasabhàgàrdham antaþpuragato 'bhavat 7041019a sãtà ca devakàryàõi kçtvà paurvàhõikàni tu 7041019c ÷va÷råõàm avi÷eùeõa sarvàsàü prà¤jaliþ sthità 7041020a tato ràmam upàgacchad vicitrabahubhåùaõà 7041020c triviùñape sahasràkùam upaviùñaü yathà ÷acã 7041021a dçùñvà tu ràghavaþ patnãü kalyàõena samanvitàm 7041021c praharùam atulaü lebhe sàdhu sàdhv iti càbravãt 7041022a apatyalàbho vaidehi mamàyaü samupasthitaþ 7041022c kim icchasi hi tad bråhi kaþ kàmaþ kriyatàü tava 7041023a prahasantã tu vaidehã ràmaü vàkyam athàbravãt 7041023c tapovanàni puõyàni draùñum icchàmi ràghava 7041024a gaïgàtãre niviùñàni çùãõàü puõyakarmaõàm 7041024c phalamålà÷inàü vãra pàdamåleùu vartitum 7041025a eùa me paramaþ kàmo yan målaphalabhojiùu 7041025c apy ekaràtraü kàkutstha vaseyaü puõya÷àliùu 7041026a tatheti ca pratij¤àtaü ràmeõàkliùñakarmaõà 7041026c visrabdhà bhava vaidehi ÷vo gamiùyasy asaü÷ayam 7041027a evam uktvà tu kàkutstho maithilãü janakàtmajàm 7041027c madhyakakùàntaraü ràmo nirjagàma suhçdvçtaþ 7042001a tatropaviùñaü ràjànam upàsante vicakùaõàþ 7042001c kathànàü bahuråpàõàü hàsyakàràþ samantataþ 7042002a vijayo madhumatta÷ ca kà÷yapaþ piïgalaþ ku÷aþ 7042002c suràjiþ kàliyo bhadro dantavakraþ samàgadhaþ 7042003a ete kathà bahuvidhà parihàsasamanvitàþ 7042003c kathayanti sma saühçùñà ràghavasya mahàtmanaþ 7042004a tataþ kathàyàü kasyàü cid ràghavaþ samabhàùata 7042004c kàþ kathà nagare bhadra vartante viùayeùu ca 7042005a màm à÷ritàni kàny àhuþ paurajànapadà janàþ 7042005c kiü ca sãtàü samà÷ritya bharataü kiü nu lakùmaõam 7042006a kiü nu ÷atrughnam à÷ritya kaikeyãü màtaraü ca me 7042006c vaktavyatàü ca ràjàno nave ràjye vrajanti hi 7042007a evam ukte tu ràmeõa bhadraþ prà¤jalir abravãt 7042007c sthitàþ kathàþ ÷ubhà ràjan vartante puravàsinàm 7042008a ayaü tu vijayaþ saumya da÷agrãvavadhà÷ritaþ 7042008c bhåyiùñhaü svapure pauraiþ kathyate puruùarùabha 7042009a evam uktas tu bhadreõa ràghavo vàkyam abravãt 7042009c kathayasva yathàtathyaü sarvaü nirava÷eùataþ 7042010a ÷ubhà÷ubhàni vàkyàni yàny àhuþ puravàsinaþ 7042010c ÷rutvedànãü ÷ubhaü kuryàü na kuryàm a÷ubhàni ca 7042011a kathayasva ca visrabdho nirbhayo vigatajvaraþ 7042011c kathayante yathà paurà janà janapadeùu ca 7042012a ràghaveõaivam uktas tu bhadraþ suruciraü vacaþ 7042012c pratyuvàca mahàbàhuü prà¤jaliþ susamàhitaþ 7042013a ÷çõu ràjan yathà pauràþ kathayanti ÷ubhà÷ubham 7042013c catvaràpaõarathyàsu vaneùåpavaneùu ca 7042014a duùkaraü kçtavàn ràmaþ samudre setubandhanam 7042014c akçtaü pårvakaiþ kai÷ cid devair api sadànavaiþ 7042015a ràvaõa÷ ca duràdharùo hataþ sabalavàhanaþ 7042015c vànarà÷ ca va÷aü nãtà çkùà÷ ca saha ràkùasaiþ 7042016a hatvà ca ràvaõaü yuddhe sãtàm àhçtya ràghavaþ 7042016c amarùaü pçùñhataþ kçtvà svave÷ma punar ànayat 7042017a kãdç÷aü hçdaye tasya sãtàsaübhogajaü sukham 7042017c aïkam àropya hi purà ràvaõena balàd dhçtàm 7042018a laïkàm api punar nãtàm a÷okavanikàü gatàm 7042018c rakùasàü va÷am àpannàü kathaü ràmo na kutsate 7042019a asmàkam api dàreùu sahanãyaü bhaviùyati 7042019c yathà hi kurute ràjà prajà tam anuvartate 7042020a evaü bahuvidhà vàco vadanti puravàsinaþ 7042020c nagareùu ca sarveùu ràja¤ janapadeùu ca 7042021a tasyaitad bhàùitaü ÷rutvà ràghavaþ paramàrtavat 7042021c uvàca sarvàn suhçdaþ katham etan nivedyatàm 7042022a sarve tu ÷irasà bhåmàv abhivàdya praõamya ca 7042022c pratyåcå ràghavaü dãnam evam etan na saü÷ayaþ 7042023a ÷rutvà tu vàkyaü kàkutsthaþ sarveùàü samudãritam 7042023c visarjayàm àsa tadà sarvàüs tठ÷atrutàpanaþ 7043001a visçjya tu suhçdvargaü buddhyà ni÷citya ràghavaþ 7043001c samãpe dvàþstham àsãnam idaü vacanam abravãt 7043002a ÷ãghram ànaya saumitriü lakùmaõaü ÷ubhalakùaõam 7043002c bharataü ca mahàbàhuü ÷atrughnaü càparàjitam 7043003a ràmasya bhàùitaü ÷rutvà dvàþstho mårdhni kçtà¤jaliþ 7043003c lakùmaõasya gçhaü gatvà pravive÷ànivàritaþ 7043004a uvàca ca tadà vàkyaü vardhayitvà kçtà¤jaliþ 7043004c draùñum icchati ràjà tvàü gamyatàü tatra mà ciram 7043005a bàóham ity eva saumitriþ ÷rutvà ràghava÷àsanam 7043005c pràdravad ratham àruhya ràghavasya nive÷anam 7043006a prayàntaü lakùmaõaü dçùñvà dvàþstho bharatam antikàt 7043006c uvàca prà¤jalir vàkyaü ràjà tvàü draùñum icchati 7043007a bharatas tu vacaþ ÷rutvà dvàþsthàd ràmasamãritam 7043007c utpapàtàsanàt tårõaü padbhyàm eva tato 'gamat 7043008a dçùñvà prayàntaü bharataü tvaramàõaþ kçtà¤jaliþ 7043008c ÷atrughnabhavanaü gatvà tato vàkyaü jagàda ha 7043009a ehy àgaccha raghu÷reùñha ràjà tvàü draùñum icchati 7043009c gato hi lakùmaõaþ pårvaü bharata÷ ca mahàya÷àþ 7043010a ÷rutvà tu vacanaü tasya ÷atrughno ràma÷àsanam 7043010c ÷irasà vandya dharaõãü prayayau yatra ràghavaþ 7043011a kumàràn àgatठ÷rutvà cintàvyàkulitendriyaþ 7043011c avàk÷irà dãnamanà dvàþsthaü vacanam abravãt 7043012a prave÷aya kumàràüs tvaü matsamãpaü tvarànvitaþ 7043012c eteùu jãvitaü mahyam ete pràõà bahi÷caràþ 7043013a àj¤aptàs tu narendreõa kumàràþ ÷uklavàsasaþ 7043013c prahvàþ prà¤jalayo bhåtvà vivi÷us te samàhitàþ 7043014a te tu dçùñvà mukhaü tasya sagrahaü ÷a÷inaü yathà 7043014c saüdhyàgatam ivàdityaü prabhayà parivarjitam 7043015a bàùpapårõe ca nayane dçùñvà ràmasya dhãmataþ 7043015c hata÷obhaü yathà padmaü mukhaü vãkùya ca tasya te 7043016a tato 'bhivàdya tvaritàþ pàdau ràmasya mårdhabhiþ 7043016c tasthuþ samàhitàþ sarve ràma÷ cà÷råõy avartayat 7043017a tàn pariùvajya bàhubhyàm utthàpya ca mahàbhujaþ 7043017c àsaneùv àdhvam ity uktvà tato vàkyaü jagàda ha 7043018a bhavanto mama sarvasvaü bhavanto mama jãvitam 7043018c bhavadbhi÷ ca kçtaü ràjyaü pàlayàmi nare÷varàþ 7043019a bhavantaþ kçta÷àstràrthà buddhau ca pariniùñhitàþ 7043019c saübhåya ca madartho 'yam anveùñavyo nare÷varàþ 7044001a teùàü samupaviùñànàü sarveùàü dãnacetasàm 7044001c uvàca vàkyaü kàkutstho mukhena pari÷uùyatà 7044002a sarve ÷çõuta bhadraü vo mà kurudhvaü mano 'nyathà 7044002c pauràõàü mama sãtàyàü yàdç÷ã vartate kathà 7044003a pauràpavàdaþ sumahàüs tathà janapadasya ca 7044003c vartate mayi bãbhatsaþ sa me marmàõi kçntati 7044004a ahaü kila kule jàta ikùvàkåõàü mahàtmanàm 7044004c sãtàü pàpasamàcàràm ànayeyaü kathaü pure 7044005a jànàsi hi yathà saumya daõóake vijane vane 7044005c ràvaõena hçtà sãtà sa ca vidhvaüsito mayà 7044006a pratyakùaü tava saumitre devànàü havyavàhanaþ 7044006c apàpàü maithilãm àha vàyu÷ càkà÷agocaraþ 7044007a candràdityau ca ÷aüsete suràõàü saünidhau purà 7044007c çùãõàü caiva sarveùàm apàpàü janakàtmajàm 7044008a evaü ÷uddhasamàcàrà devagandharvasaünidhau 7044008c laïkàdvãpe mahendreõa mama haste nive÷ità 7044009a antaràtmà ca me vetti sãtàü ÷uddhàü ya÷asvinãm 7044009c tato gçhãtvà vaidehãm ayodhyàm aham àgataþ 7044010a ayaü tu me mahàn vàdaþ ÷oka÷ ca hçdi vartate 7044010c pauràpavàdaþ sumahàüs tathà janapadasya ca 7044011a akãrtir yasya gãyeta loke bhåtasya kasya cit 7044011c pataty evàdhamà§l lokàn yàvac chabdaþ sa kãrtyate 7044012a akãrtir nindyate daivaiþ kãrtir deveùu påjyate 7044012c kãrtyarthaü ca samàrambhaþ sarva eva mahàtmanàm 7044013a apy ahaü jãvitaü jahyàü yuùmàn và puruùarùabhàþ 7044013c apavàdabhayàd bhãtaþ kiü punar janakàtmajàm 7044014a tasmàd bhavantaþ pa÷yantu patitaü ÷okasàgare 7044014c na hi pa÷yàmy ahaü bhåyaþ kiü cid duþkham ato 'dhikam 7044015a ÷vas tvaü prabhàte saumitre sumantràdhiùñhitaü ratham 7044015c àruhya sãtàm àropya viùayànte samutsçja 7044016a gaïgàyàs tu pare pàre vàlmãkeþ sumahàtmanaþ 7044016c à÷ramo divyasaükà÷as tamasàtãram à÷ritaþ 7044017a tatrainàü vijane kakùe visçjya raghunandana 7044017c ÷ãghram àgaccha saumitre kuruùva vacanaü mama 7044018a na càsmi prativaktavyaþ sãtàü prati kathaü cana 7044018c aprãtiþ paramà mahyaü bhavet tu prativàrite 7044019a ÷àpità÷ ca mayà yåyaü bhujàbhyàü jãvitena ca 7044019c ye màü vàkyàntare bråyur anunetuü kathaü cana 7044020a mànayantu bhavanto màü yadi macchàsane sthitàþ 7044020c ito 'dya nãyatàü sãtà kuruùva vacanaü mama 7044021a pårvam ukto 'ham anayà gaïgàtãre mahà÷ramàn 7044021c pa÷yeyam iti tasyà÷ ca kàmaþ saüvartyatàm ayam 7044022a evam uktvà tu kàkutstho bàùpeõa pihitekùaõaþ 7044022c pravive÷a sa dharmàtmà bhràtçbhiþ parivàritaþ 7045001a tato rajanyàü vyuùñàyàü lakùmaõo dãnacetanaþ 7045001c sumantram abravãd vàkyaü mukhena pari÷uùyatà 7045002a sàrathe turagठ÷ãghraü yojayasva rathottame 7045002c svàstãrõaü ràjabhavanàt sãtàyà÷ càsanaü ÷ubham 7045003a sãtà hi ràjabhavanàd à÷ramaü puõyakarmaõàm 7045003c mayà neyà maharùãõàü ÷ãghram ànãyatàü rathaþ 7045004a sumantras tu tathety uktvà yuktaü paramavàjibhiþ 7045004c rathaü suruciraprakhyaü svàstãrõaü sukha÷ayyayà 7045005a àdàyovàca saumitriü mitràõàü harùavardhanam 7045005c ratho 'yaü samanupràpto yat kàryaü kriyatàü prabho 7045006a evam uktaþ sumantreõa ràjave÷ma sa lakùmaõaþ 7045006c pravi÷ya sãtàm àsàdya vyàjahàra nararùabhaþ 7045007a gaïgàtãre mayà devi munãnàm à÷rame ÷ubhe 7045007c ÷ãghraü gatvopaneyàsi ÷àsanàt pàrthivasya naþ 7045008a evam uktà tu vaidehã lakùmaõena mahàtmanà 7045008c praharùam atulaü lebhe gamanaü càbhyarocayat 7045009a vàsàüsi ca mahàrhàõi ratnàni vividhàni ca 7045009c gçhãtvà tàni vaidehã gamanàyopacakrame 7045010a imàni munipatnãnàü dàsyàmy àbharaõàny aham 7045010c saumitris tu tathety uktvà ratham àropya maithilãm 7045010e prayayau ÷ãghraturago ràmasyàj¤àm anusmaran 7045011a abravãc ca tadà sãtà lakùmaõaü lakùmivardhanam 7045011c a÷ubhàni bahåny adya pa÷yàmi raghunandana 7045012a nayanaü me sphuraty adya gàtrotkampa÷ ca jàyate 7045012c hçdayaü caiva saumitre asvastham iva lakùaye 7045013a autsukyaü paramaü càpi adhçti÷ ca parà mama 7045013c ÷ånyàm iva ca pa÷yàmi pçthivãü pçthulocana 7045014a api svasti bhavet tasya bhràtus te bhràtçbhiþ saha 7045014c ÷va÷råõàü caiva me vãra sarvàsàm avi÷eùataþ 7045015a pure janapade caiva ku÷alaü pràõinàm api 7045015c ity a¤jalikçtà sãtà devatà abhyayàcata 7045016a lakùmaõo 'rthaü tu taü ÷rutvà ÷irasà vandya maithilãm 7045016c ÷ivam ity abravãd dhçùño hçdayena vi÷uùyatà 7045017a tato vàsam upàgamya gomatãtãra à÷rame 7045017c prabhàte punar utthàya saumitriþ såtam abravãt 7045018a yojayasva rathaü ÷ãghram adya bhàgãrathãjalam 7045018c ÷irasà dhàrayiùyàmi tryambakaþ parvate yathà 7045019a so '÷vàn vicàrayitvà÷u rathe yuktvà manojavàn 7045019c àrohasveti vaidehãü såtaþ prà¤jalir abravãt 7045020a sà tu såtasya vacanàd àruroha rathottamam 7045020c sãtà saumitriõà sàrdhaü sumantreõa ca dhãmatà 7045021a athàrdhadivasaü gatvà bhàgãrathyà jalà÷ayam 7045021c nirãkùya lakùmaõo dãnaþ praruroda mahàsvanam 7045022a sãtà tu paramàyattà dçùñvà lakùmaõam àturam 7045022c uvàca vàkyaü dharmaj¤a kim idaü rudyate tvayà 7045023a jàhnavãtãram àsàdya ciràbhilaùitaü mama 7045023c harùakàle kim arthaü màü viùàdayasi lakùmaõa 7045024a nityaü tvaü ràmapàdeùu vartase puruùarùabha 7045024c kaccid vinàkçtas tena dviràtre ÷okam àgataþ 7045025a mamàpi dayito ràmo jãvitenàpi lakùmaõa 7045025c na càham evaü ÷ocàmi maivaü tvaü bàli÷o bhava 7045026a tàrayasva ca màü gaïgàü dar÷ayasva ca tàpasàn 7045026c tato dhanàni vàsàüsi dàsyàmy àbharaõàni ca 7045027a tataþ kçtvà maharùãõàü yathàrham abhivàdanam 7045027c tatra caikàü ni÷àm uùya yàsyàmas tàü purãü punaþ 7045028a tasyàs tad vacanaü ÷rutvà pramçjya nayane ÷ubhe 7045028c titãrùur lakùmaõo gaïgàü ÷ubhàü nàvam upàharat 7046001a atha nàvaü suvistãrõàü naiùàdãü ràghavànujaþ 7046001c àruroha samàyuktàü pårvam àropya maithilãm 7046002a sumantraü caiva sarathaü sthãyatàm iti lakùmaõaþ 7046002c uvàca ÷okasaütaptaþ prayàhãti ca nàvikam 7046003a tatas tãram upàgamya bhàgãrathyàþ sa lakùmaõaþ 7046003c uvàca maithilãü vàkyaü prà¤jalir bàùpagadgadaþ 7046004a hçdgataü me mahac chalyaü yad asmy àryeõa dhãmatà 7046004c asmin nimitte vaidehi lokasya vacanãkçtaþ 7046005a ÷reyo hi maraõaü me 'dya mçtyor và yat paraü bhavet 7046005c na càsminn ãdç÷e kàrye niyojyo lokanindite 7046006a prasãda na ca me roùaü kartum arhasi suvrate 7046006c ity a¤jalikçto bhåmau nipapàta sa lakùmaõaþ 7046007a rudantaü prà¤jaliü dçùñvà kàïkùantaü mçtyum àtmanaþ 7046007c maithilã bhç÷asaüvignà lakùmaõaü vàkyam abravãt 7046008a kim idaü nàvagacchàmi bråhi tattvena lakùmaõa 7046008c pa÷yàmi tvàü ca na svastham api kùemaü mahãpateþ 7046009a ÷àpito 'si narendreõa yat tvaü saütàpam àtmanaþ 7046009c tad bråyàþ saünidhau mahyam aham àj¤àpayàmi te 7046010a vaidehyà codyamànas tu lakùmaõo dãnacetanaþ 7046010c avàïmukho bàùpagalo vàkyam etad uvàca ha 7046011a ÷rutvà pariùado madhye apavàdaü sudàruõam 7046011c pure janapade caiva tvatkçte janakàtmaje 7046012a na tàni vacanãyàni mayà devi tavàgrataþ 7046012c yàni ràj¤à hçdi nyastàny amarùaþ pçùñhataþ kçtaþ 7046013a sà tvaü tyaktà nçpatinà nirdoùà mama saünidhau 7046013c pauràpavàdabhãtena gràhyaü devi na te 'nyathà 7046014a à÷ramànteùu ca mayà tyaktavyà tvaü bhaviùyasi 7046014c ràj¤aþ ÷àsanam àj¤àya tavaivaü kila daurhçdam 7046015a tad etaj jàhnavãtãre brahmarùãõàü tapovanam 7046015c puõyaü ca ramaõãyaü ca mà viùàdaü kçthàþ ÷ubhe 7046016a ràj¤o da÷arathasyaiùa pitur me munipuügavaþ 7046016c sakhà paramako vipro vàlmãkiþ sumahàya÷àþ 7046017a pàdacchàyàm upàgamya sukham asya mahàtmanaþ 7046017c upavàsaparaikàgrà vasa tvaü janakàtmaje 7046018a pativratàtvam àsthàya ràmaü kçtvà sadà hçdi 7046018c ÷reyas te paramaü devi tathà kçtvà bhaviùyati 7047001a lakùmaõasya vacaþ ÷rutvà dàruõaü janakàtmajà 7047001c paraü viùàdam àgamya vaidehã nipapàta ha 7047002a sà muhårtam ivàsaüj¤à bàùpavyàkulitekùaõà 7047002c lakùmaõaü dãnayà vàcà uvàca janakàtmajà 7047003a màmikeyaü tanur nånaü sçùñà duþkhàya lakùmaõa 7047003c dhàtrà yasyàs tathà me 'dya duþkhamårtiþ pradç÷yate 7047004a kiü nu pàpaü kçtaü pårvaü ko và dàrair viyojitaþ 7047004c yàhaü ÷uddhasamàcàrà tyaktà nçpatinà satã 7047005a puràham à÷rame vàsaü ràmapàdànuvartinã 7047005c anurudhyàpi saumitre duþkhe viparivartinã 7047006a sà kathaü hy à÷rame saumya vatsyàmi vijanãkçtà 7047006c àkhyàsyàmi ca kasyàhaü duþkhaü duþkhaparàyaõà 7047007a kiü ca vakùyàmi muniùu kiü mayàpakçtaü nçpe 7047007c kasmin và kàraõe tyaktà ràghaveõa mahàtmanà 7047008a na khalv adyaiva saumitre jãvitaü jàhnavãjale 7047008c tyajeyaü ràjavaü÷as tu bhartur me parihàsyate 7047009a yathàj¤àü kuru saumitre tyaja màü duþkhabhàginãm 7047009c nide÷e sthãyatàü ràj¤aþ ÷çõu cedaü vaco mama 7047010a ÷va÷råõàm avi÷eùeõa prà¤jaliþ pragraheõa ca 7047010c ÷irasà vandya caraõau ku÷alaü bråhi pàrthivam 7047011a yathà bhràtçùu vartethàs tathà paureùu nityadà 7047011c paramo hy eùa dharmaþ syàd eùà kãrtir anuttamà 7047012a yat tvaü paurajanaü ràjan dharmeõa samavàpnuyàþ 7047012c ahaü tu nànu÷ocàmi sva÷arãraü nararùabha 7047012e yathàpavàdaü pauràõàü tathaiva raghunandana 7047013a evaü bruvantyàü sãtàyàü lakùmaõo dãnacetanaþ 7047013c ÷irasà dharaõãü gatvà vyàhartuü na ÷a÷àka ha 7047014a pradakùiõaü ca kçtvà sa rudann eva mahàsvanam 7047014c àruroha punar nàvaü nàvikaü càbhyacodayat 7047015a sa gatvà cottaraü kålaü ÷okabhàrasamanvitaþ 7047015c saümåóha iva duþkhena ratham adhyàruhad drutam 7047016a muhur muhur apàvçtya dçùñvà sãtàm anàthavat 7047016c veùñantãü paratãrasthàü lakùmaõaþ prayayàv atha 7047017a dårasthaü ratham àlokya lakùmaõaü ca muhur muhuþ 7047017c nirãkùamàõàm udvignàü sãtàü ÷okaþ samàvi÷at 7047018a sà duþkhabhàràvanatà tapasvinã; ya÷odharà nàtham apa÷yatã satã 7047018c ruroda sà barhiõanàdite vane; mahàsvanaü duþkhaparàyaõà satã 7048001a sãtàü tu rudatãü dçùñvà ye tatra munidàrakàþ 7048001c pràdravan yatra bhagavàn àste vàlmãkir agryadhãþ 7048002a abhivàdya muneþ pàdau muniputrà maharùaye 7048002c sarve nivedayàm àsus tasyàs tu ruditasvanam 7048003a adçùñapårvà bhagavan kasyàpy eùà mahàtmanaþ 7048003c patnã ÷rãr iva saümohàd virauti vikçtasvarà 7048004a bhagavan sàdhu pa÷yemàü devatàm iva khàc cyutàm 7048004c na hy enàü mànuùãü vidmaþ satkriyàsyàþ prayujyatàm 7048005a teùàü tad vacanaü ÷rutvà buddhyà ni÷citya dharmavit 7048005c tapasà labdhacakùuùmàn pràdravad yatra maithilã 7048006a taü tu de÷am abhipretya kiü cit padbhyàü mahàmuniþ 7048006c arghyam àdàya ruciraü jàhvanãtãram à÷ritaþ 7048006e dadar÷a ràghavasyeùñàü patnãü sãtàm anàthavat 7048007a tàü sãtàü ÷okabhàràrtàü vàlmãkir munipuügavaþ 7048007c uvàca madhuràü vàõãü hlàdayann iva tejasà 7048008a snuùà da÷arathasya tvaü ràmasya mahiùã satã 7048008c janakasya sutà ràj¤aþ svàgataü te pativrate 7048009a àyànty evàsi vij¤àtà mayà dharmasamàdhinà 7048009c kàraõaü caiva sarvaü me hçdayenopalakùitam 7048010a apàpàü vedmi sãte tvàü tapolabdhena cakùuùà 7048010c vi÷uddhabhàvà vaidehi sàmprataü mayi vartase 7048011a à÷ramasyàvidåre me tàpasyas tapasi sthitàþ 7048011c tàs tvàü vatse yathà vatsaü pàlayiùyanti nitya÷aþ 7048012a idam arghyaü pratãccha tvaü visrabdhà vigatajvarà 7048012c yathà svagçham abhyetya viùàdaü caiva mà kçthàþ 7048013a ÷rutvà tu bhàùitaü sãtà muneþ paramam adbhutam 7048013c ÷irasà vandya caraõau tathety àha kçtà¤jaliþ 7048014a taü prayàntaü muniü sãtà prà¤jaliþ pçùñhato 'nvagàt 7048014c anvayàd yatra tàpasyo