% Ràmàyaõa: Yuddhakàõóa % % This file generated by % rconv ../tokunaga/nr6.e % April 28, 1995: 1.10 p.m. % 6001001a ÷rutvà hanumato vàkyaü yathàvad abhibhàùitam 6001001c ràmaþ prãtisamàyukto vàkyam uttaram abravãt 6001002a kçtaü hanumatà kàryaü sumahad bhuvi duùkaram 6001002c manasàpi yad anyena na ÷akyaü dharaõãtale 6001003a na hi taü paripa÷yàmi yas tareta mahàrõavam 6001003c anyatra garuõàd vàyor anyatra ca hanåmataþ 6001004a devadànavayakùàõàü gandharvoragarakùasàm 6001004c apradhçùyàü purãü laïkàü ràvaõena surakùitàm 6001005a praviùñaþ sattvam à÷ritya jãvan ko nàma niùkramet 6001005c ko vi÷et suduràdharùàü ràkùasai÷ ca surakùitàm 6001005e yo vãryabalasaüpanno na samaþ syàd dhanåmataþ 6001006a bhçtyakàryaü hanumatà sugrãvasya kçtaü mahat 6001006c evaü vidhàya svabalaü sadç÷aü vikramasya ca 6001007a yo hi bhçtyo niyuktaþ san bhartrà karmaõi duùkare 6001007c kuryàt tadanuràgeõa tam àhuþ puruùottamam 6001008a niyukto nçpateþ kàryaü na kuryàd yaþ samàhitaþ 6001008c bhçtyo yuktaþ samartha÷ ca tam àhuþ puruùàdhamam 6001009a tanniyoge niyuktena kçtaü kçtyaü hanåmatà 6001009c na càtmà laghutàü nãtaþ sugrãva÷ càpi toùitaþ 6001010a ahaü ca raghuvaü÷a÷ ca lakùmaõa÷ ca mahàbalaþ 6001010c vaidehyà dar÷anenàdya dharmataþ parirakùitàþ 6001011a idaü tu mama dãnasyà mano bhåyaþ prakarùati 6001011c yad ihàsya priyàkhyàtur na kurmi sadç÷aü priyam 6001012a eùa sarvasvabhåtas tu pariùvaïgo hanåmataþ 6001012c mayà kàlam imaü pràpya dattas tasya mahàtmanaþ 6001013a sarvathà sukçtaü tàvat sãtàyàþ parimàrgaõam 6001013c sàgaraü tu samàsàdya punar naùñaü mano mama 6001014a kathaü nàma samudrasya duùpàrasya mahàmbhasaþ 6001014c harayo dakùiõaü pàraü gamiùyanti samàhitàþ 6001015a yady apy eùa tu vçttànto vaidehyà gadito mama 6001015c samudrapàragamane harãõàü kim ivottaram 6001016a ity uktvà ÷okasaübhrànto ràmaþ ÷atrunibarhaõaþ 6001016c hanåmantaü mahàbàhus tato dhyànam upàgamat 6002001a taü tu ÷okaparidyånaü ràmaü da÷arathàtmajam 6002001c uvàca vacanaü ÷rãmàn sugrãvaþ ÷okanà÷anam 6002002a kiü tvaü saütapyase vãra yathànyaþ pràkçtas tathà 6002002c maivaü bhås tyaja saütàpaü kçtaghna iva sauhçdam 6002003a saütàpasya ca te sthànaü na hi pa÷yàmi ràghava 6002003c pravçttàv upalabdhàyàü j¤àte ca nilaye ripoþ 6002004a dhçtimठ÷àstravit pràj¤aþ paõóita÷ càsi ràghava 6002004c tyajemàü pàpikàü buddhiü kçtvàtmevàrthadåùaõãm 6002005a samudraü laïghayitvà tu mahànakrasamàkulam 6002005c laïkàm àrohayiùyàmo haniùyàma÷ ca te ripum 6002006a nirutsàhasya dãnasya ÷okaparyàkulàtmanaþ 6002006c sarvàrthà vyavasãdanti vyasanaü càdhigacchati 6002007a ime ÷åràþ samarthà÷ ca sarve no hariyåthapàþ 6002007c tvatpriyàrthaü kçtotsàhàþ praveùñum api pàvakam 6002008a eùàü harùeõa jànàmi tarka÷ càsmin dçóho mama 6002008c vikrameõa samàneùye sãtàü hatvà yathà ripum 6002009a setur atra yathà vadhyed yathà pa÷yema tàü purãm 6002009c tasya ràkùasaràjasya tathà tvaü kuru ràghava 6002010a dçùñvà tàü hi purãü laïkàü trikåña÷ikhare sthitàm 6002010c hataü ca ràvaõaü yuddhe dar÷anàd upadhàraya 6002011a setubaddhaþ samudre ca yàval laïkà samãpataþ 6002011c sarvaü tãrõaü ca vai sainyaü jitam ity upadhàryatàm 6002012a ime hi samare ÷årà harayaþ kàmaråpiõaþ 6002012c tad alaü viklavà buddhã ràjan sarvàrthanà÷anã 6002013a puruùasya hi loke 'smi¤ ÷okaþ ÷auryàpakarùaõaþ 6002013c yat tu kàryaü manuùyeõa ÷auõóãryam avalambatà 6002013e ÷åràõàü hi manuùyàõàü tvadvidhànàü mahàtmanàm 6002014a vinaùñe và pranaùñe và ÷okaþ sarvàrthanà÷anaþ 6002014c tvaü tu buddhimatàü ÷reùñhaþ sarva÷àstràrthakovidaþ 6002015a madvidhaiþ sacivaiþ sàrtham ariü jetum ihàrhasi 6002015c na hi pa÷yàmy ahaü kaü cit triùu lokeùu ràghava 6002016a gçhãtadhanuùo yas te tiùñhed abhimukho raõe 6002016c vànareùu samàsaktaü na te kàryaü vipatsyate 6002017a aciràd drakùyase sãtàü tãrtvà sàgaram akùayam 6002017c tad alaü ÷okam àlambya krodham àlamba bhåpate 6002018a ni÷ceùñàþ kùatriyà mandàþ sarve caõóasya bibhyati 6002018c laïganàrthaü ca ghorasya samudrasya nadãpateþ 6002019a sahàsmàbhir ihopetaþ såkùmabuddhir vicàraya 6002019c ime hi samare ÷årà harayaþ kàmaråpiõaþ 6002020a tàn arãn vidhamiùyanti ÷ilàpàdapavçùñibhiþ 6002020c kathaü cit paripa÷yàmas te vayaü varuõàlayam 6002021a kim uktvà bahudhà càpi sarvathà vijayã bhavàn 6003001a sugrãvasya vacaþ ÷rutvà hetumat paramàrthavit 6003001c pratijagràha kàkutstho hanåmantam athàbravãt 6003002a tarasà setubandhena sàgarocchoùaõena và 6003002c sarvathà susamartho 'smi sàgarasyàsya laïghane 6003003a kati durgàõi durgàyà laïkàyàs tad bravãhi me 6003003c j¤àtum icchàmi tat sarvaü dar÷anàd iva vànara 6003004a balasya parimàõaü ca dvàradurgakriyàm api 6003004c gupti karma ca laïkàyà rakùasàü sadanàni ca 6003005a yathàsukhaü yathàvac ca laïkàyàm asi dçùñavàn 6003005c saram àcakùva tattvena sarvathà ku÷alo hy asi 6003006a ÷rutvà ràmasya vacanaü hanåmàn màrutàtmajaþ 6003006c vàkyaü vàkyavidàü ÷reùñho ràmaü punar athàbravãt 6003007a ÷råyatàü sarvam àkhyàsye durgakarmavidhànataþ 6003007c guptà purã yathà laïkà rakùità ca yathà balaiþ 6003008a paràü samçddhiü laïkàyàþ sàgarasya ca bhãmatàm 6003008c vibhàgaü ca balaughasya nirde÷aü vàhanasya ca 6003009a prahçùñà mudità laïkà mattadvipasamàkulà 6003009c mahatã rathasaüpårõà rakùogaõasamàkulà 6003010a dçóhabaddhakavàñàni mahàparighavanti ca 6003010c dvàràõi vipulàny asyà÷ catvàri sumahànti ca 6003011a vapreùåpalayantràõi balavanti mahànti ca 6003011c àgataü parasainyaü tais tatra pratinivàryate 6003012a dvàreùu saüskçtà bhãmàþ kàlàyasamayàþ ÷itàþ 6003012c ÷ata÷o rocità vãraiþ ÷ataghnyo rakùasàü gaõaiþ 6003013a sauvarõa÷ ca mahàüs tasyàþ pràkàro duùpradharùaõaþ 6003013c maõividrumavaidåryamuktàvicaritàntaraþ 6003014a sarvata÷ ca mahàbhãmàþ ÷ãtatoyà mahà÷ubhàþ 6003014c agàdhà gràhavatya÷ ca parikhà mãnasevitàþ 6003015a dvàreùu tàsàü catvàraþ saükramàþ paramàyatàþ 6003015c yantrair upetà bahubhir mahadbhir dçóhasaüdhibhiþ 6003016a tràyante saükramàs tatra parasainyàgame sati 6003016c yantrais tair avakãryante parikhàsu samantataþ 6003017a ekas tv akampyo balavàn saükramaþ sumahàdçóhaþ 6003017c kà¤canair bahubhiþ stambhair vedikàbhi÷ ca ÷obhitaþ 6003018a svayaü prakçtisaüpanno yuyutså ràma ràvaõaþ 6003018c utthita÷ càpramatta÷ ca balànàm anudar÷ane 6003019a laïkà purã niràlambà devadurgà bhayàvahà 6003019c nàdeyaü pàrvataü vanyaü kçtrimaü ca caturvidham 6003020a sthità pàre samudrasya dårapàrasya ràghava 6003020c naupatha÷ càpi nàsty atra niràde÷a÷ ca sarvataþ 6003021a ÷ailàgre racità durgà sà pår devapuropamà 6003021c vàjivàraõasaüpårõà laïkà paramadurjayà 6003022a parighà÷ ca ÷ataghnya÷ ca yantràõi vividhàni ca 6003022c ÷obhayanti purãü laïkàü ràvaõasya duràtmanaþ 6003023a ayutaü rakùasàm atra pa÷cimadvàram à÷ritam 6003023c ÷ålahastà duràdharùàþ sarve khaógàgrayodhinaþ 6003024a niyutaü rakùasàm atra dakùiõadvàram à÷ritam 6003024c caturaïgeõa sainyena yodhàs tatràpy anuttamàþ 6003025a prayutaü rakùasàm atra pårvadvàraü samà÷ritam 6003025c carmakhaógadharàþ sarve tathà sarvàstrakovidàþ 6003026a arbudaü rakùasàm atra uttaradvàram à÷ritam 6003026c rathina÷ cà÷vavàhà÷ ca kulaputràþ supåjitàþ 6003027a ÷ataü ÷atasahasràõàü madhyamaü gulmam à÷ritam 6003027c yàtudhànà duràdharùàþ sàgrakoñi÷ ca rakùasàm 6003028a te mayà saükramà bhagnàþ parikhà÷ càvapåritàþ 6003028c dagdhà ca nagarã laïkà pràkàrà÷ càvasàditàþ 6003029a yena kena tu màrgeõa taràma varuõàlayam 6003029c hateti nagarã laïkàü vànarair avadhàryatàm 6003030a aïgado dvivido maindo jàmbavàn panaso nalaþ 6003030c nãlaþ senàpati÷ caiva bala÷eùeõa kiü tava 6003031a plavamànà hi gatvà tàü ràvaõasya mahàpurãm 6003031c saprakàràü sabhavanàm ànayiùyanti maithilãm 6003032a evam àj¤àpaya kùipraü balànàü sarvasaügraham 6003032c muhårtena tu yuktena prasthànam abhirocaya 6004001a ÷rutvà hanåmato vàkyaü yathàvad anupårva÷aþ 6004001c tato 'bravãn mahàtejà ràmaþ satyaparàkramaþ 6004002a yàü nivedayase laïkàü purãü bhãmasya rakùasaþ 6004002c kùipram enàü vadhiùyàmi satyam etad bravãmi te 6004003a asmin muhårte sugrãva prayàõam abhirocaye 6004003c yukto muhårto vijayaþ pràpto madhyaü divàkaraþ 6004004a uttarà phalgunã hy adya ÷vas tu hastena yokùyate 6004004c abhiprayàma sugrãva sarvànãkasamàvçtàþ 6004005a nimittàni ca dhanyàni yàni pràdurbhavanti me 6004005c nihatya ràvaõaü sãtàm ànayiùyàmi jànakãm 6004006a upariùñàd dhi nayanaü sphuramàõam idaü mama 6004006c vijayaü samanupràptaü ÷aüsatãva manoratham 6004007a agre yàtu balasyàsya nãlo màrgam avekùitum 6004007c vçtaþ ÷atasahasreõa vànaràõàü tarasvinàm 6004008a phalamålavatà nãla ÷ãtakànanavàriõà 6004008c pathà madhumatà cà÷u senàü senàpate naya 6004009a dåùayeyur duràtmànaþ pathi målaphalodakam 6004009c ràkùasàþ parirakùethàs tebhyas tvaü nityam udyataþ 6004010a nimneùu vanadurgeùu vaneùu ca vanaukasaþ 6004010c abhiplutyàbhipa÷yeyuþ pareùàü nihataü balam 6004011a sàgaraughanibhaü bhãmam agrànãkaü mahàbalàþ 6004011c kapisiühà prakarùantu ÷ata÷o 'tha sahasra÷aþ 6004012a gaja÷ ca girisaükà÷o gavaya÷ ca mahàbalaþ 6004012c gavàkùa÷ càgrato yàntu gavàü dçptà ivarùabhàþ 6004013a yàtu vànaravàhinyà vànaraþ plavatàü patiþ 6004013c pàlayan dakùiõaü pàr÷vam çùabho vànararùabhaþ 6004014a gandhahastãva durdharùas tarasvã gandhamàdanaþ 6004014c yàtu vànaravàhinyàþ savyaü pàr÷vam adhiùñhitaþ 6004015a yàsyàmi balamadhye 'haü balaugham abhiharùayan 6004015c adhiruhya hanåmantam airàvatam ive÷varaþ 6004016a aïgadenaiùa saüyàtu lakùmaõa÷ càntakopamaþ 6004016c sàrvabhaumeõa bhåte÷o draviõàdhipatir yathà 6004017a jàmbavàü÷ ca suùeõa÷ ca vegadar÷ã ca vànaraþ 6004017c çkùaràjo mahàsattvaþ kukùiü rakùantu te trayaþ 6004018a ràghavasya vacaþ ÷rutvà sugrãvo vàhinãpatiþ 6004018c vyàdide÷a mahàvãryàn vànaràn vànararùabhaþ 6004019a te vànaragaõàþ sarve samutpatya yuyutsavaþ 6004019c guhàbhyaþ ÷ikharebhya÷ ca à÷u pupluvire tadà 6004020a tato vànararàjena lakùmaõena ca påjitaþ 6004020c jagàma ràmo dharmàtmà sasainyo dakùiõàü di÷am 6004021a ÷ataiþ ÷atasahasrai÷ ca koñãbhir ayutair api 6004021c vàraõàbhi÷ ca haribhir yayau parivçtas tadà 6004022a taü yàntam anuyàti sma mahatã harivàhinã 6004023a hçùñàþ pramuditàþ sarve sugrãveõàbhipàlitàþ 6004023c àplavantaþ plavanta÷ ca garjanta÷ ca plavaügamàþ 6004023e kùvelanto ninadanta÷ ca jagmur vai dakùiõàü di÷am 6004024a bhakùayantaþ sugandhãni madhåni ca phalàni ca 6004024c udvahanto mahàvçkùàn ma¤jarãpu¤jadhàriõaþ 6004025a anyonyaü sahasà dçùñà nirvahanti kùipanti ca 6004025c patanta÷ cotpatanty anye pàtayanty apare paràn 6004026a ràvaõo no nihantavyaþ sarve ca rajanãcaràþ 6004026c iti garjanti harayo ràghavasya samãpataþ 6004027a purastàd çùabho vãro nãlaþ kumuda eva ca 6004027c pathànaü ÷odhayanti sma vànarair bahubhiþ saha 6004028a madhye tu ràjà sugrãvo ràmo lakùmaõa eva ca 6004028c bahubhir balibhir bhãmair vçtàþ ÷atrunibarhaõaþ 6004029a hariþ ÷atabalir vãraþ koñãbhir da÷abhir vçtaþ 6004029c sarvàm eko hy avaùñabhya rarakùa harivàhinãm 6004030a koñã÷ataparãvàraþ kesarã panaso gajaþ 6004030c arka÷ càtibalaþ pàr÷vam ekaü tasyàbhirakùati 6004031a suùeõo jàmbavàü÷ caiva çkùair bahubhir àvçtaþ 6004031c sugrãvaü purataþ kçtvà jaghanaü saürarakùatuþ 6004032a teùàü senàpatir vãro nãlo vànarapuügavaþ 6004032c saüpatan patatàü ÷reùñhas tad balaü paryapàlayat 6004033a darãmikhaþ prajaïgha÷ ca jambho 'tha rabhasaþ kapiþ 6004033c sarvata÷ ca yayur vãràs tvarayantaþ plavaügamàn 6004034a evaü te hari÷àrdålà gacchanto baladarpitàþ 6004034c apa÷yaüs te giri÷reùñhaü sahyaü drumalatàyutam 6004035a sàgaraughanibhaü bhãmaü tad vànarabalaü mahat 6004035c niþsasarpa mahàghoùaü bhãmavega ivàrõavaþ 6004036a tasya dà÷aratheþ pàr÷ve ÷åràs te kapiku¤jaràþ 6004036c tårõam àpupluvuþ sarve sada÷và iva coditàþ 6004037a kapibhyàm uhyamànau tau ÷u÷ubhate nararùabhau 6004037c mahadbhyàm iva saüspçùñau gràhàbhyàü candrabhàskarau 6004038a tam aïgadagato ràmaü lakùmaõaþ ÷ubhayà girà 6004038c uvàca pratipårõàrthaþ smçtimàn pratibhànavàn 6004039a hçtàm avàpya vaidehãü kùipraü hatvà ca ràvaõam 6004039c samçddhàrthaþ samçddhàrthàm ayodhyàü pratiyàsyasi 6004040a mahànti ca nimittàni divi bhåmau ca ràghava 6004040c ÷ubhànti tava pa÷yàmi sarvàõy evàrthasiddhaye 6004041a anu vàti ÷ubho vàyuþ senàü mçduhitaþ sukhaþ 6004041c pårõavalgusvarà÷ ceme pravadanti mçgadvijàþ 6004042a prasannà÷ ca di÷aþ sarvà vimala÷ ca divàkaraþ 6004042c u÷anà ca prasannàrcir anu tvàü bhàrgavo gataþ 6004043a brahmarà÷ir vi÷uddha÷ ca ÷uddhà÷ ca paramarùayaþ 6004043c arciùmantaþ prakà÷ante dhruvaü sarve pradakùiõam 6004044a tri÷aïkur vimalo bhàti ràjarùiþ sapurohitaþ 6004044c pitàmahavaro 'smàkam iùkvàkåõàü mahàtmanàm 6004045a vimale ca prakà÷ete vi÷àkhe nirupadrave 6004045c nakùatraü param asmàkam ikùvàkåõàü mahàtmanàm 6004046a nairçtaü nairçtànàü ca nakùatram abhipãóyate 6004046c målaü målavatà spçùñaü dhåpyate dhåmaketunà 6004047a saraü caitad vinà÷àya ràkùasànàm upasthitam 6004047c kàle kàlagçhãtànàü nakatraü grahapãóitam 6004048a prasannàþ surasà÷ càpo vanàni phalavanti ca 6004048c pravànty abhyadhikaü gandhà yathartukusumà drumàþ 6004049a vyåóhàni kapisainyàni prakà÷ante 'dhikaü prabho 6004049c devànàm iva sainyàni saügràme tàrakàmaye 6004050a evam àrya samãkùyaitàn prãto bhavitum arhasi 6004050c iti bhràtaram à÷vàsya hçùñaþ saumitrir abravãt 6004051a athàvçtya mahãü kçtsnàü jagàma mahatã camåþ 6004051c çkùavànara÷àrdålair nakhadaüùñràyudhair vçtà 6004052a karàgrai÷ caraõàgrai÷ ca vànarair uddhataü rajaþ 6004052c bhaumam antardadhe lokaü nivàrya savituþ prabhàm 6004053a sà sma yàti divàràtraü mahatã harivàhinã 6004053c hçùñapramudità senà sugrãveõàbhirakùità 6004054a vanaràs tvaritaü yànti sarve yuddhàbhinandanaþ 6004054c mumokùayiùavaþ sãtàü muhårtaü kvàpi nàsata 6004055a tataþ pàdapasaübàdhaü nànàmçgasamàkulam 6004055c sahyaparvatam àsedur malayaü ca mahã dharam 6004056a kànanàni vicitràõi nadãprasravaõàni ca 6004056c pa÷yann api yayau ràmaþ sahyasya malayasya ca 6004057a campakàüs tilakàü÷ cåtàn a÷okàn sinduvàrakàn 6004057c karavãràü÷ ca timi÷àn bha¤janti sma plavaügamàþ 6004058a phalàny amçtagandhãni målàni kusumàni ca 6004058c bubhujur vànaràs tatra pàdapànàü balotkañàþ 6004059a droõamàtrapramàõàni lambamànàni vànaràþ 6004059c yayuþ pibanto hçùñàs te madhåni madhupiïgalàþ 6004060a pàdapàn avabha¤janto vikarùantas tathà latàþ 6004060c vidhamanto girivaràn prayayuþ plavagarùabhàþ 6004061a vçkùebhyo 'nye tu kapayo nardanto madhudarpitàþ 6004061c anye vçkùàn prapadyante prapatanty api càpare 6004062a babhåva vasudhà tais tu saüpårõà haripuügavaiþ 6004062c yathà kamalakedàraiþ pakvair iva vasuüdharà 6004063a mahendram atha saüpràpya ràmo ràjãvalocanaþ 6004063c adhyàrohan mahàbàhuþ ÷ikharaü drumabhåùitam 6004064a tataþ ÷ikharam àruhya ràmo da÷arathàtmajaþ 6004064c kårmamãnasamàkãrõam apa÷yat salilà÷ayam 6004065a te sahyaü samatikramya malayaü ca mahàgirim 6004065c àsedur ànupårvyeõa samudraü bhãmaniþsvanam 6004066a avaruhya jagàmà÷u velàvanam anuttamam 6004066c ràmo ramayatàü ÷reùñhaþ sasugrãvaþ salakùmaõaþ 6004067a atha dhautopalatalàü toyaughaiþ sahasotthitaiþ 6004067c velàm àsàdya vipulàü ràmo vacanam abravãt 6004068a ete vayam anupràptàþ sugrãva varuõàlayam 6004068c ihedànãü vicintà sà yà na pårvaü samutthità 6004069a ataþ paramatãro 'yaü sàgaraþ saritàü pati 6004069c na càyam anupàyena ÷akyas taritum arõavaþ 6004070a tad ihaiva nive÷o 'stu mantraþ praståyatàm iha 6004070c yathedaü vànarabalaü paraü pàram avàpnuyàt 6004071a itãva sa mahàbàhuþ sãtàharaõakar÷itaþ 6004071c ràmaþ sàgaram àsàdya vàsam àj¤àpayat tadà 6004072a saüpràpto mantrakàlo naþ sàgarasyeha laïghane 6004072c svàü svàü senàü samutsçjya mà ca ka÷ cit kuto vrajet 6004072e gacchantu vànaràþ ÷årà j¤eyaü channaü bhayaü ca naþ 6004073a ràmasya vacanaü ÷rutvà sugrãvaþ sahalakùmaõaþ 6004073c senàü nyave÷ayat tãre sàgarasya drumàyute 6004074a viraràja samãpasthaü sàgarasya tu tad balam 6004074c madhupàõóujalaþ ÷rãmàn dvitãya iva sàgaraþ 6004075a velàvanam upàgamya tatas te haripuügavàþ 6004075c viniviùñàþ paraü pàraü kàïkùamàõà mahodadheþ 6004076a sà mahàrõavam àsàdya hçùñà vànaravàhinã 6004076c vàyuvegasamàdhåtaü pa÷yamànà mahàrõavam 6004077a dårapàram asaübàdhaü rakùogaõaniùevitam 6004077c pa÷yanto varuõàvàsaü niùedur hariyåthapàþ 6004078a caõóanakragrahaü ghoraü kùapàdau divasakùaye 6004078c candrodaye samàdhåtaü praticandrasamàkulam 6004079a caõóànilamahàgràhaiþ kãrõaü timitimiügilaiþ 6004079c dãptabhogair ivàkrãrõaü bhujaügair varuõàlayam 6004080a avagàóhaü mahàsattair nànà÷ailasamàkulam 6004080c durgaü drugam amàrgaü tam agàdham asuràlayam 6004081a makarair nàgabhogai÷ ca vigàóhà vàtalohitàþ 6004081c utpetu÷ ca nipetu÷ ca pravçddhà jalarà÷ayaþ 6004082a agnicårõam ivàviddhaü bhàskaràmbumanoragam 6004082c suràriviùayaü ghoraü pàtàlaviùamaü sadà 6004083a sàgaraü càmbaraprakhyam ambaraü sàgaropamam 6004083c sàgaraü càmbaraü ceti nirvi÷eùam adç÷yata 6004084a saüpçktaü nabhasà hy ambhaþ saüpçktaü ca nabho 'mbhasà 6004084c tàdçgråpe sma dç÷yete tàrà ratnasamàkule 6004085a samutpatitameghasya vãcci màlàkulasya ca 6004085c vi÷eùo na dvayor àsãt sàgarasyàmbarasya ca 6004086a anyonyair àhatàþ saktàþ sasvanur bhãmaniþsvanàþ 6004086c årmayaþ sindhuràjasya mahàbherya ivàhave 6004087a ratnaughajalasaünàdaü viùaktam iva vàyunà 6004087c utpatantam iva kruddhaü yàdogaõasamàkulam 6004088a dadç÷us te mahàtmàno vàtàhatajalà÷ayam 6004088c aniloddhåtam àkà÷e pravalgatam ivormibhiþ 6004088e bhràntormijalasaünàdaü pralolam iva sàgaram 6005001a sà tu nãlena vidhivat svàrakùà susamàhità 6005001c sàgarasyottare tãre sàdhu senà nive÷ità 6005002a mainda÷ ca dvividha÷ cobhau tatra vànarapuügavau 6005002c viceratu÷ ca tàü senàü rakùàrthaü sarvato di÷am 6005003a niviùñàyàü tu senàyàü tãre nadanadãpateþ 6005003c pàr÷vasthaü lakùmaõaü dçùñvà ràmo vacanam abravãt 6005004a ÷oka÷ ca kila kàlena gacchatà hy apagacchati 6005004c mama càpa÷yataþ kàntàm ahany ahani vardhate 6005005a na me duþkhaü priyà dåre na me duþkhaü hçteti ca 6005005c etad evànu÷ocàmi vayo 'syà hy ativartate 6005006a vàhi vàta yataþ kanyà tàü spçùñvà màm api spç÷a 6005006c tvayi me gàtrasaüspar÷a÷ candre dçùñisamàgamaþ 6005007a tan me dahati gàtràõi viùaü pãtam ivà÷aye 6005007c hà nàtheti priyà sà màü hriyamàõà yad abravãt 6005008a tadviyogendhanavatà taccintàvipulàrciùà 6005008c ràtriü divaü ÷arãraü me dahyate madanàgninà 6005009a avagàhyàrõavaü svapsye saumitre bhavatà vinà 6005009c kathaü cit prajvalan kàmaþ samàsuptaü jale dahet 6005010a bahv etat kàmayànasya ÷akyam etena jãvitum 6005010c yad ahaü sà ca vàmorur ekàü dharaõim à÷ritau 6005011a kedàrasyeva kedàraþ sodakasya nirådakaþ 6005011c upasnehena jãvàmi jãvantãü yac chçõomi tàm 6005012a kadà tu khalu sus÷oõãü ÷atapatràyatekùaõàm 6005012c vijitya ÷atrån drakùyàmi sãtàü sphãtàm iva ÷riyam 6005013a kadà nu càrubimbauùñhaü tasyàþ padmam ivànanam 6005013c ãùadunnamya pàsyàmi rasàyanam ivàturaþ 6005014a tau tasyàþ saühatau pãnau stanau tàlaphalopamau 6005014c kadà nu khalu sotkampau hasantyà màü bhajiùyataþ 6005015a sà nånam asitàpàïgã rakùomadhyagatà satã 6005015c mannàthà nàthahãneva tràtàraü nàdhigacchati 6005016a kadà vikùobhya rakùàüsi sà vidhåyotpatiùyati 6005016c vidhåya jaladàn nãlठ÷a÷ilekhà ÷aratsv iva 6005017a svabhàvatanukà nånaü ÷okenàna÷anena ca 6005017c bhåyas tanutarà sãtà de÷akàlaviparyayàt 6005018a kadà nu ràkùasendrasya nidhàyorasi sàyakàn 6005018c sãtàü pratyàhariùyàmi ÷okam utsçjya mànasaü 6005019a kadà nu khalu màü sàdhvã sãtàmarasutopamà 6005019c sotkaõñhà kaõñham àlambya mokùyaty ànandajaü jalam 6005020a kadà ÷okam imaü ghoraü maithilã viprayogajam 6005020c sahasà vipramokùyàmi vàsaþ ÷ukletaraü yathà 6005021a evaü vilapatas tasya tatra ràmasya dhãmataþ 6005021c dinakùayàn mandavapur bhàskaro 'stam upàgamat 6005022a à÷vàsito lakùmaõena ràmaþ saüdhyàm upàsata 6005022c smaran kamalapatràkùãü sãtàü ÷okàkulãkçtaþ 6006001a laïkàyàü tu kçtaü karma ghoraü dçùñvà bhavàvaham 6006001c ràkùasendro hanumatà ÷akreõeva mahàtmanà 6006001e abravãd ràkùasàn sarvàn hriyà kiü cid avàïmukhaþ 6006002a dharùità ca praviùñà ca laïkà duùprasahà purã 6006002c tena vànaramàtreõa dçùñà sãtà ca jànakã 6006003a prasàdo dharùita÷ caityaþ pravarà ràkùasà hatàþ 6006003c àvilà ca purã laïkà sarvà hanumatà kçtà 6006004a kiü kariùyàmi bhadraü vaþ kiü và yuktam anantaram 6006004c ucyatàü naþ samarthaü yat kçtaü ca sukçtaü bhavet 6006005a mantramålaü hi vijayaü pràhur àryà manasvinaþ 6006005c tasmàd vai rocaye mantraü ràmaü prati mahàbalàþ 6006006a trividhàþ puruùà loke uttamàdhamamadhyamàþ 6006006c teùàü tu samavetànàü guõadoùaü vadàmy aham 6006007a mantribhir hitasaüyuktaiþ samarthair mantranirõaye 6006007c mitrair vàpi samànàrthair bàndhavair api và hitaiþ 6006008a sahito mantrayitvà yaþ karmàrambhàn pravartayet 6006008c daive ca kurute yatnaü tam àhuþ puruùottamam 6006009a eko 'rthaü vimç÷ed eko dharme prakurute manaþ 6006009c ekaþ kàryàõi kurute tam àhur madhyamaü naram 6006010a guõadoùàv ani÷citya tyaktvà daivavyapà÷rayam 6006010c kariùyàmãti yaþ kàryam upekùet sa naràdhamaþ 6006011a yatheme puruùà nityam uttamàdhamamadhyamàþ 6006011c evaü mantro 'pi vij¤eya uttamàdhamamadhyamaþ 6006012a aikamatyam upàgamya ÷àstradçùñena cakùuùà 6006012c mantriõo yatra nirastàs tam àhur mantram uttamam 6006013a bahvyo 'pi matayo gatvà mantriõo hy arthanirõaye 6006013c punar yatraikatàü pràptaþ sa mantro madhyamaþ smçtaþ 6006014a anyonyamatim àsthàya yatra saüpratibhàùyate 6006014c na caikamatye ÷reyo 'sti mantraþ so 'dhama ucyate 6006015a tasmàt sumantritaü sàdhu bhavanto mantrisattamàþ 6006015c kàryaü saüpratipadyantàm etat kçtyatamaü mama 6006016a vànaràõàü hi vãràõàü sahasraiþ parivàritaþ 6006016c ràmo 'bhyeti purãü laïkàm asmàkam uparodhakaþ 6006017a tariùyati ca suvyaktaü ràghavaþ sàgaraü sukham 6006017c tarasà yuktaråpeõa sànujaþ sabalànugaþ 6006018a asminn evaügate kàrye viruddhe vànaraiþ saha 6006018c hitaü pure ca sainye ca sarvaü saümantryatàü mama 6007001a ity uktà ràkùasendreõa ràkùasàs te mahàbalàþ 6007001c åcuþ prà¤jalayaþ sarve ràvaõaü ràkùase÷varam 6007002a ràjan parigha÷aktyçùñi÷ålapaññasasaükulam 6007002c sumahan no balaü kasmàd viùàdaü bhajate bhavàn 6007003a kailàsa÷ikharàvàsã yakùair bahubhir àvçtaþ 6007003c sumahat kadanaü kçtvà va÷yas te dhanadaþ kçtaþ 6007004a sa mahe÷varasakhyena ÷làghamànas tvayà vibho 6007004c nirjitaþ samare roùàl lokapàlo mahàbalaþ 6007005a vinihatya ca yakùaughàn vikùobhya ca vigçhya ca 6007005c tvayà kailàsa÷ikharàd vimànam idam àhçtam 6007006a mayena dànavendreõa tvadbhayàt sakhyam icchatà 6007006c duhità tava bhàryàrthe dattà ràkùasapuügava 6007007a dànavendro madhur nàma vãryotsikto duràsadaþ 6007007c vigçhya va÷am ànãtaþ kumbhãnasyàþ sukhàvahaþ 6007008a nirjitàs te mahàbàho nàgà gatvà rasàtalam 6007008c vàsukis takùakaþ ÷aïkho jañã ca va÷am àhçtàþ 6007009a akùayà balavanta÷ ca ÷årà labdhavaràþ punaþ 6007009c tvayà saüvatsaraü yuddhvà samare dànavà vibho 6007010a svabalaü samupà÷ritya nãtà va÷am ariüdama 6007010c màyà÷ càdhigatàs tatra bahavo ràkùasàdhipa 6007011a ÷årà÷ ca balavanta÷ ca varuõasya sutà raõe 6007011c nirjitàs te mahàbàho caturvidhabalànugàþ 6007012a mçtyudaõóamahàgràhaü ÷àlmalidvãpamaõóitam 6007012c avagàhya tvayà ràjan yamasya balasàgaram 6007013a jaya÷ ca viplulaþ pràpto mçtyu÷ ca pratiùedhitaþ 6007013c suyuddhena ca te sarve lokàs tatra sutoùitàþ 6007014a kùatriyair bahubhir vãraiþ ÷akratulyaparàkramaiþ 6007014c àsãd vasumatã pårõà mahadbhir iva pàdapaiþ 6007015a teùàü vãryaguõotsàhair na samo ràghavo raõe 6007015c prasahya te tvayà ràjan hatàþ paramadurjayàþ 6007016a ràjan nàpad ayukteyam àgatà pràkçtàj janàt 6007016c hçdi naiva tvayà kàryà tvaü vadhiùyasi ràghavam 6008001a tato nãlàmbudanibhaþ prahasto nàma ràkùasaþ 6008001c abravãt prà¤jalir vàkyaü ÷åraþ senàpatis tadà 6008002a devadànavagandharvàþ pi÷àcapatagoragàþ 6008002c na tvàü dharùayituü ÷aktàþ kiü punar vànarà raõe 6008003a sarve pramattà vi÷vastà va¤citàþ sma hanåmatà 6008003c na hi me jãvato gacchej jãvan sa vanagocaraþ 6008004a sarvàü sàgaraparyantàü sa÷ailavanakànanàm 6008004c karomy avànaràü bhåmim àj¤àpayatu màü bhavàn 6008005a rakùàü caiva vidhàsyàmi vànaràd rajanãcara 6008005c nàgamiùyati te duþkhaü kiü cid àtmàparàdhajam 6008006a abravãc ca susaükruddho durmukho nàma ràkùasaþ 6008006c idaü na kùamaõãyaü hi sarveùàü naþ pradharùaõam 6008007a ayaü paribhavo bhåyaþ purasyàntaþpurasya ca 6008007c ÷rãmato ràkùasendrasya vànarendrapradharùaõam 6008008a asmin muhårte hatvaiko nivartiùyàmi vànaràn 6008008c praviùñàn sàgaraü bhãmam ambaraü và rasàtalam 6008009a tato 'bravãt susaükruddho vajradaüùñro mahàbalaþ 6008009c pragçhya parighaü ghoraü màüsa÷oõitaråpitam 6008010a kiü vo hanumatà kàryaü kçpaõena tapasvinà 6008010c ràme tiùñhati durdharùe sugrãve sahalakùmaõe 6008011a adya ràmaü sasugrãvaü parigheõa salakùmaõam 6008011c àgamiùyàmi hatvaiko vikùobhya harivàhinãm 6008012a kaumbhakarõis tato vãro nikumbho nàma vãryavàn 6008012c abravãt paramakurddho ràvaõaü lokaràvaõam 6008013a sarve bhavantas tiùñhantu mahàràjena saügatàþ 6008013c aham eko haniùyàmi ràghavaü sahalakùmaõam 6008014a tato vajrahanur nàma ràkùasaþ parvatopamaþ 6008014c kruddhaþ parilihan vaktraü jihvayà vàkyam abravãt 6008015a svairaü kurvantu kàryàõi bhavanto vigatajvaràþ 6008015c eko 'haü bhakùayiùyàmi tàn sarvàn hariyåthapàn 6008016a svasthàþ krãóantu ni÷cintàþ pibantu madhuvàruõãm 6008016c aham eko haniùyàmi sugrãvaü sahalakùmaõam 6008016e sàïgadaü ca hanåmantaü ràmaü ca raõaku¤jaram 6009001a tato nikumbho rabhasaþ sårya÷atrur mahàbalaþ 6009001c suptaghno yaj¤akopa÷ ca mahàpàr÷vo mahoaraþ 6009002a agniketu÷ ca durdharùo ra÷miketu÷ ca ràkùasaþ 6009002c indrajic ca mahàtejà balavàn ràvaõàtmajaþ 6009003a prahasto 'tha viråpàkùo vajradaüùñro mahàbalaþ 6009003c dhåmràkùa÷ càtikàya÷ ca durmukha÷ caiva ràkùasaþ 6009004a parighàn paññasàn pràsठ÷akti÷ålapara÷vadhàn 6009004c càpàni ca sabàõàni khaógàü÷ ca vipulठ÷itàn 6009005a pragçhya paramakruddhàþ samutpatya ca ràkùasàþ 6009005c abruvan ràvaõaü sarve pradãptà iva tejasà 6009006a adya ràmaü vadhiùyàmaþ sugrãvaü ca salakùmaõam 6009006c kçpaõaü ca hanåmantaü laïkà yena pradharùità 6009007a tàn gçhãtàyudhàn sarvàn vàrayitvà vibhãùaõaþ 6009007c abravãt prà¤jalir vàkyaü punaþ pratyupave÷ya tàn 6009008a apy upàyais tribhis tàta yo 'rthaþ pràptuü na ÷akyate 6009008c tasya vikramakàlàüs tàn yuktàn àhur manãùiõaþ 6009009a pramatteùv abhiyukteùu daivena prahateùu ca 6009009c vikramàs tàta sidhyanti parãkùya vidhinà kçtàþ 6009010a apramattaü kathaü taü tu vijigãùuü bale sthitam 6009010c jitaroùaü duràdharùaü pradharùayitum icchatha 6009011a samudraü laïghayitvà tu ghoraü nadanadãpatim 6009011c kçtaü hanumatà karma duùkaraü tarkayeta kaþ 6009012a balàny aparimeyàni vãryàõi ca ni÷àcaràþ 6009012c pareùàü sahasàvaj¤à na kartavyà kathaü cana 6009013a kiü ca ràkùasaràjasya ràmeõàpakçtaü purà 6009013c àjahàra janasthànàd yasya bhàryàü ya÷asvinaþ 6009014a kharo yady ativçttas tu ràmeõa nihato raõe 6009014c ava÷yaü pràõinàü pràõà rakùitavyà yathà balam 6009015a etannimittaü vaidehã bhayaü naþ sumahad bhavet 6009015c àhçtà sà parityàjyà kalahàrthe kçte na kim 6009016a na naþ kùamaü vãryavatà tena dharmànuvartinà 6009016c vairaü nirarthakaü kartuü dãyatàm asya maithilã 6009017a yàvan na sagajàü sà÷vàü bahuratnasamàkulàm 6009017c purãü dàrayate bàõair dãyatàm asya maithilã 6009018a yàvat sughorà mahatã durdharùà harivàhinã 6009018c nàvaskandati no laïkàü tàvat sãtà pradãyatàm 6009019a vina÷yed dhi purã laïkà ÷åràþ sarve ca ràkùasàþ 6009019c ràmasya dayità patnã na svayaü yadi dãyate 6009020a prasàdaye tvàü bandhutvàt kuruùva vacanaü mama 6009020c hitaü pathyaü tv ahaü bråmi dãyatàm asya maithilã 6009021a purà ÷aratsåryamarãcisaünibhàn; navàgrapuïkhàn sudçóhàn nçpàtmajaþ 6009021c sçjaty amoghàn vi÷ikhàn vadhàya te; pradãyatàü dà÷arathàya maithilã 6009022a tyajasva kopaü sukhadharmanà÷anaü; bhajasva dharmaü ratikãrtivardhanam 6009022c prasãda jãvema saputrabàndhavàþ; pradãyatàü dà÷arathàya maithilã 6010001a suniviùñaü hitaü vàkyam uktavantaü vibhãùaõam 6010001c abravãt paruùaü vàkyaü ràvaõaþ kàlacoditaþ 6010002a vaset saha sapatnena kruddhenà÷ãviùeõa và 6010002c na tu mitrapravàdena saüvasec chatrusevinà 6010003a jànàmi ÷ãlaü j¤àtãnàü sarvalokeùu ràkùasa 6010003c hçùyanti vyasaneùv ete j¤àtãnàü j¤àtayaþ sadà 6010004a pradhànaü sàdhakaü vaidyaü dharma÷ãlaü ca ràkùasa 6010004c j¤àtayo hy avamanyante ÷åraü paribhavanti ca 6010005a nityam anyonyasaühçùñà vyasaneùv àtatàyinaþ 6010005c pracchannahçdayà ghorà j¤àtayas tu bhayàvahàþ 6010006a ÷råyante hastibhir gãtàþ ÷lokàþ padmavane kva cit 6010006c pà÷ahastàn naràn dçùñvà ÷çõu tàn gadato mama 6010007a nàgnir nànyàni ÷astràõi na naþ pà÷à bhayàvahàþ 6010007c ghoràþ svàrthaprayuktàs tu j¤àtayo no bhayàvahàþ 6010008a upàyam ete vakùyanti grahaõe nàtra saü÷ayaþ 6010008c kçtsnàd bhayàj j¤àtibhayaü sukaùñaü viditaü ca naþ 6010009a vidyate goùu saüpannaü vidyate bràhmaõe damaþ 6010009c vidyate strãùu càpalyaü vidyate j¤àtito bhayam 6010010a tato neùñam idaü saumya yad ahaü lokasatkçtaþ 6010010c ai÷varyam abhijàta÷ ca ripåõàü mårdhni ca sthitaþ 6010011a anyas tv evaüvidhaü bråyàd vàkyam etan ni÷àcara 6010011c asmin muhårte na bhavet tvàü tu dhik kulapàüsanam 6010012a ity uktaþ paruùaü vàkyaü nyàyavàdã vibhãùaõaþ 6010012c utpapàta gadàpàõi÷ caturbhiþ saha ràkùasaiþ 6010013a abravãc ca tadà vàkyaü jàtakrodho vibhãùaõaþ 6010013c antarikùagataþ ÷rãmàn bhràtaraü ràkùasàdhipam 6010014a sa tvaü bhràtàsi me ràjan bråhi màü yad yad icchasi 6010014c idaü tu paruùaü vàkyaü na kùamàmy ançtaü tava 6010015a sunãtaü hitakàmena vàkyam uktaü da÷ànana 6010015c na gçhõanty akçtàtmànaþ kàlasya va÷am àgatàþ 6010016a sulabhàþ puruùà ràjan satataü priyavàdinaþ 6010016c apriyasya tu pathyasya vaktà ÷rotà ca durlabhaþ 6010017a baddhaü kàlasya pà÷ena sarvabhåtàpahàriõà 6010017c na na÷yantam upekùeyaü pradãptaü ÷araõaü yathà 6010018a dãptapàvakasaükà÷aiþ ÷itaiþ kà¤canabhåùaõaiþ 6010018c na tvàm icchàmy ahaü draùñuü ràmeõa nihataü ÷araiþ 6010019a ÷årà÷ ca balavanta÷ ca kçtàstrà÷ ca raõàjire 6010019c kàlàbhipannà sãdanti yathà vàlukasetavaþ 6010020a àtmànaü sarvathà rakùa purãü cemàü saràkùasàm 6010020c svasti te 'stu gamiùyàmi sukhã bhava mayà vinà 6010021a nivàryamàõasya mayà hitaiùiõà; na rocate te vacanaü ni÷àcara 6010021c parãtakàlà hi gatàyuùo narà; hitaü na gçhõanti suhçdbhir ãritam 6011001a ity uktvà paruùaü vàkyaü ràvaõaü ràvaõànujaþ 6011001c àjagàma muhårtena yatra ràmaþ salakùmaõaþ 6011002a taü meru÷ikharàkàraü dãptàm iva ÷atahradàm 6011002c gaganasthaü mahãsthàs te dadç÷ur vànaràdhipàþ 6011003a tam àtmapa¤camaü dçùñvà sugrãvo vànaràdhipaþ 6011003c vànaraiþ saha durdharùa÷ cintayàm àsa buddhimàn 6011004a cintayitvà muhårtaü tu vànaràüs tàn uvàca ha 6011004c hanåmatpramukhàn sarvàn idaü vacanam uttamam 6011005a eùa sarvàyudhopeta÷ caturbhiþ saha ràkùasaiþ 6011005c ràkùaso 'bhyeti pa÷yadhvam asmàn hantuü na saü÷ayaþ 6011006a sugrãvasya vacaþ ÷rutvà sarve te vànarottamàþ 6011006c sàlàn udyamya ÷ailàü÷ ca idaü vacanam abruvan 6011007a ÷ãghraü vyàdi÷a no ràjan vadhàyaiùàü duràtmanàm 6011007c nipatantu hatà÷ caite dharaõyàm alpajãvitàþ 6011008a teùàü saübhàùamàõànàm anyonyaü sa vibhãùaõaþ 6011008c uttaraü tãram àsàdya khastha eva vyatiùñhata 6011009a uvàca ca mahàpràj¤aþ svareõa mahatà mahàn 6011009c sugrãvaü tàü÷ ca saüprekùya khastha eva vibhãùaõaþ 6011010a ràvaõo nàma durvçtto ràkùaso ràkùase÷varaþ 6011010c tasyàham anujo bhràtà vibhãùaõa iti ÷rutaþ 6011011a tena sãtà janasthànàd dhçtà hatvà jañàyuùam 6011011c ruddhvà ca viva÷à dãnà ràkùasãbhiþ surakùità 6011012a tam ahaü hetubhir vàkyair vividhai÷ ca nyadar÷ayam 6011012c sàdhu niryàtyatàü sãtà ràmàyeti punaþ punaþ 6011013a sa ca na pratijagràha ràvaõaþ kàlacoditaþ 6011013c ucyamàno hitaü vàkyaü viparãta ivauùadham 6011014a so 'haü paruùitas tena dàsavac càvamànitaþ 6011014c tyaktvà putràü÷ ca dàràü÷ ca ràghavaü ÷araõaü gataþ 6011015a sarvaloka÷araõyàya ràghavàya mahàtmane 6011015c nivedayata màü kùipraü vibhãùaõam upasthitam 6011016a etat tu vacanaü ÷rutvà sugrãvo laghuvikramaþ 6011016c lakùmaõasyàgrato ràmaü saürabdham idam abravãt 6011017a ràvaõasyànujo bhràtà vibhãùaõa iti ÷rutaþ 6011017c caturbhiþ saha rakùobhir bhavantaü ÷araõaü gataþ 6011018a ràvaõena praõihitaü tam avehi vibhãùaõam 6011018c tasyàhaü nigrahaü manye kùamaü kùamavatàü vara 6011019a ràkùaso jihmayà buddhyà saüdiùño 'yam upasthitaþ 6011019c prahartuü màyayà channo vi÷vaste tvayi ràghava 6011020a badhyatàm eùa tãvreõa daõóena sacivaiþ saha 6011020c ràvaõasya nç÷aüsasya bhràtà hy eùa vibhãùaõaþ 6011021a evam uktvà tu taü ràmaü saürabdho vàhinãpatiþ 6011021c vàkyaj¤o vàkyaku÷alaü tato maunam upàgamat 6011022a sugrãvasya tu tad vàkyaü ÷rutvà ràmo mahàbalaþ 6011022c samãpasthàn uvàcedaü hanåmatpramukhàn harãn 6011023a yad uktaü kapiràjena ràvaõàvarajaü prati 6011023c vàkyaü hetumad atyarthaü bhavadbhir api tac chrutam 6011024a suhçdà hy arthakçccheùu yuktaü buddhimatà satà 6011024c samarthenàpi saüdeùñuü ÷à÷vatãü bhåtim icchatà 6011025a ity evaü paripçùñàs te svaü svaü matam atandritàþ 6011025c sopacàraü tadà ràmam åcur hitacikãrùavaþ 6011026a aj¤àtaü nàsti te kiü cit triùu lokeùu ràghava 6011026c àtmànaü påjayan ràma pçcchasy asmàn suhçttayà 6011027a tvaü hi satyavrataþ ÷åro dhàrmiko dçóhavikramaþ 6011027c parãkùya kàrà smçtimàn nisçùñàtmà suhçtsu ca 6011028a tasmàd ekaika÷as tàvad bruvantu sacivàs tava 6011028c hetuto matisaüpannàþ samarthà÷ ca punaþ punaþ 6011029a ity ukte ràghavàyàtha matimàn aïgado 'grataþ 6011029c vibhãùaõaparãkùàrtham uvàca vacanaü hariþ 6011030a ÷atroþ sakà÷àt saüpràptaþ sarvathà ÷aïkya eva hi 6011030c vi÷vàsayogyaþ sahasà na kartavyo vibhãùaõaþ 6011031a chàdayitvàtmabhàvaü hi caranti ÷añhabuddhayaþ 6011031c praharanti ca randhreùu so 'narthaþ sumahàn bhavet 6011032a arthànarthau vini÷citya vyavasàyaü bhajeta ha 6011032c guõataþ saügrahaü kuryàd doùatas tu visarjayet 6011033a yadi doùo mahàüs tasmiüs tyajyatàm avi÷aïkitam 6011033c guõàn vàpi bahå¤ j¤àtvà saügrahaþ kriyatàü nçpa 6011034a ÷arabhas tv atha ni÷citya sàrthaü vacanam abravãt 6011034c kùipram asmin naravyàghra càraþ pratividhãyatàm 6011035a praõidhàya hi càreõa yathàvat såkùmabuddhinà 6011035c parãkùya ca tataþ kàryo yathànyàyaü parigrahaþ 6011036a jàmbavàüs tv atha saüprekùya ÷àstrabuddhyà vicakùaõaþ 6011036c vàkyaü vij¤àpayàm àsa guõavad doùavarjitam 6011037a baddhavairàc ca pàpàc ca ràkùasendràd vibhãùaõaþ 6011037c ade÷a kàle saüpràptaþ sarvathà ÷aïkyatàm ayam 6011038a tato maindas tu saüprekùya nayàpanayakovidaþ 6011038c vàkyaü vacanasaüpanno babhàùe hetumattaram 6011039a vacanaü nàma tasyaiùa ràvaõasya vibhãùaõaþ 6011039c pçcchyatàü madhureõàyaü ÷anair naravare÷vara 6011040a bhàvam asya tu vij¤àya tatas tattvaü kariùyasi 6011040c yadi dçùño na duùño và buddhipårvaü nararùabha 6011041a atha saüskàrasaüpanno hanåmàn sacivottamaþ 6011041c uvàca vacanaü ÷lakùõam arthavan madhuraü laghu 6011042a na bhavantaü mati÷reùñhaü samarthaü vadatàü varam 6011042c ati÷àyayituü ÷akto bçhaspatir api bruvan 6011043a na vàdàn nàpi saügharùàn nàdhikyàn na ca kàmataþ 6011043c vakùyàmi vacanaü ràjan yathàrthaü ràmagauravàt 6011044a arthànarthanimittaü hi yad uktaü sacivais tava 6011044c tatra doùaü prapa÷yàmi kriyà na hy upapadyate 6011045a çte niyogàt sàmarthyam avaboddhuü na ÷akyate 6011045c sahasà viniyogo hi doùavàn pratibhàti me 6011046a càrapraõihitaü yuktaü yad uktaü sacivais tava 6011046c arthasyàsaübhavàt tatra kàraõaü nopapadyate 6011047a ade÷a kàle saüpràpta ity ayaü yad vibhãùaõaþ 6011047c vivakùà càtra me 'stãyaü tàü nibodha yathà mati 6011048a sa eùa de÷aþ kàla÷ ca bhavatãha yathà tathà 6011048c puruùàt puruùaü pràpya tathà doùaguõàv api 6011049a dauràtmyaü ràvaõe dçùñvà vikramaü ca tathà tvayi 6011049c yuktam àgamanaü tasya sadç÷aü tasya buddhitaþ 6011050a aj¤àtaråpaiþ puruùaiþ sa ràjan pçcchyatàm iti 6011050c yad uktam atra me prekùà kà cid asti samãkùità 6011051a pçcchyamàno vi÷aïketa sahasà buddhimàn vacaþ 6011051c tatra mitraü praduùyeta mithyapçùñaü sukhàgatam 6011052a a÷akyaþ sahasà ràjan bhàvo vettuü parasya vai 6011052c antaþ svabhàvair gãtais tair naipuõyaü pa÷yatà bhç÷am 6011053a na tv asya bruvato jàtu lakùyate duùñabhàvatà 6011053c prasannaü vadanaü càpi tasmàn me nàsti saü÷ayaþ 6011054a a÷aïkitamatiþ svastho na ÷añhaþ parisarpati 6011054c na càsya duùñà vàk càpi tasmàn nàstãha saü÷ayaþ 6011055a àkàra÷ chàdyamàno 'pi na ÷akyo vinigåhitum 6011055c balàd dhi vivçõoty eva bhàvam antargataü nçõàm 6011056a de÷akàlopapannaü ca kàryaü kàryavidàü vara 6011056c saphalaü kurute kùipraü prayogeõàbhisaühitam 6011057a udyogaü tava saüprekùya mithyàvçttaü ca ràvaõam 6011057c vàlina÷ ca vadhaü ÷rutvà sugrãvaü càbhiùecitam 6011058a ràjyaü pràrthayamàna÷ ca buddhipårvam ihàgataþ 6011058c etàvat tu puraskçtya yujyate tv asya saügrahaþ 6011059a yathà÷akti mayoktaü tu ràkùasasyàrjavaü prati 6011059c tvaü pramàõaü tu ÷eùasya ÷rutvà buddhimatàü vara 6012001a atha ràmaþ prasannàtmà ÷rutvà vàyusutasya ha 6012001c pratyabhàùata durdharùaþ ÷rutavàn àtmani sthitam 6012002a mamàpi tu vivakùàsti kà cit prati vibhãùaõam 6012002c ÷rutam icchàmi tat sarvaü bhavadbhiþ ÷reyasi sthitaiþ 6012003a mitrabhàvena saüpràptaü na tyajeyaü kathaü cana 6012003c doùo yady api tasya syàt satàm etad agarhitam 6012004a ràmasya vacanaü ÷rutvà sugrãvaþ plavage÷varaþ 6012004c pratyabhàùata kàkutsthaü sauhàrdenàbhicoditaþ 6012005a kim atra citraü dharmaj¤a lokanàtha÷ikhàmaõe 6012005c yat tvam àryaü prabhàùethàþ sattvavàn sapathe sthitaþ 6012006a mama càpy antaràtmàyaü ÷uddhiü vetti vibhãùaõam 6012006c anumanàc ca bhàvàc ca sarvataþ suparãkùitaþ 6012007a tasmàt kùipraü sahàsmàbhis tulyo bhavatu ràghava 6012007c vibhãùaõo mahàpràj¤aþ sakhitvaü càbhyupaitu naþ 6012008a sa sugrãvasya tad vàkyaü ràmaþ ÷rutvà vimç÷ya ca 6012008c tataþ ÷ubhataraü vàkyam uvàca haripuügavam 6012009a suduùño vàpy aduùño và kim eùa rajanãcaraþ 6012009c såkùmam apy ahitaü kartuü mamà÷aktaþ kathaü cana 6012010a pi÷àcàn dànavàn yakùàn pçthivyàü caiva ràkùasàn 6012010c aïgulyagreõa tàn hanyàm icchan harigaõe÷vara 6012011a ÷råyate hi kapotena ÷atruþ ÷araõam àgataþ 6012011c arcita÷ ca yathànyàyaü svai÷ ca màüsair nimantritaþ 6012012a sa hi taü pratijagràha bhàryà hartàram àgatam 6012012c kapoto vànara÷reùñha kiü punar madvidho janaþ 6012013a çùeþ kaõvasya putreõa kaõóunà paramarùiõà 6012013c ÷çõu gàthàü purà gãtàü dharmiùñhàü satyavàdinà 6012014a baddhà¤jalipuñaü dãnaü yàcantaü ÷araõàgatam 6012014c na hanyàd ànç÷aüsyàrtham api ÷atruü paraü pata 6012015a àrto và yadi và dçptaþ pareùàü ÷araõaü gataþ 6012015c ariþ pràõàn parityajya rakùitavyaþ kçtàtmanà 6012016a sa ced bhayàd và mohàd và kàmàd vàpi na rakùati 6012016c svayà ÷aktyà yathàtattvaü tat pàpaü lokagarhitam 6012017a vinaùñaþ pa÷yatas tasya rakùiõaþ ÷araõàgataþ 6012017c àdàya sukçtaü tasya sarvaü gacched arakùitaþ 6012018a evaü doùo mahàn atra prapannànàm arakùaõe 6012018c asvargyaü càya÷asyaü ca balavãryavinà÷anam 6012019a kariùyàmi yathàrthaü tu kaõóor vacanam uttamam 6012019c dharmiùñhaü ca ya÷asyaü ca svargyaü syàt tu phalodaye 6012020a sakçd eva prapannàya tavàsmãti ca yàcate 6012020c abhayaü sarvabhåtebhyo dadàmy etad vrataü mama 6012021a ànayainaü hari÷reùñha dattam asyàbhayaü mayà 6012021c vibhãùaõo và sugrãva yadi và ràvaõaþ svayam 6012022a tatas tu sugrãvavaco ni÷amya tad; dharã÷vareõàbhihitaü nare÷varaþ 6012022c vibhãùaõenà÷u jagàma saügamaü; patatriràjena yathà puraüdaraþ 6013001a ràghaveõàbhaye datte saünato ràvaõànujaþ 6013001c khàt papàtàvaniü hçùño bhaktair anucaraiþ saha 6013002a sa tu ràmasya dharmàtmà nipapàta vibhãùaõaþ 6013002c pàdayoþ ÷araõànveùã caturbhiþ saha ràkùasaiþ 6013003a abravãc ca tadà ràmaü vàkyaü tatra vibhãùaõaþ 6013003c dharmayuktaü ca yuktaü ca sàmprataü saüpraharùaõam 6013004a anujo ràvaõasyàhaü tena càsmy avamànitaþ 6013004c bhavantaü sarvabhåtànàü ÷araõyaü ÷araõaü gataþ 6013005a parityaktà mayà laïkà mitràõi ca dhanàni ca 6013005c bhavadgataü me ràjyaü ca jãvitaü ca sukhàni ca 6013006a ràkùasànàü vadhe sàhyaü laïkàyà÷ ca pradharùaõe 6013006c kariùyàmi yathàpràõaü pravekùyàmi ca vàhinãm 