dharmanityàþ samàhitàþ 7048015a taü dçùñvà munim àyàntaü vaidehyànugataü tadà 7048015c upàjagmur mudà yuktà vacanaü cedam abruvan 7048016a svàgataü te muni÷reùñha cirasyàgamanaü prabho 7048016c abhivàdayàmaþ sarvàs tvàm ucyatàü kiü ca kurmahe 7048017a tàsàü tad vacanaü ÷rutvà vàlmãkir idam abravãt 7048017c sãteyaü samanupràptà patnã ràmasya dhãmataþ 7048018a snuùà da÷arathasyaiùà janakasya sutà satã 7048018c apàpà patinà tyaktà paripàlyà mayà sadà 7048019a imàü bhavatyaþ pa÷yantu snehena parameõa ha 7048019c gauravàn mama vàkyasya påjyà vo 'stu vi÷eùataþ 7048020a muhur muhu÷ ca vaidehãü parisàntvya mahàya÷àþ 7048020c svam à÷ramaü ÷iùyavçtaþ punar àyàn mahàtapàþ 7049001a dçùñvà tu maithilãü sãtàm à÷ramaü saüprave÷itàm 7049001c saütàpam akarod ghoraü lakùmaõo dãnacetanaþ 7049002a abravãc ca mahàtejàþ sumantraü mantrasàrathim 7049002c sãtàsaütàpajaü duþkhaü pa÷ya ràmasya dhãmataþ 7049003a ato duþkhataraü kiü nu ràghavasya bhaviùyati 7049003c patnãü ÷uddhasamàcàràü visçjya janakàtmajàm 7049004a vyaktaü daivàd ahaü manye ràghavasya vinàbhavam 7049004c vaidehyà sàrathe sàrdhaü daivaü hi duratikramam 7049005a yo hi devàn sagandharvàn asuràn saha ràkùasaiþ 7049005c nihanyàd ràghavaþ kruddhaþ sa daivam anuvartate 7049006a purà mama pitur vàkyair daõóake vijane vane 7049006c uùito navavarùàõi pa¤ca caiva sudàruõe 7049007a tato duþkhataraü bhåyaþ sãtàyà vipravàsanam 7049007c pauràõàü vacanaü ÷rutvà nç÷aüsaü pratibhàti me 7049008a ko nu dharmà÷rayaþ såta karmaõy asmin ya÷ohare 7049008c maithilãü prati saüpràptaþ paurair hãnàrthavàdibhiþ 7049009a età bahuvidhà vàcaþ ÷rutvà lakùmaõabhàùitàþ 7049009c sumantraþ prà¤jalir bhåtvà vàkyam etad uvàca ha 7049010a na saütàpas tvayà kàryaþ saumitre maithilãü prati 7049010c dçùñam etat purà vipraiþ pitus te lakùmaõàgrataþ 7049011a bhaviùyati dçóhaü ràmo duþkhapràyo 'lpasaukhyavàn 7049011c tvàü caiva maithilãü caiva ÷atrughnabharatau tathà 7049011e saütyajiùyati dharmàtmà kàlena mahatà mahàn 7049012a na tv idaü tvayi vaktavyaü saumitre bharate 'pi và 7049012c ràj¤à vo 'vyàhçtaü vàkyaü durvàsà yad uvàca ha 7049013a mahàràjasamãpe ca mama caiva nararùabha 7049013c çùiõà vyàhçtaü vàkyaü vasiùñhasya ca saünidhau 7049014a çùes tu vacanaü ÷rutvà màm àha puruùarùabhaþ 7049014c såta na kva cid evaü te vaktavyaü janasaünidhau 7049015a tasyàhaü lokapàlasya vàkyaü tat susamàhitaþ 7049015c naiva jàtv ançtaü kuryàm iti me saumya dar÷anam 7049016a sarvathà nàsty avaktavyaü mayà saumya tavàgrataþ 7049016c yadi te ÷ravaõe ÷raddhà ÷råyatàü raghunandana 7049017a yady apy ahaü narendreõa rahasyaü ÷ràvitaþ purà 7049017c tac càpy udàhariùyàmi daivaü hi duratikramam 7049018a tac chrutvà bhàùitaü tasya gambhãràrthapadaü mahat 7049018c tathyaü bråhãti saumitriþ såtaü vàkyam athàbravãt 7050001a tathà saücoditaþ såto lakùmaõena mahàtmanà 7050001c tad vàkyam çùiõà proktaü vyàhartum upacakrame 7050002a purà nàmnà hi durvàsà atreþ putro mahàmuniþ 7050002c vasiùñhasyà÷rame puõye sa vàrùikyam uvàsa ha 7050003a tam à÷ramaü mahàtejàþ pità te sumahàya÷àþ 7050003c purodhasaü mahàtmànaü didçkùur agamat svayam 7050004a sa dçùñvà såryasaükà÷aü jvalantam iva tejasà 7050004c upaviùñaü vasiùñhasya savye pàr÷ve mahàmunim 7050004e tau munã tàpasa÷reùñhau vinãtas tv abhyavàdayat 7050005a sa tàbhyàü påjito ràjà svàgatenàsanena ca 7050005c pàdyena phalamålai÷ ca so 'py àste munibhiþ saha 7050006a teùàü tatropaviùñànàü tàs tàþ sumadhuràþ kathàþ 7050006c babhåvuþ paramarùãõàü madhyàdityagate 'hani 7050007a tataþ kathàyàü kasyàü cit prà¤jaliþ pragraho nçpaþ 7050007c uvàca taü mahàtmànam atreþ putraü tapodhanam 7050008a bhagavan kiüpramàõena mama vaü÷o bhaviùyati 7050008c kimàyu÷ ca hi me ràmaþ putrà÷ cànye kimàyuùaþ 7050009a ràmasya ca sutà ye syus teùàm àyuþ kiyad bhavet 7050009c kàmyayà bhagavan bråhi vaü÷asyàsya gatiü mama 7050010a tac chrutvà vyàhçtaü vàkyaü ràj¤o da÷arathasya tu 7050010c durvàsàþ sumahàtejà vyàhartum upacakrame 7050011a ayodhyàyàþ patã ràmo dãrghakàlaü bhaviùyati 7050011c sukhina÷ ca samçddhà÷ ca bhaviùyanty asya cànujàþ 7050012a kasmiü÷ cit karaõe tvàü ca maithilãü ca ya÷asvinãm 7050012c saütyajiùyati dharmàtmà kàlena mahatà kila 7050013a da÷avarùasahasraõi da÷avarùa÷atàni ca 7050013c ràmo ràjyam upàsitvà brahmalokaü gamiùyati 7050014a samçddhair hayamedhai÷ ca iùñvà parapuraüjayaþ 7050014c ràjavaü÷àü÷ ca kàkutstho bahån saüsthàpayiùyati 7050015a sa sarvam akhilaü ràj¤o vaü÷asyàsya gatàgatam 7050015c àkhyàya sumahàtejàs tåùõãm àsãn mahàdyutiþ 7050016a tåùõãübhåte munau tasmin ràjà da÷arathas tadà 7050016c abhivàdya mahàtmànau punar àyàt purottamam 7050017a etad vaco mayà tatra muninà vyàhçtaü purà 7050017c ÷rutaü hçdi ca nikùiptaü nànyathà tad bhaviùyati 7050018a evaü gate na saütàpaü gantum arhasi ràghava 7050018c sãtàrthe ràghavàrthe và dçóho bhava narottama 7050019a tac chrutvà vyàhçtaü vàkyaü såtasya paramàdbhutam 7050019c praharùam atulaü lebhe sàdhu sàdhv iti càbravãt 7050020a tayoþ saüvadator evaü såtalakùmaõayoþ pathi 7050020c astam arko gato vàsaü gomatyàü tàv athoùatuþ 7051001a tatra tàü rajanãm uùya gomatyàü raghunandanaþ 7051001c prabhàte punar utthàya lakùmaõaþ prayayau tadà 7051002a tato 'rdhadivase pràpte pravive÷a mahàrathaþ 7051002c ayodhyàü ratnasaüpårõàü hçùñapuùñajanàvçtàm 7051003a saumitris tu paraü dainyaü jagàma sumahàmatiþ 7051003c ràmapàdau samàsàdya vakùyàmi kim ahaü gataþ 7051004a tasyaivaü cintayànasya bhavanaü ÷a÷isaünibham 7051004c ràmasya paramodàraü purastàt samadç÷yata 7051005a ràj¤as tu bhavanadvàri so 'vatãrya narottamaþ 7051005c avàïmukho dãnamanàþ pràvive÷ànivàritaþ 7051006a sa dçùñvà ràghavaü dãnam àsãnaü paramàsane 7051006c netràbhyàm a÷rupårõàbhyàü dadar÷àgrajam agrataþ 7051007a jagràha caraõau tasya lakùmaõo dãnacetanaþ 7051007c uvàca dãnayà vàcà prà¤jaliþ susamàhitaþ 7051008a àryasyàj¤àü puraskçtya visçjya janakàtmajàm 7051008c gaïgàtãre yathoddiùñe vàlmãker à÷rame ÷ubhe 7051008e punar asmy àgato vãra pàdamålam upàsitum 7051009a mà ÷ucaþ puruùavyàghra kàlasya gatir ãdç÷ã 7051009c tvadvidhà na hi ÷ocanti sattvavanto manasvinaþ 7051010a sarve kùayàntà nicayàþ patanàntàþ samucchrayàþ 7051010c saüyogà viprayogàntà maraõàntaü ca jãvitam 7051011a ÷aktas tvam àtmanàtmànaü vijetuü manasaiva hi 7051011c lokàn sarvàü÷ ca kàkutstha kiü punar duþkham ãdç÷am 7051012a nedç÷eùu vimuhyanti tvadvidhàþ puruùarùabhàþ 7051012c yadarthaü maithilã tyaktà apavàdabhayàn nçpa 7051013a sa tvaü puruùa÷àrdåla dhairyeõa susamàhitaþ 7051013c tyajemàü durbalàü buddhiü saütàpaü mà kuruùva ha 7051014a evam uktas tu kàkutstho lakùmaõena mahàtmanà 7051014c uvàca parayà prãtyà saumitriü mitravatsalam 7051015a evam etan nara÷reùñha yathà vadasi lakùmaõa 7051015c paritoùa÷ ca me vãra mama kàryànu÷àsane 7051016a nirvçti÷ ca kçtà saumya saütàpa÷ ca niràkçtaþ 7051016c bhavadvàkyaiþ sumadhurair anunãto 'smi lakùmaõa 7052001a tataþ sumantras tv àgamya ràghavaü vàkyam abravãt 7052001c ete nivàrità ràjan dvàri tiùñhanti tàpasàþ 7052002a bhàrgavaü cyavanaü nàma puraskçtya maharùayaþ 7052002c dar÷anaü te mahàràja codayanti kçtatvaràþ 7052002e prãyamàõà naravyàghra yamunàtãravàsinaþ 7052003a tasya tadvacanaü ÷rutvà ràmaþ provàca dharmavit 7052003c prave÷yantàü mahàtmàno bhàrgavapramukhà dvijàþ 7052004a ràj¤as tv àj¤àü puraskçtya dvàþstho mårdhni kçtà¤jaliþ 7052004c prave÷ayàm àsa tatas tàpasàn saümatàn bahån 7052005a ÷ataü samadhikaü tatra dãpyamànaü svatejasà 7052005c praviùñaü ràjabhavanaü tàpasànàü mahàtmanàm 7052006a te dvijàþ pårõakala÷aiþ sarvatãrthàmbu satkçtam 7052006c gçhãtvà phalamålaü ca ràmasyàbhyàharan bahu 7052007a pratigçhya tu tat sarvaü ràmaþ prãtipuraskçtaþ 7052007c tãrthodakàni sarvàõi phalàni vividhàni ca 7052008a uvàca ca mahàbàhuþ sarvàn eva mahàmunãn 7052008c imàny àsanamukhyàni yathàrham upavi÷yatàm 7052009a ràmasya bhàùitaü ÷rutvà sarva eva maharùayaþ 7052009c bçsãùu ruciràkhyàsu niùeduþ kà¤canãùu te 7052010a upaviùñàn çùãüs tatra dçùñvà parapuraüjayaþ 7052010c prayataþ prà¤jalir bhåtvà ràghavo vàkyam abravãt 7052011a kim àgamanakàryaü vaþ kiü karomi tapodhanàþ 7052011c àj¤àpyo 'haü maharùãõàü sarvakàmakaraþ sukham 7052012a idaü ràjyaü ca sakalaü jãvitaü ca hçdi sthitam 7052012c sarvam etad dvijàrthaü me satyam etad bravãmi vaþ 7052013a tasya tadvacanaü ÷rutvà sàdhuvàdo mahàn abhåt 7052013c çùãõàm ugratapasàü yamunàtãravàsinàm 7052014a åcu÷ ca te mahàtmàno harùeõa mahatànvitàþ 7052014c upapannaü nara÷reùñha tavaiva bhuvi nànyataþ 7052015a bahavaþ pàrthivà ràjann atikràntà mahàbalàþ 7052015c kàryagauravam a÷rutvà pratij¤àü nàbhyarocayan 7052016a tvayà punar bràhmaõagauravàd iyaü; kçtà pratij¤à hy anavekùya kàraõam 7052016c kuruùva kartà hy asi nàtra saü÷ayo; mahàbhayàt tràtum çùãüs tvam arhasi 7053001a bruvadbhir evam çùibhiþ kàkutstho vàkyam abravãt 7053001c kiü kàryaü bråta bhavatàü bhayaü nà÷ayitàsmi vaþ 7053002a tathà vadati kàkutsthe bhàrgavo vàkyam abravãt 7053002c bhayaü naþ ÷çõu yan målaü de÷asya ca nare÷vara 7053003a pårvaü kçtayuge ràma daiteyaþ sumahàbalaþ 7053003c lolàputro 'bhavaj jyeùñho madhur nàma mahàsuraþ 7053004a brahmaõya÷ ca ÷araõya÷ ca buddhyà ca pariniùñhitaþ 7053004c surai÷ ca paramodàraiþ prãtis tasyàtulàbhavat 7053005a sa madhur vãryasaüpanno dharme ca susamàhitaþ 7053005c bahumànàc ca rudreõa dattas tasyàdbhuto varaþ 7053006a ÷ålaü ÷ålàd viniùkçùya mahàvãryaü mahàprabham 7053006c dadau mahàtmà suprãto vàkyaü caitad uvàca ha 7053007a tvayàyam atulo dharmo matprasàdàt kçtaþ ÷ubhaþ 7053007c prãtyà paramayà yukto dadàmy àyudham uttamam 7053008a yàvat surai÷ ca viprai÷ ca na virudhyer mahàsura 7053008c tàvac chålaü tavedaü syàd anyathà nà÷am àpnuyàt 7053009a ya÷ ca tvàm abhiyu¤jãta yuddhàya vigatajvaraþ 7053009c taü ÷ålaü bhasmasàt kçtvà punar eùyati te karam 7053010a evaü rudràd varaü labdhvà bhåya eva mahàsuraþ 7053010c praõipatya mahàdevaü vàkyam etad uvàca ha 7053011a bhagavan mama vaü÷asya ÷ålam etad anuttamam 7053011c bhavet tu satataü deva suràõàm ã÷varo hy asi 7053012a taü bruvàõaü madhuü devaþ sarvabhåtapatiþ ÷ivaþ 7053012c pratyuvàca mahàdevo naitad evaü bhaviùyati 7053013a mà bhåt te viphalà vàõã matprasàdakçtà ÷ubhà 7053013c bhavataþ putram ekaü tu ÷ålam etad gamiùyati 7053014a yàvat karasthaþ ÷ålo 'yaü bhaviùyati sutasya te 7053014c avadhyaþ sarvabhåtànàü ÷ålahasto bhaviùyati 7053015a evaü madhur varaü labdhvà devàt sumahad adbhutam 7053015c bhavanaü càsura÷reùñhaþ kàrayàm àsa suprabham 7053016a tasya patnã mahàbhàgà priyà kumbhãnasã hi yà 7053016c vi÷vàvasor apatyaü sà hy analàyàü mahàprabhà 7053017a tasyàþ putro mahàvãryo lavaõo nàma dàruõaþ 7053017c bàlyàt prabhçti duùñàtmà pàpàny eva samàcarat 7053018a taü putraü durvinãtaü tu dçùñvà duþkhasamanvitaþ 7053018c madhuþ sa ÷okam àpede na cainaü kiü cid abravãt 7053019a sa vihàya imaü lokaü praviùño varuõàlayam 7053019c ÷ålaü nive÷ya lavaõe varaü tasmai nyavedayat 7053020a sa prabhàvena ÷ålasya dauràtmyenàtmanas tathà 7053020c saütàpayati lokàüs trãn vi÷eùeõa tu tàpasàn 7053021a evaüprabhàvo lavaõaþ ÷ålaü caiva tathàvidham 7053021c ÷rutvà pramàõaü kàkutstha tvaü hi naþ paramà gatiþ 7053022a bahavaþ pàrthivà ràma bhayàrtair çùibhiþ purà 7053022c abhayaü yàcità vãra tràtàraü na ca vidmahe 7053023a te vayaü ràvaõaü ÷rutvà hataü sabalavàhanam 7053023c tràtàraü vidmahe ràma nànyaü bhuvi naràdhipam 7053023e tat paritràtum icchàmo lavaõàd bhayapãóitàþ 7054001a tathokte tàn çùãn ràmaþ pratyuvàca kçtà¤jaliþ 7054001c kimàhàraþ kimàcàro lavaõaþ kva ca vartate 7054002a ràghavasya vacaþ ÷rutvà çùayaþ sarva eva te 7054002c tato nivedayàm àsur lavaõo vavçdhe yathà 7054003a àhàraþ sarvasattvàni vi÷eùeõa ca tàpasàþ 7054003c àcàro raudratà nityaü vàso madhuvane sadà 7054004a hatvà da÷asahasràõi siühavyàghramçgadvipàn 7054004c mànuùàü÷ caiva kurute nityam àhàram àhnikam 7054005a tato 'paràõi sattvàni khàdate sa mahàbalaþ 7054005c saühàre samanupràpte vyàditàsya ivàntakaþ 7054006a tac chrutvà ràghavo vàkyam uvàca sa mahàmunãn 7054006c ghàtayiùyàmi tad rakùo vyapagacchatu vo bhayam 7054007a tathà teùàü pratij¤àya munãnàm ugratejasàm 7054007c sa bhràtén sahitàn sarvàn uvàca raghunandanaþ 7054008a ko hantà lavaõaü vãràþ kasyàü÷aþ sa vidhãyatàm 7054008c bharatasya mahàbàhoþ ÷atrughnasyàthavà punaþ 7054009a ràghaveõaivam uktas tu bharato vàkyam abravãt 7054009c aham enaü vadhiùyàmi mamàü÷aþ sa vidhãyatàm 7054010a bharatasya vacaþ ÷rutvà ÷auryavãryasamanvitam 7054010c lakùmaõàvarajas tasthau hitvà sauvarõam àsanam 7054011a ÷atrughnas tv abravãd vàkyaü praõipatya naràdhipam 7054011c kçtakarmà mahàbàhur madhyamo raghunandanaþ 7054012a àryeõa hi purà ÷ånyà ayodhyà rakùità purã 7054012c saütàpaü hçdaye kçtvà àryasyàgamanaü prati 7054013a duþkhàni ca bahånãha anubhåtàni pàrthiva 7054013c ÷ayàno duþkha÷ayyàsu nandigràme mahàtmanà 7054014a phalamålà÷ano bhåtvà jañàcãradharas tathà 7054014c anubhåyedç÷aü duþkham eùa ràghavanandanaþ 7054014e preùye mayi sthite ràjan na bhåyaþ kle÷am àpnuyàt 7054015a tathà bruvati ÷atrughne ràghavaþ punar abravãt 7054015c evaü bhavatu kàkutstha kriyatàü mama ÷àsanam 7054016a ràjye tvàm abhiùekùyàmi madhos tu nagare ÷ubhe 7054016c nive÷aya mahàbàho bharataü yady avekùase 7054017a ÷åras tvaü kçtavidya÷ ca samarthaþ saünive÷ane 7054017c nagaraü madhunà juùñaü tathà janapadठ÷ubhàn 7054018a yo hi vaü÷aü samutpàñya pàrthivasya punaþ kùaye 7054018c na vidhatte nçpaü tatra narakaü sa nigacchati 7054019a sa tvaü hatvà madhusutaü lavaõaü pàpani÷cayam 7054019c ràjyaü pra÷àdhi dharmeõa vàkyaü me yady avekùase 7054020a uttaraü ca na vaktavyaü ÷åra vàkyàntare mama 7054020c bàlena pårvajasyàj¤à kartavyà nàtra saü÷ayaþ 7054021a abhiùekaü ca kàkutstha pratãcchasva mayodyatam 7054021c vasiùñhapramukhair viprair vidhimantrapuraskçtam 7055001a evam uktas tu ràmeõa paràü vrãóàm upàgataþ 7055001c ÷atrughno vãryasaüpanno mandaü mandam uvàca ha 7055002a ava÷yaü karaõãyaü ca ÷àsanaü puruùarùabha 7055002c tava caiva mahàbhàga ÷àsanaü duratikramam 7055002e ayaü kàmakaro ràjaüs tavàsmi puruùarùabha 7055003a evam ukte tu ÷åreõa ÷atrughnena mahàtmanà 7055003c uvàca ràmaþ saühçùño lakùmaõaü bharataü tathà 7055004a saübhàràn abhiùekasya ànayadhvaü samàhitàþ 7055004c adyaiva puruùavyàghram abhiùekùyàmi durjayam 7055005a purodhasaü ca kàkutsthau naigamàn çtvijas tathà 7055005c mantriõa÷ caiva me sarvàn ànayadhvaü mamàj¤ayà 7055006a ràj¤aþ ÷àsanam àj¤àya tathàkurvan mahàrathàþ 7055006c abhiùekasamàrambhaü puraskçtya purodhasaü 7055006e praviùñà ràjabhavanaü puraüdaragçhopamam 7055007a tato 'bhiùeko vavçdhe ÷atrughnasya mahàtmanaþ 7055007c saüpraharùakaraþ ÷rãmàn ràghavasya purasya ca 7055008a tato 'bhiùiktaü ÷atrughnam aïkam àropya ràghavaþ 7055008c uvàca madhuràü vàõãü tejas tasyàbhipårayan 7055009a ayaü ÷aras tv amoghas te divyaþ parapuraüjayaþ 7055009c anena lavaõaü saumya hantàsi raghunandana 7055010a sçùñaþ ÷aro 'yaü kàkutstha yadà ÷ete mahàrõave 7055010c svayambhår ajito devo yaü nàpa÷yan suràsuràþ 7055011a adç÷yaþ sarvabhåtànàü tenàyaü hi ÷arottamaþ 7055011c sçùñaþ krodhàbhibhåtena vinà÷àrthaü duràtmanoþ 7055011e madhukaiñabhayor vãra vighàte vartamànayoþ 7055012a sraùñukàmena lokàüs trãüs tau cànena hatau yudhi 7055012c anena ÷aramukhyena tato lokàü÷ cakàra saþ 7055013a nàyaü mayà ÷araþ pårvaü ràvaõasya vadhàrthinà 7055013c muktaþ ÷atrughna bhåtànàü mahàüs tràso bhaved iti 7055014a yac ca tasya mahac chålaü tryambakeõa mahàtmanà 7055014c dattaü ÷atruvinà÷àya madhor àyudham uttamam 7055015a tat saünikùipya bhavane påjyamànaü punaþ punaþ 7055015c di÷aþ sarvàþ samàlokya pràpnoty àhàram àtmanaþ 7055016a yadà tu yuddham àkàïkùan ka÷ cid enaü samàhvayet 7055016c tadà ÷ålaü gçhãtvà tad bhasma rakùaþ karoti tam 7055017a sa tvaü puruùa÷àrdåla tam àyudhavivarjitam 7055017c apraviùñapuraü pårvaü dvàri tiùñha dhçtàyudhaþ 7055018a apraviùñaü ca bhavanaü yuddhàya puruùarùabha 7055018c àhvayethà mahàbàho tato hantàsi ràkùasaü 7055019a anyathà kriyamàõe tu avadhyaþ sa bhaviùyati 7055019c yadi tv evaü kçte vãra vinà÷am upayàsyati 7055020a etat te sarvam àkhyàtaü ÷ålasya ca viparyayam 7055020c ÷rãmataþ ÷itikaõñhasya kçtyaü hi duratikramam 7056001a evam uktvà tu kàkutsthaü pra÷asya ca punaþ punaþ 7056001c punar evàparaü vàkyam uvàca raghunandanaþ 7056002a imàny a÷vasahasràõi catvàri puruùarùabha 7056002c rathànàü ca sahasre dve gajànàü ÷atam eva ca 7056003a antaràpaõavãthya÷ ca nànàpaõyopa÷obhitàþ 7056003c anugacchantu ÷atrughna tathaiva nañanartakàþ 7056004a hiraõyasya suvarõasya ayutaü puruùarùabha 7056004c gçhãtvà gaccha ÷atrughna paryàptadhanavàhanaþ 7056005a balaü ca subhçtaü vãra hçùñapuùñam anuttamam 7056005c saübhàùya saüpradànena ra¤jayasva narottama 7056006a na hy arthàs tatra tiùñhanti na dàrà na ca bàndhavàþ 7056006c suprãto bhçtyavargas tu yatra tiùñhati ràghava 7056007a ato hçùñajanàkãrõàü prasthàpya mahatãü camåm 7056007c eka eva dhanuùpànis tad gaccha tvaü madhor vanam 7056008a yathà tvàü na prajànàti gacchantaü