6013007a iti bruvàõaü ràmas tu pariùvajya vibhãùaõam 6013007c abravãl lakùmaõaü prãtaþ samudràj jalam ànaya 6013008a tena cemaü mahàpràj¤am abhiùi¤ca vibhãùaõam 6013008c ràjànaü rakùasàü kùipraü prasanne mayi mànada 6013009a evam uktas tu saumitrir abhyaùi¤cad vibhãùaõam 6013009c madhye vànaramukhyànàü ràjànaü ràma÷àsanàt 6013010a taü prasàdaü tu ràmasya dçùñvà sadyaþ plavaügamàþ 6013010c pracukru÷ur mahànàdàn sàdhu sàdhv iti càbruvan 6013011a abravãc ca hanåmàü÷ ca sugrãva÷ ca vibhãùaõam 6013011c kathaü sàgaram akùobhyaü taràma varuõàlayam 6013012a upàyair abhigacchàmo yathà nadanadãpatim 6013012c taràma tarasà sarve sasainyà varuõàlayam 6013013a evam uktas tu dharmaj¤aþ pratyuvàca vibhãùaõaþ 6013013c samudraü ràghavo ràjà ÷araõaü gantum arhati 6013014a khànitaþ sagareõàyam aprameyo mahodadhiþ 6013014c kartum arhati ràmasya j¤àteþ kàryaü mahodadhiþ 6013015a evaü vibhãùaõenokte ràkùasena vipa÷cità 6013015c prakçtyà dharma÷ãlasya ràghavasyàpy arocata 6013016a sa lakùmaõaü mahàtejàþ sugrãvaü ca harã÷varam 6013016c satkriyàrthaü kriyàdakùaþ smitapårvam uvàca ha 6013017a vibhãùaõasya mantro 'yaü mama lakùmaõa rocate 6013017c bråhi tvaü sahasugrãvas tavàpi yadi rocate 6013018a sugrãvaþ paõóito nityaü bhavàn mantravicakùaõaþ 6013018c ubhàbhyàü saüpradhàryàryaü rocate yat tad ucyatàm 6013019a evam uktau tu tau vãràv ubhau sugrãvalakùmaõau 6013019c samudàcàra saüyuktam idaü vacanam åcatuþ 6013020a kimarthaü no naravyàghra na rociùyati ràghava 6013020c vibhãùaõena yat tåktam asmin kàle sukhàvaham 6013021a abaddhvà sàgare setuü ghore 'smin varuõàlaye 6013021c laïkà nàsàdituü ÷akyà sendrair api suràsuraiþ 6013022a vibhãùaõasya ÷årasya yathàrthaü kriyatàü vacaþ 6013022c alaü kàlàtyayaü kçtvà samudro 'yaü niyujyatàm 6013023a evam uktaþ ku÷àstãrõe tãre nadanadãpateþ 6013023c saüvive÷a tadà ràmo vedyàm iva hutà÷anaþ 6014001a tasya ràmasya suptasya ku÷àstãrõe mahãtale 6014001c niyamàd apramattasya ni÷às tisro 'ticakramuþ 6014002a na ca dar÷ayate mandas tadà ràmasya sàgaraþ 6014002c prayatenàpi ràmeõa yathàrham abhipåjitaþ 6014003a samudrasya tataþ kruddho ràmo raktàntalocanaþ 6014003c samãpastham uvàcedaü lakùmaõaü ÷ubhalakùmaõam 6014004a pa÷ya tàvad anàryasya påjyamànasya lakùmaõa 6014004c avalepaü samudrasya na dar÷ayati yat svayam 6014005a pra÷ama÷ ca kùamà caiva àrjavaü priyavàdità 6014005c asàmarthyaü phalanty ete nirguõeùu satàü guõàþ 6014006a àtmapra÷aüsinaü duùñaü dhçùñaü viparidhàvakam 6014006c sarvatrotsçùñadaõóaü ca lokaþ satkurute naram 6014007a na sàmnà ÷akyate kãrtir na sàmnà ÷akyate ya÷aþ 6014007c pràptuü lakùmaõa loke 'smi¤ jayo và raõamådhani 6014008a adya madbàõanirbhinnair makarair makaràlayam 6014008c niruddhatoyaü saumitre plavadbhiþ pa÷ya sarvataþ 6014009a mahàbhogàni matsyànàü kariõàü ca karàn iha 6014009c bhogàü÷ ca pa÷ya nàgànàü mayà bhinnàni lakùmaõa 6014010a sa÷aïkha÷uktikà jàlaü samãnamakaraü ÷araiþ 6014010c adya yuddhena mahatà samudraü pari÷oùaye 6014011a kùamayà hi samàyuktaü màm ayaü makaràlayaþ 6014011c asamarthaü vijànàti dhik kùamàm ãdç÷e jane 6014012a càpam ànaya saumitre ÷aràü÷ cà÷ãviùopamàn 6014012c adyàkùobhyam api kruddhaþ kùobhayiùyàmi sàgaram 6014013a velàsu kçtamaryàdaü sahasormisamàkulam 6014013c nirmaryàdaü kariùyàmi sàyakair varuõàlayam 6014014a evam uktvà dhanuùpàõiþ krodhavisphàritekùaõaþ 6014014c babhåva ràmo durdharùo yugàntàgnir iva jvalan 6014015a saüpãóya ca dhanur ghoraü kampayitvà ÷arair jagat 6014015c mumoca vi÷ikhàn ugràn vajràõãva ÷atakratuþ 6014016a te jvalanto mahàvegàs tejasà sàyakottamàþ 6014016c pravi÷anti samudrasya salilaü trastapannagam 6014017a tato vegaþ samudrasya sanakramakaro mahàn 6014017c saübabhåva mahàghoraþ samàrutaravas tadà 6014018a mahormimàlàvitataþ ÷aïkha÷uktisamàkulaþ 6014018c sadhåmaparivçttormiþ sahasàbhån mahodadhiþ 6014019a vyathitàþ pannagà÷ càsan dãptàsyà dãptalocanàþ 6014019c dànavà÷ ca mahàvãryàþ pàtàlatalavàsinaþ 6014020a årmayaþ sindhuràjasya sanakramakaràs tadà 6014020c vindhyamandarasaükà÷àþ samutpetuþ sahasra÷aþ 6014021a àghårõitataraïgaughaþ saübhràntoragaràkùasaþ 6014021c udvartita mahàgràhaþ saüvçttaþ salilà÷ayaþ 6015001a tato madhyàt samudrasya sàgaraþ svayam utthitaþ 6015001c udayan hi mahà÷ailàn meror iva divàkaraþ 6015001e pannagaiþ saha dãptàsyaiþ samudraþ pratyadç÷yata 6015002a snigdhavaidåryasaükà÷o jàmbånadavibhåùitaþ 6015002c raktamàlyàmbaradharaþ padmapatranibhekùaõaþ 6015003a sàgaraþ samatikramya pårvam àmantrya vãryavàn 6015003c abravãt prà¤jalir vàkyaü ràghavaü ÷arapàõinam 6015004a pçthivã vàyur àkà÷am àpo jyoti÷ ca ràghavaþ 6015004c svabhàve saumya tiùñhanti ÷à÷vataü màrgam à÷ritàþ 6015005a tat svabhàvo mamàpy eùa yad agàdho 'ham aplavaþ 6015005c vikàras tu bhaved ràdha etat te pravadàmy aham 6015006a na kàmàn na ca lobhàd và na bhayàt pàrthivàtmaja 6015006c gràhanakràkulajalaü stambhayeyaü kathaü cana 6015007a vidhàsye ràma yenàpi viùahiùye hy ahaü tathà 6015007c gràhà na prahariùyanti yàvat senà tariùyati 6015008a ayaü saumya nalo nàma tanujo vi÷vakarmaõaþ 6015008c pitrà dattavaraþ ÷rãmàn pratimo vi÷vakarmaõaþ 6015009a eùa setuü mahotsàhaþ karotu mayi vànaraþ 6015009c tam ahaü dhàrayiùyàmi tathà hy eùa yathà pità 6015010a evam uktvodadhir naùñaþ samutthàya nalas tataþ 6015010c abravãd vànara÷reùñho vàkyaü ràmaü mahàbalaþ 6015011a ahaü setuü kariùyàmi vistãrõe varuõàlaye 6015011c pituþ sàmarthyam àsthàya tattvam àha mahodadhiþ 6015012a mama màtur varo datto mandare vi÷vakarmaõà 6015012c aurasas tasya putro 'haü sadç÷o vi÷vakarmaõà 6015013a na càpy aham anukto vai prabråyàm àtmano guõàn 6015013c kàmam adyaiva badhnantu setuü vànarapuügavàþ 6015014a tato nisçùñaràmeõa sarvato hariyåthapàþ 6015014c abhipetur mahàraõyaü hçùñàþ ÷atasahasra÷aþ 6015015a te nagàn nagasaükà÷àþ ÷àkhàmçgagaõarùabhàþ 6015015c babha¤jur vànaràs tatra pracakarùu÷ ca sàgaram 6015016a te sàlai÷ cà÷vakarõai÷ ca dhavair vaü÷ai÷ ca vànaràþ 6015016c kuñajair arjunais tàlais tikalais timi÷air api 6015017a bilvakaiþ saptaparõai÷ ca karõikàrai÷ ca puùpitaiþ 6015017c cåtai÷ cà÷okavçkùai÷ ca sàgaraü samapårayan 6015018a samålàü÷ ca vimålàü÷ ca pàdapàn harisattamàþ 6015018c indraketån ivodyamya prajahrur harayas tarån 6015019a prakùipyamàõair acalaiþ sahasà jalam uddhatam 6015019c samutpatitam àkà÷am apàsarpat tatas tataþ 6015020a da÷ayojanavistãrõaü ÷atayojanam àyatam 6015020c nala÷ cakre mahàsetuü madhye nadanadãpateþ 6015021a ÷ilànàü kùipyamàõànàü ÷ailànàü tatra pàtyatàm 6015021c babhåva tumulaþ ÷abdas tadà tasmin mahodadhau 6015022a sa nalena kçtaþ setuþ sàgare makaràlaye 6015022c ÷u÷ubhe subhagaþ ÷rãmàn svàtãpatha ivàmbare 6015023a tato devàþ sagandharvàþ siddhà÷ ca paramarùayaþ 6015024a àplavantaþ plavanta÷ ca garjanta÷ ca plavaügamàþ 6015024c tam acintyam asahyaü ca adbhutaü lomaharùaõam 6015024e dadç÷uþ sarvabhåtàni sàgare setubandhanam 6015025a tàni koñisahasràõi vànaràõàü mahaujasàm 6015025c badhnantaþ sàgare setuü jagmuþ pàraü mahodadheþ 6015026a vi÷àlaþ sukçtaþ ÷rãmàn subhåmiþ susamàhitaþ 6015026c a÷obhata mahàsetuþ sãmanta iva sàgare 6015027a tataþ pare samudrasya gadàpàõir vibhãùaõaþ 6015027c pareùàm abhighatàrtham atiùñhat sacivaiþ saha 6015028a agratas tasya sainyasya ÷rãmàn ràmaþ salakùmaõaþ 6015028c jagàma dhanvã dharmàtmà sugrãveõa samanvitaþ 6015029a anye madhyena gacchanti pàr÷vato 'nye plavaügamàþ 6015029c salile prapatanty anye màrgam anye na lebhire 6015029e ke cid vaihàyasa gatàþ suparõà iva pupluvuþ 6015030a ghoùeõa mahatà ghoùaü sàgarasya samucchritam 6015030c bhãmam antardadhe bhãmà tarantã harivàhinã 6015031a vànaràõàü hi sà tãrõà vàhinã nala setunà 6015031c tãre nivivi÷e ràj¤à bahumålaphalodake 6015032a tad adbhutaü ràghava karma duùkaraü; samãkùya devàþ saha siddhacàraõaiþ 6015032c upetya ràmaü sahità maharùibhiþ; samabhyaùi¤can su÷ubhair jalaiþ pçthak 6015033a jayasva ÷atrån naradeva medinãü; sasàgaràü pàlaya ÷à÷vatãþ samàþ 6015033c itãva ràmaü naradevasatkçtaü; ÷ubhair vacobhir vividhair apåjayan 6016001a sabale sàgaraü tãrõe ràme da÷arathàtmaje 6016001c amàtyau ràvaõaþ ÷rãmàn abravãc chukasàraõau 6016002a samagraü sàgaraü tãrõaü dustaraü vànaraü balam 6016002c abhåtapårvaü ràmeõa sàgare setubandhanam 6016003a sàgare setubandhaü tu na ÷raddadhyàü kathaü cana 6016003c ava÷yaü càpi saükhyeyaü tan mayà vànaraü balam 6016004a bhavantau vànaraü sainyaü pravi÷yànupalakùitau 6016004c parimàõaü ca vãryaü ca ye ca mukhyàþ plavaügamàþ 6016005a mantriõo ye ca ràmasya sugrãvasya ca saümatàþ 6016005c ye pårvam abhivartante ye ca ÷åràþ plavaügamàþ 6016006a sa ca setur yathà baddhaþ sàgare salilàrõave 6016006c nive÷a÷ ca yathà teùàü vànaràõàü mahàtmanàm 6016007a ràmasya vyavasàyaü ca vãryaü praharaõàni ca 6016007c lakùmaõasya ca vãrasya tattvato j¤àtum arhatha 6016008a ka÷ ca senàpatis teùàü vànaràõàü mahaujasàm 6016008c etaj j¤àtvà yathàtattvaü ÷ãghram agantum arhathaþ 6016009a iti pratisamàdiùñau ràkùasau ÷ukasàraõau 6016009c hariråpadharau vãrau praviùñau vànaraü balam 6016010a tatas tad vànaraü sainyam acintyaü lomaharùaõam 6016010c saükhyàtuü nàdhyagacchetàü tadà tau ÷ukasàraõau 6016011a tat sthitaü parvatàgreùu nirdareùu guhàsu ca 6016011c samudrasya ca tãreùu vaneùåpavaneùu ca 6016012a taramàõaü ca tãrõaü ca tartukàmaü ca sarva÷aþ 6016012c niviùñaü nivi÷ac caiva bhãmanàdaü mahàbalam 6016013a tau dadar÷a mahàtejàþ pracchannau ca vibhãùaõaþ 6016013c àcacakùe 'tha ràmàya gçhãtvà ÷ukasàraõau 6016013e laïkàyàþ samanupràptau càrau parapuraüjayau 6016014a tau dçùñvà vyathitau ràmaü nirà÷au jãvite tadà 6016014c kçtà¤jalipuñau bhãtau vacanaü cedam åcatuþ 6016015a àvàm ihàgatau saumya ràvaõaprahitàv ubhau 6016015c parij¤àtuü balaü kçtsnaü tavedaü raghunandana 6016016a tayos tad vacanaü ÷rutvà ràmo da÷arathàtmajaþ 6016016c abravãt prahasan vàkyaü sarvabhåtahite rataþ 6016017a yadi dçùñaü balaü kçtsnaü vayaü và susamãkùitàþ 6016017c yathoktaü và kçtaü kàryaü chandataþ pratigamyatàm 6016018a pravi÷ya nagarãü laïkàü bhavadbhyàü dhanadànujaþ 6016018c vaktavyo rakùasàü ràjà yathoktaü vacanaü mama 6016019a yad balaü ca samà÷ritya sãtàü me hçtavàn asi 6016019c tad dar÷aya yathàkàmaü sasainyaþ sahabàndhavaþ 6016020a ÷vaþkàle nagarãü laïkàü sapràkàràü satoraõàm 6016020c ràkùasaü ca balaü pa÷ya ÷arair vidhvaüsitaü mayà 6016021a ghoraü roùam ahaü mokùye balaü dhàraya ràvaõa 6016021c ÷vaþkàle vajravàn vajraü dànaveùv iva vàsavaþ 6016022a iti pratisamàdiùñau ràkùasau ÷ukasàraõau 6016022c àgamya nagarãü laïkàm abråtàü ràkùasàdhipam 6016023a vibhãùaõagçhãtau tu vadhàrhau ràkùase÷vara 6016023c dçùñvà dharmàtmanà muktau ràmeõàmitatejasà 6016024a ekasthànagatà yatra catvàraþ puruùarùabhàþ 6016024c lokapàlopamàþ ÷åràþ kçtàstrà dçóhavikramàþ 6016025a ràmo dà÷arathiþ ÷rãmà§l lakùmaõa÷ ca vibhãùaõaþ 6016025c sugrãva÷ ca mahàtejà mahendrasamavikramaþ 6016026a ete ÷aktàþ purãü laïkàü sapràkàràü satoraõàm 6016026c utpàñya saükràmayituü sarve tiùñhantu vànaràþ 6016027a yàdç÷aü tasya ràmasya råpaü praharaõàni ca 6016027c vadhiùyati purãü laïkàm ekas tiùñhantu te trayaþ 6016028a ràmalakùmaõaguptà sà sugrãveõa ca vàhinã 6016028c babhåva durdharùatarà sarvair api suràsuraiþ 6016029a prahçùñaråpà dhvajinã vanaukasàü; mahàtmanàü saüprati yoddhum icchatàm 6016029c alaü virodhena ÷amo vidhãyatàü; pradãyatàü dà÷arathàya maithilã 6017001a tad vacaþ pathyam aklãbaü sàraõenàbhibhàùitam 6017001c ni÷amya ràvaõo ràjà pratyabhàùata sàraõam 6017002a yadi màm abhiyu¤jãran devagandharvadànavàþ 6017002c naiva sãtàü pradàsyàmi sarvalokabhayàd api 6017003a tvaü tu saumya paritrasto haribhir nirjito bhç÷am 6017003c pratipradànam adyaiva sãtàyàþ sàdhu manyase 6017003e ko hi nàma sapatno màü samare jetum arhati 6017004a ity uktvà paruùaü vàkyaü ràvaõo ràkùasàdhipaþ 6017004c àruroha tataþ ÷rãmàn pràsàdaü himapàõóuram 6017004e bahutàlasamutsedhaü ràvaõo 'tha didçkùayà 6017005a tàbhyàü caràbhyàü sahito ràvaõaþ krodhamårchitaþ 6017005c pa÷yamànaþ samudraü ca parvatàü÷ ca vanàni ca 6017005e dadar÷a pçthivãde÷aü susaüpårõaü plavaügamaiþ 6017006a tad apàram asaükhyeyaü vànaràõàü mahad balam 6017006c àlokya ràvaõo ràjà paripapraccha sàraõam 6017007a eùàü vànaramukhyànàü ke ÷åràþ ke mahàbalàþ 6017007c ke pårvam abhivartante mahotsàhàþ samantataþ 6017008a keùàü ÷çõoti sugrãvaþ ke và yåthapayåthapàþ 6017008c sàraõàcakùva me sarvaü ke pradhànàþ plavaügamàþ 6017009a sàraõo ràkùasendrasya vacanaü paripçcchataþ 6017009c àcacakùe 'tha mukhyaj¤o mukhyàüs tàüs tu vanaukasaþ 6017010a eùa yo 'bhimukho laïkàü nardaüs tiùñhati vànaraþ 6017010c yåthapànàü sahasràõàü ÷atena parivàritaþ 6017011a yasya ghoùeõa mahatà sapràkàrà satoraõà 6017011c laïkà pravepate sarvà sa÷ailavanakànanà 6017012a sarva÷àkhàmçgendrasya sugrãvasya mahàtmanaþ 6017012c balàgre tiùñhate vãro nãlo nàmaiùa yåthapaþ 6017013a bàhå pragçhya yaþ padbhyàü mahãü gacchati vãryavàn 6017013c laïkàm abhimukhaþ kopàd abhãkùõaü ca vijçmbhate 6017014a giri÷çïgapratãkà÷aþ padmaki¤jalkasaünibhaþ 6017014c sphoñayaty abhisaürabdho làïgålaü ca punaþ punaþ 6017015a yasya làïgåla÷abdena svanantãva di÷o da÷a 6017015c eùa vànararàjena surgrãveõàbhiùecitaþ 6017015e yauvaràjye 'ïgado nàma tvàm àhvayati saüyuge 6017016a ye tu viùñabhya gàtràõi kùveóayanti nadanti ca 6017016c utthàya ca vijçmbhante krodhena haripuügavàþ 6017017a ete duùprasahà ghorà÷ caõóà÷ caõóaparàkramàþ 6017017c aùñau ÷atasahasràõi da÷akoñi÷atàni ca 6017018a ya enam anugacchanti vãrà÷ candanavàsinaþ 6017018c eùa à÷aüsate laïkàü svenànãkena marditum 6017019a ÷veto rajatasaükà÷aþ sabalo bhãmavikramaþ 6017019c buddhimàn vànaraþ ÷åras triùu lokeùu vi÷rutaþ 6017020a tårõaü sugrãvam àgamya punar gacchati vànaraþ 6017020c vibhajan vànarãü senàm anãkàni praharùayan 6017021a yaþ purà gomatãtãre ramyaü paryeti parvatam 6017021c nàmnà saükocano nàma nànànagayuto giriþ 6017022a tatra ràjyaü pra÷àsty eùa kumudo nàma yåthapaþ 6017022c yo 'sau ÷atasahasràõàü sahasraü parikarùati 6017023a yasya vàlà bahuvyàmà dãrghalàïgålam à÷ritàþ 6017023c tàmràþ pãtàþ sitàþ ÷vetàþ prakãrõà ghorakarmaõaþ 6017024a adãno roùaõa÷ caõóaþ saügràmam abhikàïkùati 6017024c eùaivà÷aüsate laïkàü svenànãkena marditum 6017025a yas tv eùa siühasaükà÷aþ kapilo dãrghakesaraþ 6017025c nibhçtaþ prekùate laïkàü didhakùann iva cakùuùà 6017026a vindhyaü kçùõagiriü sahyaü parvataü ca sudar÷anam 6017026c ràjan satatam adhyàste rambho nàmaiùa yåthapaþ 6017027a ÷ataü ÷atasahasràõàü triü÷ac ca hariyåthapàþ 6017027c parivàryànugacchanti laïkàü marditum ojasà 6017028a yas tu karõau vivçõute jçmbhate ca punaþ punaþ 6017028c na ca saüvijate mçtyor na ca yåthàd vidhàvati 6017029a mahàbalo vãtabhayo ramyaü sàlveya parvatam 6017029c ràjan satatam adhyàste ÷arabho nàma yåthapaþ 6017030a etasya balinaþ sarve vihàrà nàma yåthapàþ 6017030c ràja¤ ÷atasahasràõi catvàriü÷at tathaiva ca 6017031a yas tu megha ivàkà÷aü mahàn àvçtya tiùñhati 6017031c madhye vànaravãràõàü suràõàm iva vàsavaþ 6017032a bherãõàm iva saünàdo yasyaiùa ÷råyate mahàn 6017032c ghoraþ ÷àkhàmçgendràõàü saügràmam abhikàïkùatàm 6017033a eùa parvatam adhyàste pàriyàtram anuttamam 6017033c yuddhe duùprasaho nityaü panaso nàma yåthapaþ 6017034a enaü ÷atasahasràõàü ÷atàrdhaü paryupàsate 6017034c yåthapà yåthapa÷reùñhaü yeùàü yåthàni bhàga÷aþ 6017035a yas tu bhãmàü pravalgantãü camåü tiùñhati ÷obhayan 6017035c sthitàü tãre samudrasya dvitãya iva sàgaraþ 6017036a eùa dardarasaükà÷o vinato nàma yåthapaþ 6017036c pibaü÷ carati parõà÷àü nadãnàm uttamàü nadãm 6017037a ùaùñiþ ÷atasahasràõi balam asya plavaügamàþ 6017037c tvàm àhvayati yuddhàya krathano nàma yåthapaþ 6017038a yas tu gairikavarõàbhaü vapuþ puùyati vànaraþ 6017038c gavayo nàma tejasvã tvàü krodhàd abhivartate 6017039a enaü ÷atasahasràõi saptatiþ paryupàsate 6017039c eùa à÷aüsate laïkàü svenànãkena marditum 6017040a ete duùprasahà ghorà balinaþ kàmaråpiõaþ 6017040c yåthapà yåthapa÷reùñhà yeùàü saükhyà na vidyate 6018001a tàüs tu te 'haü pravakùyàmi prekùamàõasya yåthapàn 6018001c ràghavàrthe paràkràntà ye na rakùanti jãvitam 6018002a snigdhà yasya bahu÷yàmà bàlà làïgålam à÷ritàþ 6018002c tàmràþ pãtàþ sitàþ ÷vetàþ prakãrõà ghorakarmaõaþ 6018003a pragçhãtàþ prakà÷ante såryasyeva marãcayaþ 6018003c pçthivyàü cànukçùyante haro nàmaiùa yåthapaþ 6018004a yaü pçùñhato 'nugacchanti ÷ata÷o 'tha sahasra÷aþ 6018004c drumàn udyamya sahità laïkàrohaõatatparàþ 6018005a eùa koñãsahasreõa vànaràõàü mahaujasàm 6018005c àkàïkùate tvàü saügràme jetuü parapuraüjaya 6018006a nãlàn iva mahàmeghàüs tiùñhato yàüs tu pa÷yasi 6018006c asitठjanasaükà÷àn yuddhe satyaparàkramàn 6018007a nakhadaüùñràyudhàn vãràüs tãkùõakopàn bhayàvahàn 6018007c asaükhyeyàn anirde÷yàn paraü pàram ivodadheþ 6018008a parvateùu ca ye ke cid viùameùu nadãùu ca 6018008c ete tvàm abhivartante ràjann çùkàþ sudàruõàþ 6018009a eùàü madhye sthito ràjan bhãmàkùo bhãmadar÷anaþ 6018009c parjanya iva jãmåtaiþ samantàt parivàritaþ 6018010a çkùavantaü giri÷reùñham adhyàste narmadàü piban 6018010c sarvarkùàõàm adhipatir dhåmro nàmaiùa yåthapaþ 6018011a yavãyàn asya tu bhràtà pa÷yainaü parvatopamam 6018011c bhràtrà samàno råpeõa vi÷iùñas tu paràkrame 6018012a sa eùa jàmbavàn nàma mahàyåthapayåthapaþ 6018012c pra÷ànto guruvartã ca saüprahàreùv amarùaõaþ 6018013a etena sàhyaü sumahat kçtaü ÷akrasya dhãmatà 6018013c devàsure jàmbavatà labdhà÷ ca bahavo varàþ 6018014a àruhya parvatàgrebhyo mahàbhravipulàþ ÷ilàþ 6018014c mu¤canti vipulàkàrà na mçtyor udvijanti ca 6018015a ràkùasànàü ca sadç÷àþ pi÷àcànàü ca roma÷àþ 6018015c etasya sainye bahavo vicaranty agnitejasaþ 6018016a yaü tv enam abhisaürabdhaü plavamànam iva sthitam 6018016c prekùante vànaràþ sarve sthitaü yåthapayåthapam 6018017a eùa ràjan sahasràkùaü paryupàste harã÷varaþ 6018017c balena balasaüpanno rambho nàmaiùa yåthapaþ 6018018a yaþ sthitaü yojane ÷ailaü gacchan pàr÷vena sevate 6018018c årdhvaü tathaiva kàyena gataþ pràpnoti yojanam 6018019a yasmàn na paramaü råpaü catuùpàdeùu vidyate 6018019c ÷rutaþ saünàdano nàma vànaràõàü pitàmahaþ 6018020a yena yuddhaü tadà dattaü raõe ÷akrasya dhãmatà 6018020c paràjaya÷ ca na pràptaþ so 'yaü yåthapayåthapaþ 6018020e yasya vikramamàõasya ÷akrasyeva paràkramaþ 6018021a eùa gandharvakanyàyàm utpannaþ kçùõavartmanà 6018021c purà devàsure yuddhe sàhyàrthaü tridivaukasàm 6018022a yasya vai÷ravaõo ràjà jambåm upaniùevate 6018022c yo ràjà parvatendràõàü bahukiünarasevinàm 6018023a vihàrasukhado nityaü bhràtus te ràkùasàdhipa 6018023c tatraiùa vasati ÷rãmàn balavàn vànararùabhaþ 6018023e yuddheùv akatthano nityaü krathano nàma yåthapaþ 6018024a vçtaþ koñisahasreõa harãõàü samupasthitaþ 6018024c eùaivà÷aüsate laïkàü svenànãkena marditum 6018025a yo gaïgàm anu paryeti tràsayan hastiyåthapàn 6018025c hastinàü vànaràõàü ca pårvavairam anusmaran 6018026a eùa yåthapatir netà gacchan giriguhà÷ayaþ 6018026c harãõàü vàhinã mukhyo nadãü haimavatãm anu 6018027a u÷ãra bãjam à÷ritya parvataü mandaropamam 6018027c ramate vànara÷reùñho divi ÷akra iva svayam 6018028a enaü ÷atasahasràõàü sahasram abhivartate 6018028c eùa durmarùaõo ràjan pramàthã nàma yåthapaþ 6018029a vàtenevoddhataü meghaü yam enam anupa÷yasi 6018029c vivartamànaü bahu÷o yatraitad bahulaü rajaþ 6018030a ete 'sitamukhà ghorà golàïgålà mahàbalàþ 6018030c ÷ataü ÷atasahasràõi dçùñvà vai setubandhanam 6018031a golàïgålaü mahàvegaü gavàkùaü nàma yåthapam 6018031c parivàryàbhivartante laïkàü marditum ojasà 6018032a bhramaràcarità yatra sarvakàmaphaladrumàþ 6018032c yaü såryatulyavarõàbham anuparyeti parvatam 6018033a yasya bhàsà sadà bhànti tadvarõà mçgapakùiõaþ 6018033c yasya prasthaü mahàtmàno na tyajanti maharùayaþ 6018034a tatraiùa ramate ràjan ramye kà¤canaparvate 6018034c mukhyo vànaramukhyànàü kesarã nàma yåthapaþ 6018035a ùaùñir girisahasràõàü ramyàþ kà¤canaparvatàþ 6018035c teùàü madhye girivaras tvam ivànagha rakùasàm 6018036a tatraite kapilàþ ÷vetàs tàmràsyà madhupiïgalàþ 6018036c nivasanty uttamagirau tãkùõadaüùñrànakhàyudhàþ 6018037a siüha iva caturdaüùñrà vyàghrà iva duràsadàþ 6018037c sarve vai÷vanarasamà jvalità÷ãviùopamàþ 6018038a sudãrghà¤citalàïgålà mattamàtaügasaünibhàþ 6018038c mahàparvatasaükà÷à mahàjãmåtanisvanàþ 6018039a eùa caiùàm adhipatir madhye tiùñhati vãryavàn 6018039c nàmnà pçthivyàü vikhyàto ràja¤ ÷atabalãti yaþ 6018039e eùaivà÷aüsate laïkàü svenànãkena marditum 6018040a gajo gavàkùo gavayo nalo nãla÷ ca vànaraþ 6018040c ekaika eva yåthànàü koñibhir da÷abhir vçtaþ 6018041a tathànye vànara÷reùñhà vindhyaparvatavàsinaþ 6018041c na ÷akyante bahutvàt tu saükhyàtuü laghuvikramàþ 6018042a sarve mahàràja mahàprabhàvàþ; sarve mahà÷ailanikà÷akàyàþ 6018042c sarve samarthàþ pçthivãü kùaõena; kartuü pravidhvastavikãrõa÷ailàm 6019001a sàraõasya vacaþ ÷rutvà ràvaõaü ràkùasàdhipam 6019001c balam àlokayan sarvaü ÷uko vàkyam athàbravãt 6019002a sthitàn pa÷yasi yàn etàn mattàn iva mahàdvipàn 6019002c nyagrodhàn iva gàïgeyàn sàlàn haimavatãn iva 6019003a ete duùprasahà ràjan balinaþ kàmaråpiõaþ 6019003c daityadànavasaükà÷à yuddhe devaparàkramàþ 6019004a eùàü koñisahasràõi nava pa¤caca sapta ca 6019004c tathà ÷aïkhasahasràõi tathà vçnda÷atàni ca 6019005a ete sugrãvasacivàþ kiùkindhànilayàþ sadà 6019005c harayo devagandharvair utpannàþ kàmaråpiõaþ 6019006a yau tau pa÷yasi tiùñhantau kumàrau devaråpiõau 6019006c mainda÷ ca dvivida÷ cobhau tàbhyàü nàsti samo yudhi 6019007a brahmaõà samanuj¤àtàv amçtaprà÷inàv ubhau 6019007c à÷aüsete yudhà laïkàm etau marditum ojasà 6019008a yàv etàv etayoþ pàr÷ve sthitau parvatasaünibhau 6019008c sumukho vimukha÷ caiva mçtyuputrau pituþ samau 6019009a yaü tu pa÷yasi tiùñhantaü prabhinnam iva ku¤jaram 6019009c yo balàt kùobhayet kruddhaþ samudram api vànaraþ 6019010a eùo 'bhigantà laïkàyà vaidehyàs tava ca prabho 6019010c enaü pa÷ya purà dçùñaü vànaraü punar àgatam 6019011a jyeùñhaþ kesariõaþ putro vàtàtmaja iti ÷rutaþ 6019011c hanåmàn iti vikhyàto laïghito yena sàgaraþ 6019012a kàmaråpã hari÷reùñho balaråpasamanvitaþ 6019012c anivàryagati÷ caiva yathà satatagaþ prabhuþ 6019013a udyantaü bhàskaraü dçùñvà bàlaþ kila pipàsitaþ 6019013c triyojanasahasraü tu adhvànam avatãrya hi 6019014a àdityam àhariùyàmi na me kùut pratiyàsyati 6019014c iti saücintya manasà puraiùa baladarpitaþ 6019015a anàdhçùyatamaü devam api devarùidànavaiþ 6019015c anàsàdyaiva patito bhàskarodayane girau 6019016a patitasya kaper asya hanur ekà ÷ilàtale 6019016c kiü cid bhinnà dçóhahanor hanåmàn eùa tena vai 6019017a satyam àgamayogena mamaiùa vidito hariþ 6019017c nàsya ÷akyaü balaü råpaü prabhàvo vànubhàùitum 6019018a eùa à÷aüsate laïkàm eko marditum ojasà 6019018c ya÷ caiùo 'nantaraþ ÷åraþ ÷yàmaþ padmanibhekùaõaþ 6019019a ikùvàkåõàm atiratho loke vikhyàta pauruùaþ 6019019c yasmin na calate dharmo yo dharmaü nàtivartate 6019020a yo bràhmam astraü vedàü÷ ca veda vedavidàü varaþ 6019020c yo bhindyàd gaganaü bàõaiþ parvatàü÷ càpi dàrayet 6019021a yasya mçtyor iva krodhaþ ÷akrasyeva paràkramaþ 6019021c sa eùa ràmas tvàü yoddhuü ràjan samabhivartate 6019022a ya÷ caiùa dakùiõe pàr÷ve ÷uddhajàmbånadaprabhaþ 6019022c vi÷àlavakùàs tàmràkùo nãlaku¤citamårdhajaþ 6019023a eùo 'sya lakùmaõo nàma bhràtà pràõasamaþ priyaþ 6019023c naye yuddhe ca ku÷alaþ sarva÷àstravi÷àradaþ 6019024a amarùã durjayo jetà vikrànto buddhimàn balã 6019024c ràmasya dakùiõo bàhur nityaü pràõo bahi÷caraþ 6019025a na hy eùa ràghavasyàrthe jãvitaü parirakùati 6019025c eùaivà÷aüsate yuddhe nihantuü sarvaràkùasàn 6019026a yas tu savyam asau pakùaü ràmasyà÷ritya tiùñhati 6019026c rakùogaõaparikùipto ràjà hy eùa vibhãùaõaþ 6019027a ÷rãmatà ràjaràjena laïkàyàm abhiùecitaþ 6019027c tvàm eva pratisaürabdho yuddhàyaiùo 'bhivartate 6019028a yaü tu pa÷yasi tiùñhantaü madhye girim ivàcalam 6019028c sarva÷àkhàmçgendràõàü bhartàram aparàjitam 6019029a tejasà ya÷asà buddhyà j¤ànenàbhijanena ca 6019029c yaþ kapãn ati babhràja himavàn iva parvatàn 6019030a kiùkindhàü yaþ samadhyàste guhàü sagahanadrumàm 6019030c durgàü parvatadurgasthàü pradhànaiþ saha yåthapaiþ 6019031a yasyaiùà kà¤canã màlà ÷obhate ÷atapuùkarà 6019031c kàntà devamanuùyàõàü yasyàü lakùmãþ pratiùñhità 6019032a etàü ca màlàü tàràü ca kapiràjyaü ca ÷à÷vatam 6019032c sugrãvo vàlinaü hatvà ràmeõa pratipàditaþ 6019033a evaü koñisahasreõa ÷aïkånàü ca ÷atena ca 6019033c sugrãvo vànarendras tvàü yuddhàrtham abhivartate 6019034a imàü mahàràjasamãkùya vàhinãm; upasthitàü prajvalitagrahopamàm 6019034c tataþ prayatnaþ paramo vidhãyatàü; yathà jayaþ syàn na paraiþ paràjayaþ 6020001a ÷ukena tu samàkhyàtàüs tàn dçùñvà hariyåthapàn 6020001c samãpasthaü ca ràmasya bhràtaraü svaü vibhãùaõam 6020002a lakùmaõaü ca mahàvãryaü bhujaü ràmasya dakùiõam 6020002c sarvavànararàjaü ca sugrãvaü bhãmavikramam 6020003a kiü cid àvignahçdayo jàtakrodha÷ ca ràvaõaþ 6020003c bhartsayàm àsa tau vãrau kathànte ÷ukasàraõau 6020004a adhomukhau tau praõatàv abravãc chukasàraõau 6020004c roùagadgadayà vàcà saürabdhaþ paruùaü vacaþ 6020005a na tàvat sadç÷aü nàma sacivair upajãvibhiþ 6020005c vipriyaü nçpater vaktuü nigrahapragrahe vibhoþ 6020006a ripåõàü pratikålànàü yuddhàrtham abhivartatàm 6020006c ubhàbhyàü sadç÷aü nàma vaktum aprastave stavam 6020007a àcàryà guravo vçddhà vçthà vàü paryupàsitàþ 6020007c sàraü yad ràja÷àstràõàm anujãvyaü na gçhyate 6020008a gçhãto và na vij¤àto bhàro j¤ànasya vochyate 6020008c ãdç÷aiþ sacivair yukto mårkhair diùñyà dharàmy aham 6020009a kiü nu mçtyor bhayaü nàsti màü vaktuü paruùaü vacaþ 6020009c yasya me ÷àsato jihvà prayacchati ÷ubhà÷ubham 6020010a apy eva dahanaü spçùñvà vane tiùñhanti pàdapàþ 6020010c ràjadoùaparàmçùñàs tiùñhante nàparàdhinaþ 6020011a hanyàm aham imau pàpau ÷atrupakùapra÷aüsakau 6020011c yadi pårvopakàrair me na krodho mçdutàü vrajet 6020012a apadhvaüsata gacchadhvaü saünikarùàd ito mama 6020012c na hi vàü hantum icchàmi smarann upakçtàni vàm 6020012e hatàv eva kçtaghnau tau mayi snehaparàïmukhau 6020013a evam uktau tu savrãóau tàv ubhau ÷ukasàraõau 6020013c ràvaõaü jaya÷abdena pratinandyàbhiniþsçtau 6020014a abravãt sa da÷agrãvaþ samãpasthaü mahodaram 6020014c upasthàpaya ÷ãghraü me càràn nãtivi÷àradàn 6020015a tata÷ caràþ saütvaritàþ pràptàþ pàrthiva÷àsanàt 6020015c upasthitàþ prà¤jalayo vardhayitvà jayà÷iùà 6020016a tàn abravãt tato vàkyaü ràvaõo ràkùasàdhipaþ 6020016c càràn pratyayikठ÷åràn bhaktàn vigatasàdhvasàn 6020017a ito gacchata ràmasya vyavasàyaü parãkùatha 6020017c mantreùv abhyantarà ye 'sya prãtyà tena samàgatàþ 6020018a kathaü svapiti jàgarti kim anyac ca kariùyati 6020018c vij¤àya nipuõaü sarvam àgantavyam a÷eùataþ 6020019a càreõa viditaþ ÷atruþ paõóitair vasudhàdhipaiþ 6020019c yuddhe svalpena yatnena samàsàdya nirasyate 6020020a càràs tu te tathety uktvà prahçùñà ràkùase÷varam 6020020c kçtvà pradakùiõaü jagmur yatra ràmaþ salakùmaõaþ 6020021a te suvelasya ÷ailasya samãpe ràmalakùmaõau 6020021c pracchannà dadç÷ur gatvà sasugrãvavibhãùaõau 6020022a te tu dharmàtmanà dçùñà ràkùasendreõa ràkùasàþ 6020022c vibhãùaõena tatrasthà nigçhãtà yadçcchayà 6020023a vànarair arditàs te tu vikràntair laghuvikramaiþ 6020023c punar laïkàm anupràptàþ ÷vasanto naùñacetasaþ 6020024a tato da÷agrãvam upasthitàs te; càrà bahirnityacarà ni÷àcaràþ 6020024c gireþ suvelasya samãpavàsinaü; nyavedayan bhãmabalaü mahàbalàþ 6021001a tatas tam akùobhya balaü laïkàdhipataye caràþ 6021001c suvele ràghavaü ÷aile niviùñaü pratyavedayan 6021002a càràõàü ràvaõaþ ÷rutvà pràptaü ràmaü mahàbalam 6021002c jàtodvego 'bhavat kiü cic chàrdålaü vàkyam abravãt 6021003a ayathàvac ca te varõo dãna÷ càsi ni÷àcara 6021003c nàsi kaccid amitràõàü kruddhànàü va÷am àgataþ 6021004a iti tenànu÷iùñas tu vàcaü mandam udãrayat 6021004c tadà ràkùasa÷àrdålaü ÷àrdålo bhayavihvalaþ 6021005a na te càrayituü ÷akyà ràjan vànarapuügavàþ 6021005c vikràntà balavanta÷ ca ràghaveõa ca rakùitàþ 6021006a nàpi saübhàùituü ÷akyàþ saüpra÷no 'tra na labhyate 6021006c sarvato rakùyate panthà vànaraiþ parvatopamaiþ 6021007a praviùñamàtre j¤àto 'haü bale tasminn acàrite 6021007c balàd gçhãto bahubhir bahudhàsmi vidàritaþ 6021008a jànubhir muùñibhir dantais talai÷ càbhihato bhç÷am 6021008c pariõãto 'smi haribhir balavadbhir amarùaõaiþ 6021009a pariõãya ca sarvatra nãto 'haü ràmasaüsadam 6021009c rudhiràdigdhasarvàïgo vihvala÷ calitendriyaþ 6021010a haribhir vadhyamàna÷ ca yàcamànaþ kçtà¤jaliþ 6021010c ràghaveõa paritràto jãvàmi ha yadçcchayà 6021011a eùa ÷ailaiþ ÷ilàbhi÷ ca pårayitvà mahàrõavam 6021011c dvàram à÷ritya laïkàyà ràmas tiùñhati sàyudhaþ 6021012a garuóavyåham àsthàya sarvato haribhir vçtaþ 6021012c màü visçjya mahàtejà laïkàm evàbhivartate 6021013a purà pràkàram àyàti kùipram ekataraü kuru 6021013c sãtàü càsmai prayacchà÷u suyuddhaü và pradãyatàm 6021014a manasà saütatàpàtha tac chrutvà ràkùasàdhipaþ 6021014c ÷àrdålasya mahad vàkyam athovàca sa ràvaõaþ 6021015a yadi màü pratiyudhyeran devagandharvadànavàþ 6021015c naiva sãtàü pradàsyàmi sarvalokabhayàd api 6021016a evam uktvà mahàtejà ràvaõaþ punar abravãt 6021016c càrità bhavatà senà ke 'tra ÷åràþ plavaügamàþ 6021017a kãdç÷àþ kiüprabhàvà÷ ca vànarà ye duràsadàþ 6021017c kasya putrà÷ ca pautrà÷ ca tattvam àkhyàhi ràkùasa 6021018a tatr atra pratipatsyàmi j¤àtvà teùàü balàbalam 6021018c ava÷yaü balasaükhyànaü kartavyaü yuddham icchatà 6021019a athaivam uktaþ ÷àrdålo ràvaõenottama÷ caraþ 6021019c idaü vacanam àrebhe vaktuü ràvaõasaünidhau 6021020a atharkùarajasaþ putro yudhi ràjan sudurjayaþ 6021020c gadgadasyàtha putro 'tra jàmbavàn iti vi÷rutaþ 6021021a gadgadasyaiva putro 'nyo guruputraþ ÷atakratoþ 6021021c kadanaü yasya putreõa kçtam ekena rakùasàm 6021022a suùeõa÷ càpi dharmàtmà putro dharmasya vãryavàn 6021022c saumyaþ somàtmaja÷ càtra ràjan dadhimukhaþ kapiþ 6021023a sumukho durmukha÷ càtra vegadar÷ã ca vànaraþ 6021023c mçtyur vànararåpeõa nånaü sçùñaþ svayambhuvà 6021024a putro hutavahasyàtha nãlaþ senàpatiþ svayam 6021024c anilasya ca putro 'tra hanåmàn iti vi÷rutaþ 6021025a naptà ÷akrasya durdharùo balavàn aïgado yuvà 6021025c mainda÷ ca dvivida÷ cobhau balinàv a÷visaübhavau 6021026a putrà vaivasvatasyàtra pa¤cakàlàntakopamàþ 6021026c gajo gavàkùo gavayaþ ÷arabho gandhamàdanaþ 6021027a ÷veto jyotirmukha÷ càtra bhàskarasyàtmasaübhavau 6021027c varuõasya ca putro 'tha hemakåñaþ plavaügamaþ 6021028a vi÷vakarmasuto vãro nalaþ plavagasattamaþ 6021028c vikrànto vegavàn atra vasuputraþ sudurdharaþ 6021029a da÷avànarakoñya÷ ca ÷åràõàü yuddhakàïkùiõàm 6021029c ÷rãmatàü devaputràõàü ÷eùàn nàkhyàtum utsahe 6021030a putro da÷arathasyaiùa siühasaühanano yuvà 6021030c dåùaõo nihato yena khara÷ ca tri÷iràs tathà 6021031a nàsti ràmasya sadç÷o vikrame bhuvi ka÷ cana 6021031c viràdho nihato yena kabandha÷ càntakopamaþ 6021032a vaktuü na ÷akto ràmasya naraþ ka÷ cid guõàn kùitau 6021032c janasthànagatà yena tàvanto ràkùasà hatàþ 6021033a lakùmaõa÷ càtra dharmàtmà màtaügànàm ivarùabhaþ 6021033c yasya bàõapathaü pràpya na jãved api vàsavaþ 6021034a ràkùasànàü variùñha÷ ca tava bhràtà vibhãùaõaþ 6021034c parigçhya purãü laïkàü ràghavasya hite rataþ 6021035a iti sarvaü samàkhyàtaü tavedaü vànaraü balam 6021035c suvele 'dhiùñhitaü ÷aile ÷eùakàrye bhavàn gatiþ 6022001a tatas tam akùobhyabalaü laïkàyàü nçpate÷ caraþ 6022001c suvele ràghavaü ÷aile niviùñaü pratyavedayan 6022002a càràõàü ràvaõaþ ÷rutvà pràptaü ràmaü mahàbalam 6022002c jàtodvego 'bhavat kiü cit sacivàü÷ cedam abravãt 6022003a mantriõaþ ÷ãghram àyàntu sarve vai susamàhitàþ 6022003c ayaü no mantrakàlo hi saüpràpta iva ràkùasàþ 6022004a tasya tac chàsanaü ÷rutvà mantriõo 'bhyàgaman drutam 6022004c tataþ saümantrayàm àsa sacivai ràkùasaiþ saha 6022005a mantrayitvà sa durdharùaþ kùamaü yat samanantaram 6022005c visarjayitvà sacivàn pravive÷a svam àlayam 6022006a tato ràkùasam àhåya vidyujjihvaü mahàbalam 6022006c màyàvidaü mahàmàyaþ pràvi÷ad yatra maithilã 6022007a vidyujjihvaü ca màyàj¤am abravãd ràkùasàdhipaþ 6022007c mohayiùyàmahe sãtàü màyayà janakàtmajàm 6022008a ÷iro màyàmayaü gçhya ràghavasya ni÷àcara 6022008c màü tvaü samupatiùñhasva mahac ca sa÷araü dhanuþ 6022009a evam uktas tathety àha vidyujjihvo ni÷àcaraþ 6022009c tasya tuùño 'bhavad ràjà pradadau ca vibhåùaõam 6022010a a÷okavanikàyàü tu pravive÷a mahàbalaþ 6022010c tato dãnàm adainyàrhàü dadar÷a dhanadànujaþ 6022010e adhomukhãü ÷okaparàm upaviùñàü mahãtale 6022011a bhartàram eva dhyàyantãm a÷okavanikàü gatàm 6022011c upàsyamànàü ghoràbhã ràkùasãbhir adårataþ 6022012a upasçtya tataþ sãtàü praharùan nàma kãrtayan 6022012c idaü ca vacanaü dhçùñam uvàca janakàtmajàm 6022013a sàntvyamànà mayà bhadre yam upà÷ritya valgase 6022013c khara hantà sa te bhartà ràghavaþ samare hataþ 6022014a chinnaü te sarvato målaü darpas te nihato mayà 6022014c vyasanenàtmanaþ sãte mama bhàryà bhaviùyasi 6022015a alpapuõye nivçttàrthe måóhe paõóitamànini 6022015c ÷çõu bhartçbadhaü sãte ghoraü vçtravadhaü yathà 6022016a samàyàtaþ samudràntaü màü hantuü kila ràghavaþ 6022016c vànarendrapraõãtena balena mahatà vçtaþ 6022017a saüniviùñaþ samudrasya tãram àsàdya dakùiõam 6022017c balena mahatà ràmo vrajaty astaü divàkare 6022018a athàdhvani pari÷ràntam ardharàtre sthitaü balam 6022018c sukhasuptaü samàsàdya càritaü prathamaü caraiþ 6022019a tat prahastapraõãtena balena mahatà mama 6022019c balam asya hataü ràtrau yatra ràmaþ sulakùmaõaþ 6022020a paññasàn parighàn khaógàü÷ cakràn daõóàn mahàyasàn 6022020c bàõajàlàni ÷ålàni bhàsvaràn kåñamudgaràn 6022021a yaùñã÷ ca tomaràn pràsaü÷ cakràõi musalàni ca 6022021c udyamyodyamya rakùobhir vànareùu nipàtitàþ 6022022a atha suptasya ràmasya prahastena pramàthinà 6022022c asaktaü kçtahastena ÷ira÷ chinnaü mahàsinà 6022023a vibhãùaõaþ samutpatya nigçhãto yadçcchayà 6022023c di÷aþ pravràjitaþ sarvair lakùmaõaþ plavagaiþ saha 6022024a sugrãvo grãvayà ÷ete bhagnayà plavagàdhipaþ 6022024c nirastahanukaþ ÷ete hanåmàn ràkùasair hataþ 6022025a jàmbavàn atha jànubhyàm utpatan nihato yudhi 6022025c paññasair bahubhi÷ chinno nikçttaþ pàdapo yathà 6022026a mainda÷ ca dvivida÷ cobhau nihatau vànararùabhau 6022026c niþ÷vasantau rudantau ca rudhireõa samukùitau 6022027a asinàbhyàhata÷ chinno madhye ripuniùådanaþ 6022027c abhiùñanati medinyàü panasaþ panaso yathà 6022028a nàràcair bahubhi÷ chinnaþ ÷ete daryàü darãmukhaþ 6022028c kumudas tu mahàtejà niùkåjan sàyakair hataþ 6022029a aïgado bahubhi÷ chinnaþ ÷arair àsàdya ràkùasaiþ 6022029c pàtito rudhirodgàrã kùitau nipatito 'ïgadaþ 6022030a harayo mathità nàgai rathajàlais tathàpare 6022030c ÷àyità mçditàs tatra vàyuvegair ivàmbudàþ 6022031a pradrutà÷ ca pare trastà hanyamànà jaghanyataþ 6022031c abhidrutàs tu rakùobhiþ siühair iva mahàdvipàþ 6022032a sàgare patitàþ ke cit ke cid gaganam à÷ritàþ 6022032c çkùà vçkùàn upàråóhà vànarais tu vimi÷ritàþ 6022033a sàgarasya ca tãreùu ÷aileùu ca vaneùu ca 6022033c piïgàkùàs te viråpàkùair bahubhir bahavo hatàþ 6022034a evaü tava hato bhartà sasainyo mama senayà 6022034c kùatajàrdraü rajodhvastam idaü càsyàhçtaü ÷iraþ 6022035a tataþ paramadurdharùo ràvaõo ràkùase÷varaþ 6022035c sãtàyàm upa÷çõvantyàü ràkùasãm idam abravãt 6022036a ràkùasaü krårakarmàõaü vidyujjihvaü tvam ànaya 6022036c yena tad ràghava÷iraþ saügràmàt svayam àhçtam 6022037a vidyujjihvas tato gçhya ÷iras tat sa÷aràsanam 6022037c praõàmaü ÷irasà kçtvà ràvaõasyàgrataþ sthitaþ 6022038a tam abravãt tato ràjà ràvaõo ràkùasaü sthitam 6022038c vidyujjihvaü mahàjihvaü samãpaparivartinam 6022039a agrataþ kuru sãtàyàþ ÷ãghraü dà÷aratheþ ÷iraþ 6022039c avasthàü pa÷cimàü bhartuþ kçpaõà sàdhu pa÷yatu 6022040a evam uktaü tu tad rakùaþ ÷iras tat priyadar÷anam 6022040c upanikùipya sãtàyàþ kùipram antaradhãyata 6022041a ràvaõa÷ càpi cikùepa bhàsvaraü kàrmukaü mahat 6022041c triùu lokeùu vikhyàtaü sãtàm idam uvàca ha 6022042a idaü tat tava ràmasya kàrmukaü jyàsamanvitam 6022042c iha prahastenànãtaü hatvà taü ni÷i mànuùam 6022043a sa vidyujjihvena sahaiva tac chiro; dhanu÷ ca bhåmau vinikãrya ràvaõaþ 6022043c videharàjasya sutàü ya÷asvinãü; tato 'bravãt tàü bhava me va÷ànugà 6023001a sà sãtà tac chiro dçùñvà tac ca kàrmukam uttamam 6023001c sugrãvapratisaüsargam àkhyàtaü ca hanåmatà 6023002a nayane mukhavarõaü ca bhartus tat sadç÷aü mukham 6023002c ke÷àn ke÷àntade÷aü ca taü ca cåóàmaõiü ÷ubham 6023003a etaiþ sarvair abhij¤ànair abhij¤àya suduþkhità 6023003c vijagarhe 'tha kaikeyãü kro÷antã kurarã yathà 6023004a sakàmà bhava kaikeyi hato 'yaü kulanandanaþ 6023004c kulam utsàditaü sarvaü tvayà kalaha÷ãlayà 6023005a àryeõa kiü nu kaikeyyàþ kçtaü ràmeõa vipriyam 6023005c yad gçhàc cãravasanas tayà prasthàpito vanam 6023006a evam uktvà tu vaidehã vepamànà tapasvinã 6023006c jagàma jagatãü bàlà chinnà tu kadalã yathà 6023007a sà muhårtàt samà÷vasya pratilabhya ca cetanàm 6023007c tac chiraþ samupàghràya vilalàpàyatekùaõà 6023008a hà hatàsmi mahàbàho vãravratam anuvratà 6023008c imàü te pa÷cimàvasthàü gatàsmi vidhavà kçtà 6023009a prathamaü maraõaü nàryà bhartur vaiguõyam ucyate 6023009c suvçttaþ sàdhuvçttàyàþ saüvçttas tvaü mamàgrataþ 6023010a duþkhàd duþkhaü prapannàyà magnàyàþ ÷okasàgare 6023010c yo hi màm udyatas tràtuü so 'pi tvaü vinipàtitaþ 6023011a sà ÷va÷rår mama kausalyà tvayà putreõa ràghava 6023011c vatseneva yathà dhenur vivatsà vatsalà kçtà 6023012a àdiùñaü dãrgham àyus te yair acintyaparàkrama 6023012c ançtaü vacanaü teùàm alpàyur asi ràghava 6023013a atha và na÷yati praj¤à pràj¤asyàpi satas tava 6023013c pacaty enaü tathà kàlo bhåtànàü prabhavo hy ayam 6023014a adçùñaü mçtyum àpannaþ kasmàt tvaü naya÷àstravit 6023014c vyasanànàm upàyaj¤aþ ku÷alo hy asi varjane 6023015a tathà tvaü saüpariùvajya raudrayàtinç÷aüsayà 6023015c kàlaràtryà mayàcchidya hçtaþ kamalalocanaþ 6023016a upa÷eùe mahàbàho màü vihàya tapasvinãm 6023016c priyàm iva ÷ubhàü nàrãü pçthivãü puruùarùabha 6023017a arcitaü satataü yatnàd gandhamàlyair mayà tava 6023017c idaü te matpriyaü vãra dhanuþ kà¤canabhåùitam 6023018a pitrà da÷arathena tvaü ÷va÷ureõa mamànagha 6023018c pårvai÷ ca pitçbhiþ sàrdhaü nånaü svarge samàgataþ 6023019a divi nakùatrabhåtas tvaü mahat karma kçtaü priyam 6023019c puõyaü ràjarùivaü÷aü tvam àtmanaþ samupekùase 6023020a kiü màn na prekùase ràjan kiü màü na pratibhàùase 6023020c bàlàü bàlena saüpràptàü bhàryàü màü sahacàriõãm 6023021a saü÷rutaü gçhõatà pàõiü cariùyàmãti yat tvayà 6023021c smara tan mama kàkutstha naya màm api duþkhitàm 6023022a kasmàn màm apahàya tvaü gato gatimatàü vara 6023022c asmàl lokàd amuü lokaü tyaktvà màm iha duþkhitàm 6023023a kalyàõair ucitaü yat tat pariùvaktaü mayaiva tu 6023023c kravyàdais tac charãraü te nånaü viparikçùyate 6023024a agniùñomàdibhir yaj¤air iùñavàn àptadakùiõaiþ 6023024c agnihotreõa saüskàraü kena tvaü tu na lapsyase 6023025a pravrajyàm upapannànàü trayàõàm ekam àgatam 6023025c pariprakùyati kausalyà lakùmaõaü ÷okalàlasà 6023026a sa tasyàþ paripçcchantyà vadhaü mitrabalasya te 6023026c tava càkhyàsyate nånaü ni÷àyàü ràkùasair vadham 6023027a sà tvàü suptaü hataü ÷rutvà màü ca rakùogçhaü gatàm 6023027c hçdayena vidãrõena na bhaviùyati ràghava 6023028a sàdhu pàtaya màü kùipraü ràmasyopari ràvaõaþ 6023028c samànaya patiü patnyà kuru kalyàõam uttamam 6023029a ÷irasà me ÷ira÷ càsya kàyaü kàyena yojaya 6023029c ràvaõànugamiùyàmi gatiü bhartur mahàtmanaþ 6023029e muhårtam api necchàmi jãvituü pàpajãvinà 6023030a ÷rutaü mayà vedavidàü bràhmaõànàü pitur gçhe 6023030c yàsàü strãõàü priyo bhartà tàsàü lokà mahodayàþ 6023031a kùamà yasmin damas tyàgaþ satyaü dharmaþ kçtaj¤atà 6023031c ahiüsà caiva bhåtànàü tam çte kà gatir mama 6023032a iti sà duþkhasaütaptà vilalàpàyatekùaõà 6023032c bhartuþ ÷iro dhanus tatra samãkùya janakàtmajà 6023033a evaü làlapyamànàyàü sãtàyàü tatra ràkùasaþ 6023033c abhicakràma bhartàram anãkasthaþ kçtà¤jaliþ 6023034a vijayasvàryaputreti so 'bhivàdya prasàdya ca 6023034c nyavedayad anupràptaü prahastaü vàhinãpatim 6023035a amàtyaiþ sahitaþ sarvaiþ prahastaþ samupasthitaþ 6023035c kiü cid àtyayikaü kàryaü teùàü tvaü dar÷anaü kuru 6023036a etac chrutvà da÷agrãvo ràkùasaprativeditam 6023036c a÷okavanikàü tyaktvà mantriõàü dar÷anaü yayau 6023037a sa tu sarvaü samarthyaiva mantribhiþ kçtyam àtmanaþ 6023037c sabhàü pravi÷ya vidadhe viditvà ràmavikramam 6023038a antardhànaü tu tac chãrùaü tac ca kàrmukam uttamam 6023038c