yuddhakàïkùiõam 7056008c lavaõas tu madhoþ putras tathà gaccher a÷aïkitaþ 7056009a na tasya mçtyur anyo 'sti ka÷cid dhi puruùarùabha 7056009c dar÷anaü yo 'bhigaccheta sa vadhyo lavaõena hi 7056010a sa grãùme vyapayàte tu varùaràtra upasthite 7056010c hanyàs tvaü lavaõaü saumya sa hi kàlo 'sya durmateþ 7056011a maharùãüs tu puraskçtya prayàntu tava sainikàþ 7056011c yathà grãùmàva÷eùeõa tareyur jàhnavãjalam 7056012a tataþ sthàpya balaü sarvaü nadãtãre samàhitaþ 7056012c agrato dhanuùà sàrdhaü gaccha tvaü laghuvikrama 7056013a evam uktas tu ràmeõa ÷atrughnas tàn mahàbalàn 7056013c senàmukhyàn samànãya tato vàkyam uvàca ha 7056014a ete vo gaõità vàsà yatra yatra nivatsyatha 7056014c sthàtavyaü càvirodhena yathà bàdhà na kasya cit 7056015a tathà tàüs tu samàj¤àpya niryàpya ca mahad balam 7056015c kausalyàü ca sumitràü ca kaikeyãü càbhyavàdayat 7056016a ràmaü pradakùiõaü kçtvà ÷irasàbhipraõamya ca 7056016c ràõeõa càbhyanuj¤àtaþ ÷atrughnaþ ÷atrutàpanaþ 7056017a lakùmaõaü bharataü caiva praõipatya kçtà¤jaliþ 7056017c purodhasaü vasiùñhaü ca ÷atrughnaþ prayatàtmavàn 7056017e pradakùiõam atho kçtvà nirjagàma mahàbalaþ 7057001a prasthàpya tad balaü sarvaü màsamàtroùitaþ pathi 7057001c eka evà÷u ÷atrughno jagàma tvaritas tadà 7057002a dviràtram antare ÷åra uùya ràghavanandanaþ 7057002c vàlmãker à÷ramaü puõyam agacchad vàsam uttamam 7057003a so 'bhivàdya mahàtmànaü vàlmãkiü munisattamam 7057003c kçtà¤jalir atho bhåtvà vàkyam etad uvàca ha 7057004a bhagavan vastum icchàmi guroþ kçtyàd ihàgataþ 7057004c ÷vaþ prabhàte gamiùyàmi pratãcãü vàruõãü di÷am 7057005a ÷atrughnasya vacaþ ÷rutvà prahasya munipuügavaþ 7057005c pratyuvàca mahàtmànaü svàgataü te mahàya÷aþ 7057006a svam à÷ramam idaü saumya ràghavàõàü kulasya ha 7057006c àsanaü pàdyam arghyaü ca nirvi÷aïkaþ pratãccha me 7057007a pratigçhya tataþ påjàü phalamålaü ca bhojanam 7057007c bhakùayàm àsa kàkutsthas tçptiü ca paramàü gataþ 7057008a sa tu bhuktvà mahàbàhur maharùiü tam uvàca ha 7057008c pårvaü yaj¤avibhåtãyaü kasyà÷ramasamãpataþ 7057009a tasya tadbhàùitaü ÷rutvà vàlmãkir vàkyam abravãt 7057009c ÷atrughna ÷çõu yasyedaü babhåvàyatanaü purà 7057010a yuùmàkaü pårvako ràjà sudàsasya mahàtmanaþ 7057010c putro mitrasaho nàma vãryavàn atidhàrmikaþ 7057011a sa bàla eva saudàso mçgayàm upacakrame 7057011c ca¤cåryamàõaü dadç÷e sa ÷åro ràkùasadvayam 7057012a ÷àrdålaråpiõau ghorau mçgàn bahusahasra÷aþ 7057012c bhakùayàõàv asaütuùñau paryàptiü ca na jagmatuþ 7057013a sa tu tau ràkùasau dçùñvà nirmçgaü ca vanaü kçtam 7057013c krodhena mahatàviùño jaghànaikaü maheùuõà 7057014a vinipàtya tam ekaü tu saudàsaþ puruùarùabhaþ 7057014c vijvaro vigatàmarùo hataü rakùo 'bhyavaikùata 7057015a nirãkùamàõaü taü dçùñvà sahàyas tasya rakùasaþ 7057015c saütàpam akarod ghoraü saudàsaü cedam abravãt 7057016a yasmàd anaparàddhaü tvaü sahàyaü mama jaghnivàn 7057016c tasmàt tavàpi pàpiùñha pradàsyàmi pratikriyàm 7057017a evam uktvà tu taü rakùas tatraivàntaradhãyata 7057017c kàlaparyàyayogena ràjà mitrasaho 'bhavat 7057018a ràjàpi yajate yaj¤aü tasyà÷ramasamãpataþ 7057018c a÷vamedhaü mahàyaj¤aü taü vasiùñho 'bhyapàlayat 7057019a tatra yaj¤o mahàn àsãd bahuvarùagaõàyutàn 7057019c samçddhaþ parayà lakùmyà devayaj¤asamo 'bhavat 7057020a athàvasàne yaj¤asya pårvavairam anusmaran 7057020c vasiùñharåpã ràjànam iti hovàca ràkùasaþ 7057021a adya yaj¤àvasànànte sàmiùaü bhojanaü mama 7057021c dãyatàm iti ÷ãghraü vai nàtra kàryà vicàraõà 7057022a tac chrutvà vyàhçtaü vàkyaü rakùasà kàmaråpiõà 7057022c bhakùasaüskàraku÷alam uvàca pçthivãpatiþ 7057023a haviùyaü sàmiùaü svàdu yathà bhavati bhojanam 7057023c tathà kuruùva ÷ãghraü vai parituùyed yathà guruþ 7057024a ÷àsanàt pàrthivendrasya sådaþ saübhràntamànasaþ 7057024c sa ca rakùaþ punas tatra sådaveùam athàkarot 7057025a sa mànuùam atho màüsaü pàrthivàya nyavedayat 7057025c idaü svàduhaviùyaü ca sàmiùaü cànnam àhçtam 7057026a sa bhojanaü vasiùñhàya patnyà sàrdham upàharat 7057026c madayantyà naravyàghra sàmiùaü rakùasà hçtam 7057027a j¤àtvà tadàmiùaü vipro mànuùaü bhojanàhçtam 7057027c krodhena mahatàviùño vyàhartum upacakrame 7057028a yasmàt tvaü bhojanaü ràjan mamaitad dàtum icchasi 7057028c tasmàd bhojanam etat te bhaviùyati na saü÷ayaþ 7057029a sa ràjà saha patnyà vai praõipatya muhur muhuþ 7057029c punar vasiùñhaü provàca yad uktaü brahmaråpiõà 7057030a tac chrutà pàrthivendrasya rakùasà vikçtaü ca tat 7057030c punaþ provàca ràjànaü vasiùñhaþ puruùarùabham 7057031a mayà roùaparãtena yad idaü vyàhçtaü vacaþ 7057031c naitac chakyaü vçthà kartuü pradàsyàmi ca te varam 7057032a kàlo dvàda÷a varùàõi ÷àpasyàsya bhaviùyati 7057032c matprasàdàc ca ràjendra atãtaü na smariùyasi 7057033a evaü sa ràjà taü ÷àpam upabhujyàrimardanaþ 7057033c pratilebhe punà ràjyaü prajà÷ caivànvapàlayat 7057034a tasya kalmàùapàdasya yaj¤asyàyatanaü ÷ubham 7057034c à÷ramasya samãpe 'smin yasmin pçcchasi ràghava 7057035a tasya tàü pàrthivendrasya kathàü ÷rutvà sudàruõàm 7057035c vive÷a parõa÷àlàyàü maharùim abhivàdya ca 7058001a yàm eva ràtriü ÷atrughna parõa÷àlàü samàvi÷at 7058001c tàm eva ràtriü sãtàpi prasåtà dàrakadvayam 7058002a tato 'rdharàtrasamaye bàlakà munidàrakàþ 7058002c vàlmãkeþ priyam àcakhyuþ sãtàyàþ prasavaü ÷ubham 7058002e tasya rakùàü mahàtejaþ kuru bhåtavinà÷inãm 7058003a teùàü tad vacanaü ÷rutvà munir harùam upàgamat 7058003c bhåtaghnãü càkarot tàbhyàü rakùàü rakùovinà÷inãm 7058004a ku÷amuùñim upàdàya lavaü caiva tu sa dvijaþ 7058004c vàlmãkiþ pradadau tàbhyàü rakùàü bhåtavinà÷inãm 7058005a yas tayoþ pårvajo jàtaþ sa ku÷air mantrasaüskçtaiþ 7058005c nirmàrjanãyas tu bhavet ku÷a ity asya nàmataþ 7058006a ya÷ càparo bhavet tàbhyàü lavena susamàhitaþ 7058006c nirmàrjanãyo vçddhàbhir lava÷ ceti sa nàmataþ 7058007a evaü ku÷alavau nàmnà tàv ubhau yamajàtakau 7058007c matkçtabhyàü ca nàmabhyàü khyàtiyuktau bhaviùyataþ 7058008a te rakùàü jagçhus tàü ca munihastàt samàhitàþ 7058008c akurvaü÷ ca tato rakùàü tayor vigatakalmaùàþ 7058009a tathà tàü kriyamàõàü tu rakùàü gotraü ca nàma ca 7058009c saükãrtanaü ca ràmasya sãtàyàþ prasavau ÷ubhau 7058010a ardharàtre tu ÷atrughnaþ ÷u÷ràva sumahat priyam 7058010c parõa÷àlàü gato ràtrau diùñyà diùñyeti càbravãt 7058011a tatha tasya prahçùñasya ÷atrughnasya mahàtmanaþ 7058011c vyatãtà vàrùikã ràtriþ ÷ràvaõã laghuvikramà 7058012a prabhàte tu mahàvãryaþ kçtvà paurvàhõikaü kramam 7058012c muniü prà¤jalir àmantrya pràyàt pa÷cànmukhaþ punaþ 7058013a sa gatvà yamunàtãraü saptaràtroùitaþ pathi 7058013c çùãõàü puõyakãrtãnàm à÷rame vàsam abhyayàt 7058014a sa tatra munibhiþ sàrdhaü bhàrgavapramukhair nçpaþ 7058014c kathàbhir bahuråpàbhir vàsaü cakre mahàya÷àþ 7059001a atha ràtryàü pravçttàyàü ÷atrughno bhçgunandanam 7059001c papraccha cyavanaü vipraü lavaõasya balàbalam 7059002a ÷ålasya ca balaü brahman ke ca pårvaü nipàtitàþ 7059002c anena ÷ålamukhena dvandvayuddham upàgatàþ 7059003a tasya tadbhàùitaü ÷rutvà ÷atrughnasya mahàtmanaþ 7059003c pratyuvàca mahàtejà÷ cyavano raghunandanam 7059004a asaükhyeyàni karmàõi yàny asya puruùarùabha 7059004c ikùvàkuvaü÷aprabhave yad vçttaü tac chçõuùva me 7059005a ayodhyàyàü purà ràjà yuvanà÷vasuto balã 7059005c màndhàtà iti vikhyàtas triùu lokeùu vãryavàn 7059006a sa kçtvà pçthivãü kçtsnàü ÷àsane pçthivãpatiþ 7059006c suralokam atho jetum udyogam akaron nçpaþ 7059007a indrasya tu bhayaü tãvraü suràõàü ca mahàtmanàm 7059007c màndhàtari kçtodyoge devalokajigãùayà 7059008a ardhàsanena ÷akrasya ràjyàrdhena ca pàrthivaþ 7059008c vandyamànaþ suragaõaiþ pratij¤àm adhyarohata 7059009a tasya pàpam abhipràyaü viditvà pàka÷àsanaþ 7059009c sàntvapårvam idaü vàkyam uvàca yuvanà÷vajam 7059010a ràjà tvaü mànuùe loke na tàvat puruùarùabha 7059010c akçtvà pçthivãü va÷yàü devaràjyam ihecchasi 7059011a yadi vãra samagrà te medinã nikhilà va÷e 7059011c devaràjyaü kuruùveha sabhçtyabalavàhanaþ 7059012a indram evaü bruvàõaü tu màndhàtà vàkyam abravãt 7059012c kva me ÷akra pratihataü ÷àsanaü pçthivãtale 7059013a tam uvàca sahasràkùo lavaõo nàma ràkùasaþ 7059013c madhuputro madhuvane nàj¤àü te kurute 'nagha 7059014a tac chrutvà vipriyaü ghoraü sahasràkùeõa bhàùitam 7059014c vrãóito 'vàïmukho ràjà vyàhartuü na ÷a÷àka ha 7059015a àmantrya tu sahasràkùaü hriyà kiü cid avàïmukhaþ 7059015c punar evàgamac chrãmàn imaü lokaü nare÷varaþ 7059016a sa kçtvà hçdaye 'marùaü sabhçtyabalavàhanaþ 7059016c àjagàma madhoþ putraü va÷e kartum aninditaþ 7059017a sa kàïkùamàõo lavaõaü yuddhàya puruùarùabhaþ 7059017c dåtaü saüpreùayàm àsa sakà÷aü lavaõasya saþ 7059018a sa gatvà vipriyàõy àha bahåni madhunaþ sutam 7059018c vadantam evaü taü dåtaü bhakùayàm àsa ràkùasaþ 7059019a ciràyamàõe dåte tu ràjà krodhasamanvitaþ 7059019c ardayàm àsa tad rakùaþ ÷aravçùñyà samantataþ 7059020a tataþ prahasya lavaõaþ ÷ålaü jagràha pàõinà 7059020c vadhàya sànubandhasya mumocàyudham uttamam 7059021a tac chålaü dãpyamànaü tu sabhçtyabalavàhanam 7059021c bhasmãkçtya nçpaü bhåyo lavaõasyàgamat karam 7059022a evaü sa ràjà sumahàn hataþ sabalavàhanaþ 7059022c ÷ålasya ca balaü vãra aprameyam anuttamam 7059023a ÷vaþ prabhàte tu lavaõaü vadhiùyasi na saü÷ayaþ 7059023c agçhãtàyudhaü kùipraü dhruvo hi vijayas tava 7060001a kathàü kathayatàü teùàü jayaü càkàïkùatàü ÷ubham 7060001c vyatãtà rajanã ÷ãghraü ÷atrughnasya mahàtmanaþ 7060002a tataþ prabhàte vimale tasmin kàle sa ràkùasaþ 7060002c nirgatas tu puràd vãro bhakùàhàrapracoditaþ 7060003a etasminn antare ÷åraþ ÷atrughno yamunàü nadãm 7060003c tãrtvà madhupuradvàri dhanuùpàõir atiùñhata 7060004a tato 'rdhadivase pràpte krårakarmà sa ràkùasaþ 7060004c àgacchad bahusahasraü pràõinàm udvahan bharam 7060005a tato dadar÷a ÷atrughnaü sthitaü dvàri dhçtàyudham 7060005c tam uvàca tato rakùaþ kim anena kariùyasi 7060006a ãdç÷ànàü sahasràõi sàyudhànàü naràdhama 7060006c bhakùitàni mayà roùàt kàlam àkàïkùase nu kim 7060007a àhàra÷ càpy asaüpårõo mamàyaü puruùàdhama 7060007c svayaü praviùño nu mukhaü katham àsàdya durmate 7060008a tasyaivaü bhàùamàõasya hasata÷ ca muhur muhuþ 7060008c ÷atrughno vãryasaüpanno roùàd a÷råõy avartayat 7060009a tasya roùàbhibhåtasya ÷atrughnasya mahàtmanaþ 7060009c tejomayà marãcyas tu sarvagàtrair viniùpatan 7060010a uvàca ca susaükruddhaþ ÷atrughnas taü ni÷àcaram 7060010c yoddhum icchàmi durbuddhe dvandvayuddhaü tvayà saha 7060011a putro da÷arathasyàhaü bhràtà ràmasya dhãmataþ 7060011c ÷atrughno nàma ÷atrughno vadhàkàïkùã tavàgataþ 7060012a tasya me yuddhakàmasya dvandvayuddhaü pradãyatàm 7060012c ÷atrus tvaü sarvajãvànàü na me jãvan gamiùyasi 7060013a tasmiüs tathà bruvàõe tu ràkùasaþ prahasann iva 7060013c pratyuvàca nara÷reùñhaü diùñyà pràpto 'si durmate 7060014a mama màtçùvasur bhràtà ràvaõo nàma ràkùasaþ 7060014c hato ràmeõa durbuddhe strãhetoþ puruùàdhama 7060015a tac ca sarvaü mayà kùàntaü ràvaõasya kulakùayam 7060015c avaj¤àü purataþ kçtvà mayà yåyaü vi÷eùataþ 7060016a na hatà÷ ca hi me sarve paribhåtàs tçõaü yathà 7060016c bhåtà÷ caiva bhaviùyà÷ ca yåyaü ca puruùàdhamàþ 7060017a tasya te yuddhakàmasya yuddhaü dàsyàmi durmate 7060017c ãpsitaü yàdç÷aü tubhyaü sajjaye yàvad àyudham 7060018a tam uvàcàtha ÷atrughnaþ kva me jãvan gamiùyasi 7060018c durbalo 'py àgataþ ÷atrur na moktavyaþ kçtàtmanà 7060019a yo hi viklavayà buddhyà prasaraü ÷atrave dadau 7060019c sa hato mandabuddhitvàd yathà kàpuruùas tathà 7061001a tac chrutvà bhàùitaü tasya ÷atrughnasya mahàtmanaþ 7061001c krodham àhàrayat tãvraü tiùñha tiùñheti càbravãt 7061002a pàõau pàõiü viniùpiùya dantàn kañakañàyya ca 7061002c lavaõo raghu÷àrdålam àhvayàm àsa càsakçt 7061003a taü bruvàõaü tathà vàkyaü lavaõaü ghoravikramam 7061003c ÷atrughno deva ÷atrughna idaü vacanam abravãt 7061004a ÷atrughno na tadà jàto yadànye nirjitàs tvayà 7061004c tad adya bàõàbhihato vraja taü yamasàdanam 7061005a çùayo 'py adya pàpàtman mayà tvàü nihataü raõe 7061005c pa÷yantu viprà vidvàüsas trida÷à iva ràvaõam 7061006a tvayi madbàõanirdagdhe patite 'dya ni÷àcara 7061006c puraü janapadaü càpi kùemam etad bhaviùyati 7061007a adya madbàhuniùkràntaþ ÷aro vajranibhànanaþ 7061007c pravekùyate te hçdayaü padmam aü÷ur ivàrkajaþ 7061008a evam ukto mahàvçkùaü lavaõaþ krodhamårchitaþ 7061008c ÷atrughnorasi cikùepa taü ÷åraþ ÷atadhàcchinat 7061009a tad dçùñvà viphalaü karma ràkùasaþ punar eva tu 7061009c pàdapàn subahån gçhya ÷atrughne vyasçjad balã 7061010a ÷atrughna÷ càpi tejasvã vçkùàn àpatato bahån 7061010c tribhi÷ caturbhir ekaikaü ciccheda nataparvabhiþ 7061011a tato bàõamayaü varùaü vyasçjad ràkùasor asi 7061011c ÷atrughno vãryasaüpanno vivyathe na ca ràkùasaþ 7061012a tataþ prahasya lavaõo vçkùam utpàñya lãlayà 7061012c ÷irasy abhyahanac chåraü srastàïgaþ sa mumoha vai 7061013a tasmin nipatite vãre hàhàkàro mahàn abhåt 7061013c çùãõàü deva saüghànàü gandharvàpsarasàm api 7061014a tam avaj¤àya tu hataü ÷atrughnaü bhuvi pàtitam 7061014c rakùo labdhàntaram api na vive÷a svam àlayam 7061015a nàpi ÷ålaü prajagràha taü dçùñvà bhuvi pàtitam 7061015c tato hata iti j¤àtvà tàn bhakùàn samudàvahat 7061016a muhårtàl labdhasaüj¤as tu punas tasthau dhçtàyudhaþ 7061016c ÷atrughno ràkùasadvàri çùibhiþ saüprapåjitaþ 7061017a tato divyam amoghaü taü jagràha ÷aram uttamam 7061017c jvalantaü tejasà ghoraü pårayantaü di÷o da÷a 7061018a vajrànanaü vajravegaü merumandara gauravam 7061018c nataü parvasu sarveùu saüyugeùv aparàjitam 7061019a asçkcandanadigdhàïgaü càrupatraü patatriõam 7061019c dànavendràcalendràõàm asuràõàü ca dàruõam 7061020a taü dãptam iva kàlàgniü yugànte samupasthite 7061020c dçùñvà sarvàõi bhåtàni paritràsam upàgaman 7061021a sadevàsuragandharvaü samuniü sàpsarogaõam 7061021c jagad dhi sarvam asvasthaü pitàmaham upasthitam 7061022a åcu÷ ca devadeve÷aü varadaü prapitàmaham 7061022c kaccil lokakùayo deva pràpto và yugasaükayaþ 7061023a nedç÷aü dçùñapårvaü na ÷rutaü và prapitàmaha 7061023c devànàü bhayasaümoho lokànàü saükùayaþ prabho 7061024a teùàü tad vacanaü ÷rutvà brahmà lokapitàmanaþ 7061024c bhayakàraõam àcaùñe devànàm abhayaükaraþ 7061025a vadhàya lavaõasyàjau ÷araþ ÷atrughnadhàritaþ 7061025c tejasà yasya sarve sma saümåóhàþ surasattamàþ 7061026a eùo hi pårvaü devasya lokakartuþ sanàtanaþ 7061026c ÷aras tejomayo vatsà yena vai bhayam àgatam 7061027a eùa vai kaiñabhasyàrthe madhuna÷ ca mahà÷araþ 7061027c sçùño mahàtmanà tena vadhàrthaü daityayos tayoþ 7061028a evam etaü prajànãdhvaü viùõos tejomayaü ÷aram 7061028c eùà caiva tanuþ pårvà viùõos tasya mahàtmanaþ 7061029a ito gacchatà pa÷yadhvaü vadhyamànaü mahàtmanà 7061029c ràmànujena vãreõa lavaõaü ràkùasottamam 7061030a tasya te devadevasya ni÷amya madhuràü giram 7061030c àjagmur yatra yudhyete ÷atrughnalavaõàv ubhau 7061031a taü ÷araü divyasaükà÷aü ÷atrughnakaradhàritam 7061031c dadç÷uþ sarvabhåtàni yugàntàgnim ivotthitam 7061032a àkà÷am àvçtaü dçùñvà devair hi raghunandanaþ 7061032c siühanàdaü muhuþ kçtvà dadar÷a lavaõaü punaþ 7061033a àhåta÷ ca tatas tena ÷atrughnena mahàtmanà 7061033c lavaõaþ krodhasaüyukto yuddhàya samupasthitaþ 7061034a àkarõàt sa vikçùyàtha tad dhanur dhanvinàü varaþ 7061034c sa mumoca mahàbàõaü lavaõasya mahorasi 7061034e uras tasya vidàryà÷u pravive÷a rasàtalam 7061035a gatvà rasàtalaü divyaü ÷aro vibudhapåjitaþ 7061035c punar evàgamat tårõam ikùvàkukulanandanam 7061036a ÷atrughna÷aranirbhinno lavaõaþ sa ni÷àcaraþ 7061036c papàta sahasà bhåmau vajràhata ivàcalaþ 7061037a tac ca divyaü mahac chålaü hate lavaõaràkùase 7061037c pa÷yatàü sarvabhåtànàü rudrasya va÷am anvagàt 7061038a ekeùupàtena bhayaü nihatya; lokatrayasyàsya raghupravãraþ 7061038c vinirbabhàv udyatacàpabàõas; tamaþ praõudyeva sahasrara÷miþ 7062001a hate tu lavaõe devàþ sendràþ sàgnipurogamàþ 7062001c åcuþ sumadhuràü vàõãü ÷atrughnàü ÷atrutàpanam 7062002a diùñyà te vijayo vatsa diùñya lavaõaràkùasaþ 7062002c hataþ puruùa÷àrdålavaraü varaya ràghava 7062003a varadàþ sma mahàbàho sarva eva samàgatàþ 7062003c vijayàkàïkùiõas tubhyam amoghaü dar÷anaü hi naþ 7062004a devànàü bhàùitaü ÷rutvà ÷åro mårdhni kçtà¤jaliþ 7062004c pratyuvàca mahàbàhuþ ÷atrughnaþ prayatàtmavàn 7062005a imàü madhupurãü ramyàü madhuràü deva nirmitàm 7062005c nive÷aü prapnuyàü ÷ãghram eùa me 'stu varo mataþ 7062006a taü devàþ prãtamanaso bàóham ity eva ràghavam 7062006c bhaviùyati purã ramyà ÷årasenà na saü÷ayaþ 7062007a te tathoktvà mahàtmàno divam àruruhus tadà 7062007c ÷atrughno 'pi mahàtejàs tàü senàü samupànayat 7062008a sà sena ÷ãghram àgacchac chrutvà ÷atrughna÷àsanam 7062008c nive÷anaü ca ÷atrughnaþ ÷àsanena samàrabhat 7062009a sà purã divyasaükà÷à varùe dvàda÷ame ÷ubhà 7062009c niviùñà ÷årasenànàü viùaya÷ càkutobhayaþ 7062010a kùetràõi sasya yuktàni kàle varùati vàsavaþ 7062010c arogà vãrapuruùà ÷atrughnabhujapàlità 7062011a ardhacandrapratãkà÷à yamunàtãra÷obhità 7062011c ÷obhità gçhamukhyai÷ ca ÷obhità catvaràpaõaiþ 7062012a yac ca tena mahac chånyaü lavaõena kçtaü purà 7062012c ÷obhayàm àsa tad vãro nànàpaõyasamçddhibhiþ 7062013a tàü samçddhàü