jagàma ràvaõasyaiva niryàõasamanantaram 6023039a ràkùasendras tu taiþ sàrdhaü mantribhir bhãmavikramaiþ 6023039c samarthayàm àsa tadà ràmakàryavini÷cayam 6023040a avidårasthitàn sarvàn balàdhyakùàn hitaiùiõaþ 6023040c abravãt kàlasadç÷o ràvaõo ràkùasàdhipaþ 6023041a ÷ãghraü bherãninàdena sphuñakoõàhatena me 6023041c samànayadhvaü sainyàni vaktavyaü ca na kàraõam 6023042a tatas tatheti pratigçhya tad vaco; balàdhipàs te mahad àtmano balam 6023042c samànayaü÷ caiva samàgataü ca te; nyavedayan bhartari yuddhakàïkùiõi 6024001a sãtàü tu mohitàü dçùñvà saramà nàma ràkùasã 6024001c àsasàdà÷u vaidehãü priyàü praõayinã sakhã 6024002a sà hi tatra kçtà mitraü sãtayà rakùyamàõayà 6024002c rakùantã ràvaõàd iùñà sànukro÷à dçóhavratà 6024003a sà dadar÷a sakhãü sãtàü saramà naùñacetanàm 6024003c upàvçtyotthitàü dhvastàü vaóavàm iva pàüsuùu 6024004a tàü samà÷vàsayàm àsa sakhã snehena suvratà 6024004c uktà yad ràvaõena tvaü pratyuktaü ca svayaü tvayà 6024005a sakhãsnehena tad bhãru mayà sarvaü prati÷rutam 6024005c lãnayà ganahe ÷åhye bhayam utsçjya ràvaõàt 6024005e tava hetor vi÷àlàkùi na hi me jãvitaü priyam 6024006a sa saübhrànta÷ ca niùkrànto yat kçte ràkùasàdhipaþ 6024006c tac ca me viditaü sarvam abhiniùkramya maithili 6024007a na ÷akyaü sauptikaü kartuü ràmasya viditàtmanaþ 6024007c vadha÷ ca puruùavyàghre tasminn evopapadyate 6024008a na caiva vànarà hantuü ÷akyàþ pàdapayodhinaþ 6024008c surà devarùabheõeva ràmeõa hi surakùitàþ 6024009a dãrghavçttabhujaþ ÷rãmàn mahoraskaþ pratàpavàn 6024009c dhanvã saühananopeto dharmàtmà bhuvi vi÷rutaþ 6024010a vikrànto rakùità nityam àtmana÷ ca parasya ca 6024010c lakùmaõena saha bhràtrà ku÷alã naya÷àstravit 6024011a hantà parabalaughànàm acintyabalapauruùaþ 6024011c na hato ràghavaþ ÷rãmàn sãte ÷atrunibarhaõaþ 6024012a ayuktabuddhikçtyena sarvabhåtavirodhinà 6024012c iyaü prayuktà raudreõa màyà màyàvidà tvayi 6024013a ÷okas te vigataþ sarvaþ kalyàõaü tvàm upasthitam 6024013c dhruvaü tvàü bhajate lakùmãþ priyaü prãtikaraü ÷çõu 6024014a uttãrya sàgaraü ràmaþ saha vànarasenayà 6024014c saüniviùñaþ samudrasya tãram àsàdya dakùiõam 6024015a dçùño me paripårõàrthaþ kàkutsthaþ sahalakùmaõaþ 6024015c sahitaiþ sàgaràntasthair balais tiùñhati rakùitaþ 6024016a anena preùità ye ca ràkùasà laghuvikramaþ 6024016c ràghavas tãrõa ity evaü pravçttis tair ihàhçtà 6024017a sa tàü ÷rutvà vi÷àlàkùi pravçttiü ràkùasàdhipaþ 6024017c eùa mantrayate sarvaiþ sacivaiþ saha ràvaõaþ 6024018a iti bruvàõà saramà ràkùasã sãtayà saha 6024018c sarvodyogena sainyànàü ÷abdaü ÷u÷ràva bhairavam 6024019a daõóanirghàtavàdinyàþ ÷rutvà bheryà mahàsvanam 6024019c uvàca saramà sãtàm idaü madhurabhàùiõã 6024020a saünàhajananã hy eùà bhairavà bhãru bherikà 6024020c bherãnàdaü ca gambhãraü ÷çõu toyadanisvanam 6024021a kalpyante mattamàtaügà yujyante rathavàjinaþ 6024021c tatra tatra ca saünaddhàþ saüpatanti padàtayaþ 6024022a àpåryante ràjamàrgàþ sainyair adbhutadar÷anaiþ 6024022c vegavadbhir nadadbhi÷ ca toyaughair iva sàgaraþ 6024023a ÷àstràõàü ca prasannànàü carmaõàü varmaõàü tathà 6024023c rathavàjigajànàü ca bhåùitànàü ca rakùasàm 6024024a prabhàü visçjatàü pa÷ya nànàvarõàü samutthitàm 6024024c vanaü nirdahato dharme yathàråpaü vibhàvasoþ 6024025a ghaõñànàü ÷çõu nirghoùaü rathànàü ÷çõu nisvanam 6024025c hayànàü heùamàõànàü ÷çõu tåryadhvaniü yathà 6024026a udyatàyudhahastànàü ràkùasendrànuyàyinàm 6024026c saübhramo rakùasàm eùa tumulo lomaharùaõaþ 6024027a ÷rãs tvàü bhajati ÷okaghnã rakùasàü bhayam àgatam 6024027c ràmàt kamalapatràkùi daityànàm iva vàsavàt 6024028a avajitya jitakrodhas tam acintyaparàkramaþ 6024028c ràvaõaü samare hatvà bhartà tvàdhigamiùyati 6024029a vikramiùyati rakùaþsu bhartà te sahalakùmaõaþ 6024029c yathà ÷atruùu ÷atrughno viùõunà saha vàsavaþ 6024030a àgatasya hi ràmasya kùipram aïkagatàü satãm 6024030c ahaü drakùyàmi siddhàrthàü tvàü ÷atrau vinipàtite 6024031a a÷råõy ànandajàni tvaü vartayiùyasi ÷obhane 6024031c samàgamya pariùvaktà tasyorasi mahorasaþ 6024032a aciràn mokùyate sãte devi te jaghanaü gatàm 6024032c dhçtàm etàü bahån màsàn veõãü ràmo mahàbalaþ 6024033a tasya dçùñvà mukhaü devi pårõacandram ivoditam 6024033c mokùyase ÷okajaü vàri nirmokam iva pannagã 6024034a ràvaõaü samare hatvà naciràd eva maithili 6024034c tvayà samagraü priyayà sukhàrho lapsyate sukham 6024035a samàgatà tvaü ràmeõa modiùyasi mahàtmanà 6024035c suvarùeõa samàyuktà yathà sasyena medinã 6024036a girivaram abhito 'nuvartamàno; haya iva maõóalam à÷u yaþ karoti 6024036c tam iha ÷araõam abhyupehi devi; divasakaraü prabhavo hy ayaü prajànàm 6025001a atha tàü jàtasaütàpàü tena vàkyena mohitàm 6025001c saramà hlàdayàm àsa pçtivãü dyaur ivàmbhasà 6025002a tatas tasyà hitaü sakhyà÷ cikãrùantã sakhã vacaþ 6025002c uvàca kàle kàlaj¤à smitapårvàbhibhàùiõã 6025003a utsaheyam ahaü gatvà tvadvàkyam asitekùaõe 6025003c nivedya ku÷alaü ràme praticchannà nivartitum 6025004a na hi me kramamàõàyà niràlambe vihàyasi 6025004c samartho gatim anvetuü pavano garuóo 'pi và 6025005a evaü bruvàõàü tàü sãtà saramàü punar abravãt 6025005c madhuraü ÷lakùõayà vàcà pårva÷okàbhipannayà 6025006a samarthà gaganaü gantum api và tvaü rasàtalam 6025006c avagacchàmy akartavyaü kartavyaü te madantare 6025007a matpriyaü yadi kartavyaü yadi buddhiþ sthirà tava 6025007c j¤àtum icchàmi taü gatvà kiü karotãti ràvaõaþ 6025008a sa hi màyàbalaþ kråro ràvaõaþ ÷atruràvaõaþ 6025008c màü mohayati duùñàtmà pãtamàtreva vàruõã 6025009a tarjàpayati màü nityaü bhartsàpayati càsakçt 6025009c ràkùasãbhiþ sughoràbhir yà màü rakùanti nitya÷aþ 6025010a udvignà ÷aïkità càsmi na ca svasthaü mano mama 6025010c tad bhayàc càham udvignà a÷okavanikàü gatàþ 6025011a yadi nàma kathà tasya ni÷citaü vàpi yad bhavet 6025011c nivedayethàþ sarvaü tat paro me syàd anugrahaþ 6025012a sà tv evaü bruvatãü sãtàü saramà valgubhàùiõã 6025012c uvàca vacanaü tasyàþ spç÷antã bàùpaviklavam 6025013a eùa te yady abhipràyas tasmàd gacchàmi jànaki 6025013c gçhya ÷atror abhipràyam upàvçttàü ca pa÷ya màm 6025014a evam uktvà tato gatvà samãpaü tasya rakùasaþ 6025014c ÷u÷ràva kathitaü tasya ràvaõasya samantriõaþ 6025015a sà ÷rutvà ni÷cayaü tasya ni÷cayaj¤à duràtmanaþ 6025015c punar evàgamat kùipram a÷okavanikàü tadà 6025016a sà praviùñà punas tatra dadar÷a janakàtmajàm 6025016c pratãkùamàõàü svàm eva bhraùñapadmàm iva ÷riyam 6025017a tàü tu sãtà punaþ pràptàü saramàü valgubhàùiõãm 6025017c pariùvajya ca susnigdhaü dadau ca svayam àsanam 6025018a ihàsãnà sukhaü sarvam àkhyàhi mama tattvataþ 6025018c krårasya ni÷cayaü tasya ràvaõasya duràtmanaþ 6025019a evam uktà tu saramà sãtayà vepamànayà 6025019c kathitaü sarvam àcaùña ràvaõasya samantriõaþ 6025020a jananyà ràkùasendro vai tvanmokùàrthaü bçhadvacaþ 6025020c aviddhena ca vaidehi mantrivçddhena bodhitaþ 6025021a dãyatàm abhisatkçtya manujendràya maithilã 6025021c nidar÷anaü te paryàptaü janasthàne yad adbhutam 6025022a laïghanaü ca samudrasya dar÷anaü ca hanåmataþ 6025022c vadhaü ca rakùasàü yuddhe kaþ kuryàn mànuùo bhuvi 6025023a evaü sa mantrivçddhai÷ ca màtrà ca bahu bhàùitaþ 6025023c na tvàm utsahate moktum artahm arthaparo yathà 6025024a notsahaty amçto moktuü yuddhe tvàm iti maithili 6025024c sàmàtyasya nç÷aüsasya ni÷cayo hy eùa vartate 6025025a tad eùà susthirà buddhir mçtyulobhàd upasthità 6025025c bhayàn na ÷aktas tvàü moktum anirastas tu saüyuge 6025025e ràkùasànàü ca sarveùàm àtmana÷ ca vadhena hi 6025026a nihatya ràvaõaü saükhye sarvathà ni÷itaiþ ÷araiþ 6025026c pratineùyati ràmas tvàm ayodhyàm asitekùaõe 6025027a etasminn antare ÷abdo bherã÷aïkhasamàkulaþ 6025027c ÷ruto vai sarvasainyànàü kampayan dharaõãtalam 6025028a ÷rutvà tu taü vànarasainya÷abdaü; laïkàgatà ràkùasaràjabhçtyàþ 6025028c naùñaujaso dainyaparãtaceùñàþ; ÷reyo na pa÷yanti nçpasya doùaiþ 6026001a tena ÷aïkhavimi÷reõa bherã÷abdena ràghavaþ 6026001c upayato mahàbàhå ràmaþ parapuraüjayaþ 6026002a taü ninàdaü ni÷amyàtha ràvaõo ràkùase÷varaþ 6026002c muhårtaü dhyànam àsthàya sacivàn abhyudaikùata 6026003a atha tàn sacivàüs tatra sarvàn àbhàùya ràvaõaþ 6026003c sabhàü saünàdayan sarvàm ity uvàca mahàbalaþ 6026004a taraõaü sàgarasyàpi vikramaü balasaücayam 6026004c yad uktavanto ràmasya bhavantas tan mayà ÷rutam 6026004e bhavata÷ càpy ahaü vedmi yuddhe satyaparàkramàn 6026005a tatas tu sumahàpràj¤o màlyavàn nàma ràkùasaþ 6026005c ràvaõasya vacaþ ÷rutvà màtuþ paitàmaho 'bravãt 6026006a vidyàsv abhivinãto yo ràjà ràjan nayànugaþ 6026006c sa ÷àsti ciram ai÷varyam arãü÷ ca kurute va÷e 6026007a saüdadhàno hi kàlena vigçhõaü÷ càribhiþ saha 6026007c svapakùavardhanaü kurvan mahad ai÷varyam a÷nute 6026008a hãyamànena kartavyo ràj¤à saüdhiþ samena ca 6026008c na ÷atrum avamanyeta jyàyàn kurvãta vigraham 6026009a tan mahyaü rocate saüdhiþ saha ràmeõa ràvaõa 6026009c yadartham abhiyuktàþ sma sãtà tasmai pradãyatàm 6026010a tasya devarùayaþ sarve gandharvà÷ ca jayaiùiõaþ 6026010c virodhaü mà gamas tena saüdhis te tena rocatàm 6026011a asçjad bhagavàn pakùau dvàv eva hi pitàmahaþ 6026011c suràõàm asuràõàü ca dharmàdharmau tadà÷rayau 6026012a dharmo hi ÷råyate pakùaþ suràõàü ca mahàtmanàm 6026012c adharmo rakùasaü pakùo hy asuràõàü ca ràvaõa 6026013a dharmo vai grasate 'dharmaü tataþ kçtam abhåd yugam 6026013c adharmo grasate dharmaü tatas tiùyaþ pravartate 6026014a tat tvayà caratà lokàn dharmo vinihato mahàn 6026014c adharmaþ pragçhãta÷ ca tenàsmadbalinaþ pare 6026015a sa pramàdàd vivçddhas te 'dharmo 'hir grasate hi naþ 6026015c vivardhayati pakùaü ca suràõàü surabhàvanaþ 6026016a viùayeùu prasaktena yatkiücitkàriõà tvayà 6026016c çùãõàm agnikalpànàm udvego janito mahàn 6026016e teùàü prabhàvo durdharùaþ pradãpta iva pàvakaþ 6026017a tapasà bhàvitàtmàno dharmasyànugrahe ratàþ 6026017c mukhyair yaj¤air yajanty ete nityaü tais tair dvijàtayaþ 6026018a juhvaty agnãü÷ ca vidhivad vedàü÷ coccair adhãyate 6026018c abhibhåya ca rakùàüsi brahmaghoùàn udairayan 6026018e di÷o vipradrutàþ sarve stanayitnur ivoùõage 6026019a çùãõàm agnikalpànàm agnihotrasamutthitaþ 6026019c àdatte rakùasàü tejo dhåmo vyàpya di÷o da÷a 6026020a teùu teùu ca de÷eùu puõyeùu ca dçóhavrataiþ 6026020c caryamàõaü tapas tãvraü saütàpayati ràkùasàn 6026021a utpàtàn vividhàn dçùñvà ghoràn bahuvidhàüs tathà 6026021c vinà÷am anupa÷yàmi sarveùàü rakùasàm aham 6026022a kharàbhis tanità ghorà meghàþ pratibhayaükaraþ 6026022c ÷oõitenàbhivarùanti laïkàm uùõena sarvataþ 6026023a rudatàü vàhanànàü ca prapatanty asrabindavaþ 6026023c dhvajà dhvastà vivarõà÷ ca na prabhànti yathàpuram 6026024a vyàlà gomàyavo gçdhrà và÷anti ca subhairavam 6026024c pravi÷ya laïkàm ani÷aü samavàyàü÷ ca kurvate 6026025a kàlikàþ pàõóurair dantaiþ prahasanty agrataþ sthitàþ 6026025c striyaþ svapneùu muùõantyo gçhàõi pratibhàùya ca 6026026a gçhàõàü balikarmàõi ÷vànaþ paryupabhu¤jate 6026026c kharà goùu prajàyante måùikà nakulaiþ saha 6026027a màrjàrà dvãpibhiþ sàrdhaü såkaràþ ÷unakaiþ saha 6026027c kiünarà ràkùasai÷ càpi sameyur mànuùaiþ saha 6026028a pàõóurà raktapàdà÷ ca vihagàþ kàlacoditàþ 6026028c ràkùasànàü vinà÷àya kapotà vicaranti ca 6026029a cãkã kåcãti và÷antyaþ ÷àrikà ve÷masu sthitàþ 6026029c patanti grathità÷ càpi nirjitàþ kalahaiùiõaþ 6026030a karàlo vikaño muõóaþ puruùaþ kçùõapiïgalaþ 6026030c kàlo gçhàõi sarveùàü kàle kàle 'nvavekùate 6026030e etàny anyàni duùñàni nimittàny utpatanti ca 6026031a viùõuü manyàmahe ràmaü mànuùaü deham àsthitam 6026031c na hi mànuùamàtro 'sau ràghavo dçóhavikramaþ 6026032a yena baddhaþ samudrasya sa setuþ paramàdbhutaþ 6026032c kuruùva nararàjena saüdhiü ràmeõa ràvaõa 6026033a idaü vacas tatra nigadya màlyavan; parãkùya rakùo'dhipater manaþ punaþ 6026033c anuttameùåttamapauruùo balã; babhåva tåùõãü samavekùya ràvaõam 6027001a tat tu màlyavato vàkyaü hitam uktaü da÷ànanaþ 6027001c na marùayati duùñàtmà kàlasya va÷am àgataþ 6027002a sa baddhvà bhrukuñiü vaktre krodhasya va÷am àgataþ 6027002c amarùàt parivçttàkùo màlyavantam athàbravãt 6027003a hitabuddhyà yad ahitaü vacaþ paruùam ucyate 6027003c parapakùaü pravi÷yaiva naitac chrotragataü mama 6027004a mànuùaü kçpaõaü ràmam ekaü ÷àkhàmçgà÷rayam 6027004c samarthaü manyase kena tyaktaü pitrà vanàlayam 6027005a rakùasàm ã÷varaü màü ca devatànàü bhayaükaram 6027005c hãnaü màü manyase kena ahãnaü sarvavikramaiþ 6027006a vãradveùeõa và ÷aïke pakùapàtena và ripoþ 6027006c tvayàhaü paruùàõy uktaþ paraprotsàhanena và 6027007a prabhavantaü padasthaü hi paruùaü ko 'hbidhàsyati 6027007c paõóitaþ ÷àstratattvaj¤o vinà protsàhanàd ripoþ 6027008a ànãya ca vanàt sãtàü padmahãnàm iva ÷riyam 6027008c kimarthaü pratidàsyàmi ràghavasya bhayàd aham 6027009a vçtaü vànarakoñãbhiþ sasugrãvaü salakùmaõam 6027009c pa÷ya kai÷ cid ahobhis tvaü ràghavaü nihataü mayà 6027010a dvandve yasya na tiùñhanti daivatàny api saüyuge 6027010c sa kasmàd ràvaõo yuddhe bhayam àhàrayiùyati 6027011a dvidhà bhajyeyam apy evaü na nameyaü tu kasya cit 6027011c eùa me sahajo doùaþ svabhàvo duratikramaþ 6027012a yadi tàvat samudre tu setur baddho yadçcchayà 6027012c ràmeõa vismayaþ ko 'tra yena te bhayam àgatam 6027013a sa tu tãrtvàrõavaü ràmaþ saha vànarasenayà 6027013c pratijànàmi te satyaü na jãvan pratiyàsyati 6027014a evaü bruvàõaü saürabdhaü ruùñaü vij¤àya ràvaõam 6027014c vrãóito màlyavàn vàkyaü nottaraü pratyapadyata 6027015a jayà÷iùà ca ràjànaü vardhayitvà yathocitam 6027015c màlyavàn abhyanuj¤àto jagàma svaü nive÷anam 6027016a ràvaõas tu sahàmàtyo mantrayitvà vimç÷ya ca 6027016c laïkàyàm atulàü guptiü kàrayàm àsa ràkùasaþ 6027017a vyàdide÷a ca pårvasyàü prahastaü dvàri ràkùasaü 6027017c dakùiõasyàü mahàvãryau mahàpàr÷va mahodarau 6027018a pa÷cimàyàm atho dvàri putram indrajitaü tathà 6027018c vyàdide÷a mahàmàyaü ràkùasair bahubhir vçtam 6027019a uttarasyàü puradvàri vyàdi÷ya ÷ukasàraõau 6027019c svayaü càtra bhaviùyàmi mantriõas tàn uvàca ha 6027020a ràkùasaü tu viråpàkùaü mahàvãryaparàkramam 6027020c madhyame 'sthàpayad gulme bahubhiþ saha ràkùasaiþ 6027021a evaüvidhànaü laïkàyàü kçtvà ràkùasapuügavaþ 6027021c mene kçtàrtham àtmànaü kçtàntava÷am àgataþ 6027022a visarjayàm àsa tataþ sa mantriõo; vidhànam àj¤àpya purasya puùkalam 6027022c jayà÷iùà mantragaõena påjito; vive÷a so 'ntaþpuram çddhiman mahat 6028001a naravànararàjau tau sa ca vàyusutaþ kapiþ 6028001c jàmbavàn çkùaràja÷ ca ràkùasa÷ ca vibhãùaõaþ 6028002a aïgado vàliputra÷ ca saumitriþ ÷arabhaþ kapiþ 6028002c suùeõaþ sahadàyàdo maindo dvivida eva ca 6028003a gajo gavàkùo kumudo nalo 'tha panasas tathà 6028003c amitraviùayaü pràptàþ samavetàþ samarthayan 6028004a iyaü sà lakùyate laïkà purã ràvaõapàlità 6028004c sàsuroragagandharvair amarair api durjayà 6028005a kàryasiddhiü puraskçtya mantrayadhvaü vinirõaye 6028005c nityaü saünihito hy atra ràvaõo ràkùasàdhipaþ 6028006a tathà teùu bruvàõeùu ràvaõàvarajo 'bravãt 6028006c vàkyam agràmyapadavat puùkalàrthaü vibhãùaõaþ 6028007a analaþ ÷arabha÷ caiva saüpàtiþ praghasas tathà 6028007c gatvà laïkàü mamàmàtyàþ purãü punar ihàgatàþ 6028008a bhåtvà ÷akunayaþ sarve praviùñà÷ ca ripor balam 6028008c vidhànaü vihitaü yac ca tad dçùñvà samupasthitàþ 6028009a saüvidhànaü yathàhus te ràvaõasya duràtmanaþ 6028009c ràma tad bruvataþ sarvaü yathàtathyena me ÷çõu 6028010a pårvaü prahastaþ sabalo dvàram àsàdya tiùñhati 6028010c dakùiõaü ca mahàvãryau mahàpàr÷vamahodarau 6028011a indrajit pa÷cimadvàraü ràkùasair bahubhir vçtaþ 6028011c paññasàsidhanuùmadbhiþ ÷ålamudgarapàõibhiþ 6028012a nànàpraharaõaiþ ÷årair àvçto ràvaõàtmajaþ 6028012c ràkùasànàü sahasrais tu bahubhiþ ÷astrapàõibhiþ 6028013a yuktaþ paramasaüvigno ràkùasair bahubhir vçtaþ 6028013c uttaraü nagaradvàraü ràvaõaþ svayam àsthitaþ 6028014a viråpàkùas tu mahatà ÷ålakhaógadhanuùmatà 6028014c balena ràkùasaiþ sàrdhaü madhyamaü gulmam àsthitaþ 6028015a etàn evaüvidhàn gulmà§l laïkàyàü samudãkùya te 6028015c màmakàþ sacivàþ sarve ÷ãghraü punar ihàgatàþ 6028016a gajànàü ca sahasraü ca rathànàm ayutaü pure 6028016c hayànàm ayute dve ca sàgrakoñã ca rakùasàm 6028017a vikràntà balavanta÷ ca saüyugeùv àtatàyinaþ 6028017c iùñà ràkùasaràjasya nityam ete ni÷àcaràþ 6028018a ekaikasyàtra yuddhàrthe ràkùasasya vi÷àü pate 6028018c parivàraþ sahasràõàü sahasram upatiùñhate 6028019a etàü pravçttiü laïkàyàü mantriproktaü vibhãùaõaþ 6028019c ràmaü kamalapatràkùam idam uttaram abravãt 6028020a kuberaü tu yadà ràma ràvaõaþ pratyayudhyata 6028020c ùaùñiþ ÷atasahasràõi tadà niryànti ràkùasàþ 6028021a paràkrameõa vãryeõa tejasà sattvagauravàt 6028021c sadç÷à yo 'tra darpeõa ràvaõasya duràtmanaþ 6028022a atra manyur na kartavyo roùaye tvàü na bhãùaye 6028022c samartho hy asi vãryeõa suràõàm api nigrahe 6028023a tad bhavàü÷ caturaïgeõa balena mahatà vçtaþ 6028023c vyåhyedaü vànarànãkaü nirmathiùyasi ràvaõam 6028024a ràvaõàvaraje vàkyam evaü bruvati ràghavaþ 6028024c ÷atråõàü pratighàtàrtham idaü vacanam abravãt 6028025a pårvadvàre tu laïkàyà nãlo vànarapuügavaþ 6028025c prahastaü pratiyoddhà syàd vànarair bahubhir vçtaþ 6028026a aïgado vàliputras tu balena mahatà vçtaþ 6028026c dakùiõe bàdhatàü dvàre mahàpàr÷vamahodarau 6028027a hanåmàn pa÷cimadvàraü nipãóya pavanàtmajaþ 6028027c pravi÷atv aprameyàtmà bahubhiþ kapibhir vçtaþ 6028028a daityadànavasaüghànàm çùãõàü ca mahàtmanàm 6028028c viprakàrapriyaþ kùudro varadànabalànvitaþ 6028029a parikràmati yaþ sarvà§l lokàn saütàpayan prajàþ 6028029c tasyàhaü ràkùasendrasya svayam eva vadhe dhçtaþ 6028030a uttaraü nagaradvàram ahaü saumitriõà saha 6028030c nipãóyàbhipravekùyàmi sabalo yatra ràvaõaþ 6028031a vànarendra÷ ca balavàn çkùaràja÷ ca jàmbavàn 6028031c ràkùasendrànuja÷ caiva gulme bhavatu madhyame 6028032a na caiva mànuùaü råpaü kàryaü haribhir àhave 6028032c eùà bhavatu naþ saüj¤à yuddhe 'smin vànare bale 6028033a vànarà eva ni÷cihnaü svajane 'smin bhaviùyati 6028033c vayaü tu mànuùeõaiva sapta yotsyàmahe paràn 6028034a aham eva saha bhràtrà lakùmaõena mahaujasà 6028034c àtmanà pa¤cama÷ càyaü sakhà mama vibhãùaõaþ 6028035a sa ràmaþ kàryasiddhyartham evam uktvà vibhãùaõam 6028035c suvelàrohaõe buddhiü cakàra matimàn matim 6028036a tatas tu ràmo mahatà balena; pracchàdya sarvàü pçthivãü mahàtmà 6028036c prahçùñaråpo 'bhijagàma laïkàü; kçtvà matiü so 'rivadhe mahàtmà 6029001a sa tu kçtvà suvelasya matim àrohaõaü prati 6029001c lakùmaõànugato ràmaþ sugrãvam idam abravãt 6029002a vibhãùaõaü ca dharmaj¤am anuraktaü ni÷àcaram 6029002c mantraj¤aü ca vidhij¤aü ca ÷lakùõayà parayà girà 6029003a suvelaü sàdhu ÷ailendram imaü dhàtu÷atai÷ citam 6029003c adhyàrohàmahe sarve vatsyàmo 'tra ni÷àm imàm 6029004a laïkàü càlokayiùyàmo nilayaü tasya rakùasaþ 6029004c yena me maraõàntàya hçtà bhàryà duràtmanà 6029005a yena dharmo na vij¤àto na vçttaü na kulaü tathà 6029005c ràkùasyà nãcayà buddhyà yena tad garhitaü kçtam 6029006a yasmin me vardhate roùaþ kãrtite ràkùasàdhame 6029006c yasyàparàdhàn nãcasya vadhaü drakùyàmi rakùasàm 6029007a eko hi kurute pàpaü kàlapà÷ava÷aü gataþ 6029007c nãcenàtmàpacàreõa kulaü tena vina÷yati 6029008a evaü saümantrayann eva sakrodho ràvaõaü prati 6029008c ràmaþ suvelaü vàsàya citrasànum upàruhat 6029009a pçùñhato lakùmaõa cainam anvagacchat samàhitaþ 6029009c sa÷araü càpam udyamya sumahad vikrame rataþ 6029010a tam anvarohat sugrãvaþ sàmàtyaþ savibhãùaõaþ 6029010c hanåmàn aïgado nãlo maindo dvivida eva ca 6029011a gajo gavàkùo gavayaþ ÷arabho gandhamàdanaþ 6029011c panasaþ kumuda÷ caiva haro rambha÷ ca yåthapaþ 6029012a ete cànye ca bahavo vànaràþ ÷ãghragàminaþ 6029012c te vàyuvegapravaõàs taü giriü giricàriõaþ 6029012e adhyàrohanta ÷ata÷aþ suvelaü yatra ràghavaþ 6029013a te tv adãrgheõa kàlena girim àruhya sarvataþ 6029013c dadç÷uþ ÷ikhare tasya viùaktàm iva khe purãm 6029014a tàü ÷ubhàü pravaradvàràü pràkàravara÷obhitàm 6029014c laïkàü ràkùasasaüpårõàü dadç÷ur hariyåthapàþ 6029015a pràkàracayasaüsthai÷ ca tathà nãlair ni÷àcaraiþ 6029015c dadç÷us te hari÷reùñhàþ pràkàram aparaü kçtam 6029016a te dçùñvà vànaràþ sarve ràkùasàn yuddhakàïkùiõaþ 6029016c mumucur vipulàn nàdàüs tatra ràmasya pa÷yataþ 6029017a tato 'stam agamat såryaþ saüdhyayà pratira¤jitaþ 6029017c pårõacandrapradãpà ca kùapà samabhivartate 6029018a tataþ sa ràmo harivàhinãpatir; vibhãùaõena pratinandya satkçtaþ 6029018c salakùmaõo yåthapayåthasaüvçtaþ; suvela pçùñhe nyavasad yathàsukham 6030001a tàü ràtrim uùitàs tatra suvele haripuügavàþ 6030001c laïkàyàü dadç÷ur vãrà vanàny upavanàni ca 6030002a samasaumyàni ramyàõi vi÷àlàny àyatàni ca 6030002c dçùñiramyàõi te dçùñvà babhåvur jàtavismayàþ 6030003a campakà÷okapuünàgasàlatàlasamàkulà 6030003c tamàlavanasaüchannà nàgamàlàsamàvçtà 6030004a hintàlair arjunair nãpaiþ saptaparõai÷ ca puùpitaiþ 6030004c tilakaiþ karõikàrai÷ ca pañàlai÷ ca samantataþ 6030005a ÷u÷ubhe puùpitàgrai÷ ca latàparigatair drumaiþ 6030005c laïkà bahuvidhair divyair yathendrasyàmaràvatã 6030006a vicitrakusumopetai raktakomalapallavaiþ 6030006c ÷àdvalai÷ ca tathà nãlai÷ citràbhir vanaràjibhiþ 6030007a gandhàóhyàny abhiramyàõi puùpàõi ca phalàni ca 6030007c dhàrayanty agamàs tatra bhåùaõànãva mànavàþ 6030008a tac caitrarathasaükà÷aü manoj¤aü nandanopamam 6030008c vanaü sarvartukaü ramyaü ÷u÷ubhe ùañpadàyutam 6030009a natyåhakoyaùñibhakair nçtyamànai÷ ca barhibhiþ 6030009c rutaü parabhçtànàü ca ÷u÷ruve vananirjhare 6030010a nityamattavihaügàni bhramaràcaritàni ca 6030010c kokilàkulaùaõóàni vihagàbhirutàni ca 6030011a bhçïgaràjàbhigãtàni bhramaraiþ sevitàni ca 6030011c koõàlakavighuùñàni sàrasàbhirutàni ca 6030012a vivi÷us te tatas tàni vanàny upavanàni ca 6030012c hçùñàþ pramudità vãrà harayaþ kàmaråpiõaþ 6030013a teùàü pravi÷atàü tatra vànaràõàü mahaujasàm 6030013c puùpasaüsargasurabhir vavau ghràõasukho 'nilaþ 6030014a anye tu harivãràõàü yåthàn niùkramya yåthapàþ 6030014c sugrãveõàbhyanuj¤àtà laïkàü jagmuþ patàkinãm 6030015a vitràsayanto vihagàüs tràsayanto mçgadvipàn 6030015c kampayanta÷ ca tàü laïkàü nàdaiþ svair nadatàü varàþ 6030016a kurvantas te mahàvegà mahãü càraõapãóitàm 6030016c raja÷ ca sahasaivordhvaü jagàma caraõoddhatam 6030017a çkùàþ siühà varàhà÷ ca mahiùà vàraõà mçgàþ 6030017c tena ÷abdena vitrastà jagmur bhãtà di÷o da÷a 6030018a ÷ikharaü tu trikåñasya pràü÷u caikaü divispç÷am 6030018c samantàt puùpasaüchannaü mahàrajatasaünibham 6030019a ÷atayojanavistãrõaü vimalaü càrudar÷anam 6030019c ÷lakùõaü ÷rãman mahac caiva duùpràpaü ÷akunair api 6030020a manasàpi duràrohaü kiü punaþ karmaõà janaiþ 6030020c niviùñà tatra ÷ikhare laïkà ràvaõapàlità 6030021a sà purã gopurair uccaiþ pàõóuràmbudasaünibhaiþ 6030021c kà¤canena ca sàlena ràjatena ca ÷obhità 6030022a pràsàdai÷ ca vimànai÷ ca laïkà paramabhåùità 6030022c ghanair ivàtapàpàye madhyamaü vaiùõavaü padam 6030023a yasyàü stambhasahasreõa pràsàdaþ samalaükçtaþ 6030023c kailàsa÷ikharàkàro dç÷yate kham ivollikhan 6030024a caityaþ sa ràkùasendrasya babhåva purabhåùaõam 6030024c ÷atena rakùasàü nityaü yaþ samagreõa rakùyate 6030025a tàü samçddhàü samçddhàrtho lakùmãvà§l lakùmaõàgrajaþ 6030025c ràvaõasya purãü ràmo dadar÷a saha vànaraiþ 6030026a tàü ratnapårõàü bahusaüvidhànàü; pràsàdamàlàbhir alaükçtàü ca 6030026c purãü mahàyantrakavàñamukhyàü; dadar÷a ràmo mahatà balena 6031001a atha tasmin nimittàni dçùñvà lakùmaõapårvajaþ 6031001c lakùmaõaü lakùmisaüpannam idaü vacanam abravãt 6031002a parigçhyodakaü ÷ãtaü vanàni phalavanti ca 6031002c balaughaü saüvibhajyemaü vyåhya tiùñhema lakùmaõa 6031003a lokakùayakaraü bhãmaü bhayaü pa÷yàmy upasthitam 6031003c nibarhaõaü pravãràõàm çkùavànararakùasàm 6031004a vàtà÷ ca paruùaü vànti kampate ca vasuüdharà 6031004c parvatàgràõi vepante patanti dharaõãdharàþ 6031005a meghàþ kravyàdasaükà÷àþ paruùàþ paruùasvanàþ 6031005c kråràþ kråraü pravarùanti mi÷raü ÷oõitabindubhiþ 6031006a raktacandanasaükà÷à saüdhyàparamadàruõà 6031006c jvalac ca nipataty etad àdityàd agnimaõóalam 6031007a àdityam abhivà÷yante janayanto mahad bhayam 6031007c dãnà dãnasvarà ghorà apra÷astà mçgadvijàþ 6031008a rajanyàm aprakà÷a÷ ca saütàpayati candramàþ 6031008c kçùõaraktàü÷uparyanto yathà lokasya saükùaye 6031009a hrasvo råkùo 'pra÷asta÷ ca pariveùaþ sulohitaþ 6031009c àdityamaõóale nãlaü lakùma lakùmaõa dç÷yate 6031010a dç÷yante na yathàvac ca nakùatràõy abhivartate 6031010c yugàntam iva lokasya pa÷ya lakùmaõa ÷aüsati 6031011a kàkàþ ÷yenàs tathà gçdhrà nãcaiþ paripatanti ca 6031011c ÷ivà÷ càpy a÷ivà vàcaþ pravadanti mahàsvanàþ 6031012a kùipram adya duràdharùàü purãü ràvaõapàlitàm 6031012c abhiyàma javenaiva sarvato haribhir vçtàþ 6031013a ity evaü tu vadan vãro lakùmaõaü lakùmaõàgrajaþ 6031013c tasmàd avàtarac chãghraü parvatàgràn mahàbalaþ 6031014a avatãrya tu dharmàtmà tasmàc chailàt sa ràghavaþ 6031014c paraiþ paramadurdharùaü dadar÷a balam àtmanaþ 6031015a saünahya tu sasugrãvaþ kapiràjabalaü mahat 6031015c kàlaj¤o ràghavaþ kàle saüyugàyàbhyacodayat 6031016a tataþ kàle mahàbàhur balena mahatà vçtaþ 6031016c prasthitaþ purato dhanvã laïkàm abhimukhaþ purãm 6031017a taü vibhãùaõa sugrãvau hanåmठjàmbavàn nalaþ 6031017c çkùaràjas tathà nãlo lakùmaõa÷ cànyayus tadà 6031018a tataþ pa÷càt sumahatã pçtanarkùavanaukasàm 6031018c pracchàdya mahatãü bhåmim anuyàti sma ràghavam 6031019a ÷aila÷çïgàõi ÷ata÷aþ pravçddhàü÷ ca mahãruhàm 6031019c jagçhuþ ku¤jaraprakhyà vànaràþ paravàraõàþ 6031020a tau tv adãrgheõa kàlena bhràtarau ràmalakùmaõau 6031020c ràvaõasya purãü laïkàm àsedatur ariüdamau 6031021a patàkàmàlinãü ramyàm udyànavana÷obhitàm 6031021c citravapràü suduùpràpàm uccapràkàratoraõàm 6031022a tàü surair api durdharùàü ràmavàkyapracoditàþ 6031022c yathànide÷aü saüpãóya nyavi÷anta vanaukasaþ 6031023a laïkàyàs tåttaradvàraü ÷aila÷çïgam ivonnatam 6031023c ràmaþ sahànujo dhanvã jugopa ca rurodha ca 6031024a laïkàm upaniviùña÷ ca ràmo da÷arathàtmajaþ 6031024c lakùmaõànucaro vãraþ purãü ràvaõapàlitàm 6031025a uttaradvàram àsàdya yatra tiùñhati ràvaõaþ 6031025c nànyo ràmàd dhi tad dvàraü samarthaþ parirakùitum 6031026a ràvaõàdhiùñhitaü bhãmaü varuõeneva sàgaram 6031026c sàyudhau ràkùasair bhãmair abhiguptaü samantataþ 6031026e laghånàü tràsajananaü pàtàlam iva dànavaiþ 6031027a vinyastàni ca yodhànàü bahåni vividhàni ca 6031027c dadar÷àyudhajàlàni tathaiva kavacàni ca 6031028a pårvaü tu dvàram àsàdya nãlo haricamåpatiþ 6031028c atiùñhat saha maindena dvividena ca vãryavàn 6031029a aïgado dakùiõadvàraü jagràha sumahàbalaþ 6031029c çùabheõa gavàkùeõa gajena gavayena ca 6031030a hanåmàn pa÷cimadvàraü rarakùa balavàn kapiþ 6031030c pramàthi praghasàbhyàü ca vãrair anyai÷ ca saügataþ 6031031a madhyame ca svayaü gulme sugrãvaþ samatiùñhata 6031031c saha sarvair hari÷reùñhaiþ suparõa÷vasanopamaiþ 6031032a vànaràõàü tu ùañtriü÷at koñyaþ prakhyàtayåthapàþ 6031032c nipãóyopaniviùñà÷ ca sugrãvo yatra vànaraþ 6031033a ÷àsanena tu ràmasya lakùmaõaþ savibhãùaõaþ 6031033c dvàre dvàre harãõàü tu koñiü koñiü nyave÷ayat 6031034a pa÷cimena tu ràmasya sugrãvaþ saha jàmbavàn 6031034c adåràn madhyame gulme tasthau bahubalànugaþ 6031035a te tu vànara÷àrdålàþ ÷àrdålà iva daüùñriõaþ 6031035c gçhãtvà druma÷ailàgràn hçùñà yuddhàya tasthire 6031036a sarve vikçtalàïgålàþ sarve daüùñrànakhàyudhàþ 6031036c sarve vikçtacitràïgàþ sarve ca vikçtànanàþ 6031037a da÷anàgabalàþ ke cit ke cid da÷aguõottaràþ 6031037c ke cin nàgasahasrasya babhåvus tulyavikramàþ 6031038a santi caughà balàþ ke cit ke cic chataguõottaràþ 6031038c aprameyabalà÷ cànye tatràsan hariyåthapàþ 6031039a adbhuta÷ ca vicitra÷ ca teùàm àsãt samàgamaþ 6031039c tatra vànarasainyànàü ÷alabhànàm ivodgamaþ 6031040a paripårõam ivàkà÷aü saüchanneva ca medinã 6031040c laïkàm upaniviùñai÷ ca saüpatadbhi÷ ca vànaraiþ 6031041a ÷ataü ÷atasahasràõàü pçthag çkùavanaukasàm 6031041c laïkà dvàràõy upàjagmur anye yoddhuü samantataþ 6031042a àvçtaþ sa giriþ sarvais taiþ samantàt plavaügamaiþ 6031042c ayutànàü sahasraü ca purãü tàm abhyavartata 6031043a vànarair balavadbhi÷ ca babhåva drumapàõibhiþ 6031043c sarvataþ saüvçtà laïkà duùprave÷àpi vàyunà 6031044a ràkùasà vismayaü jagmuþ sahasàbhinipãóitàþ 6031044c vànarair meghasaükà÷aiþ ÷akratulyaparàkramaiþ 6031045a mahठ÷abdo 'bhavat tatra balaughasyàbhivartataþ 6031045c sàgarasyeva bhinnasya yathà syàt salilasvanaþ 6031046a tena ÷abdena mahatà sapràkàrà satoraõà 6031046c laïkà pracalità sarvà sa÷ailavanakànanà 6031047a ràmalakùmaõaguptà sà sugrãveõa ca vàhinã 6031047c babhåva durdharùatarà sarvair api suràsuraiþ 6031048a ràghavaþ saünive÷yaivaü sainyaü svaü rakùasàü vadhe 6031048c saümantrya mantribhiþ sàrdhaü ni÷citya ca punaþ punaþ 6031049a ànantaryam abhiprepsuþ kramayogàrthatattvavit 6031049c vibhãùaõasyànumate ràjadharmam anusmaran 6031049e aïgadaü vàlitanayaü samàhåyedam abravãt 6031050a gatvà saumya da÷agrãvaü bråhi madvacanàt kape 6031050c laïghayitvà purãü laïkàü bhayaü tyaktvà gatavyathaþ 6031051a bhraùña÷rãkagatai÷varyamumårùo naùñacetanaþ 6031051c çùãõàü devatànàü ca gandharvàpsarasàü tathà 6031052a nàgànàm atha yakùàõàü ràj¤àü ca rajanãcara 6031052c yac ca pàpaü kçtaü mohàd avaliptena ràkùasa 6031053a nånam adya gato darpaþ svayambhå varadànajaþ 6031053c yasya daõóadharas te 'haü dàràharaõakar÷itaþ 6031053e daõóaü dhàrayamàõas tu laïkàdvare vyavasthitaþ 6031054a padavãü devatànàü ca maharùãõàü ca ràkùasa 6031054c ràjarùãõàü ca sarveõàü gamiùyasi mayà hataþ 6031055a balena yena vai sãtàü màyayà ràkùasàdhama 6031055c màm atikràmayitvà tvaü hçtavàüs tad vidar÷aya 6031056a aràkùasam imaü lokaü kartàsmi ni÷itaiþ ÷araiþ 6031056c na cec charaõam abhyeùi màm upàdàya maithilãm 6031057a dharmàtmà rakùasàü ÷reùñhaþ saüpràpto 'yaü vibhãùaõaþ 6031057c laïkai÷varyaü dhruvaü ÷rãmàn ayaü pràpnoty akaõñakam 6031058a na hi ràjyam adharmeõa bhoktuü kùaõam api tvayà 6031058c ÷akyaü mårkhasahàyena pàpenàvijitàtmanà 6031059a yudhyasva và dhçtiü kçtvà ÷auryam àlambya ràkùasa 6031059c maccharais tvaü raõe ÷àntas tataþ påto bhaviùyasi 6031060a yady àvi÷asi lokàüs trãn pakùibhåto manojavaþ 6031060c mama cakùuùpathaü pràpya na jãvan pratiyàsyasi 6031061a bravãmi tvàü hitaü vàkyaü kriyatàm aurdhvadekikam 6031061c sudçùñà kriyatàü laïkà jãvitaü te mayi sthitam 6031062a ity uktaþ sa tu tàreyo ràmeõàkliùñakarmaõà 6031062c jagàmàkà÷am àvi÷ya mårtimàn iva havyavàñ 6031063a so 'tipatya muhårtena ÷rãmàn ràvaõamandiram 6031063c dadar÷àsãnam avyagraü ràvaõaü sacivaiþ saha 6031064a tatas tasyàvidåreõa nipatya haripuügavaþ 6031064c dãptàgnisadç÷as tasthàv aïgadaþ kanakàïgadaþ 6031065a tad ràmavacanaü sarvam anyånàdhikam uttamam 6031065c sàmàtyaü ÷ràvayàm àsa nivedyàtmànam àtmanà 6031066a dåto 'haü kosalendrasya ràmasyàkliùñakarmaõaþ 6031066c vàliputro 'ïgado nàma yadi te ÷rotram àgataþ 6031067a àha tvàü ràghavo ràmaþ kausalyànandavardhanaþ 6031067c niùpatya pratiyudhyasva nç÷aüsaü puruùàdhama 6031068a hantàsmi tvàü sahàmàtyaü saputraj¤àtibàndhavam 6031068c nirudvignàs trayo lokà bhaviùyanti hate tvayi 6031069a devadànavayakùàõàü gandharvoragarakùasàm 6031069c ÷atrum adyoddhariùyàmi tvàm çùãõàü ca kaõñakam 6031070a vibhãùaõasya cai÷varyaü bhaviùyati hate tvayi 6031070c na cet satkçtya vaidehãü praõipatya pradàsyasi 6031071a ity evaü paruùaü vàkyaü bruvàõe haripuügave 6031071c amarùava÷am àpanno ni÷àcaragaõe÷varaþ 6031072a tataþ sa roùatàmràkùaþ ÷a÷àsa sacivàüs tadà 6031072c gçhyatàm eùa durmedhà vadhyatàm iti càsakçt 6031073a ràvaõasya vacaþ ÷rutvà dãptàgnisamatejasaþ 6031073c jagçhus taü tato ghorà÷ catvàro rajanãcaràþ 6031074a gràhayàm àsa tàreyaþ svayam àtmànam àtmanà 6031074c balaü dar÷ayituü vãro yàtudhànagaõe tadà 6031075a sa tàn bàhudvaye saktàn àdàya patagàn iva 6031075c pràsàdaü ÷ailasaükà÷am utpàpàtàïgadas tadà 6031076a te 'ntarikùàd vinirdhåtàs tasya vegena ràkùasàþ 6031076c bhumau nipatitàþ sarve ràkùasendrasya pa÷yataþ 6031077a tataþ pràsàda÷ikharaü ÷aila÷çïgam ivonnatam 6031077c tat paphàla tadàkràntaü da÷agrãvasya pa÷yataþ 6031078a bhaïktvà pràsàda÷ikharaü nàma vi÷ràvya càtmanaþ 6031078c vinadya sumahànàdam utpapàta vihàyasà 6031079a ràvaõas tu paraü cakre krodhaü pràsàdadharùaõàt 6031079c vinà÷aü càtmanaþ pa÷yan niþ÷vàsaparamo 'bhavat 6031080a ràmas tu bahubhir hçùñair ninadadbhiþ plavaügamaiþ 6031080c vçto ripuvadhàkàïkùã yuddhàyaivàbhyavartata 6031081a suùeõas tu mahàvãryo girikåñopamo hariþ 6031081c bahubhiþ saüvçtas tatra vànaraiþ kàmaråpibhiþ 6031082a caturdvàràõi sarvàõi sugrãvavacanàt kapiþ 6031082c paryàkramata durdharùo nakùatràõãva candramàþ 6031083a teùàm akùauhiõi÷ataü samavekùya vanaukasàm 6031083c laïkàm upaniviùñànàü sàgaraü càtivartatàm 6031084a ràkùasà vismayaü jagmus tràsaü jagmus tathàpare 6031084c apare samaroddharùàd dharùam evopapedire 6031085a kçtsnaü hi kapibhir vyàptaü pràkàraparikhàntaram 6031085c dadç÷å ràkùasà dãnàþ pràkàraü vànarãkçtam 6031086a tasmin mahàbhãùaõake pravçtte; kolàhale ràkùasaràjadhànyàm 6031086c pragçhya rakùàüsi mahàyudhàni; yugàntavàtà iva saüviceruþ 6032001a tatas te ràkùasàs tatra gatvà ràvaõamandiram 6032001c nyavedayan purãü ruddhàü ràmeõa saha vànaraiþ 6032002a ruddhàü tu nagarãü ÷rutvà jàtakrodho ni÷àcaraþ 6032002c vidhànaü dviguõaü ÷rutvà pràsàdaü so 'dhyarohata 6032003a sa dadar÷àvçtàü laïkàü sa÷ailavanakànanàm 6032003c asaükhyeyair harigaõaiþ sarvato yuddhakàïkùibhiþ 6032004a sa dçùñvà vànaraiþ sarvàü vasudhàü kavalãkçtàm 6032004c kathaü kùapayitavyàþ syur iti cintàparo 'bhavat 6032005a sa cintayitvà suciraü dhairyam àlambya ràvaõaþ 6032005c ràghavaü hariyåthàü÷ ca dadar÷àyatalocanaþ 6032006a prekùato ràkùasendrasya tàny anãkàni bhàga÷aþ 6032006c ràghavapriyakàmàrthaü laïkàm àruruhus tadà 6032007a te tàmravaktrà hemàbhà ràmàrthe tyaktajãvitàþ 6032007c laïkàm evàhyavartanta sàlatàla÷ilàyudhàþ 6032008a te drumaiþ parvatàgrai÷ ca muùñibhi÷ ca plavaügamàþ 6032008c pràsàdàgràõi coccàni mamantus toraõàni ca 6032009a pàrikhàþ pårayanti sma prasannasalilàyutàþ 6032009c pàüsubhiþ parvatàgrai÷ ca tçõaiþ kàùñhai÷ ca vànaràþ 6032010a tataþ sahasrayåthà÷ ca koñiyåthà÷ ca yåthapàþ 6032010c koñã÷atayutà÷ cànye laïkàm àruruhus tadà 6032011a kà¤canàni pramçdnantas toraõàni plavaügamàþ 6032011c kailàsa÷ikharàbhàni gopuràõi pramathya ca 6032012a àplavantaþ plavanta÷ ca garjanta÷ ca plavaügamàþ 6032012c laïkàü tàm abhyavartanta mahàvàraõasaünibhàþ 6032013a jayaty atibalo ràmo lakùmaõa÷ ca mahàbalaþ 6032013c ràjà jayati sugrãvo ràghaveõàbhipàlitaþ 6032014a ity evaü ghoùayanta÷ ca garjanta÷ ca plavaügamàþ 6032014c abhyadhàvanta laïkàyàþ pràkàraü kàmaråpiõaþ 6032015a vãrabàhuþ subàhu÷ ca nala÷ ca vanagocaraþ 6032015c nipãóyopaniviùñàs te pràkàraü hariyåthapàþ 6032016a etasminn antare cakruþ skandhàvàranive÷anam 6032017a pårvadvàraü tu kumudaþ koñibhir da÷abhir vçtaþ 6032017c àvçtya balavàüs tasthau haribhir jitakà÷ibhiþ 6032018a dakùiõadvàram àgamya vãraþ ÷atabaliþ kapiþ 6032018c àvçtya balavàüs tasthau viü÷atyà koñibhir vçtaþ 6032019a suùeõaþ pa÷cimadvàraü gatas tàrà pità hariþ 6032019c àvçtya balavàüs tasthau ùaùñi koñibhir àvçtaþ 6032020a uttaradvàram àsàdya ràmaþ saumitriõà saha 6032020c àvçtya balavàüs tasthau sugrãva÷ ca harã÷varaþ 6032021a golàïgålo mahàkàyo gavàkùo bhãmadar÷anaþ 6032021c vçtaþ koñyà mahàvãryas tasthau ràmasya pàrvataþ 6032022a çùkàõàü bhãmavegànàü dhåmraþ ÷atrunibarhaõaþ 6032022c vçtaþ koñyà mahàvãryas tasthau ràmasya pàr÷vataþ 6032023a saünaddhas tu mahàvãryo gadàpàõir vibhãùaõaþ 6032023c vçto yas tais tu sacivais tasthau tatra mahàbalaþ 6032024a gajo gavàkùo gavayaþ ÷arabho gandhamàdanaþ 6032024c samantàt parighàvanto rarakùur harivàhinãm 6032025a tataþ kopaparãtàtmà ràvaõo ràkùase÷varaþ 6032025c niryàõaü sarvasainyànàü drutam àj¤àpayat tadà 6032026a niùpatanti tataþ sainyà hçùñà ràvaõacoditàþ 6032026c samaye påryamàõasya vegà iva mahodadheþ 6032027a etasminn antare ghoraþ saügràmaþ samapadyata 6032027c rakùasàü vànaràõàü ca yathà devàsure purà 6032028a te gadàbhiþ pradãptàbhiþ ÷akti÷ålapara÷vadhaiþ 6032028c nijaghnur vànaràn ghoràþ kathayantaþ svavikramàn 6032029a tathà vçkùair mahàkàyàþ parvatàgrai÷ ca vànaràþ 6032029c ràkùasàs tàni rakùàüsi nakhair dantai÷ ca vegitàþ 6032030a ràkùasàs tv apare bhãmàþ pràkàrasthà mahãgatàn 6032030c bhiõóipàlai÷ ca khaógai÷ ca ÷ålai÷ caiva vyadàrayan 6032031a vànarà÷ càpi saükruddhàþ pràkàrasthàn mahãgatàþ 6032031c ràkùasàn pàtayàm àsuþ samàplutya plavaügamàþ 6032032a sa saüprahàras tumulo màüsa÷oõitakardamaþ 6032032c rakùasàü vànaràõàü ca saübabhåvàdbhutopamàþ 6033001a yudhyatàü tu tatas teùàü vànaràõàü mahàtmanàm 6033001c rakùasàü saübabhåvàtha balakopaþ sudàruõaþ 6033002a te hayaiþ kà¤canàpãóair dhvajai÷ càgni÷ikhopamaiþ 6033002c rathai÷ càdityasaükà÷aiþ kavacai÷ ca manoramaiþ 6033003a niryayå ràkùasavyàghrà nàdayanto di÷o da÷a 6033003c ràkùasà bhãmakarmàõo ràvaõasya jayaiùiõaþ 6033004a vànaràõàm api camår mahatã jayam iccatàm 6033004c abhyadhàvata tàü senàü rakùasàü kàmaråpiõàm 6033005a etasminn antare teùàm anyonyam abhidhàvatàm 6033005c rakùasàü vànaràõàü ca dvandvayuddham avartata 6033006a aïgadenendrajit sàrdhaü vàliputreõa ràkùasaþ 6033006c ayudhyata mahàtejàs tryambakeõa yathàndhakaþ 6033007a prajaïghena ca saüpàtir nityaü durmarùaõo raõe 6033007c jambåmàlinam àrabdho hanåmàn api vànaraþ 6033008a saügataþ sumahàkrodho ràkùaso ràvaõànujaþ 6033008c samare tãkùõavegena mitraghnena vibhãùaõaþ 6033009a tapanena gajaþ sàrdhaü ràkùasena mahàbalaþ 6033009c nikumbhena mahàtejà nãlo 'pi samayudhyata 6033010a vànarendras tu sugrãvaþ praghasena samàgataþ 6033010c saügataþ samare ÷rãmàn viråpàkùeõa lakùmaõaþ 6033011a agniketu÷ ca durdharùo ra÷miketu÷ ca ràkùasaþ 6033011c suptaghno yaj¤akopa÷ ca ràmeõa saha saügatàþ 6033012a vajramuùñis tu maindena dvividenà÷aniprabhaþ 6033012c ràkùasàbhyàü sughoràbhyàü kapimukhyau samàgatau 6033013a vãraþ pratapano ghoro ràkùaso raõadurdharaþ 6033013c samare tãkùõavegena nalena samayudhyata 6033014a dharmasya putro balavàn suùeõa iti vi÷rutaþ 6033014c sa vidyunmàlinà sàrdham ayudhyata mahàkapiþ 6033015a vànarà÷ càpare bhãmà ràkùasair aparaiþ saha 6033015c dvandvaü samãyur bahudhà yuddhàya bahubhiþ saha 6033016a tatràsãt sumahad yuddhaü tumulaü lomaharùaõam 6033016c rakùasàü vànaràõàü ca vãràõàü jayam icchatàm 6033017a hariràkùasadehebhyaþ prasçtàþ ke÷a÷àóvalàþ 6033017c ÷arãrasaüghàñavahàþ prasusruþ ÷oõitàpagàþ 6033018a àjaghànendrajit kruddho vajreõeva ÷atakratuþ 6033018c aïgadaü gadayà vãraü ÷atrusainyavidàraõam 6033019a tasya kà¤canacitràïgaü rathaü sà÷vaü sasàrathim 6033019c jaghàna samare ÷rãmàn aïgado vegavàn kapiþ 6033020a saüpàtis tu tribhir bàõaiþ prajaïghena samàhataþ 6033020c nijaghànà÷vakarõena prajaïghaü raõamårdhani 6033021a jambåmàlã rathasthas tu ratha÷aktyà mahàbalaþ 6033021c bibheda samare kruddho hanåmantaü stanàntare 6033022a tasya taü ratham àsthàya hanåmàn màrutàtmajaþ 6033022c pramamàtha talenà÷u saha tenaiva rakùasà 6033023a bhinnagàtraþ ÷arais tãkùõaiþ kùiprahastena rakùasà 6033023c prajaghànàdri÷çïgeõa tapanaü muùñinà gajaþ 6033024a grasantam iva sainyàni praghasaü vànaràdhipaþ 6033024c sugrãvaþ saptaparõena nirbibheda jaghàna ca 6033025a prapãóya ÷aravarùeõa ràkùasaü bhãmadar÷anam 6033025c nijaghàna viråpàkùaü ÷areõaikena lakùmaõaþ 6033026a agniketu÷ ca durdharùo ra÷miketu÷ ca ràkùasaþ 6033026c suptighno yaj¤akopa÷ ca ràmaü nirbibhiduþ ÷araiþ 6033027a teùàü caturõàü ràmas tu ÷iràüsi samare ÷araiþ 6033027c kruddha÷ caturbhi÷ ciccheda ghorair agni÷ikhopamaiþ 6033028a vajramuùñis tu maindena muùñinà nihato raõe 6033028c papàta sarathaþ sà÷vaþ puràñña iva bhåtale 6033029a vajrà÷anisamaspar÷o dvivido 'py a÷aniprabham 6033029c jaghàna giri÷çïgeõa miùatàü sarvarakùasàm 6033030a dvividaü vànarendraü tu drumayodhinam àhave 6033030c ÷arair a÷anisaükà÷aiþ sa vivyàdhà÷aniprabhaþ 6033031a sa ÷arair atividdhàïgo dvividaþ krodhamårchitaþ 6033031c sàlena sarathaü sà÷vaü nijaghànà÷aniprabham 6033032a nikumbhas tu raõe nãlaü nãlà¤janacayaprabham 6033032c nirbibheda ÷arais tãkùõaiþ karair megham ivàü÷umàn 6033033a punaþ ÷ara÷atenàtha kùiprahasto ni÷àcaraþ 6033033c bibheda samare nãlaü nikumbhaþ prajahàsa ca 6033034a tasyaiva rathacakreõa nãlo viùõur ivàhave 6033034c ÷ira÷ ciccheda samare nikumbhasya ca sàratheþ 6033035a vidyunmàlã rathasthas tu ÷araiþ kà¤canabhåùaõaiþ 6033035c suùeõaü tàóayàm àsa nanàda ca muhur muhuþ 6033036a taü rathastham atho dçùñvà suùeõo vànarottamaþ 6033036c giri÷çïgeõa mahatà ratham à÷u nyapàtayat 6033037a làghavena tu saüyukto vidyunmàlã ni÷àcaraþ 6033037c apakramya rathàt tårõaü gadàpàõiþ kùitau sthitaþ 6033038a tataþ krodhasamàviùñaþ suùeõo haripuügavaþ 6033038c ÷ilàü sumahatãü gçhya ni÷àcaram abhidravat 6033039a tam àpatantaü gadayà vidyunmàlã ni÷àcaraþ 6033039c vakùasy abhijagnànà÷u suùeõaü harisattamam 6033040a gadàprahàraü taü ghoram acintyaplavagottamaþ 6033040c tàü ÷ilàü pàtayàm àsa tasyorasi mahàmçdhe 6033041a ÷ilàprahàràbhihato vidyunmàlã ni÷àcaraþ 6033041c niùpiùñahçdayo bhåmau gatàsur nipapàta ha 6033042a evaü tair vànaraiþ ÷åraiþ ÷åràs te rajanãcaràþ 6033042c dvandve vimçditàs tatra daityà iva divaukasaiþ 6033043a bhallaiþ khaógair gadàbhi÷ ca ÷aktitomara paññasaiþ 6033043c apaviddha÷ ca bhinna÷ ca rathaiþ sàügràmikair hayaiþ 6033044a nihataiþ ku¤jarair mattais tathà vànararàkùasaiþ 6033044c cakràkùayugadaõóai÷ ca bhagnair dharaõisaü÷ritaiþ 6033044e babhåvàyodhanaü ghoraü gomàyugaõasevitam 6033045a kabandhàni samutpetur dikùu vànararakùasàm 6033045c vimarde tumule tasmin devàsuraraõopame 6033046a vidàryamàõà haripuügavais tadà; ni÷àcaràþ ÷oõitadigdhagàtràþ 6033046c punaþ suyuddhaü tarasà samà÷rità; divàkarasyàstamayàbhikàïkùiõaþ 6034001a yudhyatàm eva teùàü tu tadà vànararakùasàm 6034001c ravir astaü gato ràtriþ pravçttà pràõahàriõã 6034002a anyonyaü baddhavairàõàü ghoràõàü jayam icchatàm 6034002c saüpravçttaü ni÷àyuddhaü tadà vàraõarakùasàm 6034003a ràkùaso 'sãti harayo hari÷ càsãti ràkùasàþ 6034003c anyonyaü samare jaghnus tasmiüs tamasi dàruõe 6034004a jahi dàraya caitãti kathaü vidravasãti ca 6034004c evaü sutumulaþ ÷abdas tasmiüs tamasi ÷u÷ruve 6034005a kàlàþ kà¤canasaünàhàs tasmiüs tamasi ràkùasàþ 6034005c saüpràdç÷yanta ÷ailendrà dãptauùadhivanà iva 6034006a tasmiüs tamasi duùpàre ràkùasàþ krodhamårchitàþ 6034006c paripetur mahàvegà bhakùayantaþ plavaügamàn 6034007a te hayàn kà¤canàpãóan dhvajàü÷ càgni÷ikhopamàn 6034007c àplutya da÷anais tãkùõair bhãmakopà vyadàrayan 6034008a ku¤jaràn ku¤jaràrohàn patàkàdhvajino rathàn 6034008c cakarùu÷ ca dadaü÷u÷ ca da÷anaiþ krodhamårchitàþ 6034009a lakùmaõa÷ càpi ràma÷ ca ÷arair à÷ãviùomapaiþ 6034009c dç÷yàdç÷yàni rakùàüsi pravaràõi nijaghnatuþ 6034010a turaügakhuravidhvastaü rathanemisamuddhatam 6034010c rurodha karõanetràõiõyudhyatàü dharaõãrajaþ 6034011a vartamàne tathà ghore saügràme lomaharùaõe 6034011c rudhirodà mahàvegà nadyas tatra prasusruvuþ 6034012a tato bherãmçdaïgànàü paõavànàü ca nisvanaþ 6034012c ÷aïkhaveõusvanonmi÷raþ saübabhåvàdbhutopamaþ 6034013a hatànàü stanamànànàü ràkùasànàü ca nisvanaþ 6034013c ÷astràõàü vànaràõàü ca saübabhåvàtidàruõaþ 6034014a ÷astrapuùpopahàrà ca tatràsãd yuddhamedinã 6034014c durj¤eyà durnive÷à ca ÷oõitàsravakardamà 6034015a sà babhåva ni÷à ghorà hariràkùasahàriõã 6034015c kàlaràtrãva bhåtànàü sarveùàü duratikramà 6034016a tatas te ràkùasàs tatra tasmiüs tamasi dàruõe 6034016c ràmam evàbhyadhàvanta saühçùñà ÷aravçùñibhiþ 6034017a teùàm àpatatàü ÷abdaþ kruddhànàm abhigarjatàm 6034017c udvarta iva saptànàü samudràõàm abhåt svanaþ 6034018a teùàü ràmaþ ÷araiþ ùaóbhiþ ùaó jaghàna ni÷àcaràn 6034018c nimeùàntaramàtreõa ÷itair agni÷ikhopamaiþ 6034019a yaj¤a÷atru÷ ca durdharùo mahàpàr÷vamahodarau 6034019c vajradaüùñro mahàkàyas tau cobhau ÷ukasàraõau 6034020a te tu ràmeõa bàõaughaþ sarvamarmasu tàóitàþ 6034020c yuddhàd apasçtàs tatra sàva÷eùàyuùo 'bhavan 6034021a tataþ kà¤canacitràïgaiþ ÷arair agni÷ikhopamaiþ 6034021c di÷a÷ cakàra vimalàþ pradi÷a÷ ca mahàbalaþ 6034022a ye tv anye ràkùasà vãrà ràmasyàbhimukhe sthitàþ 6034022c te 'pi naùñàþ samàsàdya pataügà iva pàvakam 6034023a suvarõapuïkhair vi÷ikhaiþ saüpatadbhiþ sahasra÷aþ 6034023c babhåva rajanã citrà khadyotair iva ÷àradã 6034024a ràkùasànàü ca ninadair harãõàü càpi garjitaiþ 6034024c sà babhåva ni÷à ghorà bhåyo ghoratarà tadà 6034025a tena ÷abdena mahatà pravçddhena samantataþ 6034025c trikåñaþ kandaràkãrõaþ pravyàharad ivàcalaþ 6034026a golàïgålà mahàkàyàs tamasà tulyavarcasaþ 6034026c saüpariùvajya bàhubhyàü bhakùayan rajanãcaràn 6034027a aïgadas tu raõe ÷atruü nihantuü samupasthitaþ 6034027c ràvaõer nijaghànà÷u sàrathiü ca hayàn api 6034028a indrajit tu rathaü tyaktvà hatà÷vo hatasàrathiþ 6034028c aïgadena mahàmàyas tatraivàntaradhãyata 6034029a so 'ntardhàna gataþ pàpo ràvaõã raõakarka÷aþ 6034029c brahmadattavaro vãro ràvaõiþ krodhamårchitaþ 6034029e adç÷yo ni÷itàn bàõàn mumocà÷anivarcasaþ 6034030a sa ràmaü lakùmaõaü caiva ghorair nàgamayaiþ ÷araiþ 6034030c bibheda samare kruddhaþ sarvagàtreùu ràkùasaþ 6035001a sa tasya gatim anvicchan ràjaputraþ pratàpavàn 6035001c dide÷àtibalo ràmo da÷avànarayåthapàn 6035002a dvau suùeõasya dàyàdau nãlaü ca plavagarùabham 6035002c aïgadaü vàliputraü ca ÷arabhaü ca tarasvinam 6035003a vinataü jàmbavantaü ca sànuprasthaü mahàbalam 6035003c çùabhaü carùabhaskandham àdide÷a paraütapaþ 6035004a te saüprahçùñà harayo bhãmàn udyamya pàdapàn 6035004c àkà÷aü vivi÷uþ sarve màrgàmàõà di÷o da÷a 6035005a teùàü vegavatàü vegam iùubhir vegavattaraiþ 6035005c astravit paramàstreõa vàrayàm àsa ràvaõiþ 6035006a taü bhãmavegà harayo nàràcaiþ kùatavikùatàþ 6035006c andhakàre na dadç÷ur meghaiþ såryam ivàvçtam 6035007a ràmalakùmaõayor eva sarvamarmabhidaþ ÷aràn 6035007c bhç÷am àve÷ayàm àsa ràvaõiþ samitiüjayaþ 6035008a nirantara÷arãrau tu bhràtarau ràmalakùmaõau 6035008c kruddhenendrajità vãrau pannagaiþ ÷aratàü gataiþ 6035009a tayoþ kùatajamàrgeõa susràva rudhiraü bahu 6035009c tàv ubhau ca prakà÷ete puùpitàv iva kiü÷ukau 6035010a tataþ paryantaraktàkùo bhinnà¤janacayopamaþ 6035010c ràvaõir bhràtarau vàkyam antardhànagato 'bravãt 6035011a yudhyamànam anàlakùyaü ÷akro 'pi trida÷e÷varaþ 6035011c draùñum àsàdituü vàpi na ÷aktaþ kiü punar yuvàm 6035012a pràvçtàv iùujàlena ràghavau kaïkapatriõà 6035012c eùa roùaparãtàtmà nayàmi yamasàdanam 6035013a evam uktvà tu dharmaj¤au bhràtarau ràmalakùmaõau 6035013c nirbibheda ÷itair bàõaiþ prajaharùa nanàda ca 6035014a bhinnà¤janacaya÷yàmo visphàrya vipulaü dhanuþ 6035014c bhåyo bhåyaþ ÷aràn ghoràn visasarja mahàmçdhe 6035015a tato marmasu marmaj¤o majjayan ni÷itठ÷aràn 6035015c ràmalakùmaõayor vãro nanàda ca muhur muhuþ 6035016a baddhau tu ÷arabandhena tàv ubhau raõamårdhani 6035016c nimeùàntaramàtreõa na ÷ekatur udãkùitum 6035017a tato vibhinnasarvàïgau ÷ara÷alyàcitàv ubhau 6035017c dhvajàv iva mahendrasya rajjumuktau prakampitau 6035018a tau saüpracalitau vãrau marmabhedena kar÷itau 6035018c nipetatur maheùvàsau jagatyàü jagatãpatã 6035019a tau vãra÷ayane vãrau ÷ayànau rudhirokùitau 6035019c ÷araveùñitasarvàïgàv àrtau paramapãóitau 6035020a na hy aviddhaü tayor gàtraü babhåvàïgulam antaram 6035020c nànirbhinnaü na càstabdham à karàgràd ajihmagaiþ 6035021a tau tu kråreõa nihatau rakùasà kàmaråpiõà 6035021c asçksusruvatus tãvraü jalaü prasravaõàv iva 6035022a papàta prathamaü ràmo viddho marmasu màrgaõaiþ 6035022c krodhàd indrajità yena purà ÷akro vinirjitaþ 6035023a nàracair ardhanàràcair bhallair a¤jalikair api 6035023c vivyàdha vatsadantai÷ ca siühadaüùñraiþ kùurais tathà 6035024a sa vãra÷ayane ÷i÷ye vijyam àdàya kàrmukam 6035024c bhinnamuùñiparãõàhaü triõataü rukmabhåùitam 6035025a bàõapàtàntare ràmaü patitaü puruùarùabham 6035025c sa tatra lakùmaõo dçùñvà nirà÷o jãvite 'bhavat 6035026a baddhau tu vãrau patitau ÷ayànau; tau vànaràþ saüparivàrya tasthuþ 6035026c samàgatà vàyusutapramukhyà; viùadam àrtàþ paramaü ca jagmuþ 6036001a tato dyàü pçthivãü caiva vãkùamàõà vanaukasaþ 6036001c dadç÷uþ saütatau bàõair bhràtarau ràmalakùmaõau 6036002a vçùñvevoparate deve kçtakarmaõi ràkùase 6036002c àjagàmàtha taü de÷aü sasugrãvo vibhãùaõaþ 6036003a nãladvividamaindà÷ ca suùeõasumukhàïgadàþ 6036003c tårõaü hanumatà sàrdham anva÷ocanta ràghavau 6036004a ni÷ceùñau mandaniþ÷vàsau ÷oõitaughapariplutau 6036004c ÷arajàlàcitau stabdhau ÷ayànau ÷aratalpayoþ 6036005a niþ÷vasantau yathà sarpau ni÷ceùñau mandavikramau 6036005c rudhirasràvadigdhàïgau tàpanãyàv iva dhvajau 6036006a tau vãra÷ayane vãrau ÷ayànau mandaceùñitau 6036006c yåthapais taiþ parivçtau bàùpavyàkulalocanaiþ 6036007a ràghavau patitau dçùñvà ÷arajàlasamàvçtau 6036007c babhåvur vyathitàþ sarve vànaràþ savibhãùaõàþ 6036008a antarikùaü nirãkùanto di÷aþ sarvà÷ ca vànaràþ 6036008c na cainaü màyayà channaü dadç÷å ràvaõiü raõe 6036009a taü tu màyàpraticchinnaü màyayaiva vibhãùaõaþ 6036009c vãkùamàõo dadar÷àtha bhràtuþ putram avasthitam 6036010a tam apratima karmàõam apratidvandvam àhave 6036010c dadar÷àntarhitaü vãraü varadànàd vibhãùaõaþ 6036011a indrajit tv àtmanaþ karma tau ÷ayànau samãkùya ca 6036011c uvàca paramaprãto harùayan sarvanairçtàn 6036012a dåùaõasya ca hantàrau kharasya ca mahàbalau 6036012c sàditau màmakair bàõair bhràtarau ràmalakùmaõau 6036013a nemau mokùayituü ÷akyàv etasmàd iùubandhanàt 6036013c sarvair api samàgamya sarùisaïghaiþ suràsuraiþ 6036014a yatkçte cintayànasya ÷okàrtasya pitur mama 6036014c aspçùñvà ÷ayanaü gàtrais triyàmà yàti ÷arvatã 6036015a kçtsneyaü yatkçte laïkà nadã varùàsv ivàkulà 6036015c so 'yaü målaharo 'narthaþ sarveùàü nihato mayà 6036016a ràmasya lakùmaõasyaiva sarveùàü ca vanaukasàm 6036016c vikramà niùphalàþ sarve yathà ÷aradi toyadàþ 6036017a evam uktvà tu tàn sarvàn ràkùasàn paripàr÷vagàn 6036017c yåthapàn api tàn sarvàüs tàóayàm àsa ràvaõiþ 6036018a tàn ardayitvà bàõaughais tràsayitvà ca vànaràn 6036018c prajahàsa mahàbàhur vacanaü cedam abravãt 6036019a ÷arabandhena ghoreõa mayà baddhau camåmukhe 6036019c sahitau bhràtaràv etau ni÷àmayata ràkùasàþ 6036020a evam uktàs tu te sarve ràkùasàþ kåñayodhinaþ 6036020c paraü vismayam àjagmuþ karmaõà tena toùitàþ 6036021a vinedu÷ ca mahànàdàn sarve te jaladopamàþ 6036021c hato ràma iti j¤àtvà ràvaõiü samapåjayan 6036022a niùpandau tu tadà dçùñvà tàv ubhau ràmalakùmaõau 6036022c vasudhàyàü nirucchvàsau hatàv ity anvamanyata 6036023a harùeõa tu samàviùña indrajit samitiüjayaþ 6036023c pravive÷a purãü laïkàü harùayan sarvanairçtàn 6036024a ràmalakùmaõayor dçùñvà ÷arãre sàyakai÷ cite 6036024c sarvàõi càïgopàïgàni sugrãvaü bhayam àvi÷at 6036025a tam uvàca paritrastaü vànarendraü vibhãùaõaþ 6036025c sabàùpavadanaü dãnaü ÷okavyàkulalocanam 6036026a alaü tràsena sugrãva bàùpavego nigçhyatàm 6036026c evaü pràyàõi yuddhàni vijayo nàsti naiùñhikaþ 6036027a sa÷eùabhàgyatàsmàkaü yadi vãra bhaviùyati 6036027c moham etau prahàsyete bhràtarau ràmalakùmaõau 6036028a paryavasthàpayàtmànam anàthaü màü ca vànara 6036028c satyadharmànuraktànàü nàsti mçtyukçtaü bhayam 6036029a evam uktvà tatas tasya jalaklinnena pàõinà 6036029c sugrãvasya ÷ubhe netre pramamàrja vibhãùaõaþ 6036030a pramçjya vadanaü tasya kapiràjasya dhãmataþ 6036030c abravãt kàlasaüpràtam asaübhràntam idaü vacaþ 6036031a na kàlaþ kapiràjendra vaiklavyam anuvartitum 6036031c atisneho 'py akàle 'smin maraõàyopapadyate 6036032a tasmàd utsçjya vaiklavyaü sarvakàryavinà÷anam 6036032c hitaü ràmapurogàõàü sainyànàm anucintyatàm 6036033a atha và rakùyatàü ràmo yàvat saüj¤à viparyayaþ 6036033c labdhasaüj¤au tu kàkutsthau bhayaü no vyapaneùyataþ 6036034a naitat kiü cana ràmasya na ca ràmo mumårùati 6036034c na hy enaü hàsyate lakùmãr durlabhà yà gatàyuùàm 6036035a tasmàd à÷vàsayàtmànaü balaü cà÷vàsaya svakam 6036035c yàvat sarvàõi sainyàni punaþ saüsthàpayàmy aham 6036036a ete hy utphullanayanàs tràsàd àgatasàdhvasàþ 6036036c karõe karõe prakathità harayo haripuügava 6036037a màü tu dçùñvà pradhàvantam anãkaü saüpraharùitum 6036037c tyajantu harayas tràsaü bhuktapårvàm iva srajam 6036038a samà÷vàsya tu sugrãvaü ràkùasendro vibhãùaõaþ 6036038c vidrutaü vànarànãkaü tat samà÷vàsayat punaþ 6036039a indrajit tu mahàmàyaþ sarvasainyasamàvçtaþ 6036039c vive÷a nagarãü laïkàü pitaraü càbhyupàgamat 6036040a tatra ràvaõam àsãnam abhivàdya kçtà¤jaliþ 6036040c àcacakùe priyaü pitre nihatau ràmalakùmaõau 6036041a utpapàta tato hçùñaþ putraü ca pariùasvaje 6036041c ràvaõo rakùasàü madhye ÷rutvà ÷atrå nipàtitau 6036042a upàghràya sa mårdhny enaü papraccha prãtamànasaþ 6036042c pçcchate ca yathàvçttaü pitre sarvaü nyavedayat 6036043a sa harùavegànugatàntaràtmà; ÷rutvà vacas tasya mahàrathasya 6036043c jahau jvaraü dà÷aratheþ samutthitaü; prahçùya vàcàbhinananda putram 6037001a pratipraviùñe laïkàü tu kçtàrthe ràvaõàtmaje 6037001c ràghavaü parivàryàrtà rarakùur vànararùabhàþ 6037002a hanåmàn aïgado nãlaþ suùeõaþ kumudo nalaþ 6037002c gajo gavàkùo gavayaþ ÷arabho gandhamàdanaþ 6037003a jàmbavàn çùabhaþ sundo rambhaþ ÷atabaliþ pçthuþ 6037003c vyåóhànãkà÷ ca yattà÷ ca drumàn àdàya sarvataþ 6037004a vãkùamàõà di÷aþ sarvàs tiryag årdhvaü ca vànaràþ 6037004c tçõeùv api ca ceùñatsu ràkùasà iti menire 6037005a ràvaõa÷ càpi saühçùño visçjyendrajitaü sutam 6037005c àjuhàva tataþ sãtà rakùaõã ràkùasãs tadà 6037006a ràkùasyas trijañà càpi ÷àsanàt tam upasthitàþ 6037006c tà uvàca tato hçùño ràkùasã ràkùase÷varaþ 6037007a hatàv indrajitàkhyàta vaidehyà ràmalakùmaõau 6037007c puùpakaü ca samàropya dar÷ayadhvaü hatau raõe 6037008a yad à÷rayàd avaùñabdho neyaü màm upatiùñhati 6037008c so 'syà bhartà saha bhràtrà nirasto raõamårdhani 6037009a nirvi÷aïkà nirudvignà nirapekùà ca maithilã 6037009c màm upasthàsyate sãtà sarvàbharaõabhåùità 6037010a adya kàlava÷aü pràptaü raõe ràmaü salakùmaõam 6037010c avekùya vinivçttà÷à nànyàü gatim apa÷yatã 6037011a tasya tadvacanaü ÷rutvà ràvaõasya duràtmanaþ 6037011c ràkùasyas tàs tathety uktvà prajagmur yatra puùpakam 6037012a tataþ puùpakam àdaya ràkùasyo ràvaõàj¤ayà 6037012c a÷okavanikàsthàü tàü maithilãü samupànayan 6037013a tàm àdàya tu ràkùasyo bhartç÷okaparàyaõàm 6037013c sãtàm àropayàm àsur vimànaü puùpakaü tadà 6037014a tataþ puùpakam àropya sãtàü trijañayà saha 6037014c ràvaõo 'kàrayal laïkàü patàkàdhvajamàlinãm 6037015a pràghoùayata hçùña÷ ca laïkàyàü ràkùase÷varaþ 6037015c ràghavo lakùmaõa÷ caiva hatàv indrajità raõe 6037016a vimànenàpi sãtà tu gatvà trijañayà saha 6037016c dadar÷a vànaràõàü tu sarvaü sinyaü nipàtitam 6037017a prahçùñamanasa÷ càpi dadar÷a pi÷ità÷anàn 6037017c vànaràü÷ càpi duþkhàrtàn ràmalakùmaõapàr÷vataþ 6037018a tataþ sãtà dadar÷obhau ÷ayànau ÷atatalpayoþ 6037018c lakùmaõaü caiva ràmaü ca visaüj¤au ÷arapãóitau 6037019a vidhvastakavacau vãrau vipraviddha÷aràsanau 6037019c sàyakai÷ chinnasarvàïgau ÷arastambhamayau kùitau 6037020a tau dçùñvà bhràtarau tatra vãrau sà puruùarùabhau 6037020c duþkhàrtà subhç÷aü sãtà karuõaü vilalàpa ha 6037021a sà bàùpa÷okàbhihatà samãkùya; tau bhràtarau devasamaprabhàvau 6037021c vitarükayantã nidhanaü tayoþ sà; duþkhànvità vàkyam idaü jagàda 6038001a bhartàraü nihataü dçùñvà lakùmaõaü ca mahàbalam 6038001c vilalàpa bhç÷aü sãtà karuõaü ÷okakar÷ità 6038002a åcur lakùaõikà ye màü putriõy avidhaveti ca 6038002c te 'sya sarve hate ràme 'j¤ànino 'nçtavàdinaþ 6038003a yajvano mahiùãü ye màm åcuþ patnãü ca satriõaþ 6038003c te 'dya sarve hate ràme 'j¤ànino 'nçtavàdinaþ 6038004a vãrapàrthivapatnã tvaü ye dhanyeti ca màü viduþ 6038004c te 'dya sarve hate ràme 'j¤ànino 'nçtavàdinaþ 6038005a åcuþ saü÷ravaõe ye màü dvijàþ kàrtàntikàþ ÷ubhàm 6038005c te 'dya sarve hate ràme 'j¤ànino 'nçtavàdinaþ 6038006a imàni khalu padmàni pàdayor yaiþ kila striyaþ 6038006c adhiràjye 'bhiùicyante narendraiþ patibhiþ saha 6038007a vaidhavyaü yànti yair nàryo 'lakùaõair bhàgyadurlabhàþ 6038007c nàtmanas tàni pa÷yàmi pa÷yantã hatalakùaõà 6038008a satyànãmàni padmàni strãõàm uktvàni lakùaõe 6038008c tàny adya nihate ràme vitathàni bhavanti me 6038009a ke÷àþ såkùmàþ samà nãlà bhruvau càsaügate mama 6038009c vçtte càloma÷e jaïghe dantà÷ càviralà mama 6038010a ÷aïkhe netre karau pàdau gulphàv årå ca me citau 6038010c anuvçttà nakhàþ snigdhàþ samà÷ càïgulayo mama 6038011a stanau càviralau pãnau mamemau magnacåcukau 6038011c magnà cotsaïginã nàbhiþ pàr÷voraskaü ca me citam 6038012a mama varõo maõinibho mçdåny aïgaruhàõi ca 6038012c pratiùñhitàü dvada÷abhir màm åcuþ ÷ubhalakùaõàm 6038013a samagrayavam acchidraü pàõipàdaü ca varõavat 6038013c mandasmitety eva ca màü kanyàlakùaõikà viduþ 6038014a adhiràjye 'bhiùeko me bràhmaõaiþ patinà saha 6038014c kçtàntaku÷alair uktaü tat sarvaü vitathãkçtam 6038015a ÷odhayitvà janasthànaü pravçttim upalabhya ca 6038015c tãrtvà sàgaram akùobhyaü bhràtarau goùpade hatau 6038016a nanu vàruõam àgneyam aindraü vàyavyam eva ca 6038016c astraü brahma÷ira÷ caiva ràghavau pratyapadyatàm 6038017a adç÷yamànena raõe màyayà vàsavopamau 6038017c mama nàthàv anàthàyà nihatau ràmalakùmaõau 6038018a na hi dçùñipathaü pràpya ràghavasya raõe ripuþ 6038018c jãvan pratinivarteta yady api syàn manojavaþ 6038019a na kàlasyàtibhàro 'sti kçtànta÷ ca sudurjayaþ 6038019c yatra ràmaþ saha bhràtrà ÷ete yudhi nipàthitaþ 6038020a nàhaü ÷ocàmi bhartàraü nihataü na ca lakùmaõam 6038020c nàtmànaü jananã càpi yathà ÷va÷råü tapasvinãm 6038021a sà hi cintayate nityaü samàptavratam àgatam 6038021c kadà drakùyàmi sãtàü ca ràmaü ca sahalakùmaõam 6038022a paridevayamànàü tàü ràkùasã trijañàbravãt 6038022c mà viùàdaü kçthà devi bhartàyaü tava jãvati 6038023a kàraõàni ca vakùyàmi mahànti sadç÷àni ca 6038023c yathemau jãvato devi bhràtarau ràmalakùmaõau 6038024a na hi kopaparãtàni harùaparyutsukàni ca 6038024c bhavanti yudhi yodhànàü mukhàni nihate patau 6038025a idaü vimànaü vaidehi puùpakaü nàma nàmataþ 6038025c divyaü tvàü dhàrayen nedaü yady etau gajajãvitau 6038026a hatavãrapradhànà hi hatotsàhà nirudyamà 6038026c senà bhramati saükhyeùu hatakarõeva naur jale 6038027a iyaü punar asaübhràntà nirudvignà tarasvinã 6038027c senà rakùati kàkutsthau màyayà nirjitau raõe 6038028a sà tvaü bhava suvisrabdhà anumànaiþ sukhodayaiþ 6038028c ahatau pa÷ya kàkutsthau snehàd etad bravãmi te 6038029a ançtaü noktapårvaü me na ca vakùye kadà cana 6038029c càritrasukha÷ãlatvàt praviùñàsi mano mama 6038030a nemau ÷akyau raõe jetuü sendrair api suràsuraiþ 6038030c etayor ànanaü dçùñvà mayà càveditaü tava 6038031a idaü ca sumahac cihnaü ÷anaiþ pa÷yasva maithili 6038031c niþsaüj¤àv apy ubhàv etau naiva lakùmãr viyujyate 6038032a pràyeõa gatasattvànàü puruùàõàü gatàyuùàm 6038032c dç÷yamàneùu vaktreùu paraü bhavati vaikçtam 6038033a tyaja ÷okaü ca duþkhaü ca mohaü ca janakàtmaje 6038033c ràmalakùmaõayor arthe nàdya ÷akyam ajãvitum 6038034a ÷rutvà tu vacanaü tasyàþ sãtà surasutopamà 6038034c kçtà¤jalir uvàcedam evam astv iti maithilã 6038035a vimànaü puùpakaü tat tu samivartya manojavam 6038035c dãnà trijañayà sãtà laïkàm eva prave÷ità 6038036a tatas trijañayà sàrdhaü puùpakàd avaruhya sà 6038036c a÷okavanikàm eva rakùasãbhiþ prave÷ità 6038037a pravi÷ya sãtà bahuvçkùaùaõóàü; tàü ràkùasendrasya vihàrabhåmim 6038037c saüprekùya saücintya ca ràjaputrau; paraü viùàdaü samupàjagàma 6039001a ghoreõa ÷arabandhena baddhau da÷arathàtmajau 6039001c ni÷vasantau yathà nàgau ÷ayànau rudhirokùitau 6039002a sarve te vànara÷reùñhàþ sasugrãvà mahàbalàþ 6039002c parivàrya mahàtmànau tasthuþ ÷okapariplutàþ 6039003a etasminn antere ràmaþ pratyabudhyata vãryavàn 6039003c sthiratvàt sattvayogàc ca ÷araiþ saüdànito 'pi san 6039004a tato dçùñvà sarudhiraü viùaõõaü gàóham arpitam 6039004c bhràtaraü dãnavadanaü paryadevayad àturaþ 6039005a kiü nu me sãtayà kàryaü kiü kàryaü jãvitena và 6039005c ÷ayànaü yo 'dya pa÷yàmi bhràtaraü yudhi nirjitam 6039006a ÷akyà sãtà samà nàrã pràptuü loke vicinvatà 6039006c na lakùmaõasamo bhràtà sacivaþ sàmparàyikaþ 6039007a parityakùyàmy ahaü pràõàn vànaràõàü tu pa÷yatàm 6039007c yadi pa¤catvam àpannaþ sumitrànandavardhanaþ 6039008a kiü nu vakùyàmi kausalyàü màtaraü kiü nu kaikayãm 6039008c katham ambàü sumitràüca putradar÷analàlasàm 6039009a vivatsàü vepamànàü ca kro÷antãü kurarãm iva 6039009c katham à÷vàsayiùyàmi yadi yàsyàmi taü vinà 6039010a kathaü vakùyàmi ÷atrughnaü bharataü ca ya÷asvinam 6039010c mayà saha vanaü yàto vinà tenàgataþ punaþ 6039011a upàlambhaü na ÷akùyàmi soóhuü bata sumitrayà 6039011c ihaiva dehaü tyakùyàmi na hi jãvitum utsahe 6039012a dhiï màü duùkçtakarmàõam anàryaü yatkçte hy asau 6039012c lakùmaõaþ patitaþ ÷ete ÷aratalpe gatàsuvat 6039013a tvaü nityaü suviùaõõaü màm à÷vàsayasi lakùmaõa 