samçddhàrthaþ ÷atrughno bharatànujaþ 7062013c nirãkùya paramaprãtaþ paraü harùam upàgamat 7062014a tasya buddhiþ samutpannà nive÷ya madhuràü purãm 7062014c ràmapàdau nirãkùeyaü varùe dvàda÷ame ÷ubhe 7063001a tato dvàda÷ame varùe ÷atrughno ràmapàlitàm 7063001c ayodhyàü cakame gantum alpabhçtyabalànugaþ 7063002a mantriõo balamukhyàü÷ ca nivartya ca purodhasaü 7063002c jagàma rathamukhyena hayayuktena bhàsvatà 7063003a sa gatvà gaõitàn vàsàn saptàùñau raghunandanaþ 7063003c ayodhyàm agamat tårõaü ràghavotsukadar÷anaþ 7063004a sa pravi÷ya purãü ramyàü ÷rãmàn ikùvàkunandanaþ 7063004c pravive÷a mahàbàhur yatra ràmo mahàdyutiþ 7063005a so 'bhivàdya mahàtmànaü jvalantam iva tejasà 7063005c uvàca prà¤jalir bhåtvà ràmaü satyaparàkramam 7063006a yad àj¤aptaü mahàràja sarvaü tat kçtavàn aham 7063006c hataþ sa lavaõaþ pàpaþ purã sà ca nive÷ità 7063007a dvàda÷aü ca gataü varùaü tvàü vinà raghunandana 7063007c notsaheyam ahaü vastuü tvayà virahito nçpa 7063008a sa me prasàdaü kàkutstha kuruùvàmitavikrama 7063008c màtçhãno yathà vatsas tvàü vinà pravasàmy aham 7063009a evaü bruvàõaü ÷atrughnaü pariùvajyedam abravãt 7063009c mà viùàdaü kçthà vãra naitat kùatriya ceùñitam 7063010a nàvasãdanti ràjàno vipravàseùu ràghava 7063010c prajà÷ ca paripàlyà hi kùatradharmeõa ràghava 7063011a kàle kàle ca màü vãra ayodhyàm avalokitum 7063011c àgaccha tvaü nara÷reùñha gantàsi ca puraü tava 7063012a mamàpi tvaü sudayitaþ pràõair api na saü÷ayaþ 7063012c ava÷yaü karaõãyaü ca ràjyasya paripàlanam 7063013a tasmàt tvaü vasa kàkutstha pa¤caràtraü mayà saha 7063013c årdhvaü gantàsi madhuràü sabhçtyabalavàhanaþ 7063014a ràmasyaitad vacaþ ÷rutvà dharmayuktaü mano'nugam 7063014c ÷atrughno dãnayà vàcà bàóham ity eva càbravãt 7063015a sa pa¤caràtraü kàkutstho ràghavasya yathàj¤ayà 7063015c uùya tatra maheùvàso gamanàyopacakrame 7063016a àmantrya tu mahàtmànaü ràmaü satyaparàkramam 7063016c bharataü lakùmaõaü caiva mahàratham upàruhat 7063017a dåraü tàbhyàm anugato lakùmaõena mahàtmanà 7063017c bharatena ca ÷atrughno jagàmà÷u purãü tadà 7064001a prasthàpya tu sa ÷atrughnaü bhràtçbhyàü saha ràghavaþ 7064001c pramumoda sukhã ràjyaü dharmeõa paripàlayan 7064002a tataþ katipayàhaþsu vçddho jànapado dvijaþ 7064002c ÷avaü bàlam upàdàya ràjadvàram upàgamat 7064003a rudan bahuvidhà vàcaþ snehàkùarasamanvitàþ 7064003c asakçt putraputreti vàkyam etad uvàca ha 7064004a kiü nu me duùkçtaü karma pårvaü dehàntare kçtam 7064004c yad ahaü putram ekaü tvàü pa÷yàmi nidhanaü gatam 7064005a apràptayauvanaü bàlaü pa¤cavarùasamanvitam 7064005c akàle kàlam àpannaü duþkhàya mama putraka 7064006a alpair ahobhir nidhanaü gamiùyàmi na saü÷ayaþ 7064006c ahaü ca jananã caiva tava ÷okena putraka 7064007a na smaràmy ançtaü hy uktaü na ca hiüsàü smaràmy aham 7064007c kena me duùkçtenàdya bàla eva mamàtmajaþ 7064007e akçtvà pitçkàryàõi nãto vaivasvatakùayam 7064008a nedç÷aü dçùñapårvaü me ÷rutaü và ghoradar÷anam 7064008c mçtyur apràptakàlànàü ràmasya viùaye yathà 7064009a ràmasya duùkçtaü kiü cin mahad asti na saü÷ayaþ 7064009c tvaü ràja¤ jãvayasvainaü bàlaü mçtyuva÷aü gatam 7064010a bhràtçbhiþ sahito ràjan dãrgham àyur avàpnuhi 7064010c uùitàþ sma sukhaü ràjye tavàsmin sumahàbala 7064011a saüpraty anàtho viùaya ikùvàkåõàü mahàtmanàm 7064011c ràmaü nàtham ihàsàdya bàlàntakaraõaü nçpam 7064012a ràjadoùair vipadyante prajà hy avidhipàlitàþ 7064012c asadvçtte tu nçpatàv akàle mriyate janaþ 7064013a yadà pureùv ayuktàni janà janapade÷u ca 7064013c kurvate na ca rakùàsti tadàkàlakçtaü bhayam 7064014a savyaktaü ràjadoùo 'yaü bhaviùyati na saü÷ayaþ 7064014c pure janapade vàpi tadà bàlavadho hy ayam 7064015a evaü bahuvidhair vàkyair nindayàno muhur muhuþ 7064015c ràjànaü duþkhasaütaptaþ sutaü tam upagåhati 7065001a tathà tu karuõaü tasya dvijasya paridevitam 7065001c ÷u÷ràva ràghavaþ sarvaü duþkha÷okasamanvitam 7065002a sa duþkhena susaütapto mantriõaþ samupàhvayat 7065002c vasiùñhaü vàmadevaü ca bhràtéü÷ ca sahanaigamàn 7065003a tato dvijà vasiùñhena sàrdham aùñau prave÷itàþ 7065003c ràjànaü devasaükà÷aü vardhasveti tato 'bruvan 7065004a màrkaõóeyo 'tha maudgalyo vàmadeva÷ ca kà÷yapaþ 7065004c kàtyàyano 'tha jàbàlir gautamo nàradas tathà 7065005a ete dvijarùabhàþ sarve àganeùåpave÷itàþ 7065005c mantriõo naigamà÷ caiva yathàrham anukålataþ 7065006a teùàü samupaviùñànàü sarveùàü dãptatejasàm 7065006c raghavaþ sarvam àcaùñe dvijo yasmàt praroditi 7065007a tasya tadvacanaü ÷rutvà ràj¤o dãnasya nàradaþ 7065007c pratyuvàca ÷ubhaü vàkyam çùãõàü saünidhau nçpam 7065008a ÷çõu ràjan yathàkàle pràpto 'yaü bàlasaükùayaþ 7065008c ÷rutvà kartavyatàü vãra kuruùva raghunandana 7065009a purà kçtayuge ràma bràhmaõà vai tapasvinaþ 7065009c abràhmaõas tadà ràjan na tapasvã kathaü cana 7065010a tasmin yuge prajvalite brahmabhåte anàvçte 7065010c amçtyavas tadà sarve jaj¤ire dãrghadar÷inaþ 7065011a tatas tretàyugaü nàma mànavànàü vapuùmatàm 7065011c kùatriyà yatra jàyante pårveõa tapasànvitàþ 7065012a vãryeõa tapasà caiva te 'dhikàþ pårvajanmani 7065012c mànavà ye mahàtmànas tasmiüs tretàyuge yuge 7065013a brahmakùatraü tu tat sarvaü yat pårvam aparaü ca yat 7065013c yugayor ubhayor àsãt samavãryasamanvitam 7065014a apa÷yantas tu te sarve vi÷eùam adhikaü tataþ 7065014c sthàpanaü cakrire tatra càturvarõyasya sarvataþ 7065015a adharmaþ pàdam ekaü tu pàtayat pçthivãtale 7065015c adharmeõa hi saüyuktàs tena mandàbhavan dvijàþ 7065016a tataþ pràduùkçtaü pårvam àyuùaþ pariniùñhitam 7065016c ÷ubhàny evàcara§l lokàþ satyadharmaparàyaõàþ 7065017a tretàyuge tv avartanta bràhmaõàþ kùatriya÷ ca ye 7065017c tapo 'tapyanta te sarve ÷u÷råùàm apare janàþ 7065018a sa dharmaþ paramas teùàü vai÷ya÷ådram athàgamat 7065018c påjàü ca sarvavarõànàü ÷ådrà÷ cakrur vi÷eùataþ 7065019a tataþ pàdam adharmasya dvitãyam avatàrayat 7065019c tato dvàparasaükhyà sà yugasya samajàyata 7065020a tasmin dvàparasaükhye tu vartamàne yugakùaye 7065020c adharma÷ cànçtaü caiva vavçdhe puruùarùabha 7065021a tasmin dvàparasaükhyàte tapo vai÷yàn samàvi÷at 7065021c na ÷ådro labhate dharmam ugraü taptaü nararùabha 7065022a hãnavarõo nara÷reùñha tapyate sumahat tapaþ 7065022c bhaviùyà ÷ådrayonyàü hi tapa÷caryà kalau yuge 7065023a adharmaþ paramo ràma dvàpare ÷ådradhàritaþ 7065023c sa vai viùayaparyante tava ràjan mahàtapàþ 7065023e ÷ådras tapyati durbuddhis tena bàlavadho hy ayam 7065024a yo hy adharmam akàryaü và viùaye pàrthivasya hi 7065024c karoti ràja÷àrdåla pure và durmatir naraþ 7065024e kùipraü hi narakaü yàti sa ca ràjà na saü÷ayaþ 7065025a sa tvaü puruùa÷àrdåla màrgasva viùayaü svakam 7065025c duùkçtaü yatra pa÷yethàs tatra yatnaü samàcara 7065026a evaü te dharmavçddhi÷ ca nçõàü càyurvivardhanam 7065026c bhaviùyati nara÷reùñha bàlasyàsya ca jãvitam 7066001a nàradasya tu tad vàkyaü ÷rutvàmçtamayaü yathà 7066001c praharùam atulaü lebhe lakùmaõaü cedam abravãt 7066002a gaccha saumya dvija÷reùñhaü samà÷vàsaya lakùmaõa 7066002c bàlasya ca ÷arãraü tat tailadroõyàü nidhàpaya 7066003a gandhai÷ ca paramodàrais tailai÷ ca susugandhibhiþ 7066003c yathà na kùãyate bàlas tathà saumya vidhãyatàm 7066004a yathà ÷arãre bàlasya guptasyàkliùñakarmaõaþ 7066004c vipattiþ paribhedo và bhaven na ca tathà kuru 7066005a tathà saüdi÷ya kàkutstho lakùmaõaü ÷ubhalakùaõam 7066005c manasà puùpakaü dadhyàv àgaccheti mahàya÷àþ 7066006a iïgitaü sa tu vij¤àya puùpako hemabhåùitaþ 7066006c àjagàma muhårtena saüpãpaü ràghavasya vai 7066007a so 'bravãt praõato bhåtvà ayam asmi naràdhipa 7066007c va÷yas tava mahàbàho kiükaraþ samupasthitaþ 7066008a bhàùitaü ruciraü ÷rutvà puùpakasya naràdhipaþ 7066008c abhivàdya maharùãs tàn vimànaü so 'dhyarohata 7066009a dhanur gçhãtvà tåõãü ca khagdaü ca ruciraprabham 7066009c nikùipya nagare vãrau saumitribharatàv ubhau 7066010a pràyàt pratãcãü sa marån vicinvaü÷ ca samantataþ 7066010c uttaràm agamac chrãmàn di÷aü himavadàvçtam 7066011a apa÷yamànas tatràpi svalpam apy atha duùkçtam 7066011c pårvàm api di÷aü sarvàm athàpa÷yan naràdhipaþ 7066012a dakùiõàü di÷am àkràmat tato ràjarùinandanaþ 7066012c ÷aivalasyottare pàr÷ve dadar÷a sumahat saraþ 7066013a tasmin sarasi tapyantaü tàpasaü sumahat tapaþ 7066013c dadar÷a ràghavaþ ÷rãmà§l lambamànam adho mukham 7066014a athainaü samupàgamya tapyantaü tapa uttamam 7066014c uvàca ràghavo vàkyaü dhanyas tvam asi suvrata 7066015a kasyàü yonyàü tapovçddhavartase dçóhavikrama 7066015c kautåhalàt tvàü pçcchàmi ràmo dà÷arathir hy aham 7066016a manãùitas te ko nv arthaþ svargalàbho varà÷rayaþ 7066016c yam a÷ritya tapas taptaü ÷rotum icchàmi tàpasa 7066017a bràhmaõo vàsi bhadraü te kùatriyo vàsi durjayaþ 7066017c vai÷yo và yadi và ÷ådraþ satyam etad bravãhi me 7067001a tasya tadvacanaü ÷rutvà ràmasyàkliùñakarmaõaþ 7067001c avàk÷iràs tathàbhåto vàkyam etad uvàca ha 7067002a ÷ådrayonyàü prasåto 'smi tapa ugraü samàsthitaþ 7067002c devatvaü pràrthaye ràma sa÷arãro mahàya÷aþ 7067003a na mithyàhaü vade ràjan devalokajigãùayà 7067003c ÷ådraü màü viddhi kàkutstha ÷ambåkaü nàma nàmataþ 7067004a bhàùatas tasya ÷ådrasya khaógaü suruciraprabham 7067004c niùkçùya ko÷àd vimalaü ÷ira÷ ciccheda ràghavaþ 7067005a tasmin muhårte bàlo 'sau jãvena samayujyata 7067006a tato 'gastyà÷ramapadaü ràmaþ kamalalocanaþ 7067006c sa gatvà vinayenaiva taü natvà mumude sukhã 7067007a so 'bhivàdya mahàtmànaü jvalantam iva tejasà 7067007c àtithyaü paramaü pràpya niùasàda naràdhipaþ 7067008a tam uvàca mahàtejàþ kumbhayonir mahàtapàþ 7067008c svàgataü te nara÷reùñha diùñyà pràpto 'si ràghava 7067009a tvaü me bahumato ràma guõair bahubhir uttamaiþ 7067009c atithiþ påjanãya÷ ca màma ràjan hçdi sthitaþ 7067010a surà hi kathayanti tvàm àgataü ÷ådraghàtinam 7067010c bràhmaõasya tu dharmeõa tvayà jãvàpitaþ sutaþ 7067011a uùyatàü ceha rajanãü sakà÷e mama ràghava 7067011c prabhàte puùpakeõa tvaü gantà svapuram eva hi 7067012a idaü càbharaõaü saumya nirmitaü vi÷vakarmaõà 7067012c divyaü divyena vapuùà dãpyamànaü svatejasà 7067012e pratigçhõãùva kàkutstha matpriyaü kuru ràghava 7067013a dattasya hi punar dànaü sumahat phalam ucyate 7067013c tasmàt pradàsye vidhivat tat pratãccha nararùabha 7067014a tad ràmaþ pratijagràha munes tasya mahàtmanaþ 7067014c divyam àbharaõaü citraü pradãptam iva bhàskaram 7067015a pratigçhya tato ràmas tad àbharaõam uttamam 7067015c àgamaü tasya divyasya praùñum evopacakrame 7067016a atyadbhutam idaü brahman vapuùà yuktam uttamam 7067016c kathaü bhagavatà pràptaü kuto và kena vàhçtam 7067017a kutåhalatayà brahman pçcchàmi tvàü mahàya÷aþ 7067017c à÷caryàõàü bahånàü hi nidhiþ paramako bhavàn 7067018a evaü bruvati kàkutsthe munir vàkyam athàbravãt 7067018c ÷çõu ràma yathàvçttaü purà tretàyuge gate 7068001a purà tretàyuge hy àsãd araõyaü bahuvistaram 7068001c samantàd yojana÷ataü nirmçgaü pakùivarjitam 7068002a tasmin nirmànuùe 'raõye kurvàõas tapa uttamam 7068002c aham àkramituü ÷aumya tad araõyam upàgamam 7068003a tasya råpam araõyasya nirdeùñuü na ÷a÷àka ha 7068003c phalamålaiþ sukhàsvàdair bahuråpai÷ ca pàdapaiþ 7068004a tasyàraõyasya madhye tu saro yojanam àyatam 7068004c padmotpalasamàkãrõaü samatikrànta÷aivalam 7068005a tad à÷caryam ivàtyarthaü sukhàsvàdam anuttamam 7068005c arajaskaü tathàkùobhyaü ÷rãmatpakùigaõàyutam 7068006a tasmin saraþsamãpe tu mahad adbhutam à÷ramam 7068006c puràõaü puõyam atyarthaü tapasvijanavarjitam 7068007a tatràham avasaü ràtriü naidàghãü puruùarùabha 7068007c prabhàte kàlyam utthàya saras tad upacakrame 7068008a athàpa÷yaü ÷avaü tatra supuùñam ajaraü kva cit 7068008c tiùñhantaü parayà lakùmyà tasmiüs toyà÷aye nçpa 7068009a tam arthaü cintayàno 'haü muhårtaü tatra ràghava 7068009c viùñhito 'smi sarastãre kiü nv idaü syàd iti prabho 7068010a athàpa÷yaü muhårtàt tu divyam adbhutadar÷anam 7068010c vimànaü paramodàraü haüsayuktaü manojavam 7068011a atyarthaü svargiõaü tatra vimàne raghunandana 7068011c upàste 'psarasàü vãra sahasraü divyabhåùaõam 7068011e gànti geyàni ramyàõi vàdayanti tathàparàþ 7068012a pa÷yato me tadà ràma vimànàd avaruhya ca 7068012c taü ÷avaü bhakùayàm àsa sa svargã raghunandana 7068013a tato bhuktvà yathàkàmaü màüsaü bahu ca suùñhu ca 7068013c avatãrya saraþ svargã saüspraùñum upacakrame 7068014a upaspç÷ya yathànyàyaü sa svargã puruùarùabha 7068014c àroóhum upacakràma vimànavaram uttamam 7068015a tam ahaü devasaükà÷am àrohantam udãkùya vai 7068015c athàham abruvaü vàkyaü tam eva puruùarùabha 7068016a ko bhavàn devasaükà÷a àhàra÷ ca vigarhitaþ 7068016c tvayàyaü bhujyate saumya kiü karthaü vaktum arhasi 7068017a à÷caryam ãdç÷o bhàvo bhàsvaro devasaümataþ 7068017c àhàro garhitaþ saumya ÷rotum icchàmi tattvataþ 7069001a bhuktvà tu bhàùitaü vàkyaü mama ràma ÷ubhàkùaram 7069001c prà¤jaliþ pratyuvàcedaü sa svargã raghunandana 7069002a ÷çõu brahman yathàvçttaü mamaitat sukhaduþkhayoþ 7069002c duratikramaõãyaü hi yathà pçcchasi màü dvija 7069003a purà vaidarbhako ràjà pità mama mahàya÷àþ 7069003c sudeva iti vikhyàtas triùu lokeùu vãryavàn 7069004a tasya putradvayaü brahman dvàbhyàü strãbhyàm ajàyata 7069004c ahaü ÷veta iti khyàto yavãyàn suratho 'bhavat 7069005a tataþ pitari svaryàte paurà màm abhyaùecayan 7069005c tatràhaü kçtavàn ràjyaü dharmeõa susamàhitaþ 7069006a evaü varùasahasràõi samatãtàni suvrata 7069006c ràjyaü kàrayato brahman prajà dharmeõa rakùataþ 7069007a so 'haü nimitte kasmiü÷ cid vij¤àtàyur dvijottama 7069007c kàladharmaü hçdi nyasya tato vanam upàgamam 7069008a so 'haü vanam idaü durgaü mçgapakùivivarjitam 7069008c tapa÷ cartuü praviùño 'smi samãpe sarasaþ ÷ubhe 7069009a bhràtaraü surathaü ràjye abhiùicya naràdhipam 7069009c idaü saraþ samàsàdya tapas taptaü mayà ciram 7069010a so 'haü varùasahasràõi tapas trãõi mahàmune 7069010c taptvà suduùkaraü pràpto brahmalokam anuttamam 7069011a tato màü svargasaüsthaü vai kùutpipàse dvijottama 7069011c bàdhete paramodàra tato 'haü vyathitendriyaþ 7069012a gatvà tribhuvaõa÷reùñhaü pitàmaham uvàca ha 7069012c bhagavan brahmaloko 'yaü kùutpipàsàvivarjitaþ 7069013a kasyeyaü karmaõaþ pràptiþ kùutpipàsàva÷o 'smi yat 7069013c àhàraþ ka÷ ca me deva tan me bråhi pitàmaha 7069014a pitàmahas tu màm àha tavàhàraþ sudevaja 7069014c svàdåni svàni màüsàni tàni bhakùaya nitya÷aþ 7069015a sva÷arãraü tvayà puùñaü kurvatà tapa uttamam 7069015c anuptaü rohate ÷veta na kadà cin mahàmate 7069016a dattaü na te 'sti såkùmo 'pi vane sattvaniùevite 7069016c tena svargagato vatsa bàdhyase kùutpipàsayà 7069017a sa tvaü supuùñam àhàraiþ sva÷arãram anuttamam 7069017c bhakùayasvàmçtarasaü sà te tçptir bhaviùyati 7069018a yadà tu tad vanaü ÷veta agastyaþ sumahàn çùiþ 7069018c àkramiùyati durdharùas tadà kçcchàd vimokùyase 7069019a sa hi tàrayituü saumya ÷aktaþ suragaõàn api 7069019c kiü punas tvàü mahàbàho kùutpipàsàva÷aü gatam 7069020a so 'haü bhagavataþ ÷rutvà devadevasya ni÷cayam 7069020c àhàraü garhitaü kurmi sva÷arãraü dvijottama 7069021a bahån varùagaõàn brahman bhujyamànam idaü mayà 7069021c kùayaü nàbhyeti brahmarùe tçpti÷ càpi mamottamà 7069022a tasya me kçcchrabhåtasya kçcchràd asmàd vimokùaya 7069022c anyeùàm agatir hy atra kumbhayonim çte dvijam 7069023a idam àbharaõaü saumya tàraõàrthaü dvijottama 7069023c pratigçhõãùva brahmarùe prasàdaü kartum arhasi 7069024a tasyàhaü svargiõo vàkyaü ÷rutvà duþkhasamanvitam 7069024c tàraõàyopajagràha tad àbharaõam uttamam 7069025a mayà pratigçhãte tu tasminn àbharaõe ÷ubhe 7069025c mànuùaþ pårvako deho ràjarùeþ sa nanà÷a ha 7069026a pranaùñe tu ÷arãre 'sau ràjarùiþ parayà mudà 7069026c tçptaþ pramudito ràjà jagàma tridivaü punaþ 7069027a tenedaü ÷akratulyena divyam àbharaõaü mama 7069027c tasmin nimitte kàkutstha dattam adbhutadar÷anam 7070001a tad adbhutatamaü vàkyaü ÷rutvàgastyasya ràghavaþ 7070001c gauravàd vismayàc caiva bhåyaþ praùñuü pracakrame 7070002a bhagavaüs tad vanaü ghoraü tapas tapyati yatra saþ 7070002c ÷veto vaidarbhako ràjà kathaü tad amçgadvijam 7070003a niþsattvaü ca vanaü jàtaü ÷ånyaü manujavarjitam 7070003c tapa÷ cartuü praviùñaþ sa ÷rotum icchàmi tattvataþ 7070004a ràmasya bhàùitaü ÷rutvà kautåhalasamanvitam 7070004c vàkyaü paramatejasvã vaktum evopacakrame 7070005a purà kçtayuge ràma manur daõóadharaþ prabhuþ 7070005c tasya putro mahàn àsãd ikùvàkuþ kulavardhanaþ 7070006a taü putraü pårvake ràjye nikùipya bhuvi durjayam 7070006c pçthivyàü ràjavaü÷ànàü bhava kartety uvàca ha 7070007a tatheti ca pratij¤àtaü pituþ putreõa ràghava 7070007c tataþ paramasaühçùño manuþ punar uvàca ha 7070008a prãto 'smi paramodàrakartà càsi na saü÷ayaþ 7070008c daõóena ca prajà rakùa mà ca daõóam akàraõe 7070009a aparàdhiùu yo daõóaþ pàtyate mànaveùu vai 7070009c sa daõóo vidhivan muktaþ svargaü nayati pàrthivam 7070010a tasmàd daõóe mahàbàho yatnavàn bhava putraka 7070010c dharmo hi paramo loke kurvatas te bhaviùyati 7070011a iti taü bahu saüdi÷ya manuþ putraü samàdhinà 7070011c jagàma tridivaü hçùño brahmalokam anuttamam 7070012a prayàte tridive tasminn ikùvàkur amitaprabhaþ 7070012c janayiùye kathaü putràn iti cintàparo 'bhavat 7070013a karmabhir bahuråpai÷ ca tais tair manusutaþ sutàn 7070013c janayàm àsa dharmàtmà ÷ataü devasutopamàn 7070014a teùàm avarajas tàta sarveùàü raghunandana 7070014c måóha÷ càkçtividya÷ ca na ÷u÷råùati pårvajàn 7070015a nàma tasya ca daõóeti pità cakre 'lpatejasaþ 7070015c ava÷yaü daõóapatanaü ÷arãre 'sya bhaviùyati 7070016a sa pa÷yamànas taü doùaü ghoraü putrasya ràghava 7070016c vindhya÷aivalayor madhye ràjyaü pràdàd ariüdama 7070017a sa daõóas tatra ràjàbhåd ramye parvatarodhasi 7070017c puraü càpratimaü ràma nyave÷ayad anuttamam 7070018a purasya càkaron nàma madhumantam iti prabho 7070018c purohitaü co÷anasaü varayàm àsa suvratam 7070019a evaü sa ràjà tad ràjyaü kàrayat sapurohitaþ 7070019c prahçùñamanujàkãrõaü devaràjyaü yathà divi 7071001a etad àkhyàya ràmàya maharùiþ kumbhasaübhavaþ 7071001c asyàm evàparaü vàkyaü kathàyàm upacakrame 7071002a tataþ sa daõóaþ kàkutstha bahuvarùagaõàyutam 7071002c akarot tatra mandàtmà ràjyaü nihatakaõñakam 7071003a atha kàle tu kasmiü÷ cid ràjà bhàrgavam à÷ramam 7071003c ramaõãyam upàkràmac caitre màsi manorame 7071004a tatra bhàrgavakanyàü sa råpeõàpratimàü bhuvi 7071004c vicarantãü vanodde÷e daõóo 'pa÷yad anuttamàm 7071005a sa dçùñvà tàü sudurmedhà anaïga÷arapãóitaþ 7071005c abhigamya susaüvignaþ kanyàü vacanam abravãt 7071006a kutas tvam asi su÷roõi kasya vàsi sutà ÷ubhe 7071006c pãóito 'ham anaïgena pçcchàmi tvàü sumadhyame 7071007a tasya tv evaü bruvàõasya mohonmattasya kàminaþ 7071007c bhàrgavã pratyuvàcedaü vacaþ sànunayaü nçpam 7071008a bhàrgavasya sutàü viddhi devasyàkliùñakarmaõaþ 7071008c arajàü nàma ràjendra jyeùñhàm à÷ramavàsinãm 7071009a guruþ pità me ràjendra tvaü ca ÷iùyo mahàtmanaþ 7071009c vyasanaü sumahat kruddhaþ sa te dadyàn mahàtapàþ 7071010a yadi vàtra mayà kàryaü dharmadçùñena satpathà 7071010c varayasva nçpa ÷reùñha pitaraü me mahàdyutim 7071011a anyathà tu phalaü tubhyaü bhaved ghoràbhisaühitam 7071011c krodhena hi pità me 'sau trailokyam api nirdahet 7071012a evaü bruvàõàm arajàü daõóaþ kàma÷aràrditaþ 7071012c pratyuvàca madonmattaþ ÷irasy àdhàya so '¤jalim 7071013a prasàdaü kuru su÷roõi na kàlaü kùeptum arhasi 7071013c tvatkçte hi mama pràõà vidãryante ÷ubhànane 7071014a tvàü pràpya hi vadho vàpi pàpaü vàpi sudàruõam 7071014c bhaktaü bhajasva màü bhãru bhajamànaü suvihvalam 7071015a evam uktvà tu tàü kanyàü dorbhyàü gçhya balàd balã 7071015c visphurantãü yathàkàmaü maithunàyopacakrame 7071016a tam anarthaü mahàghoraü daõóaþ kçtvà sudàruõam 7071016c nagaraü prayayau cà÷u madhumantam anuttamam 7071017a arajàpi rudantã sà à÷ramasyàvidårataþ 7071017c pratãkùate susaütrastà pitaraü devasaünibham 7072001a sa muhårtàd upa÷rutya devarùir amitaprabhaþ 7072001c svam à÷ramaü ÷iùya vçtaþ kùudhàrtaþ saünyavartata 7072002a so 'pa÷yad arajàü dãnàü rajasà samabhiplutàm 7072002c jyotsnàm ivàruõagrastàü pratyåùe na viràjatãm 7072003a tasya roùaþ samabhavat kùudhàrtasya vi÷eùataþ 7072003c nirdahann iva lokàüs tr㤠÷iùyàü÷ cedam uvàca ha 7072004a pa÷yadhvaü viparãtasya daõóasyàviditàtmanaþ 7072004c vipattiü ghorasaükà÷àü kruddhàm agni÷ikhàm iva 7072005a kùayo 'sya durmateþ pràptaþ sànugasya duràtmanaþ 7072005c yaþ pradãptàü hutà÷asya ÷ikhàü vai spraùñum icchati 7072006a yasmàt sa kçtavàn pàpam ãdç÷aü ghoradar÷anam 7072006c tasmàt pràpsyati durmedhàþ phalaü pàpasya karmaõaþ 7072007a saptaràtreõa ràjàsau sabhçtyabalavàhanaþ 7072007c pàpakarmasamàcàro vadhaü pràpsyati durmatiþ 7072008a samantàd yojana÷ataü viùayaü càsya durmateþ 7072008c dhakùyate pàüsuvarùeõa mahatà pàka÷àsanaþ 7072009a sarvasattvàni yànãha sthàvaràõi caràõi ca 7072009c mahatà pàüsuvarùeõa nà÷aü yàsyanti sarva÷aþ 7072010a daõóasya viùayo yàvat tàvat sarvasamucchrayaþ 7072010c pàüsubhuta ivàlakùyaþ saptaràtràd bhaviùyati 7072011a ity uktvà krodhasaütapas tam à÷ramanivàsinam 7072011c janaü janapadànteùu sthãyatàm iti càbravãt 7072012a ÷rutvà tå÷asano vàkyaü sa à÷ramàvasatho janaþ 7072012c niùkrànto viùayàt tasya sthànaü cakre 'tha bàhyataþ 7072013a sa tathoktvà munijanam arajàm idam abravãt 7072013c ihaiva vasa durmedhe à÷rame susamàhità 7072014a idaü yojanaparyantaü saraþ suruciraprabham 7072014c araje vijvarà bhuïkùva kàla÷ càtra pratãkùyatàm 7072015a tvatsamãpe tu ye sattvà vàsam eùyanti tàü ni÷àm 7072015c avadhyàþ pàüsuvarùeõa te bhaviùyanti nityadà 7072016a ity uktvà bhàrgavo vàsam anyatra samupàkramat 7072016c saptàhàd bhasmasàdbhåtaü yathoktaü brahmavàdinà 7072017a tasyàsau daõóaviùayo vindhya÷aivalasànuùu 7072017c ÷apto brahmarùiõà tena purà vaidharmake kçte 7072018a tataþ prabhçti kàkutstha daõóakàraõyam ucyate 7072018c tapasvinaþ sthità yatra janasthànam atho 'bhavat 7072019a etat te sarvam àkhyàtaü yan màü pçcchasi ràghava 7072019c saüdhyàm upàsituü vãra samayo hy ativartate 7072020a ete maharùayaþ sarve pårõakumbhàþ samantataþ 7072020c kçtodako naravyàghra àdityaü paryupàsate 7072021a sa tair çùibhir abhyastaþ sahitair brahmasattamaiþ 7072021c ravir astaü gato ràma gacchodakam upaspç÷a 7073001a çùer vacanam àj¤àya ràmaþ saüdhyàm upàsitum 7073001c upàkràmat saraþ puõyam apsarobhir niùevitam 7073002a tatrodakam upaspçù÷ya saüdhyàm anvàsya pa÷cimàm 7073002c à÷ramaü pràvi÷ad ràmaþ kumbhayoner mahàtmanaþ 7073003a asyàgastyo bahuguõaü phalamålaü tathauùadhãþ 7073003c ÷àkàni ca pavitràõi bhojanàrtham akalpayat 7073004a sa bhuktavàn nara÷reùñhas tad annam amçtopamam 7073004c prãta÷ ca parituùña÷ ca tàü ràtriü samupàvasat 7073005a prabhàte kàlyam utthàya kçtvàhnikam ariüdamaþ 7073005c çùiü samabhicakràma gamanàya raghåttamaþ 7073006a abhivàdyàbravãd ràmo maharùiü kumbhasaübhavam 7073006c àpçcche tvàü gamiùyàmi màm anuj¤àtum arhasi 7073007a dhanyo 'smy anugçhãto 'smi dar÷anena mahàtmanaþ 7073007c draùñuü caivàgamiùyàmi pàvanàrtham ihàtmanaþ 7073008a tathà vadati kàkutsthe vàkyam adbhutadar÷anam 7073008c uvàca paramaprãto dharmanetras tapodhanaþ 7073009a atyadbhutam idaü vàkyaü tava ràma ÷ubhàkùaram 7073009c pàvanaþ sarvalokànàü tvam eva raghunandana 7073010a muhårtam api ràma tvàü ye nu pa÷yanti ke cana 7073010c pàvitàþ svargabhåtàs te påjyante divi daivataiþ 7073011a ye ca tvàü ghoracakùurbhir ãkùante pràõino bhuvi 7073011c hatàs te yamadaõóena sadyo nirayagàminaþ 7073012a gaccha càriùñam avyagraþ panthànam akutobhayam 7073012c pra÷àdhi ràjyaü dharmeõa gatir hi jagato bhavàn 7073013a evam uktas tu muninà prà¤jaliþ prpagraho nçpaþ 7073013c abhyavàdayata pràj¤as tam çùiü puõya÷ãlinam 7073014a abhivàdya muni÷reùñhaü tàü÷ ca sarvàüs tapodhanàn 7073014c adhyàrohat tad avyagraþ puùpakaü hemabhåùitam 7073015a taü prayàntaü munigaõà à÷ãrvàdaiþ samantataþ 7073015c apåjayan mahendràbhaü sahasràkùam ivàmaràþ 7073016a svasthaþ sa dadç÷e ràmaþ puùpake hemabhåùite 7073016c ÷a÷ã meghasamãpastho yathà jaladharàgame 7073017a tato 'rdhadivase pràpte påjyamànas tatas tataþ 7073017c ayodhyàü pràpya kàkutstho vimànàd avarohata 7073018a tato visçjya ruciraü puùpakaü kàmagàminam 7073018c kakùyàntaravinikùiptaü dvàþsthaü ràmo 'bravãd vacaþ 7073019a lakùmaõaü bharataü caiva gatvà tau laghuvikramau 7073019c mamàgamanam àkhyàya ÷abdàpaya ca màü ciram 7074001a tac chrutvà bhàùitaü tasya ràmasyàkliùñakarmaõaþ 7074001c dvàþsthaþ kumàràv àhåya ràghavàya nyavedayat 7074002a dçùñvà tu ràghavaþ pràptau priyau bharatalakùmaõau 7074002c pariùvajya tato ràmo vàkyam etad uvàca ha 7074003a kçtaü mayà yathàtathyaü dvijakàryam anuttamam 7074003c dharmasetumato bhåyaþ kartum icchàmi ràghavau 7074004a yuvàbhyàm àtmabhåtàbhyàü ràjasåyam anuttamam 7074004c sahito yaùñum icchàmi tatra dharmo hi ÷à÷vataþ 7074005a iùñvà tu ràjasåyena mitraþ ÷atrunibarhaõaþ 7074005c suhutena suyaj¤ena varuõatvam upàgamat 7074006a soma÷ ca ràjasåyena iùñvà dharmeõa dharmavit 7074006c pràpta÷ ca sarvalokànàü kãrtiü sthànaü ca ÷à÷vatam 7074007a asminn ahani yac chreya÷ cintyatàü tan mayà saha 7074007c hitaü càyati yuktaü ca prayatau vaktum arhatha 7074008a ÷rutà tu ràghavasyaitad vàkyaü vàkyavi÷àradaþ 7074008c bharataþ prà¤jalir bhåtvà vàkyam etad uvàca ha 7074009a tvayi dharmaþ paraþ sàdho tvayi sarvà vasuüdharà 7074009c pratiùñhità mahàbàho ya÷a÷ càmitavikrama 7074010a mahãpàlà÷ ca sarve tvàü prajàpatim ivàmaràþ 7074010c nirãkùante mahàtmàno lokanàthaü yathà vayam 7074011a prajà÷ ca pitçvad ràjan pa÷yanti tvàü mahàbala 7074011c pçthivyàü gatibhåto 'si pràõinàm api ràghava 7074012a sa tvam evaüvidhaü yaj¤am àhartàsi kathaü nçpa 7074012c pçthivyàü ràjavaü÷ànàü vinà÷o yatra dç÷yate 7074013a pçthivyàü ye ca puruùà ràjan pauruùam àgatàþ 7074013c sarveùàü bhavità tatra kùayaþ sarvàntakopamaþ 7074014a sa tvaü puruùa÷àrdåla guõair atulavikrama 7074014c pçthivãü nàrhase hantuü va÷e hi tava vartate 7074015a bharatasya tu tad vàkyaü ÷rutvàmçtamayaü yathà 7074015c praharùam atulaü lebhe ràmaþ satyaparàkramaþ 7074016a uvàca ca ÷ubhàü vàõãü kaikeyyà nandivardhanam 7074016c prãto 'smi parituùño 'smi tavàdya vacanena hi 7074017a idaü vacanam aklãbaü tvayà dharmasamàhitam 7074017c vyàhçtaü puruùavyàghra pçthivyàþ paripàlanam 7074018a eùa tasmàd abhipràyàd ràjasåyàt kratåttamàn 7074018c nivartayàmi dharmaj¤a tava suvyàhçtena vai 7074019a prajànàü pàlanaü dharmo ràj¤àü yaj¤ena saümitaþ 7074019c tasmàc chçõomi te vàkyaü sàdhåktaü susamàhitam 7075001a tathoktavati ràme tu bharate ca mahàtmani 7075001c lakùmaõo 'pi ÷ubhaü vàkyam uvàca raghunandanam 7075002a a÷vamedho mahàyaj¤aþ pàvanaþ sarvapàpmanàm 7075002c pàvanas tava durdharùo rocatàü kratupuügavaþ 7075003a ÷råyate hi puràvçttaü vàsave sumahàtmani 7075003c brahmahatyàvçtaþ ÷akro hayamedhena pàvitaþ 7075004a purà kila mahàbàho devàsurasamàgame 7075004c vçtro nàma mahàn àsãd daiteyo lokasaümataþ 7075005a vistãrõà yojana÷atam ucchritas triguõaü tataþ 7075005c anuràgeõa lokàüs trãn snehàt pa÷yati sarvataþ 7075006a dharmaj¤a÷ ca kçtaj¤a÷ ca buddhyà ca pariniùñhitaþ 7075006c ÷a÷àsa pçthivãü sarvàü dharmeõa susamàhitaþ 7075007a tasmin pra÷àsati tadà sarvakàmadughà mahã 7075007c rasavanti prasåtàni målàni ca phalàni ca 7075008a akçùñapacyà pçthivã susaüpannà mahàtmanaþ 7075008c sa ràjyaü tàdç÷aü bhuïkte sphãtam adbhutadar÷anam 7075009a tasya buddhiþ samutpannà tapaþ kuryàm anuttamam 7075009c tapo hi paramaü ÷reyas tapo hi paramaü sukham 7075010a sa nikùipya sutaü jyeùñhaü paureùu parame÷varam 7075010c tapa ugram upàtiùñhat tàpayan sarvadevatàþ 7075011a tapas tapyati vçtre tu vàsavaþ paramàrtavat 7075011c viùõuü samupasaükramya vàkyam etad uvàca ha 7075012a tapasyatà mahàbàho lokà vçtreõa nirjitàþ 7075012c balavàn sa hi dharmàtmà nainaü ÷akùyàmi bàdhitum 7075013a yady asau tapa àtiùñhed bhåya eva sure÷vara 7075013c yàval lokà dhariùyanti tàvad asya va÷ànugàþ 7075014a tvaü cainaü paramodàram upekùasi mahàbala 7075014c kùaõaü hi na bhaved vçtraþ kruddhe tvayi sure÷vara 7075015a yadà hi prãtisaüyogaü tvayà viùõo samàgataþ 7075015c tadà prabhçti lokànàü nàthatvam upalabdhavàn 7075016a sa tvaü prasàdaü lokànàü kuruùva sumahàya÷aþ 7075016c tvatkçtena hi sarvaü syàt pra÷àntam ajaraü jagat 7075017a ime hi sarve viùõo tvàü nirãkùante divaukasaþ 7075017c vçtraghatena mahatà eùàü sàhyaü kuruùva ha 7075018a tvayà hi nitya÷aþ sàhyaü kçtam eùàü mahàtmanàm 7075018c asahyam idam anyeùàm agatãnàü gatir bhavàn 7076001a lakùmaõasya tu tad vàkyaü ÷rutvà ÷atrunibarhaõaþ 7076001c vçtraghàtam a÷eùeõa kathayety àha lakùmaõam 7076002a ràghaveõaivam uktas tu sumitrànandavardhanaþ 7076002c bhåya eva kathàü divyàü kathayàm àsa lakùmaõaþ 7076003a sahasràkùavacaþ ÷rutvà sarveùàü ca divaukasàm 7076003c viùõur devàn uvàcedaü sarvàn indrapurogamàn 7076004a pårvaü sauhçdabaddho 'smi vçtrasya sumahàtmanaþ 7076004c tena yuùmat priyàrthaü vai nàhaü hanmi mahàsuram 7076005a ava÷yaü karaõãyaü ca bhavatàü sukham uttamam 7076005c tasmàd upàyam àkhyàsye yena vçtraü haniùyatha 7076006a tridhà bhåtaü kariùye 'ham àtmànaü surasattamàþ 7076006c tena vçtraü sahasràkùo haniùyati na saü÷ayaþ 7076007a eko 'ü÷o vàsavaü yàtu dvitãyo vajram eva tu 7076007c tçtãyo bhåtalaü ÷akras tato vçtraü haniùyati 7076008a tathà bruvati deve÷e devà vàkyam athàbruvan 7076008c evam etan na saüdeho yathà vadasi daityahan 7076009a bhadraü te 'stu gamiùyàmo vçtràsuravadhaiùiõaþ 7076009c bhajasva paramodàravàsavaü svena tejasà 7076010a tataþ sarve mahàtmànaþ sahasràkùapurogamàþ 7076010c tad araõyam upàkràman yatra vçtro mahàsuraþ 7076011a te 'pa÷yaüs tejasà bhåtaü tapantam asurottamam 7076011c pibantam iva lokàüs trãn nirdahantam ivàmbaram 7076012a dçùñvaiva càsura÷reùñhaü devàs tràsam upàgaman 7076012c katham enaü vadhiùyàmaþ kathaü na syàt paràjayaþ 7076013a teùàü cintayatàü tatra sahasràkùaþ puraüdaraþ 7076013c vajraü pragçhya bàhubhyàü prahiõod vçtramårdhani 7076014a kàlàgnineva ghoreõa dãpteneva mahàrciùà 7076014c prataptaü vçtra÷irasi jagat tràsam upàgamat 7076015a asaübhàvyaü vadhaü tasya vçtrasya vibudhàdhipaþ 7076015c cintayàno jagàmà÷u lokasyàntaü mahàya÷àþ 7076016a tam indraü brahmahatyà÷u gacchantam anugacchati 7076016c apatac càsya gàtreùu tam indraü duþkham àvi÷at 7076017a hatàrayaþ pranaùñendrà devàþ sàgnipurogamàþ 7076017c viùõuü tribhuvaõa÷reùñhaü muhur muhur apåjayan 7076018a tvaü gatiþ paramà deva pårvajo jagataþ prabhuþ 7076018c rathàrthaü sarvabhåtànàü viùõutvam upajagmivàn 7076019a hata÷ càyaü tvayà vçtro brahmahatyà ca vàsavam 7076019c bàdhate sura÷àrdåla mokùaü tasya vinirdi÷a 7076020a teùàü tad vacanaü ÷rutvà devànàü viùõur abravãt 7076020c màm eva yajatàü ÷akraþ pàvayiùyàmi vajriõam 7076021a puõyena hayamedhena màm iùñvà pàka÷àsanaþ 7076021c punar eùyati devànàm indratvam akutobhayaþ 7076022a evaü saüdi÷ya devànàü tàü vàõãm amçtopamà 7076022c jagàma viùõur deve÷aþ ståyamànas triviùñapam 7077001a tathà vçtravadhaü sarvam akhilena sa lakùmaõaþ 7077001c kathayitvà nara÷reùñhaþ kathà÷eùam upàkramat 7077002a tato hate mahàvãrye vçtre devabhayaükare 7077002c brahmahatyàvçtaþ ÷akraþ saüj¤àü lebhe na vçtrahà 7077003a so 'ntam à÷ritya lokànàü naùñasaüj¤o vicetanaþ 7077003c kàlaü tatràvasat kaü cid veùñamàno yathoragaþ 7077004a atha naùñe sahasràkùe udvignam abhavaj jagat 7077004c bhåmi÷ ca dhvastasaükà÷à niþsnehà ÷uùkakànanà 7077005a niþsrotasa÷ càmbuvàhà hradà÷ ca saritas tathà 7077005c saükùobha÷ caiva sattvànàm anàvçùñikçto 'bhavat 7077006a kùãyamàõe tu loke 'smin saübhràntamanasaþ suràþ 7077006c yad uktaü viùõunà pårvaü taü yaj¤aü samupànayan 7077007a tataþ sarve suragaõàþ sopàdhyàyàþ saharùibhiþ 7077007c taü de÷aü sahità jagmur yatrendro bhayamohitaþ 7077008a te tu dçùñvà sahasràkùaü mohitaü brahmahatyayà 7077008c taü puraskçtya deve÷am a÷vamedhaü pracakrire 7077009a tato '÷vamedhaþ sumahàn mahendrasya mahàtmanaþ 7077009c vavçdhe brahmahatyàyàþ pàvanàrthaü nare÷vara 7077010a tato yaj¤asamàptau tu brahmahatyà mahàtmanaþ 7077010c abhigamyàbravãd vàkyaü kva me sthànaü vidhàsyatha 7077011a te tàm åcus tato devàs tuùñàþ prãtisamanvitàþ 7077011c caturdhà vibhajàtmànam àtmanaiva duràsade 7077012a devànàü bhàùitaü ÷rutvà brahmahatyà mahàtmanàm 7077012c saünidhau sthànam anyatra varayàm àsa durvasà 7077013a ekenàü÷ena vatsyàmi pårõodàsu nadãùu vai 7077013c dvitãyena tu vçkùeùu satyam etad bravãmi vaþ 7077014a yo 'yam aü÷as tçtãyo me strãùu yauvana÷àliùu 7077014c triràtraü darpaparõàsu vasiùye darpaghàtinã 7077015a hantàro bràhmaõàn ye tu prekùàpårvam adåùakàn 7077015c tàü÷ caturthena bhàgena saü÷rayiùye surarùabhàþ 7077016a pratyåcus tàü tato devà yathà vadasi durvase 7077016c tathà bhavatu tat sarvaü sàdhayasva yathepsitam 7077017a tataþ prãtyànvità devàþ sahasràkùaü vavandire 7077017c vijvaraþ påtapàpmà ca vàsavaþ samapadyata 7077018a pra÷àntaü ca jagat sarvaü sahasràkùe pratiùñhate 7077018c yaj¤aü càdbhutasaükà÷aü tadà ÷akro 'bhyapåjayat 7077019a ãdç÷o hy a÷vamedhasya prabhàvo raghunandana 7077019c yajasva sumahàbhàga hayamedhena pàrthiva 7078001a tac chrutvà lakùmaõenoktaü vàkyaü vàkyavi÷àradaþ 7078001c pratyuvàca mahàtejàþ prahasan ràghavo vacaþ 7078002a evam etan nara÷reùñha yathà vadasi lakùmaõa 7078002c vçtraghàtam a÷eùeõa vàjimedhaphalaü ca yat 7078003a ÷råyate hi purà saumya kardamasya prajàpateþ 7078003c putro bàhlã÷varaþ ÷rãmàn ilo nàma sudhàrmikaþ 7078004a sa ràjà pçthivãü sarvàü va÷e kçtvà mahàya÷àþ 7078004c ràjyaü caiva naravyàghra putravat paryapàlayat 7078005a surai÷ ca paramodàrair daiteyai÷ ca mahàsuraiþ 7078005c nàgaràkùasagandharvair yakùai÷ ca sumahàtmabhiþ 7078006a påjyate nitya÷aþ saumya bhayàrtai raghunandana 7078006c abibhyaü÷ ca trayo lokàþ saroùasya mahàtmanaþ 7078007a sa ràjà tàdç÷o hy àsãd dharme vãrye ca niùñhitaþ 7078007c buddhyà ca paramodàro bàhlãkànàü mahàya÷àþ 7078008a sa pracakre mahàbàhur mçgayàü rucire vane 7078008c caitre manorame màsi sabhçtyabalavàhanaþ 7078009a prajaghne sa nçpo 'raõye mçgठ÷atasahasra÷aþ 7078009c hatvaiva tçptir nàbhåc ca ràj¤as tasya mahàtmanaþ 7078010a nànàmçgàõàm ayutaü vadhyamànaü mahàtmanà 7078010c yatra jàto mahàsenas taü de÷am upacakrame 7078011a tasmiüs tu devadeve÷aþ ÷ailaràjasutàü haraþ 7078011c ramayàm àsa durdharùaiþ sarvair anucaraiþ saha 7078012a kçtvà strãbhåtam àtmànam ume÷o gopatidhvajaþ 7078012c devyàþ priyacikãrùuþ sa tasmin parvatanirjhare 7078013a ye ca tatra vanodde÷e sattvàþ puruùavàdinaþ 7078013c yac ca kiü cana tat sarvaü nàrãsaüj¤aü babhåva ha 7078014a etasminn antare ràjà sa ilaþ kardamàtmajaþ 7078014c nighnan mçgasahasràõi taü de÷am upacakrame 7078015a sa dçùñvà strãkçtaü sarvaü savyàlamçgapakùiõam 7078015c àtmànaü sànugaü caiva strãbhåtaü raghunandana 7078016a tasya duþkhaü mahat tv àsãd dçùñvàtmànaü tathà gatam 7078016c umàpate÷ ca tat karma j¤àtvà tràsam upàgamat 7078017a tato devaü mahàtmànaü ÷itikaõñhaü kapardinam 7078017c jagàma ÷araõaü ràjà sabhçtyabalavàhanaþ 7078018a tataþ prahasya varadaþ saha devyà mahàya÷àþ 7078018c prajàpatisutaü vàkyam uvàca varadaþ svayam 7078019a uttiùñhottiùñha ràjarùe kàrdameya mahàbala 7078019c puruùatvam çte saumya varaü varaya suvrata 7078020a tataþ sa ràjà ÷okàrtàþ pratyàkhyàto mahàtmanà 7078020c na sa jagràha strãbhåto varam anyaü surottamàt 7078021a tataþ ÷okena mahatà ÷ailaràjasutàü nçpaþ 7078021c praõipatya mahàdevãü sarveõaivàntaràtmanà 7078022a ã÷e varàõàü varade lokànàm asi bhàmini 7078022c amoghadar÷ane devi bhaje saumye namo 'stu te 7078023a hçdgataü tasya ràjarùer vij¤àya harasaünidhau 7078023c pratyuvàca ÷ubhaü vàkyaü devã rudrasya saümatà 7078024a ardhasya devo varado varàrdhasya tathà hy aham 7078024c tasmàd ardhaü gçhàõa tvaü strãpuüsor yàvad icchasi 7078025a tad adbhutatamaü ÷rutvà devyà varam anuttamam 7078025c saüprahçùñamanà bhåtvà ràjà vàkyam athàbravãt 7078026a yadi devi prasannà me råpeõàpratimà bhuvi 7078026c màsaü strãtvam upàsitvà màsaü syàü puruùaþ punaþ 7078027a ãpsitaü tasya vij¤àya devã surucirànanà 7078027c pratyuvàca ÷ubhaü vàkyam evam etad bhaviùyati 7078028a ràjan puruùabhåtas tvaü strãbhàvaü na smariùyasi 7078028c strãbhåta÷ càparaü màsaü na smariùyasi pauruùam 7078029a evaü sa ràjà puruùo màmaü bhåtvàtha kàrdamiþ 7078029c trailokyasundarã nàrã màsam ekam ilàbhavat 7079001a tàü kathàm ilasaübaddhàü ràmeõa samudãritàm 7079001c lakùmaõo bharata÷ caiva ÷rutvà paramavismitau 7079002a tau ràmaü prà¤jalãbhåtvà tasya ràj¤o mahàtmanaþ 7079002c vistaraü tasya bhàvasya tadà papracchatuþ punaþ 7079003a kathaü sa ràjà strãbhåto vartayàm àsa durgatim 7079003c puruùo và yadà bhåtaþ kàü vçttiü vartayaty asau 7079004a tayos tad bhàùitaü ÷rutvà kautåhalasamanvitam 7079004c kathayàm àsa kàkutùñhas tasya ràj¤o yathà gatam 7079005a tam eva prathamaü màsaü strãbhåtvà lokasundarã 7079005c tàbhiþ parivçtà strãbhir ye 'sya pårvaü padànugàþ 7079006a tat kànanaü vigàhyà÷u vijahre lokasundarã 7079006c drumagulmalatàkãrõaü padbhyàü padmadalekùaõà 7079007a vàhanàni ca sarvàõi saütyaktvà vai samantataþ 7079007c parvatàbhogavivare tasmin reme ilà tadà 7079008a atha tasmin vanodde÷e parvatasyàvidårataþ 7079008c saraþ suruciraprakhyaü nànàpakùigaõàyutam 7079009a dadar÷a sà ilà tasmin budhaü somasutaü tadà 7079009c jvalantaü svena vapuùà pårõaü somam ivoditam 7079010a tapantaü ca tapas tãvram ambhomadhye duràsadam 7079010c ya÷ak saraü kàmagamaü tàruõye paryavasthitam 7079011a sà taü jalà÷ayaü sarvaü kùobhayàm àsa vismità 7079011c saha taiþ påra puruùaiþ strãbhåtai raghunandana 7079012a budhas tu tàü nirãkùyaiva kàmabàõàbhipãóitaþ 7079012c nopalebhe tadàtmànaü cacàla ca tadàmbhasi 7079013a ilàü nirãkùamàõaþ sa trailokyàbhyadhikàü ÷ubhàm 7079013c cintàü samabhyatikràmat kà nv iyaü devatàdhikà 7079014a na devãùu na nàgãùu nàsurãùv apsaraþsu ca 7079014c dçùñapårvà mayà kà cid råpeõaitena ÷obhità 7079015a sadç÷ãyaü mama bhaved yadi nànyaparigrahà 7079015c iti buddhiü samàsthàya jalàt sthalam upàgamat 7079016a sa à÷ramaü samupàgamya catasraþ pramadàs tataþ 7079016c ÷abdàpayata dharmàtmà tà÷ cainaü ca vavandire 7079017a sa tàþ papraccha dharmàtma kasyaiùà lokasundarã 7079017c kimartham àgatà ceha satyam àkhyàta màciram 7079018a ÷ubhaü tu tasya tadvàkyaü madhuraü madhuràkùaram 7079018c ÷rutvà tu tàþ striyaþ sarvà åcur madhurayà girà 7079019a asmàkam eùà su÷roõã prabhutve vartate sadà 7079019c apatiþ kànanànteùu sahàsmàbhir añaty asau 7079020a tad vàkyam avyaktapadaü tàsàü strãõàü ni÷amya tu 7079020c vidyàm àvartanãü puõyàm àvartayata sa dvijaþ 7079021a so 'rthaü viditvà nikhilaü tasya ràj¤o yathàgatam 7079021c sarvà eva striyas tà÷ ca babhàùe munipuügavaþ 7079022a atra kiü puruùà bhadrà avasa¤ ÷ailarodhasi 7079022c vatsyathàsmin girau yåyam avakà÷o vidhãyatàm 7079023a målaputraphalaiþ sarvà vartayiùyatha nityadà 7079023c striyaþ kimpuruùàn nàma bhartén samupalapsyatha 7079024a tàþ ÷rutvà somaputrasya vàcaü kiüpuruùãkçtàþ 7079024c upàsàü cakrire ÷ailaü bahvyas tà bahudhà tadà 7080001a ÷rutvà kimpuruùotpattiü lakùmaõo bharatas tadà 7080001c à÷caryam iti càbråtàm ubhau ràmaü jane÷varam 7080002a atha ràmaþ kathàm etàü bhåya eva mahàya÷àþ 7080002c kathayàm àsa dharmàtmà prajàpatisutasya vai 7080003a sarvàs tà vidrutà dçùñvà kiünarãr çùisattamaþ 7080003c uvàca råpasaüpannàü tàü striyaü prahasann iva 7080004a somasyàhaü sudayitaþ sutaþ surucirànane 7080004c bhajasva màü varàrohe bhaktyà snigdhena cakùuùà 7080005a tasya tadvacanaü ÷rutvà ÷ånye svajanavarjità 7080005c ilà suruciraprakhyaü pratyuvàca mahàgraham 7080006a ahaü kàmakarã saumya tavàsmi va÷avartinã 7080006c pra÷àdhi màü somasuta yathecchasi tathà kuru 7080007a tasyàs tad adbhutaprakhyaü ÷rutvà harùasamanvitaþ 7080007c sa vai kàmã saha tayà reme candramasaþ sutaþ 7080008a budhasya màdhavo màsas tàm ilàü rucirànanàm 7080008c gato ramayato 'tyarthaü kùaõavat tasya kàminaþ 7080009a atha màse tu saüpårõe pårõendusadç÷ànanaþ 7080009c prajàpatisutaþ ÷rãmठ÷ayane pratyabudhyata 7080010a so 'pa÷yat somajaü tatra tapyantaü salilà÷aye 7080010c årdhvabàhuü niràlambaü taü ràjà pratyabhàùata 7080011a bhagavan parvataü durgaü praviùño 'smi sahànugaþ 7080011c na ca pa÷yàmi tat sainyaü kva nu te màmakà gatàþ 7080012a tac chrutvà tasya ràjarùer naùñasaüj¤asya bhàùitam 7080012c pratyuvàca ÷ubhaü vàkyaü sàntvayan parayà girà 7080013a a÷mavarùeõa mahatà bhçtyàs te vinipàtitàþ 7080013c tvaü cà÷ramapade supto vàtavarùabhayàrditaþ 7080014a samà÷vasihi bhadraü te nirbhayo vigatajvaraþ 7080014c phalamålà÷ano vãra vasa ceha yathàsukham 7080015a sa ràjà tena vàkyena pratyà÷vasto mahàya÷àþ 7080015c pratyuvàca ÷ubhaü vàkyaü dãno bhçtyajanakùayàt 7080016a tyakùyàmy ahaü svakaü ràjyaü nàhaü bhçtyair vinà kçtaþ 7080016c vartayeyaü kùaõaü brahman samanuj¤àtum arhasi 7080017a suto dharmaparo brahma¤ jyeùñho mama mahàya÷àþ 7080017c ÷a÷abindur iti khyàtaþ sa me ràjyaü prapatsyate 7080018a na hi ÷akùyàmy ahaü gatvà bhçtyadàràn sukhànvitàn 7080018c prativaktuü mahàtejaþ kiü cid apy a÷ubhaü vacaþ 7080019a tathà bruvati ràjendre budhaþ paramam adbhutam 7080019c sàntvapårvam athovàca vàsas ta iha rocatàm 7080020a na saütàpas tvayà kàryaþ kàrdameya mahàbala 7080020c saüvatsaroùitasyeha kàrayiùyàmi te hitam 7080021a tasya tadvacanaü ÷rutvà budhasyàkliùñakarmaõaþ 7080021c vàsàya vidadhe buddhiü yad uktaü brahmavàdinà 7080022a màsaü sa strã tadà bhåtvà ramayaty ani÷aü ÷ubhà 7080022c màsaü puruùabhàvena dharmabuddhiü cakàra saþ 7080023a tataþ sa navame màsi ilà somasutàtmajam 7080023c janayàm àsa su÷roõã puråravasam àtmajam 7080024a jàtamàtraü tu su÷roõã pitur haste nyave÷ayat 7080024c budhasya samavarõàbham ilàputraü mahàbalam 7080025a budho 'pi puruùãbhåtaü samà÷vàsya naràdhipam 7080025c kathàbhã ramayàm àsa dharmayuktàbhir àtmavàn 7081001a tathoktavati ràme tu tasya janma tad adbhutam 7081001c uvàca lakùmaõo bhåyo bharata÷ ca mahàya÷àþ 7081002a sà priyà somaputrasya saüvatsaram athoùità 7081002c akarot kiü nara÷reùñha tat tvaü ÷aüsitum arhasi 7081003a tayos tad vàkyamàdhuryaü ni÷amya paripçcchatoþ 7081003c ràmaþ punar uvàcemàü prajàpatisute kathàm 7081004a puruùatvaü gate ÷åre budhaþ paramabuddhimàn 7081004c saüvartaü paramodàram àjuhàva mahàya÷àþ 7081005a cyavanaü bhçguputraü ca muniü càriùñaneminam 7081005c pramodanaü modakaraü tato durvàsasaü munim 7081006a etàn sarvàn samànãya vàkyaj¤as tattvadar÷inaþ 7081006c uvàca sarvàn suhçdo dhairyeõa susamàhitaþ 7081007a ayaü ràjà mahàbàhuþ kardamasya ilaþ sutaþ 7081007c jànãtainaü yathà bhåtaü ÷reyo hy asya vidhãyatàm 7081008a teùàü saüvadatàm eva tam à÷ramam upàgamat 7081008c kardamaþ sumahàtejà dvijaiþ saha mahàtmabhiþ 7081009a pulastya÷ ca kratu÷ caiva vaùañkàras tathaiva ca 7081009c oükàra÷ ca mahàtejàs tam à÷ramam upàgaman 7081010a te sarve hçùñamanasaþ parasparasamàgame 7081010c hitaiùiõo bàhli pateþ pçthag vàkyam athàbruvan 7081011a kardamas tv abravãd vàkyaü sutàrthaü paramaü hitam 7081011c dvijàþ ÷çõuta madvàkyaü yac chreyaþ pàrthivasya hi 7081012a nànyaü pa÷yàmi bhaiùajyam antareõa vçùadhvajam 7081012c nà÷vamedhàt paro yaj¤aþ priya÷ caiva mahàtmanaþ 7081013a tasmàd yajàmahe sarve pàrthivàrthe duràsadam 7081013c kardamenaivam uktàs tu sarva eva dvijarùabhàþ 7081013e rocayanti sma taü yaj¤aü rudrasyàràdhanaü prati 7081014a saüvartasya tu ràjarùiþ ÷iùyaþ parapuraüjayaþ 7081014c marutta iti vikhyatas taü yaj¤aü samupàharat 7081015a tato yaj¤o mahàn àsãd budhà÷ramasamãpataþ 7081015c rudra÷ ca paramaü toùam àjagàma mahàya÷àþ 7081016a atha yaj¤asamàptau tu prãtaþ paramayà mudà 7081016c umàpatir dvijàn sarvàn uvàcedam ilàü prati 7081017a prãto 'smi hayamedhena bhaktyà ca dvijasattamàþ 7081017c asya bàhlipate÷ caiva kiü karomi priyaü ÷ubham 7081018a tathà vadati deve÷e dvijàs te susamàhitàþ 7081018c prasàdayanti deve÷aü yathà syàt puruùas tv ilà 7081019a tataþ prãtamanà rudraþ puruùatvaü dadau punaþ 7081019c ilàyai sumahàtejà dattvà càntaradhãyata 7081020a nivçtte hayamedhe tu gate càdar÷anaü hare 7081020c yathàgataü dvijàþ sarve agacchan dãrghadar÷inaþ 7081021a ràjà tu bàhlim utsçjya madhyade÷e hy anuttamam 7081021c nive÷ayàm àsa puraü pratiùñhànaü ya÷askaram 7081022a ÷a÷abindus tu ràjàsãd bàhlyàü parapuraüjayaþ 7081022c pratiùñhàna ilo ràjà prajàpatisuto balã 7081023a sa kàle pràptavà§l lokam ilo bràhmam anuttamam 7081023c ailaþ puråravà ràjà pratiùñhànam avàptavàn 7081024a ãdç÷o hy a÷vamedhasya prabhàvaþ puruùarùabhau 7081024c strãbhåtaþ pauruùaü lebhe yac cànyad api durlabham 7082001a etad àkhyàya kàkutstho bhràtçhyàm amitaprabhaþ 7082001c lakùmaõaü punàr evàha dharmayuktam idaü vacaþ 7082002a vasiùñhaü vàmadevaü ca jàbàlim atha ka÷yapam 7082002c dvijàü÷ ca sarvapravaràn a÷vamedhapuraskçtàn 7082003a etàn sarvàn samàhåya mantrayitvà ca lakùmaõa 7082003c hayaü lakùmaõasaüpannaü vimokùyàmi samàdhinà 7082004a tad vàkyaü ràghaveõoktaü ÷rutvà tvaritavikramaþ 7082004c dvijàn sarvàn samàhåya dar÷ayàm àsa ràghavam 7082005a te dçùñvà devasaükà÷aü kçtapàdàbhivandanam 7082005c ràghavaü suduràdharùam à÷ãrbhiþ samapåjayan 7082006a prà¤jalis tu tato bhåtvà ràghavo dvijasàttamàn 7082006c uvàca dharmasaüyuktam a÷vamedhà÷ritaü vacaþ 7082007a sa teùàü dvijamukhyànàü vàkyam adbhutadar÷anam 7082007c a÷vamedhà÷ritaü ÷rutvà bhç÷aü prãto 'bhavat tadà 7082008a vij¤àya tu mataü teùàü ràmo lakùmaõam abravãt 7082008c preùayasva mahàbàho sugrãvàya mahàtmane 7082009a ÷ãghraü mahadbhir haribhir bahibhi÷ ca tadà÷rayaiþ 7082009c sàrdham àgaccha bhadraü te anubhoktuü makhottamam 7082010a vibhãùaõa÷ ca rakùobhiþ kàmagair bahubhir vçtaþ 7082010c a÷vamedhaü mahàbàhuþ pràpnotu laghuvikramaþ 7082011a ràjàna÷ ca naravyàghra ye me priyacikãrùavaþ 7082011c sànugàþ kùipram àyàntu yaj¤abhåmim anuttamàm 7082012a de÷àntaragatà ye ca dvijà dharmaparàyaõàþ 7082012c nimantrayasva tàn sarvàn a÷vamedhàya lakùmaõa 7082013a çùaya÷ cà mahàbàho àhåyantàü tapodhanàþ 7082013c de÷àntaragatà ye ca sadàrà÷ ca maharùayaþ 7082014a yaj¤avàña÷ ca sumahàn gomatyà naimiùe vane 7082014c àj¤àpyatàü mahàbàho tad dhi puõyam anuttamam 7082015a ÷ataü vàhasahasràõàü taõóulànàü vapuùmatàm 7082015c ayutaü tilamudgasya prayàtv agre mahàbala 7082016a suvarõakoñyo bahulà hiraõyasya ÷atottaràþ 7082016c agrato bharataþ kçtvà gacchatv agre mahàmatiþ 7082017a antaràpaõavãthya÷ ca sarvàü÷ ca nañanartakàn 7082017c naigamàn bàlavçddhàü÷ ca dvijàü÷ ca susamàhitàn 7082018a karmàntikàü÷ ca ku÷alठ÷ilpina÷ ca supaõóitàn 7082018c màtara÷ caiva me sarvàþ kumàràntaþpuràõi ca 7082019a kà¤canãü mama patnãü ca dãkùàrhàü yaj¤akarmaõi 7082019c agrato bharataþ kçtvà gacchatv agre mahàmatiþ 7083001a tat sarvam akhilenà÷u prasthàpya bharatàgrajaþ 7083001c hayaü lakùmaõasaüpannaü kçùõasàraü mumoca ha 7083002a çtvigbhir lakùmaõaü sàrdham a÷ve ca viniyujya saþ 7083002c tato 'bhyagacchat kàkutsthaþ saha sainyena naimiùam 7083003a yaj¤avàñaü mahàbàhur dçùñvà paramam adbhutam 7083003c praharùam atulaü lebhe ÷rãmàn iti ca so 'bravãt 7083004a naimiùe vasatas tasya sarva eva naràdhipàþ 7083004c àjagmuþ sarvaràùñrebhyas tàn ràmaþ pratyapåjayat 7083005a upakàryàn mahàrhàü÷ ca pàrthivànàü mahàtmanàm 7083005c sànugànàü nara÷reùñho vyàdide÷a mahàdyutiþ 7083006a annapànàni vastràõi sànugànàü mahàtmanàm 7083006c bharataþ saüdadàv à÷u ÷atrughnasahitas tadà 7083007a vànarà÷ ca mahàtmànaþ sugrãvasahitàs tadà 7083007c vipràõàü praõatàþ sarve cakrire pariveùaõam 7083008a vibhãùaõa÷ ca rakùobhiþ sragvibhir bahubhir vçtaþ 7083008c çùãõàm ugratapasàü kiükaraþ paryupasthitaþ 7083009a evaü suvihito yaj¤o hayamedho 'bhyavartata 7083009c lakùmaõenàbhiguptà ca hayacaryà pravartità 7083010a nànyaþ ÷abdo 'bhavat tatra hayamedhe mahàtmanaþ 7083010c chandato dehi visrabdho yàvat tuùyanti yàcakàþ 7083010e tàvad vànararakùobhir dattam evàbhyadç÷yata 7083011a na ka÷ cin malinas tatra dãno vàpy atha và kç÷aþ 7083011c tasmin yaj¤avare ràj¤o hçùñapuùñajanàvçte 7083012a ye ca tatra mahàtmàno munaya÷ cirajãvinaþ 7083012c nàsmaraüs tàdç÷aü yaj¤aü dànaughasamalaükçtam 7083013a rajatànàü suvarõànàü ratnànàm atha vàsasàm 7083013c ani÷aü dãyamànànàü nàntaþ samupadç÷yate 7083014a na ÷akrasya na somasya yamasya varuõasya và 7083014c ãdç÷o dçùñapårvo na evam åcus tapodhanàþ 7083015a sarvatra vànaràs tasthuþ sarvatraiva ca ràkùasàþ 7083015c vàso dhanàni kàmibhyaþ pårõahastà dadur bhç÷am 7083016a ãdç÷o ràjasiühasya yaj¤aþ sarvaguõànvitaþ 7083016c saüvatsaram atho sàgraü vartate na ca hãyate 7084001a vartamàne tathàbhåte yaj¤e paramake 'dbhute 7084001c sa÷iùya àjagàmà÷u vàlmãkir munipuügavaþ 7084002a sa dçùñvà divyasaükà÷aü yaj¤am adbhutadar÷anam 7084002c ekànte çùivàñànàü cakàra uñajठ÷ubhàn 7084003a sa ÷iùyàv abravãd dhçùño yuvàü gatvà samàhitau 7084003c kçtsnaü ràmàyaõaü kàvyaü gàyatàü parayà mudà 7084004a çùivàñeùu puõyeùu bràhmaõàvasatheùu ca 7084004c rathyàsu ràjamàrgeùu pàrthivànàü gçheùu ca 7084005a ràmasya bhavanadvàri yatra karma ca vartate 7084005c çtvijàm agrata÷ caiva tatra geyaü vi÷eùataþ 7084006a imàni ca phalàny atra svàdåni vividhàni ca 7084006c jàtàni parvatàgreùu àsvàdyàsvàdya gãyatàm 7084007a na yàsyathaþ ÷ramaü vatsau bhakùayitvà phalàni vai 7084007c målàni ca sumçùñàni nagaràt parihàsyatha 7084008a yadi ÷abdàpayed ràmaþ ÷ravaõàya mahãpatiþ 7084008c çùãõàm upaviùñànàü tato geyaü pravartatàm 7084009a divase viü÷atiþ sargà geyà vai parayà mudà 7084009c pramàõair bahubhis tatra yathoddiùñaü mayà purà 7084010a lobha÷ càpi na kartavyaþ svalpo 'pi dhanakàïkùayà 7084010c kiü dhanenà÷ramasthànàü phalamålopabhoginàm 7084011a yadi pçcchet sa kàkutstho yuvàü kasyeti dàrakau 7084011c vàlmãker atha ÷iùyau hi bråtàm evaü naràdhipam 7084012a imàs tantrãþ sumadhuràþ sthànaü và pårvadar÷itam 7084012c mårchayitvà sumadhuraü gàyetàü vigatajvarau 7084013a àdiprabhçti geyaü syàn na càvaj¤àya pàrthivam 7084013c pità hi sarvabhåtànàü ràjà bhavati dharmataþ 7084014a tad yuvàü hçùñamanasau ÷vaþ prabhàte samàdhinà 7084014c gàyetàü madhuraü geyaü tantrãlayasamanvitam 7084015a iti saüdi÷ya bahu÷o muniþ pràcetasas tadà 7084015c vàlmãkiþ paramodàras tåùõãm àsãn mahàya÷àþ 7084016a tàm adbhutàü tau hçdaye kumàrau; nive÷ya vàõãm çùibhàùitàü ÷ubhàm 7084016c samutsukau tau sukham åùatur ni÷àü; yathà÷vinau bhàrgavanãtisaüskçtau 7085001a tau rajanyàü prabhàtàyàü snàtau hutahutà÷anau 7085001c yathoktam çùiõà pårvaü tatra tatràbhyagàyatàm 7085002a tàü sa ÷u÷ràva kàkutsthaþ pårvacaryàü tatas tataþ 7085002c apårvàü pàñhya jàtiü ca geyena samalaükçtàm 7085003a pramàõair bahubhir baddhàü tantrãlayasamanvitàm 7085003c bàlàbhyàü ràghavaþ ÷rutvà kautåhalaparo 'bhavat 7085004a atha karmàntare ràjà samànãya mahàmunãn 7085004c pàrthivàü÷ ca naravyàghraþ paõóitàn naigamàüs tathà 7085005a pauràõikठ÷abdavito ye ca vçddhà dvijàtayaþ 7085005c etàn sarvàn samànãya gàtàrau samave÷ayat 7085006a hçùñà çùigaõàs tatra pàrthivà÷ ca mahaujasaþ 7085006c pibanta iva cakùurbhyàü ràjànaü gàyakau ca tau 7085007a parasparam athocus te sarva eva samaü tataþ 7085007c ubhau ràmasya sadç÷au bimbàd bimbam ivoddhçtau 7085008a jañilau yadi na syàtàü na valkaladharau yadi 7085008c vi÷eùaü nàdhigacchàmo gàyato ràghavasya ca 7085009a teùàü saüvadatàm evaü ÷rotéõàü harùavardhanam 7085009c geyaü pracakratus tatra tàv ubhau munidàrakau 7085010a tataþ pravçttaü madhuraü gàndharvam atimànuùam 7085010c na ca tçptiü yayuþ sarve ÷rotàro geya saüpadà 7085011a pravçttam àditaþ pårvaü sargàn nàradadar÷anàt 7085011c tataþ prabhçti sargàü÷ ca yàvadviü÷aty agàyatàm 7085012a tato 'paràhõasamaye ràghavaþ samabhàùata 7085012c ÷rutvà viü÷atisargàüs tàn bharataü bhràtçvatsalaþ 7085013a aùñàda÷a sahasràõi suvarõasya mahàtmanoþ 7085013c dadasva ÷ãghraü kàkutstha bàlayor mà vçthà ÷ramaþ 7085014a dãyamànaü suvarõaü tan nàgçhõãtàü ku÷ãlavau 7085014c åcatu÷ ca mahàtmànau kim aneneti vismitau 7085015a vanyena phalamålena niratu svo vanaukasau 7085015c suvarõena hiraõyena kiü kariùyàvahe vane 7085016a tathà tayoþ prabruvatoþ kautåhalasamanvitàþ 7085016c ÷rotàra÷ caiva ràma÷ ca sarva eva suvismitàþ 7085017a tasya caivàgamaü ràmaþ kàvyasya ÷rotum utsukaþ 7085017c papraccha tau mahàtejàs tàv ubhau munidàrakau 7085018a kiüpramàõam idaü kàvyaü kà pratiùñhà mahàtmanaþ 7085018c kartà kàvyasya mahataþ ko vàsau munipuügavaþ 7085019a pçcchantaü ràghavaü vàkyam åcatur munidàrakau 7085019c vàlmãkir bhagavàn kartà saüpràpto yaj¤asaünidhim 7085019e yenedaü caritaü tubhyam a÷eùaü saüpradar÷itam 7085020a àdiprabhçti ràjendra pa¤casarga ÷atàni ca 7085020c pratiùñhà jãvitaü yàvat tàvad ràja¤ ÷ubhà÷ubham 7085021a yadi buddhiþ kçtà ràja¤ ÷ravaõàya mahàratha 7085021c karmàntare kùaõã håtas tac chçõuùva sahànujaþ 7085022a bàóham ity abravãd ràmas tau cànuj¤àpya ràghavam 7085022c prahçùñau jagmatur vàsaü yatràsau munipuügavaþ 7085023a ràmo 'pi munibhiþ sàrdhaü pàrthivai÷ ca mahàtmabhiþ 7085023c ÷rutvà tad gãtamàdhuryaü karma÷àlàm upàgamat 7086001a ràmo bahåny ahàny eva tad gãtaü paramàdbhutam 7086001c ÷u÷ràva munibhiþ sàrdhaü ràjabhiþ saha vànaraiþ 7086002a tasmin gãte tu vij¤àya sãtàputrau ku÷ãlavau 7086002c tasyàþ pariùado madhye ràmo vacanam abravãt 7086003a madvaco bråta gacchadhvam iti bhagavato 'ntikam 7086004a yadi ÷uddhasamàcàrà yadi và vãtakalmaùà 7086004c karotv ihàtmanaþ ÷uddhim anumànya mahàmunim 7086005a chandaü munes tu vij¤àya sãtàyà÷ ca manogatam 7086005c pratyayaü dàtukàmàyàs tataþ ÷aüsata me laghu 7086006a ÷vaþ prabhàte tu ÷apathaü maithilã janakàtmajà 7086006c karotu pariùanmadhye ÷odhanàrthaü mameha ca 7086007a ÷rutvà tu ràghavasyaitad vacaþ paramam adbhutam 7086007c dåtàþ saüprayayur vàñaü yatràste munipuügavaþ 7086008a te praõamya mahàtmànaü jvalantam amitaprabham 7086008c åcus te ràma vàkyàni mçdåni madhuràõi ca 7086009a teùàü tad bhàùitaü ÷rutvà ràmasya ca manogatam 7086009c vij¤àya sumahàtejà munir vàkyam athàbravãt 7086010a evaü bhavatu bhadraü vo yathà tuùyati ràghavaþ 7086010c tathà kariùyate sãtà daivataü hi patiþ striyàþ 7086011a tathoktà muninà sarve ràmadåtà mahaujasaþ 7086011c pratyetya ràghavaü sarve munivàkyaü babhàùire 7086012a tataþ prahçùñaþ kàkutsthaþ ÷rutvà vàkyaü mahàtmanaþ 7086012c çùãüs tatra sametàü÷ ca ràj¤a÷ caivàbhyabhàùata 7086013a bhagavantaþ sa÷iùyà vai sànuga÷ ca naràdhipàþ 7086013c pa÷yantu sãtà÷apathaü ya÷ caivànyo 'bhikàïkùate 7086014a tasya tadvacanaü ÷rutvà ràghavasya mahàtmanaþ 7086014c sarveùam çùimukhyànàü sàdhuvàdo mahàn abhåt 7086015a ràjàna÷ ca mahàtmànaþ pra÷aüsanti sma ràghavam 7086015c upapannaü nara÷reùñha tvayy eva bhuvi nànyataþ 7086016a evaü vini÷cayaü kçtvà ÷vobhåta iti ràghavaþ 7086016c visarjayàm àsa tadà sarvàüs tठ÷atrusådanaþ 7087001a tasyàü rajanyàü vyuùñàyàü yaj¤avàñagato nçpaþ 7087001c çùãn sarvàn mahàtejàþ ÷abdàpayati ràghavaþ 7087002a vasiùñho vàmadeva÷ ca jàbàlir atha kà÷yapaþ 7087002c vi÷vàmitro dãrghatapà durvàsà÷ ca mahàtapàþ 7087003a agastyo 'tha tathà÷aktir bhàrgava÷ caiva vàmanaþ 7087003c màrkaõóeya÷ ca dãrghàyur maudgalya÷ ca mahàtapàþ 7087004a bhàrgava÷ cyavana÷ caiva ÷atànanda÷ ca dharmavit 7087004c bharadvàja÷ ca tejasvã agniputra÷ ca suprabhaþ 7087005a ete cànye ca munayo bahavaþ saü÷itavratàþ 7087005c ràjàna÷ ca naravyàghràþ sarva eva samàgatàþ 7087006a ràkùasà÷ ca mahàvãryà vànarà÷ ca mahàbalàþ 7087006c samàjagmur mahàtmànaþ sarva eva kutåhalàt 7087007a kùatriyà÷ caiva vai÷yà÷ ca ÷ådrà÷ caiva sahasra÷aþ 7087007c sãtà÷apathavãkùàrthaü sarva eva samàgatàþ 7087008a tathà samàgataü sarvam a÷vabhåtam ivàcalam 7087008c ÷rutvà munivaras tårõaü sasãtaþ samupàgamat 7087009a tam çùiü pçùñhataþ sãtà sànvagacchad avàïmukhã 7087009c kçtà¤jalir bàùpagalà kçtvà ràmaü manogatam 7087010a tàü dçùñvà ÷rãm ivàyàntãü brahmàõam anugàminãm 7087010c vàlmãkeþ pçùñhataþ sãtàü sàdhukàro mahàn abhåt 7087011a tato halahalà ÷abdaþ sarveùàm evam àbabhau 7087011c duþkhajena vi÷àlena ÷okenàkulitàtmanàm 7087012a sàdhu sãteti ke cit tu sàdhu ràmeti càpare 7087012c ubhàv eva tu tatrànye sàdhu sàdhv iti càbruvan 7087013a tato madhyaü janaughànàü pravi÷ya munipuügavaþ 7087013c sãtàsahàyo vàlmãkir iti hovàca ràghavam 7087014a iyaü dà÷arathe sãtà suvratà dharmacàriõã 7087014c apàpà te parityaktà mamà÷ramasamãpataþ 7087015a lokàpavàdabhãtasya tava ràma mahàvrata 7087015c pratyayaü dàsyate sãtà tàm anuj¤àtum arhasi 7087016a imau ca jànakã putràv ubhau ca yamajàtakau 7087016c sutau tavaiva durdharùo satyam etad bravãmi te 7087017a pracetaso 'haü da÷amaþ putro ràghavanandana 7087017c na smaràmy ançtaü vàkyaü tathemau tava putrakau 7087018a bahuvarùasahasràõi tapa÷caryà mayà kçtà 7087018c tasyàþ phalam upà÷nãyàm apàpà maithilã yathà 7087019a ahaü pa¤casu bhåteùu manaþùaùñheùu ràghava 7087019c vicintya sãtàü ÷uddheti nyagçhõàü vananirjhare 7087020a iyaü ÷uddhasamàcàrà apàpà patidevatà 7087020c lokàpavàdabhãtasya dàsyati pratyayaü tava 7088001a vàlmãkinaivam uktas tu ràghavaþ pratyabhàùata 7088001c prà¤jalir jagato madhye dçùñvà tàü devavarõinãm 7088002a evam etan mahàbhàga yathà vadasi dharmavit 7088002c pratyayo hi mama brahmaüs tava vàkyair akalmaùaiþ 7088003a pratyayo hi purà datto vaidehyà surasaünidhau 7088003c seyaü lokabhayàd brahmann apàpety abhijànatà 7088003e parityaktà mayà sãtà tad bhavàn kùantum arhati 7088004a jànàmi cemau putrau me yamajàtau ku÷ãlavau 7088004c ÷uddhàyàü jagato madhye maithilyàü prãtir astu me 7088005a abhipràyaü tu vij¤àya ràmasya surasattamàþ 7088005c pitàmahaü puraskçtya sarva eva samàgatàþ 7088006a àdityà vasavo rudrà vi÷ve de÷à marudgaõàþ 7088006c a÷vinàv çùigandharvà apsaràõàü gaõàs tathà 7088006e sàdhyà÷ ca devàþ sarve te sarve ca paramarùayaþ 7088007a tato vàyuþ ÷ubhaþ puõyo divyagandho manoramaþ 7088007c taü janaughaü sura÷reùñho hlàdayàm àsa sarvataþ 7088008a tad adbhutam ivàcintyaü nirãkùante samàhitàþ 7088008c mànavàþ sarvaràùñrebhyaþ pårvaü kçtayuge yathà 7088009a sarvàn samàgatàn dçùñvà sãtà kàùàyavàsinã 7088009c abravãt prà¤jalir vàkyam adhodçùñir avànmukhã 7088010a yathàhaü ràghavàd anyaü manasàpi na cintaye 7088010c tathà me màdhavã devã vivaraü dàtum arhati 7088011a tathà ÷apantyàü vaidehyàü pràduràsãt tad adbhutam 7088011c bhåtalàd utthitaü divyaü siühàsanam anuttamam 7088012a dhriyamàõaü ÷irobhis tan nàgair amitavikramaiþ 7088012c divyaü divyena vapuùà sarvaratnavibhåùitam 7088013a tasmiüs tu dharaõã devã bàhubhyàü gçhya maithilãm 7088013c svàgatenàbhinandyainàm àsane copaveùayat 7088014a tàm àsanagatàü dçùñvà pravi÷antãü rasàtalam 7088014c puõyavçùñir avicchinnà divyà sãtàm avàkirat 7088015a sàdhukàra÷ ca sumahàn devànàü sahasotthitaþ 7088015c sàdhu sàdhv iti vai sãte yasyàs te ÷ãlam ãdç÷am 7088016a evaü bahuvidhà vàco hy antarikùagatàþ suràþ 7088016c vyàjahrur hçùñamanaso dçùñvà sãtàprave÷anam 7088017a yaj¤avàñagatà÷ càpi munayaþ sarva eva te 7088017c ràjàna÷ ca naravyàghrà vismayàn noparemire 7088018a antarikùe ca bhåmau ca sarve sthàvarajaïgamàþ 7088018c dànavà÷ ca mahàkàyàþ pàtàle pannagàdhipàþ 7088019a ke cid vineduþ saühçùñàþ ke cid dhyànaparàyaõàþ 7088019c ke cid ràmaü nirãkùante ke cit sãtàm acetanàþ 7088020a sãtàprave÷anaü dçùñvà teùàm àsãt samàgamaþ 7088020c taü muhårtam ivàtyarthaü sarvaü saümohitaü jagat 7089001a tadàvasàne yaj¤asya ràmaþ paramadurmanàþ 7089001c apa÷yamàno vaidehãü mene ÷ånyam idaü jagat 7089001e ÷okena paramàyatto na ÷àntiü manasàgamat 7089002a visçjya pàrthivàn sarvàn çkùavànararàkùasàn 7089002c janaughaü brahmamukhyànàü vittapårõaü vyasarjayat 7089003a tato visçjya tàn sarvàn ràmo ràjãvalocanaþ 7089003c hçdi kçtvà tadà sãtàm ayodhyàü pravive÷a saþ 7089004a na sãtàyàþ paràü bhàryàü vavre sa raghunandanaþ 7089004c yaj¤e yaj¤e ca patnyarthaü jànakã kà¤canã bhavat 7089005a da÷avarùasahasràõi vàjimedham upàkarot 7089005c vàjapeyàn da÷aguõàüs tathà bahusuvarõakàn 7089006a agniùñomàtiràtràbhyàü gosavai÷ ca mahàdhanaiþ 7089006c ãje kratubhir anyai÷ ca sa ÷rãmàn àptadakùiõaiþ 7089007a evaü sa kàlaþ sumahàn ràjyasthasya mahàtmanaþ 7089007c dharme prayatamànasya vyatãyàd ràghavasya tu 7089008a çkùavànararakùàüsi sthità ràmasya ÷àsane 7089008c anurajyanti ràjàno ahany ahani ràghavam 7089009a kàle varùati parjanyaþ subhikùaü vimalà di÷aþ 7089009c hçùñapuùñajanàkãrõaü puraü janapadas tathà 7089010a nàkàle mriyate ka÷ cin na vyàdhiþ pràõinàü tadà 7089010c nàdharma÷ càbhavat ka÷ cid ràme ràjyaü pra÷àsati 7089011a atha dãrghasya kàlasya ràmamàtà ya÷asvinã 7089011c putrapautraiþ parivçtà kàladharmam upàgamat 7089012a anviyàya sumitràpi kaikeyã ca ya÷asvinã 7089012c dharmaü kçtvà bahuvidhaü tridive paryavasthità 7089013a sarvàþ pratiùñhitàþ svarge ràj¤à da÷arathena ca 7089013c samàgatà mahàbhàgàþ saha dharmaü ca lebhire 7089014a tàsàü ràmo mahàdànaü kàle kàle prayacchati 7089014c màtéõàm avi÷eùeõa bràhmaõeùu tapasviùu 7089015a pitryàõi bahuratnàni yaj¤àn paramadustaràn 7089015c cakàra ràmo dharmàtmà pitén devàn vivardhayan 7090001a kasya cit tv atha kàlasya yudhàjit kekayo nçpaþ 7090001c svaguruü preùayàm àsa ràghavàya mahàtmane 7090002a gàrgyam aïgirasaþ putraü brahmarùim amitaprabham 7090002c da÷a cà÷vasahasràõi prãtidànam anuttamam 7090003a kambalàni ca ratnàni citravastram athottamam 7090003c ràmàya pradadau ràjà bahåny àbharaõàni ca 7090004a ÷rutvà tu ràghavo gàrgyaü maharùiü samupàgatam 7090004c màtulasyà÷vapatinaþ priyaü dåtam upàgatam 7090005a pratyudgamya ca kàkutsthaþ kro÷amàtraü sahànugaþ 7090005c gàrgyaü saüpåjayàm àsa dhanaü tat pratigçhya ca 7090006a pçùñvà ca prãtidaü sarvaü ku÷alaü màtulasya ca 7090006c upaviùñaü mahàbhàgaü ràmaþ praùñuü pracakrame 7090007a kim àha matulo vàkyaü yadarthaü bhagavàn iha 7090007c pràpto vàkyavidàü ÷reùñha sàkùàd iva bçhaspatiþ 7090008a ràmasya bhàùitaü ÷rutvà brahmarùiþ kàryavistaram 7090008c vaktum adbhutasaükà÷aü ràghavàyopacakrame 7090009a màtulas te mahàbàho vàkyam àha nararùabha 7090009c yudhàjit prãtisaüyuktaü ÷råyatàü yadi rocate 7090010a ayaü gandharvaviùayaþ phalamålopa÷obhitaþ 7090010c sindhor ubhayataþ pàr÷ve de÷aþ parama÷obhanaþ 7090011a taü ca rakùanti gandharvàþ sàyudhà yuddhakovidàþ 7090011c ÷ailåùasya sutà vãràs tisraþ koñyo mahàbalàþ 7090012a tàn vinirjitya kàkutstha gandharvaviùayaü ÷ubham 7090012c nive÷aya mahàbàho dve pure susamàhitaþ 7090013a anyasya na gatis tatra de÷a÷ càyaü su÷obhanaþ 7090013c rocatàü te mahàbàho nàhaü tvàm ançtaü vade 7090014a tac chrutvà ràghavaþ prãto maharùer màtulasya ca 7090014c uvàca bàóham ity evaü bharataü cànvavaikùata 7090015a so 'bravãd ràghavaþ prãtaþ prà¤jalipragraho dvijam 7090015c imau kumàrau taü de÷aü brahmarùe vijayiùyataþ 7090016a bharatasyàtmajau vãrau takùaþ puùkala eva ca 7090016c màtulena suguptau tau dharmeõa ca samàhitau 7090017a bharataü càgrataþ kçtvà kumàrau sabalànugau 7090017c nihatya gandharvasutàn dve pure vibhajiùyataþ 7090018a nive÷ya te puravare àtmàjau saünive÷ya ca 7090018c àgamiùyati me bhåyaþ sakà÷am atidhàrmikaþ 7090019a brahmarùim evam uktvà tu bharataü sabalànugam 7090019c àj¤àpayàm àsa tadà kumàrau càbhyaùecayat 7090020a nakùatreõa ca saumyena puraskçtyàïgiraþ sutam 7090020c bharataþ saha sainyena kumàràbhyàü ca niryayau 7090021a sà senà ÷akrayukteva naragàn niryayàv atha 7090021c ràghavànugatà dåraü duràdharùà suràsuraiþ 7090022a màüsà÷ãni ca sattvàni rakùàüsi sumahànti ca 7090022c anujagmu÷ ca bharataü rudhirasya pipàsayà 7090023a bhåtagràmà÷ ca bahavo màüsabhakùàþ sudàruõàþ 7090023c gandharvaputramàüsàni bhoktukàmàþ sahasra÷aþ 7090024a siühavyàghrasçgàlànàü khecaràõàü ca pakùiõàm 7090024c bahåni vai sahasràõi senàyà yayur agrataþ 7090025a adhyardhamàsam uùità pathi senà niràmayà 7090025c hçùñapuùñajanàkãrõà kekayaü samupàgamat 7091001a ÷rutvà senàpatiü pràptaü bharataü kekayàdhipaþ 7091001c yudhàjid gàrgyasahitaü paràü prãtim upàgamat 7091002a sa niryayau janaughena mahatà kekayàdhipaþ 7091002c tvaramàõo 'bhicakràma gandharvàn devaråpiõaþ 7091003a bharata÷ ca yudhàjic ca sametau laghuvikramau 7091003c gandharvanagaraü pràptau sabalau sapadànugau 7091004a ÷rutvà tu bharataü pràptaü gandharvàs te samàgatàþ 7091004c yoddhukàmà mahàvãryà vinadantaþ samantataþ 7091005a tataþ samabhavad yuddhaü tumulaü lomaharùaõam 7091005c saptaràtraü mahàbhãmaü na cànyatarayor jayaþ 7091006a tato ràmànujaþ kruddhaþ kàlasyàstraü sudàruõam 7091006c saüvartaü nàma bharato gandharveùv abhyayojayat 7091007a te baddhàþ kàlapà÷ena saüvartena vidàritàþ 7091007c kùaõenàbhihatàs tisras tatra koñyo mahàtmanà 7091008a taü ghàtaü ghorasaükà÷aü na smaranti divaukasaþ 7091008c nimeùàntaramàtreõa tàdç÷ànàü mahàtmanàm 7091009a hateùu teùu vãreùu bharataþ kaikayãsutaþ 7091009c nive÷ayàm àsa tadà samçddhe dve purottame 7091009e takùaü takùa÷ilàyàü tu puùkaraü puùkaràvatau 7091010a gandharvade÷o ruciro gàndhàraviùaya÷ ca saþ 7091010c varùaiþ pa¤cabhir àkãrõo viùayair nàgarais tathà 7091011a dhanaratnaughasaüpårõo kànanair upa÷obhite 7091011c anyonyasaügharùakçte spardhayà guõavistare 7091012a ubhe suruciraprakhye vyavahàrair akalmaùaiþ 7091012c udyànayànaughavçte suvibhaktàntaràpaõe 7091013a ubhe puravare ramye vistarair upa÷obhite 7091013c gçhamukhyaiþ surucirair vimànaiþ samavarõibhiþ 7091014a ÷obhite ÷obhanãyai÷ ca devàyatanavistaraiþ 7091014c nive÷ya pa¤cabhir varùair bharato ràghavànujaþ 7091014e punar àyàn mahàbàhur ayodhyàü kaikayãsutaþ 7091015a so 'bhivàdya mahàtmànaü sàkùàd dharmam ivàparam 7091015c ràghavaü bharataþ ÷rãmàn brahmàõam iva vàsavaþ 7091016a ÷a÷aüsa ca yathàvçttaü gandharvavadham uttamam 7091016c nive÷anaü ca de÷asya ÷rutvà prãto 'sya ràghavaþ 7092001a tac chrutvà harùam àpede ràghavo bhràtçbhiþ saha 7092001c vàkyaü càdbhutasaükà÷aü bhràtén provàca ràghavaþ 7092002a imau kumàrau saumitre tava dharmavi÷àradau 7092002c aïgada÷ candraketu÷ ca ràjyàrhau dçóhadhanvinau 7092003a imau ràjye 'bhiùekùyàmi de÷aþ sàdhu vidhãyatàm 7092003c ramaõãyo hy asaübàdho rametàü yatra dhanvinau 7092004a na ràj¤àü yatra pãdà syàn nà÷ramàõàü vinà÷anam 7092004c sa de÷o dç÷yatàü saumya nàparàdhyàmahe yathà 7092005a tathoktavati ràme tu bharataþ pratyuvàca ha 7092005c ayaü kàràpatho de÷aþ suramaõyo niràmayaþ 7092006a nive÷yatàü tatra puram aïgadasya mahàtmanaþ 7092006c candraketo÷ ca ruciraü candrakàntaü niràmayam 7092007a tad vàkyaü bharatenoktaü pratijagràha ràghavaþ 7092007c taü ca kçtà va÷e de÷am aïgadasya nyave÷ayat 7092008a aïgadãyà purã ramyà aïgadasya nive÷ità 7092008c ramaõãyà suguptà ca ràmeõàkliùñakarmaõà 7092009a candraketus tu mallasya mallabhåmyàü nive÷ità 7092009c candrakànteti vikhyàtà divyà svargapurã yathà 7092010a tato ràmaþ paràü prãtiü bharato lakùmaõas tathà 7092010c yayur yudhi duràdharùà abhiùekaü ca cakrire 7092011a abhiùicya kumàrau dvau prasthàpya sabalànugau 7092011c aïgadaü pa÷cimà bhåmiü candraketum udaïmukham 7092012a aïgadaü càpi saumitrir lakùmaõo 'nujagàma ha 7092012c candraketos tu bharataþ pàrùõigràho babhåva ha 7092013a lakùmaõas tv aïgadãyàyàü saüvatsaram athoùitaþ 7092013c putre sthite duràdharùe ayodhyàü punar àgamat 7092014a bharato 'pi tathaivoùya saüvatsaram athàdhikam 7092014c ayodhyàü punar agamya ràmapàdàv upàgamat 7092015a ubhau saumitribharatau ràmapàdàv anuvratau 7092015c kàlaü gatam api snehàn na jaj¤àte 'tidhàrmikau 7092016a evaü varùasahasràõi da÷ateùàü yayus tadà 7092016c dharme prayatamànànàü paurakàryeùu nityadà 7092017a vihçtya làkaü paripårõamànasàþ; ÷riyà vçtà dharmapathe pare sthitàþ 7092017c trayaþ samiddhà iva dãptatejasà; hutàgnayaþ sàdhu mahàdhvare trayaþ 7093001a kasya cit tv atha kàlasya ràme dharmapathe sthite 7093001c kàlas tàpasaråpeõa ràjadvàram upàgamat 7093002a so 'bravãl lakùmaõaü vàkyaü dhçtimantaü ya÷asvinam 7093002c màü nivedaya ràmàya saüpràptaü kàryagauravàt 7093003a dåto hy atibalasyàhaü maharùer amitaujasaþ 7093003c ràmaü didçkùur àyàtaþ kàryeõa hi mahàbala 7093004a tasya tadvacanaü ÷rutvà saumitris tvarayànvitaþ 7093004c nyavedayata ràmàya tàpasasya vivakùitam 7093005a jayasva ràjan dharmeõa ubhau lokau mahàdyute 7093005c dåtas tvàü draùñum àyàtas tapasvã bhàskaraprabhaþ 7093006a tad vàkyaü lakùmaõenoktaü ÷rutvà ràma uvàca ha 7093006c prave÷yatàü munis tàta mahaujàs tasya vàkyadhçk 7093007a saumitris tu tathety uktvà pràve÷ayata taü munim 7093007c jvalantam iva tejobhiþ pradahantam ivàü÷ubhiþ 7093008a so 'bhigamya raghu÷reùñhaü dãpyamànaü svatejasà 7093008c çùir madhurayà vàcà vardhasvety àha ràghavam 7093009a tasmai ràmo mahàtejàþ påjàm arghya purogamàm 7093009c dadau ku÷alam avyagraü praùñuü caivopacakrame 7093010a pçùñha÷ ca ku÷alaü tena ràmeõa vadatàü varaþ 7093010c àsane kà¤cane divye niùasàda mahàya÷àþ 7093011a tam uvàca tato ràmaþ svàgataü te mahàmune 7093011c pràpayasva ca vàkyàni yato dåtas tvam àgataþ 7093012a codito ràjasiühena munir vàkyam udãrayat 7093012c dvandvam etat pravaktavyaü na ca cakùur hataü vacaþ 7093013a yaþ ÷çõoti nirãkùed và sa vadhyas tava ràghava 7093013c bhaved vai munimukhyasya vacanaü yady avekùase 7093014a tatheti ca pratij¤àya ràmo lakùmaõam abravãt 7093014c dvàri tiùñha mahàbàho pratihàraü visarjaya 7093015a sa me vadhyaþ khalu bhavet kathàü dvandvasamãritàm 7093015c çùer mama ca saumitre pa÷yed và ÷çõuyà ca yaþ 7093016a tato nikùipya kàkutstho lakùmaõaü dvàrasaügrahe 7093016c tam uvàca muniü vàkyaü kathayasveti ràghavaþ 7093017a yat te manãùitaü vàkyaü yena vàsi samàhitaþ 7093017c kathayasva vi÷aïkas tvaü mamàpi hçdi vartate 7094001a ÷çõu ràma mahàbàho yadartham aham àhataþ 7094001c pitàmahena devena preùito 'smi mahàbala 7094002a tavàhaü pårvake bhàve putraþ parapuraüjaya 7094002c màyàsaübhàvito vãra kàlaþ sarvasamàharaþ 7094003a pitàmaha÷ ca bhagavàn àha lokapatiþ prabhuþ 7094003c samayas te mahàbàho svarlokàn parirakùitum 7094004a saükùipya ca purà lokàn màyayà svayam eva hi 7094004c mahàrõave ÷ayàno 'psu màü tvaü pårvam ajãjanaþ 7094005a bhogavantaü tato nàgam anantam udake ÷ayam 7094005c màyayà janayitvà tvaü dvau ca sattvau mahàbalau 7094006a madhuü ca kaiñabhaü caiva yayor asthicayair vçtà 7094006c iyaü parvatasaübàdhà medinã càbhavan mahã 7094007a padme divyàrkasaükà÷e nàbhyàm utpàdya màm api 7094007c pràjàpatyaü tvayà karma sarvaü mayi nive÷itam 7094008a so 'haü saünyastabhàro hi tvàm upàse jagatpatim 7094008c rakùàü vidhatsva bhåteùu mama tejaþ karo bhavàn 7094009a tatas tvam api durdharùas tasmàd bhàvàt sanàtanàt 7094009c rakùàrthaü sarvabhåtànàü viùõutvam upajagmivàn 7094010a adityàü vãryavàn putro bhràtéõàü harùavardhanaþ 7094010c samutpanneùu kçtyeùu lokasàhyàya kalpase 7094011a sa tvaü vitràsyamànàsu prajàsu jagatàü vara 7094011c ràvaõasya vadhàkàïkùã mànuùeùu mano 'dadhàþ 7094012a da÷avarùasahasràõi da÷avarùa÷atàni ca 7094012c kçtvà vàsasya niyatiü svayam evàtmanaþ purà 7094013a sa tvaü manomayaþ putraþ pårõàyur mànuùeùv iha 7094013c kàlo naravara÷reùñha samãpam upavartitum 7094014a yadi bhåyo mahàràja prajà icchasy upàsitum 7094014c vasa và vãra bhadraü te evam àha pitàmahaþ 7094015a atha và vijigãùà te suralokàya ràghava 7094015c sanàthà viùõunà devà bhavantu vigatajvaràþ 7094016a ÷rutvà pitàmahenoktaü vàkyaü kàlasamãritam 7094016c ràghavaþ prahasan vàkyaü sarvasaühàram abravãt 7094017a ÷rutaü me devadevasya vàkyaü paramam adbhutam 7094017c prãtir hi mahatã jàtà tavàgamanasaübhavà 7094018a bhadraü te 'stu gamiùyàmi yata evàham àgataþ 7094018c hçd gato hy asi saüpràpto na me 'sty atra vicàraõà 7094019a mayà hi sarvakçtyeùu devànàü va÷avartinàm 7094019c sthàtavyaü sarvasaühàre yathà hy àha pitàmahaþ 7095001a tathà tayoþ kathayator durvàsà bhagavàn çùiþ 7095001c ràmasya dar÷anàkàïkùã ràjadvàram upàgamat 7095002a so 'bhigamya ca saumitrim uvàca çùisattamaþ 7095002c ràmaü dar÷aya me ÷ãghraü purà me 'rtho 'tivartate 7095003a munes tu bhàùitaü ÷rutvà lakùmaõaþ paravãrahà 7095003c abhivàdya mahàtmànaü vàkyam etad uvàca ha 7095004a kiü kàryaü bråhi bhagavan ko vàrthaþ kiü karomy aham 7095004c vyagro hi ràghavo brahman muhårtaü và pratãkùatàm 7095005a tac chrutvà çùi÷àrdålaþ krodhena kaluùãkçtaþ 7095005c uvàca lakùmaõaü vàkyaü nirdahann iva cakùuùà 7095006a asmin kùaõe màü saumitre ràmàya prativedaya 7095006c viùayaü tvàü puraü caiva ÷apiùye ràghavaü tathà 7095007a bharataü caiva saumitre yuùmàkaü yà ca saütatiþ 7095007c na hi ÷akùyàmy ahaü bhåyo manyuü dhàrayituü hçdi 7095008a tac chrutvà ghorasaükà÷aü vàkyaü tasya mahàtmanaþ 7095008c cintayàm àsa manasà tasya vàkyasya ni÷cayam 7095009a ekasya maraõaü me 'stu mà bhåt sarvavinà÷anam 7095009c iti buddhyà vini÷citya ràghavàya nyavedayat 7095010a lakùmaõasya vacaþ ÷rutvà ràmaþ kàlaü visçjya ca 7095010c niùpatya tvaritaü ràjà atreþ putraü dadar÷a ha 7095011a so 'bhivàdya mahàtmànaü jvalantam iva tejasà 7095011c kiü kàryam iti kàkutsthaþ kçtà¤jalir abhàùata 7095012a tad vàkyaü ràghaveõõoktaü ÷rutvà munivaraþ prabhuþ 7095012c pratyàha ràmaü durvàsàþ ÷råyatàü dharmavatsala 7095013a adya varùasahasrasya samàptir mama ràghava 7095013c so 'haü bhojanam icchàmi yathàsiddhaü tavànagha 7095014a tac chrutvà vacanaü ràmo harùeõa mahatànvitaþ 7095014c bhojanaü munimukhyàya yathàsiddham upàharat 7095015a sa tu bhuktvà muni÷reùñhas tad annam amçtopamam 7095015c sàdhu ràmeti saübhàùya svam à÷ramam upàgamat 7095016a tasmin gate mahàtejà ràghavaþ prãtamànasaþ 7095016c saüsmçtya kàlavàkyàni tato duþkham upeyivàn 7095017a duþkhena ca susaütaptaþ smçtvà tad ghoradar÷anam 7095017c avànmukho dãnamanà vyàhartuü na ÷a÷àka ha 7095018a tato buddhyà vini÷citya kàlavàkyàni ràghavaþ 7095018c naitad astãti coktvà sa tåùõãm àsãn mahàya÷àþ 7096001a avàïmukham atho dãnaü dçùñvà somam ivàplutam 7096001c ràghavaü lakùmaõo vàkyaü hçùño madhuram abravãt 7096002a na saütàpaü mahàbàho madarthaü kartum arhasi 7096002c pårvanirmàõabaddhà hi kàlasya gatir ãdç÷ã 7096003a jahi màü saumya visrabdaþ pratij¤àü paripàlaya 7096003c hãnapratij¤àþ kàkutstha prayànti narakaü naràþ 7096004a yadi prãtir mahàràja yady anugràhyatà mayi 7096004c jahi màü nirvi÷aïkas tvaü dharmaü vardhaya ràghava 7096005a lakùmaõena tathoktas tu ràmaþ pracalitendriyaþ 7096005c mantriõaþ samupànãya tathaiva ca purodhasaü 7096006a abravãc ca yathàvçttaü teùàü madhye naràdhipaþ 7096006c durvàso'bhigamaü caiva pratij¤àü tàpasasya ca 7096007a tac chrutvà mantriõaþ sarve sopàdhyàyàþ samàsata 7096007c vasiùñhas tu mahàtejà vàkyam etad uvàca ha 7096008a dçùñam etan mahàbàho kùayaü te lomaharùaõam 7096008c lakùmaõena viyoga÷ ca tava ràma mahàya÷aþ 7096009a tyajainaü balavàn kàlo mà pratij¤àü vçthà kçthàþ 7096009c vinaùñàyàü pratij¤àyàü dharmo hi vilayaü vrajet 7096010a tato dharme vinaùñe tu trailokye sacaràcaram 7096010c sadevarùigaõaü sarvaü vina÷yeta na saü÷ayaþ 7096011a sa tvaü puruùa÷àrdåla trailokyasyàbhipàlanam 7096011c lakùmaõasya vadhenàdya jagat svasthaü kuruùva ha 7096012a teùàü tat samavetànàü vàkyaü dharmàrthasaühitam 7096012c ÷rutvà pariùado madhye ràmo lakùmaõam abravãt 7096013a visarjaye tvàü saumitre mà bhåd dharmaviparyayaþ 7096013c tyàgo vadho và vihitaþ sàdhånàm ubhayaü samam 7096014a ràmeõa bhàùite vàkye bàùpavyàkulitekùaõaþ 7096014c lakùmaõas tvaritaþ pràyàt svagçhaü na vive÷a ha 7096015a sa gatvà sarayåtãram upaspç÷ya kçtà¤jaliþ 7096015c nigçhya sarvasrotàüsi niþ÷vàsaü na mumoca ha 7096016a anucchvasantaü yuktaü taü sa÷akràþ sàpsarogaõàþ 7096016c devàþ sarùigaõàþ sarve puùpair avakiraüs tadà 7096017a adç÷yaü sarvam anujaiþ sa÷arãraü mahàbalam 7096017c pragçhya lakùmaõaü ÷akro divaü saüpravive÷a ha 7096018a tato viùõo÷ caturbhàgam àgataü surasattamàþ 7096018c hçùñàþ pramuditàþ sarve 'påjayan çùibhiþ saha 7097001a visçjya lakùmaõaü ràmo duþkha÷okasamanvitaþ 7097001c purodhasaü mantriõa÷ ca naigamàü÷ cedam abravãt 7097002a adya ràjye 'bhiùekùyàmi bharataü dharmavatsalam 7097002c ayodhyàyàü patiü vãraü tato yàsyàmy ahaü vanam 7097003a prave÷ayata saübhàràn mà bhåt kàlàtyayo yathà 7097003c adyaivàhaü gamiùyàmi lakùmaõena gatàü gatim 7097004a tac chrutvà ràghaveõoktaü sarvàþ prakçtayo bhç÷am 7097004c mårdhabhiþ praõatà bhåmau gatasattvà ivàbhavan 7097005a bharata÷ ca visaüj¤o 'bhåc chrutvà ràmasya bhàùitam 7097005c ràjyaü vigarhayàm àsa ràghavaü cedam abravãt 7097006a satyena hi ÷ape ràjan svargaloke na caiva hi 7097006c na kàmaye yathà ràjyaü tvàü vinà raghunandana 7097007a imau ku÷ãlavau ràjann abhiùi¤ca naràdhipa 7097007c kosaleùu ku÷aü vãram uttareùu tathà lavam 7097008a ÷atrughnasya tu gacchantu dåtàs tvaritavikramàþ 7097008c idaü gamanam asmàkaü svargàyàkhyàntu màciram 7097009a tac chrutvà bharatenoktaü dçùñvà càpi hy adho mukhàn 7097009c pauràn duþkhena saütaptàn vasiùñho vàkyam abravãt 7097010a vatsa ràma imàþ pa÷ya dharaõãü prakçtãr gatàþ 7097010c j¤àtvaiùàm ãpsitaü kàryaü mà caiùàü vipriyaü kçthàþ 7097011a vasiùñhasya tu vàkyena utthàpya prakçtãjanam 7097011c kiü karomãti kàkutsthaþ sarvàn vacanam abravãt 7097012a tataþ sarvàþ prakçtayo ràmaü vacanam abruvan 7097012c gacchantam anugacchàmo yato ràma gamiùyasi 7097013a eùà naþ paramà prãtir eùa dharmaþ paro mataþ 7097013c hçdgatà naþ sadà tuùñis tavànugamane dçóhà 7097014a paureùu yadi te prãtir yadi sneho hy anuttamaþ 7097014c saputradàràþ kàkutstha samaü gacchàma satpatham 7097015a tapovanaü và durgaü và nadãm ambhonidhiü tathà 7097015c vayaü te yadi na tyàjyàþ sarvàn no naya ã÷vara 7097016a sa teùàü ni÷cayaü j¤àtvà kçtàntaü ca nirãkùyaca 7097016c pauràõàü dçóhabhaktiü ca bàóham ity eva so 'bravãt 7097017a evaü vini÷cayaü kçtvà tasminn ahani ràghavaþ 7097017c kosaleùu ku÷aü vãram uttareùu tathà lavam 7097018a abhiùi¤can mahàtmànàv ubhàv eva ku÷ãlavau 7097018c rathànàü tu sahasràõi trãõi nàgàyutàni ca 7097019a da÷a cà÷vasahasràõi ekaikasya dhanaü dadau 7097019c bahuratnau bahudhanau hçùñapuùñajanàvçtau 7097020a abhiùicya tu tau vãrau prasthàpya svapure tathà 7097020c dåtàn saüpreùayàm àsa ÷atrughnàya mahàtmane 7098001a te dåtà ràmavàkyena codità laghuvikramàþ 7098001c prajagmur madhuràü ÷ãghraü cakrur vàsaü na càdhvani 7098002a tatas tribhir aho ràtraiþ saüpràpya madhuràm atha 7098002c ÷atrughnàya yathàvçttam àcakhyuþ sarvam eva tat 7098003a lakùmaõasya parityàgaü pratij¤àü ràghavasya ca 7098003c putrayor abhiùekaü ca paurànugamanaü tathà 7098004a ku÷asya nagarã ramyà vindhyaparvatarodhasi 7098004c ku÷àvatãti nàmnà sà kçtà ràmeõa dhãmatà 7098005a ÷ràvità ca purã ramyà ÷ràvatãti lavasya ca 7098005c ayodhyàü vijanàü caiva bharataü ràghavànugam 7098006a evaü sarvaü nivedyà÷u ÷atrughnàya mahàtmane 7098006c viremus te tato dåtàs tvara ràjann iti bruvan 7098007a ÷rutvà taü ghorasaükà÷aü kulakùayam upasthitam 7098007c prakçtãs tu samànãya kà¤canaü ca purohitam 7098008a teùàü sarvaü yathàvçttam àkhyàya raghunandanaþ 7098008c àtmana÷ ca viparyàsaü bhaviùyaü bhràtçbhiþ saha 7098009a tataþ putradvayaü vãraþ so 'bhyaùi¤can naràdhipaþ 7098009c subàhur madhuràü lebhe ÷atrughàtã ca vaidi÷am 7098010a dvidhàkçtvà tu tàü senàü màdhurãü putrayor dvayoþ 7098010c dhanadhànyasamàyuktau sthàpayàm àsa pàrthivau 7098011a tato visçjya ràjànaü vaidi÷e ÷atrughàtinam 7098011c jagàma tvarito 'yodhyàü rathenaikena ràghavaþ 7098012a sa dadar÷a mahàtmànaü jvalantam iva pàvakam 7098012c kùaumasåkùmàmbaradharaü munibhiþ sàrdham akùayaiþ 7098013a so 'bhivàdya tato ràmaü prà¤jaliþ prayatendriyaþ 7098013c uvàca vàkyaü dharmaj¤o dharmam evànucintayan 7098014a kçtvàbhiùekaü sutayor yuktaü ràghavayor dhanaiþ 7098014c tavànugamane ràjan viddhi màü kçtani÷cayam 7098015a na cànyad atra vaktavyaü dustaraü tava ÷àsanam 7098015c tyaktuü nàrhasi màü vãra bhaktimantaü vi÷eùataþ 7098016a tasya tàü buddhim aklãbàü vij¤àya raghunandanaþ 7098016c bàóham ity eva ÷atrughnaü ràmo vacanam abravãt 7098017a tasya vàkyasya vàkyànte vànaràþ kàmaråpiõaþ 7098017c çkùaràkùasasaüghà÷ ca samàpetur aneka÷aþ 7098018a devaputrà çùisutà gandharvàõàü sutàs tathà 7098018c ràma kùayaü viditvà te sarva eva samàgatàþ 7098019a te ràmam abhivàdyàhuþ sarva eva samàgatàþ 7098019c tavànugamane ràjan saüpràptàþ sma mahàya÷aþ 7098020a yadi ràma vinàsmàbhir gacches tvaü puruùarùabha 7098020c yamadaõóam ivodyamya tvayà sma vinipàtitàþ 7098021a evaü teùàü vacaþ ÷rutvà çùkavànararakùasàm 7098021c vibhãùaõam athovàca madhuraü ÷lakùõayà girà 7098022a yàvat prajà dhariùyanti tàvat tvaü vai vibhãùaõa 7098022c ràkùasendra mahàvãrya laïkàsthaþ svaü dhariùyasi 7098023a prajàþ saürakùa dharmeõa nottaraü vaktum arhasi 7098024a tam evam uktvà kàkutstho hanåmantam athàbravãt 7098024c jãvite kçtabuddhis tvaü mà pratij¤àü vilopaya 7098025a matkathàþ pracariùyanti yàval loke harã÷vara 7098025c tàvat tvaü dhàrayan pràõàn pratij¤àm anupàlaya 7098026a tathaivam uktvà kàkutsthaþ sarvàüs tàn çkùavànaràn 7098026c mayà sàrdhaü prayàteti tadà tàn ràghavo 'bravãt 7099001a prabhàtàyàü tu ÷arvaryàü pçthuvakùà mahàya÷àþ 7099001c ràmaþ kamalapatràkùaþ purodhasam athàbravãt 7099002a agnihotraü vrajatv agre sarpir jvalitapàvakam 7099002c vàjapeyàtapatraü ca ÷obhayànaü mahàpatham 7099003a tato vasiùñhas tejasvã sarvaü nirava÷eùataþ 7099003c cakàra vidhivad dharmyaü mahàpràsthànikaü vidhim 7099004a tataþ kùaumàmbaradharo brahma càvartayan param 7099004c ku÷àn gçhãtvà pàõibhyàü prasajya prayayàv atha 7099005a avyàharan kva cit kiü cin ni÷ceùño niþsukhaþ pathi 7099005c nirjagàma gçhàt tasmàd dãpyamàno yathàü÷umàn 7099006a ràmasya pàr÷ve savye tu padmà ÷rãþ susamàhità 7099006c dakùiõe hrãr vi÷àlàkùã vyavasàyas tathàgrataþ 7099007a ÷arà nànàvidhà÷ càpi dhanur àyatavigraham 7099007c anuvrajanti kàkutsthaü sarve puruùavigrahàþ 7099008a vedà bràhmaõaråpeõa sàvitrã sarvarakùiõã 7099008c oükàro 'tha vaùañkàraþ sarve ràmam anuvratàþ 7099009a çùaya÷ ca mahàtmànaþ sarva eva mahãsuràþ 7099009c anvagacchanta kàkutsthaü svargadvàram upàgatam 7099010a taü yàntam anuyànti sma antaþpuracaràþ striyaþ 7099010c savçddhabàladàsãkàþ savarùavarakiükaràþ 7099011a sàntaþpura÷ ca bharataþ ÷atrughnasahito yayau 7099011c ràmavratam upàgamya ràghavaü samanuvratàþ 7099012a tato viprà mahàtmànaþ sàgnihotràþ samàhitàþ 7099012c saputradàràþ kàkutstham anvagacchan mahàmatim 7099013a mantriõo bhçtyavargà÷ ca saputràþ sahabàndhavàþ 7099013c sànugà ràghavaü sarve anvagacchan prahçùñavat 7099014a tataþ sarvàþ prakçtayo hçùñapuùñajanàvçtàþ 7099014c anujagmuþ pragacchantaü ràghavaü guõara¤jitàþ 7099015a snàtaü pramuditaü sarvaü hçùñapuùpam anuttamam 7099015c dçptaü kilikilà÷abdaiþ sarvaü ràmam anuvratam 7099016a na tatra ka÷ cid dãno 'bhåd vrãóito vàpi duþkhitaþ 7099016c hçùñaü pramuditaü sarvaü babhåva paramàdbhutam 7099017a draùñukàmo 'tha niryàõaü ràj¤o jànapado janaþ 7099017c saüpràptaþ so 'pi dçùñvaiva saha sarvair anuvrataþ 7099018a çkùavànararakùàüsi janà÷ ca puravàsinaþ 7099018c agachan parayà bhaktyà pçùñhataþ susamàhitàþ 7100001a adhyardhayojanaü gatvà nadãü pa÷càn mukhà÷ritàm 7100001c sarayåü puõyasalilàü dadar÷a raghunandanaþ 7100002a atha tasmin muhårte tu brahmà lokapitàmahaþ 7100002c sarvaiþ parivçto devair çùibhi÷ ca mahàtmabhiþ 7100003a àyayau yatra kàkutsthaþ svargàya samupasthitaþ 7100003c vimàna÷atakoñãbhir divyàbhir abhisaüvçtaþ 7100004a papàta puùpavçùñi÷ ca vàyumuktà mahaughavat 7100005a tasmiüs tårya÷atàkãrõe gandharvàpsarasaükule 7100005c sarayåsalilaü ràmaþ padbhyàü samupacakrame 7100006a tataþ pitàmaho vàõãm antarikùàd abhàùata 7100006c àgaccha viùõo bhadraü te diùñyà pràpto 'si ràghava 7100007a bhràtçbhiþ saha devàbhaiþ pravi÷asva svakàü tanum 7100007c vaiùõavãü tàü mahàtejas tad àkà÷aü sanàtanam 7100008a tvaü hi lokagatir deva na tvàü ke cit prajànate 7100008c çte màyàü vi÷àlàkùa tava pårvaparigrahàm 7100009a tvam acintyaü mahad bhåtam akùayaü sarvasaügraham 7100009c yàm icchasi mahàtejas tàü tanuü pravi÷a svayam 7100010a pitàmahavacaþ ÷rutvà vini÷citya mahàmatiþ 7100010c vive÷a vaiùõavaü tejaþ sa÷arãraþ sahànujaþ 7100011a tato viùõugataü devaü påjayanti sma devatàþ 7100011c sàdhyà marudgaõà÷ caiva sendràþ sàgnipurogamàþ 7100012a ye ca divyà çùigaõà gandharvàpsarasa÷ ca yàþ 7100012c suparõanàgayakùà÷ ca daityadànavaràkùasàþ 7100013a sarvaü hçùñaü pramuditaü sarvaü pårõamanoratham 7100013c sàdhu sàdhv iti tat sarvaü tridivaü gatakalmaùam 7100014a atha viùõur mahàtejàþ pitàmaham uvàca ha 7100014c eùàü lokठjanaughànàü dàtum arhasi suvrata 7100015a ime hi sarve snehàn màm anuyàtà manasvinaþ 7100015c bhaktà bhàjayitavyà÷ ca tyaktàtmàna÷ ca matkçte 7100016a tac chrutvà viùõuvacanaü brahmà lokaguruþ prabhuþ 7100016c lokàn sàntànikàn nàma yàsyantãme samàgatàþ 7100017a yac ca tiryaggataü kiü cid ràmam evànucintayat 7100017c pràõàüs tyakùyati bhaktyà vai saütàne tu nivatsyati 7100017e sarvair eva guõair yukte brahmalokàd anantare 7100018a vànarà÷ ca svakàü yonim çkùà÷ caiva tathà yayuþ 7100018c yebhyo viniþsçtà ye ye suràdibhyaþ susaübhavàþ 7100019a çùibhyo nàgayakùebhyas tàüs tàn eva prapedire 7100019c tathoktavati deve÷e gopratàram upàgatàþ 7100020a bhejire sarayåü sarve harùapårõà÷ruviklavàþ 7100020c avagàhya jalaü yo yaþ pràõã hy àsãt prahçùñavat 7100021a mànuùaü deham utsçjya vimànaü so 'dhyarohata 7100021c tiryagyonigatà÷ càpi saüpràptàþ sarayåjalam 7100022a divyà divyena vapuùà devà dãptà ivàbhavan 7100022c gatvà tu sarayåtoyaü sthàvaràõi caràõi ca 7100023a pràpya tat toyavikledaü devalokam upàgaman 7100023c devànàü yasya yà yonir vànarà çùka ràkùasàþ 7100024a tàm eva vivi÷uþ sarve devàn nikùipya càmbhasi 7100024c tathà svargagataü sarvaü kçtvà lokagurur divam 7100025a jagàma trida÷aiþ sàrdhaü hçùñair hçùño mahàmatiþ