6039013c gatàsur nàdya ÷aknoùi màm àrtam abhibhàùitum 6039014a yenàdya bahavo yuddhe ràkùasà nihatàþ kùitau 6039014c tasyàm eva kùitau vãraþ sa ÷ete nihataþ paraiþ 6039015a ÷ayànaþ ÷aratalpe 'smin sva÷oõitapariplutaþ 6039015c ÷arajàlai÷ cito bhàti bhàskaro 'stam iva vrajan 6039016a bàõàbhihatamarmatvàn na ÷aknoty abhivãkùitum 6039016c rujà càbruvato hy asya dçùñiràgeõa såcyate 6039017a yathaiva màü vanaü yàntam anuyàto mahàdyutiþ 6039017c aham apy anuyàsyàmi tathaivainaü yamakùayam 6039018a iùñabandhujano nityaü màü ca nityam anuvrataþ 6039018c imàm adya gato 'vasthàü mamànàryasya durnayaiþ 6039019a suruùñenàpi vãreõa lakùmaõenà na saüsmare 6039019c paruùaü vipriyaü vàpi ÷ràvitaü na kadà cana 6039020a visasarjaikavegena pa¤cabàõa÷atàni yaþ 6039020c iùvastreùv adhikas tasmàt kàrtavãryàc ca lakùmaõaþ 6039021a astrair astràõi yo hanyàc chakrasyàpi mahàtmanaþ 6039021c so 'yam urvyàühataþ ÷ete mahàrha÷ayanocitaþ 6039022a tac ca mithyà pralaptaü màü pradhakùyati na saü÷ayaþ 6039022c yan mayà na kçto ràjà ràkùasànàü vibhãùaõaþ 6039023a asmin muhårte sugrãva pratiyàtum ito 'rhasi 6039023c matvà hãnaü mayà ràjan ràvaõo 'bhidraved balã 6039024a aïgadaü tu puraskçtya sasainyaþ sasuhçjjanaþ 6039024c sàgaraü tara sugrãva punas tenaiva setunà 6039025a kçtaü hanumatà kàryaü yad anyair duùkaraü raõe 6039025c çkùaràjena tuùyàmi golàïgålàdhipena ca 6039026a aïgadena kçtaü karma maindena dvividena ca 6039026c yuddhaü kesariõà saükhye ghoraü saüpàtinà kçtam 6039027a gavayena gavàkùeõa ÷arabheõa gajena ca 6039027c anyai÷ ca haribhir yuddhaü madàrthe tyaktajãvitaiþ 6039028a na càtikramituü ÷akyaü daivaü sugrãva mànuùaiþ 6039028c yat tu ÷akyaü vayasyena suhçdà và paraütapa 6039028e kçtaü sugrãva tat sarvaü bhavatàdharmabhãruõà 6039029a mitrakàryaü kçtam idaü bhavadbhir vànararùabhàþ 6039029c anuj¤àtà mayà sarve yatheùñaü gantum arhatha 6039030a ÷u÷ruvus tasya te sarve vànaràþ paridevitam 6039030c vartayàü cakrur a÷råõi netraiþ kçùõetarekùaõàþ 6039031a tataþ sarvàõy anãkàni sthàpayitvà vibhãùaõaþ 6039031c àjagàma gadàpàõis tvarito yatra ràghavaþ 6039032a taü dçùñvà tvaritaü yàntaü nãlà¤janacayopamam 6039032c vànarà dudruvuþ sarve manyamànàs tu ràvaõim 6040001a athovàca mahàtejà hariràjo mahàbalaþ 6040001c kim iyaü vyathità senà måóhavàteva naur jale 6040002a sugrãvasya vacaþ ÷rutvà vàliputro 'ïgado 'bravãt 6040002c na tvaü pa÷yasi ràmaü ca lakùmaõaü ca mahàbalam 6040003a ÷arajàlàcitau vãràv ubhau da÷arathàtmajau 6040003c ÷aratalpe mahàtmànau ÷ayànàu rudhirokùitau 6040004a athàbravãd vànarendraþ sugrãvaþ putram aïgadam 6040004c nànimittam idaü manye bhavitavyaü bhayena tu 6040005a viùaõõavadanà hy ete tyaktapraharaõà di÷aþ 6040005c prapalàyanti harayas tràsàd utphullalocanàþ 6040006a anyonyasya na lajjante na nirãkùanti pçùñhataþ 6040006c viprakarùanti cànyonyaü patitaü laïghayanti ca 6040007a etasminn antare vãro gadàpàõir vibhãùaõaþ 6040007c sugrãvaü vardhayàm àsa ràghavaü ca niraikùata 6040008a vibhãùaõaü taü sugrãvo dçùñvà vànarabhãùaõam 6040008c çkùaràjaü samãpasthaü jàmbavantam uvàca ha 6040009a vibhãùaõo 'yaü saüpràpto yaü dçùñvà vànararùabhàþ 6040009c vidravanti paritrastà ràvaõàtmaja÷aïkayà 6040010a ÷ãghram etàn suvitrastàn bahudhà vipradhàvitàn 6040010c paryavasthàpayàkhyàhi vibhãùaõam upasthitam 6040011a sugrãveõaivam uktas tu jàmbavàn çkùapàrthivaþ 6040011c vànaràn sàntvayàm àsa saünivartya prahàvataþ 6040012a te nivçttàþ punaþ sarve vànaràs tyaktasaübhramàþ 6040012c çkùaràjavacaþ ÷rutvà taü ca dçùñvà vibhãùaõam 6040013a vibhãùaõas tu ràmasya dçùñvà gàtraü ÷arai÷ citam 6040013c lakùmaõasya ca dharmàtmà babhåva vyathitendriyaþ 6040014a jalaklinnena hastena tayor netre pramçjya ca 6040014c ÷okasaüpãóitamanà ruroda vilalàpa ca 6040015a imau tau sattvasaüpannau vikràntau priyasaüyugau 6040015c imàm avasthàü gamitau ràkasaiþ kåñayodhibhiþ 6040016a bhràtuþ putreõa me tena duùputreõa duràtmanà 6040016c ràkùasyà jihmayà buddhyà chalitàv çjuvikramau 6040017a ÷arair imàv alaü viddhau rudhireõa samukùitau 6040017c vasudhàyàm ima suptau dç÷yete ÷alyakàv iva 6040018a yayor vãryam upà÷ritya pratiùñhà kàïkùità mayà 6040018c tàv ubhau dehanà÷àya prasuptau puruùarùabhau 6040019a jãvann adya vipanno 'smi naùñaràjyamanorathaþ 6040019c pràptapratij¤a÷ ca ripuþ sakàmo ràvaõaþ kçtaþ 6040020a evaü vilapamànaü taü pariùvajya vibhãùaõam 6040020c sugrãvaþ sattvasaüpanno hariràjo 'bravãd idam 6040021a ràjyaü pràpsyasi dharmaj¤a laïkàyàü nàtra saü÷ayaþ 6040021c ràvaõaþ saha putreõa sa ràjyaü neha lapsyate 6040022a ÷arasaüpãóitàv etàv ubhau ràghavalakùmaõau 6040022c tyaktvà mohaü vadhiùyete sagaõaü ràvaõaü raõe 6040023a tam evaü sàntvayitvà tu samà÷vàsya ca ràkùasaü 6040023c suùeõaü ÷va÷uraü pàr÷ve sugrãvas tam uvàca ha 6040024a saha ÷årair harigaõair labdhasaüj¤àv ariüdamau 6040024c gaccha tvaü bhràtarau gçhya kiùkindhàü ràmalakùmaõau 6040025a ahaü tu ràvaõaü hatvà saputraü sahabàndhavam 6040025c maithilãm ànayiùyàmi ÷akro naùñàm iva ÷riyam 6040026a ÷rutvaitad vànarendrasya suùeõo vàkyam abravãt 6040026c devàsuraü mahàyuddham anubhåtaü sudàruõam 6040027a tadà sma dànavà devठ÷arasaüspar÷akovidàþ 6040027c nijaghnuþ ÷astraviduùa÷ chàdayanto muhur muhuþ 6040028a tàn àrtàn naùñasaüj¤àü÷ ca paràsåü÷ ca bçhaspatiþ 6040028c vidhyàbhir mantrayuktàbhir oùadhãbhi÷ cikitsati 6040029a tàny auùadhàny ànayituü kùãrodaü yàntu sàgaram 6040029c javena vànaràþ ÷ãghraü saüpàti panasàdayaþ 6040030a harayas tu vijànanti pàrvatã te mahauùadhã 6040030c saüjãvakaraõãü divyàü vi÷alyàü devanirmitàm 6040031a candra÷ ca nàma droõa÷ ca parvatau sàgarottame 6040031c amçtaü yatra mathitaü tatra te paramauùadhã 6040032a te tatra nihite devaiþ parvate paramauùadhã 6040032c ayaü vàyusuto ràjan hanåmàüs tatra gacchatu 6040033a etasminn antare vàyur meghàü÷ càpi savidyutaþ 6040033c paryasyan sàgare toyaü kampayann iva parvatàn 6040034a mahatà pakùavàtena sarve dvãpamahàdrumàþ 6040034c nipetur bhagnaviñapàþ samålà lavaõàmbhasi 6040035a abhavan pannagàs trastà bhoginas tatravàsinaþ 6040035c ÷ãghraü sarvàõi yàdàüsi jagmu÷ ca lavaõàrõavam 6040036a tato muhårtad garuóaü vainateyaü mahàbalam 6040036c vànarà dadç÷uþ sarve jvalantam iva pàvakam 6040037a tam àgatam abhiprekùya nàgàs te vipradudruvuþ 6040037c yais tau satpuruùau baddhau ÷arabhåtair mahàbalau 6040038a tataþ suparõaþ kàkutsthau dçùñvà pratyabhinandya ca 6040038c vimamar÷a ca pàõibhyàü mukhe candrasamaprabhe 6040039a vainateyena saüspçùñàs tayoþ saüruruhur vraõàþ 6040039c suvarõe ca tanå snigdhe tayor à÷u babhåvatuþ 6040040a tejo vãryaü balaü cauja utsàha÷ ca mahàguõàþ 6040040c pradar÷anaü ca buddhi÷ ca smçti÷ ca dviguõaü tayoþ 6040041a tàv utthàpya mahàvãryau garuóo vàsavopamau 6040041c ubhau tau sasvaje hçùñau ràma÷ cainam uvàca ha 6040042a bhavatprasàdàd vyasanaü ràvaõiprabhavaü mahat 6040042c àvàm iha vyatikràntau ÷ãghraü ca balinau kçtau 6040043a yathà tàtaü da÷arathaü yathàjaü ca pitàmaham 6040043c tathà bhavantam àsàdya hçùayaü me prasãdati 6040044a ko bhavàn råpasaüpanno divyasraganulepanaþ 6040044c vasàno viraje vastre divyàbharaõabhåùitaþ 6040045a tam uvàca mahàtejà vainateyo mahàbalaþ 6040045c patatriràjaþ prãtàtmà harùaparyàkulekùaõaþ 6040046a ahaü sakhà te kàkutstha priyaþ pràõo bahi÷caraþ 6040046c garutmàn iha saüpràpto yuvayoþ sàhyakàraõàt 6040047a asurà và mahàvãryà dànavà và mahàbalàþ 6040047c surà÷ càpi sagandharvàþ puraskçtya ÷atakratum 6040048a nemaü mokùayituü ÷aktàþ ÷arabandhaü sudàruõam 6040048c màyà balàd indrajità nirmitaü krårakarmaõà 6040049a ete nàgàþ kàdraveyàs tãkùõadaüùñràviùolbaõàþ 6040049c rakùomàyà prabhàvena ÷arà bhåtvà tvadà÷ritàþ 6040050a sabhàgya÷ càsi dharmaj¤a ràma satyaparàkrama 6040050c lakùmaõena saha bhràtrà samare ripughàtinà 6040051a imaü ÷rutvà tu vçttàntaü tvaramàõo 'ham àgataþ 6040051c sahasà yuvayoþ snehàt sakhitvam anupàlayan 6040052a mokùitau ca mahàghoràd asmàt sàyakabandhanàt 6040052c apramàda÷ ca kartavyo yuvàbhyàü nityam eva hi 6040053a prakçtyà ràkùasàþ sarve saügràme kåñayodhinaþ 6040053c ÷åràõàü ÷uddhabhàvànàü bhavatàm àrjavaü balam 6040054a tan na vi÷vasitavyaü vo ràkùasànàü raõàjire 6040054c etenaivopamànena nityajihmà hi ràkùasàþ 6040055a evam uktvà tato ràmaü suparõaþ sumahàbalaþ 6040055c pariùvajya suhçtsnigdham àpraùñum upacakrame 6040056a sakhe ràghava dharmaj¤a ripåõàm api vatsala 6040056c abhyanuj¤àtum icchàmi gamiùyàmi yathàgatam 6040057a bàlavçddhàva÷eùàü tu laïkàü kçtvà ÷arormibhiþ 6040057c ràvaõaü ca ripuü hatvà sãtàü samupalapsyase 6040058a ity evam uktvà vacanaü suparõaþ ÷ãghravikramaþ 6040058c ràmaü ca virujaü kçtvà madhye teùàü vanaukasàm 6040059a pradakùiõaü tataþ kçtvà pariùvajya ca vãryavàn 6040059c jagàmàkà÷am àvi÷ya suparõaþ pavano yathà 6040060a virujau ràghavau dçùñvà tato vànarayåthapàþ 6040060c siühanàdàüs tadà nedur làïgålaü dudhuvu÷ ca te 6040061a tato bherãþ samàjaghnur mçdaïgàü÷ ca vyanàdayan 6040061c dadhmuþ ÷aïkhàn saüprahçùñàþ kùvelanty api yathàpuram 6040062a àsphoñyàsphoñya vikràntà vànarà nagayodhinaþ 6040062c drumàn utpàñya vividhàüs tasthuþ ÷atasahasra÷aþ 6040063a visçjanto mahànàdàüs tràsayanto ni÷àcaràn 6040063c laïkàdvàràõy upàjagmur yoddhukàmàþ plavaügamàþ 6040064a tatas tu bhãmas tumulo ninàdo; babhåva ÷àkhàmçgayåthapànàm 6040064c kùaye nidàghasya yathà ghanànàü; nàdaþ subhãmo nadatàü ni÷ãthe 6041001a teùàü sutumulaü ÷abdaü vànaràõàü tarasvinàm 6041001c nardatàü ràkùasaiþ sàrdhaü tadà ÷u÷ràva ràvaõaþ 6041002a snigdhagambhãranirghoùaü ÷rutvà sa ninadaü bhç÷am 6041002c sacivànàü tatas teùàü madhye vacanam abravãt 6041003a yathàsau saüprahçùñànàü vànaràõàü samutthitaþ 6041003c bahånàü sumahàn nàdo meghànàm iva garjatàm 6041004a vyaktaü sumahatã prãtir eteùàü nàtra saü÷ayaþ 6041004c tathà hi vipulair nàdai÷ cukùubhe varuõàlayaþ 6041005a tau tu baddhau ÷arais tãùkõair bhràtarau ràmalakùmaõau 6041005c ayaü ca sumahàn nàdaþ ÷aïkàü janayatãva me 6041006a etat tu vacanaü coktvà mantriõo ràkùase÷varaþ 6041006c uvàca nairçtàüs tatra samãpaparivartinaþ 6041007a j¤àyatàü tårõam etaùàü sarveùàü vanacàriõàm 6041007c ÷okakàle samutpanne harùakàraõam utthitam 6041008a tathoktàs tena saübhràntàþ pràkàram adhiruhya te 6041008c dadç÷uþ pàlitàü senàü sugrãveõa mahàtmanà 6041009a tau ca muktau sughoreõa ÷arabandhena ràghavau 6041009c samutthitau mahàbhàgau viùeduþ prekùya ràkùasàþ 6041010a saütrastahçdayà sarve pràkàràd avaruhya te 6041010c viùaõõavadanàþ sarve ràkùasendram upasthitàþ 6041011a tad apriyaü dãnamukhà ràvaõasya ni÷àcaràþ 6041011c kçtsnaü nivedayàm àsur yathàvad vàkyakovidàþ 6041012a yau tàv indrajità yuddhe bhràtarau ràmalakùmaõau 6041012c nibaddhau ÷arabandhena niùprakampabhujau kçtau 6041013a vimuktau ÷arabandhena tau dç÷yete raõàjire 6041013c pà÷àn iva gajàu chittvà gajendrasamavikramau 6041014a tac chrutvà vacanaü teùàü ràkùasendro mahàbalaþ 6041014c cintà÷okasamàkrànto viùaõõavadano 'bravãt 6041015a ghorair dattavarair baddhau ÷arair à÷ãviùomapaiþ 6041015c amoghaiþ såryasaükà÷aiþ pramathyendrajità yudhi 6041016a tam astrabandham àsàdya yadi muktau ripå mama 6041016c saü÷ayastham idaü sarvam anupa÷yàmy ahaü balam 6041017a niùphalàþ khalu saüvçttàþ ÷arà vàsukitejasaþ 6041017c àdattaü yais tu saügràme ripåõàü mama jãvitam 6041018a evam uktvà tu saükruddho ni÷vasann urago yathà 6041018c abravãd rakùasàü madhye dhåmràkùaü nàma ràkasaü 6041019a balena mahatà yukto rakùasàü bhãmakarmaõàm 6041019c tvaü vadhàyàbhiniryàhi ràmasya saha vànaraiþ 6041020a evam uktas tu dhåmràkùo ràkùasendreõa dhãmatà 6041020c kçtvà praõàmaü saühçùño nirjagàma nçpàlayàt 6041021a abhiniùkramya taddvàraü balàdhyakùam uvàca ha 6041021c tvarayasva balaü tårõaü kiü cireõa yuyutsataþ 6041022a dhåmràkùasya vacaþ ÷rutvà balàdhyakùo balànugaþ 6041022c balam udyojayàm àsa ràvaõasyàj¤ayà drutam 6041023a te baddhaghaõñà balino ghoraråpà ni÷àcaràþ 6041023c vinardamànàþ saühçùñà dhåmràkùaü paryavàrayan 6041024a vividhàyudhahastà÷ ca ÷ålamudgarapàõayaþ 6041024c gadàbhiþ paññasair daõóair àyasair musalair bhç÷am 6041025a parighair bhiõóipàlai÷ ca bhallaiþ pràsaiþ para÷vadhaiþ 6041025c niryayå ràkùasà ghorà nardanto jaladà yathà 6041026a rathaiþ kavacinas tv anye dhvajai÷ ca samalaükçtaiþ 6041026c suvarõajàlavihitaiþ kharai÷ ca vividhànanaiþ 6041027a hayaiþ parama÷ãghrai÷ ca gajendrai÷ ca madotkañaiþ 6041027c niryayå ràkùasavyàghrà vyàghrà iva duràsadàþ 6041028a vçkasiühamukhair yuktaü kharaiþ kanakabhåùaõaiþ 6041028c àruroha rathaü divyaü dhåmràkùaþ kharanisvanaþ 6041029a sa niryàto mahàvãryo dhåmràkùo ràkùasair vçtaþ 6041029c prahasan pa÷cimadvàraü hanåmàn yatra yåthapaþ 6041030a prayàntaü tu mahàghoraü ràkùasaü bhãmadar÷anam 6041030c antarikùagatàþ kråràþ ÷akunàþ pratyavàrayan 6041031a ratha÷ãrùe mahàbhãmo gçdhra÷ ca nipapàta ha 6041031c dhvajàgre grathità÷ caiva nipetuþ kuõapà÷anàþ 6041032a rudhiràrdro mahठ÷vetaþ kabandhaþ patito bhuvi 6041032c visvaraü cotsçjan nàdaü dhåmràkùasya samãpataþ 6041033a vavarùa rudhiraü devaþ saücacàla ca medinã 6041033c pratilomaü vavau vàyur nirghàtasamanisvanaþ 6041033e timiraughàvçtàs tatra di÷a÷ ca na cakà÷ire 6041034a sa tåtpàtàüs tato dçùñvà ràkùasànàü bhayàvahàn 6041034c pràdurbhåtàn sughoràü÷ ca dhåmràkùo vyathito 'bhavat 6041035a tataþ subhãmo bahubhir ni÷àcarair; vçto 'bhiniùkramya raõotsuko balã 6041035c dadar÷a tàü ràghavabàhupàlitàü; samudrakalpàü bahuvànarãü camåm 6042001a dhåmràkùaü prekùya niryàntaü ràkùasaü bhãmanisvanam 6042001c vinedur vànaràþ sarve prahçùñà yuddhakàïkùiõaþ 6042002a teùàü tu tumulaü yuddhaü saüjaj¤e harirakùasàm 6042002c anyonyaü pàdapair ghorair nighnataü ÷ålamudgaraiþ 6042003a ràkùasair vànarà ghorà vinikçttàþ samantataþ 6042003c vànarai ràkùasà÷ càpi drumair bhåmau samãkçtàþ 6042004a ràkùasà÷ càpi saükruddhà vànaràn ni÷itaiþ ÷araiþ 6042004c vivyadhur ghorasaükà÷aiþ kaïkapatrair ajihmagaiþ 6042005a te gadàbhi÷ ca bhãmàbhiþ paññasaiþ kåñamudgaraiþ 6042005c ghorai÷ ca parighai÷ citrais tri÷ålai÷ càpi saü÷itaiþ 6042006a vidàryamàõà rakùobhir vànaràs te mahàbalàþ 6042006c amarùàj janitoddharùà÷ cakruþ karmàõy abhãtavat 6042007a ÷aranirbhinnagàtràs te ÷ålanirbhinnadehinaþ 6042007c jagçhus te drumàüs tatra ÷ilà÷ ca hariyåthapàþ 6042008a te bhãmavegà harayo nardamànàs tatas tataþ 6042008c mamanthå ràkùasàn bhãmàn nàmàni ca babhàùire 6042009a tad babhåvàdbhutaü ghoraü yuddhaü vànararakùasàm 6042009c ÷ilàbhir vividhàbhi÷ ca bahu÷àkhai÷ ca pàdapaiþ 6042010a ràkùasà mathitàþ ke cid vànarair jitakà÷ibhiþ 6042010c vavarùå rudhiraü ke cin mukhai rudhirabhojanàþ 6042011a pàr÷veùu dàritàþ ke cit ke cid rà÷ãkçtà drumaiþ 6042011c ÷ilàbhi÷ cårõitàþ ke cit ke cid dantair vidàritàþ 6042012a dhvajair vimathitair bhagnaiþ kharai÷ ca vinipàtitaiþ 6042012c rathair vidhvaüsitai÷ càpi patitai rajanãcaraiþ 6042013a vànarair bhãmavikràntair àplutyàplutya vegitaiþ 6042013c ràkùasàþ karajais tãkùõair mukheùu vinikartitàþ 6042014a vivarõavadanà bhåyo viprakãrõa÷iroruhàþ 6042014c måóhàþ ÷oõitagandhena nipetur dharaõãtale 6042015a naye tu paramakruddhà ràkùasà bhãmavikramàþ 6042015c talair evàbhidhàvanti vajraspar÷asamair harãn 6042016a vanarair àpatantas te vegità vegavattaraiþ 6042016c muùñibhi÷ caraõair dantaiþ pàdapai÷ càpapothitàþ 6042017a sanyaü tu vidrutaü dçùñvà dhåmràkùo ràkùasarùabhaþ 6042017c krodhena kadanaü cakre vànaràõàü yuyutsatàm 6042018a pràsaiþ pramathitàþ ke cid vànaràþ ÷oõitasravàþ 6042018c mudgarair àhatàþ ke cit patità dharaõãtale 6042019a parighair mathitaþ ke cid bhiõóipàlair vidàritàþ 6042019c paññasair àhatàþ ke cid vihvalanto gatàsavaþ 6042020a ke cid vinihatà bhåmau rudhiràrdrà vanaukasaþ 6042020c ke cid vidràvità naùñàþ saükruddhai ràkùasair yudhi 6042021a vibhinnahçdayàþ ke cid ekapàr÷vena ÷àyitàþ 6042021c vidàritàstra÷ålai ca ke cid àntrair vinisrutàþ 6042022a tat subhãmaü mahad yuddhaü hariràkasa saükulam 6042022c prababhau ÷astrabahulaü ÷ilàpàdapasaükulam 6042023a dhanurjyàtantrimadhuraü hikkàtàlasamanvitam 6042023c mandrastanitasaügãtaü yuddhagàndharvam àbabhau 6042024a dhåmràkùas tu dhanuùpàõir vànaràn raõamårdhani 6042024c hasan vidràvayàm àsa di÷as tठ÷aravçùñibhiþ 6042025a dhåmràkùeõàrditaü sainyaü vyathitaü dç÷ya màrutiþ 6042025c abhyavartata saükruddhaþ pragçhya vipulàü ÷ilàm 6042026a krodhàd dviguõatàmràkùaþ pitçtulyaparàkramaþ 6042026c ÷ilàü tàü pàtayàm àsa dhåmràkùasya rathaü prati 6042027a àpatantãü ÷ilàü dçùñvà gadàm udyamya saübhramàt 6042027c rathàd àplutya vegena vasudhàyàü vyatiùñhata 6042028a sà pramathya rathaü tasya nipapàta ÷ilàbhuvi 6042028c sacakrakåbaraü sà÷vaü sadhvajaü sa÷aràsanam 6042029a sa bhaïktvà tu rathaü tasya hanåmàn màrutàtmajaþ 6042029c rakùasàü kadanaü cakre saskandhaviñapair drumaiþ 6042030a vibhinna÷iraso bhåtvà ràkùasàþ ÷oõitokùitàþ 6042030c drumaiþ pramathità÷ cànye nipetur dharaõãtale 6042031a vidràvya ràkùasaü sainyaü hanåmàn màrutàtmajaþ 6042031c gireþ ÷ikharam àdàya dhåmràkùam abhidudruve 6042032a tam àpatantaü dhåmràkùo gadàm udyamya vãryavàn 6042032c vinardamànaþ sahasà hanåmantam abhidravat 6042033a tataþ kruddhas tu vegena gadàü tàü bahukaõñakàm 6042033c pàtayàm àsa dhåmràkùo mastake tu hanåmataþ 6042034a tàóitaþ sa tayà tatra gadayà bhãmaråpayà 6042034c sa kapir màrutabalas taü prahàram acintayan 6042034e dhåmràkùasya ÷iro madhye giri÷çïgam apàtayat 6042035a sa vihvalitasarvàïgo giri÷çïgeõa tàóitaþ 6042035c papàta sahasà bhåmau vikãrõa iva parvataþ 6042036a dhåmràkùaü nihataü dçùñvà hata÷eùà ni÷àcaràþ 6042036c trastàþ pravivi÷ur laïkàü vadhyamànàþ plavaügamaiþ 6042037a sa tu pavanasuto nihatya ÷atruü; kùatajavahàþ sarita÷ ca saüvikãrya 6042037c ripuvadhajanita÷ramo mahàtmà; mudam agamat kapibhi÷ ca påjyamànaþ 6043001a dhåmràkùaü nihataü ÷rutvà ràvaõo ràkùase÷varaþ 6043001c balàdhyakùam uvàcedaü kçtà¤jalim upasthitam 6043002a ÷ãghraü niryàntu durdharùà ràkùasà bhãmavikramàþ 6043002c akampanaü puraskçtya sarva÷astraprakovidam 6043003a tato nànàpraharaõà bhãmàkùà bhãmadar÷anàþ 6043003c niùpetå ràkùasà mukhyà balàdhyakùapracoditàþ 6043004a ratham àsthàya vipulaü taptakà¤canakuõóalaþ 6043004c ràkasaiþ saüvçto ghorais tadà niryàty akampanaþ 6043005a na hi kampayituü ÷akyaþ surair api mahàmçdhe 6043005c akampanas tatas teùàm àditya iva tejasà 6043006a tasya nidhàvamànasya saürabdhasya yuyutsayà 6043006c akasmàd dainyam àgacchad dhayànàü rathavàhinàm 6043007a vyasphuran nayanaü càsya savyaü yuddhàbhinandinaþ 6043007c vivarõo mukhavarõa÷ ca gadgada÷ càbhavat svaraþ 6043008a abhavat sudine càpi durdine råkùamàrutam 6043008c åcuþ khagà mçgàþ sarve vàcaþ krårà bhayàvahàþ 6043009a sa siühopacitaskandhaþ ÷àrdålasamavikramaþ 6043009c tàn utpàtàn acintyaiva nirjagàma raõàjiram 6043010a tadà nirgacchatas tasya rakùasaþ saha ràkùasaiþ 6043010c babhåva sumahàn nàdaþ kùobhayann iva sàgaram 6043011a tena ÷abdena vitrastà vànaràõàü mahàcamåþ 6043011c druma÷ailapraharaõà yoddhuü samavatiùñhata 6043012a teùàü yuddhaü mahàraudraü saüjaj¤e kapirakùasàm 6043012c ràmaràvaõayor arthe samabhityaktajãvinàm 6043013a sarve hy atibalàþ ÷åràþ sarve parvatasaünibhàþ 6043013c harayo ràkùasà÷ caiva parasparajighaüsavaþ 6043014a teùàü vinardàtàü ÷abdaþ saüyuge 'titarasvinàm 6043014c ÷u÷ruve sumahàn krodhàd anyonyam abhigarjatàm 6043015a raja÷ càruõavarõàbhaü subhãmam abhavad bhç÷am 6043015c uddhåtaü harirakùobhiþ saürurodha di÷o da÷a 6043016a anyonyaü rajasà tena kau÷eyoddhåtapàõóunà 6043016c saüvçtàni ca bhåtàni dadç÷ur na raõàjire 6043017a na dhvajo na patàkàvà varma và turago 'pi và 6043017c àyudhaü syandanaü vàpi dadç÷e tena reõunà 6043018a ÷abda÷ ca sumahàüs teùàü nardatàm abhidhàvatàm 6043018c ÷råyate tumule yuddhe na råpàõi cakà÷ire 6043019a harãn eva susaükruddhà harayo jaghnur àhave 6043019c ràkùasà÷ càpi rakùàüsi nijaghnus timire tadà 6043020a paràü÷ caiva vinighnantaþ svàü÷ ca vànararàkùasàþ 6043020c rudhiràrdraü tadà cakrur mahãü païkànulepanàm 6043021a tatas tu rudhiraugheõa siktaü vyapagataü rajaþ 6043021c ÷arãra÷avasaükãrõà babhåva ca vasuüdharà 6043022a druma÷akti÷ilàpràsair gadàparighatomaraiþ 6043022c harayo ràkùasàs tårõaü jaghnur anyonyam ojasà 6043023a bàhubhiþ parighàkàrair yudhyantaþ parvatopamàþ 6043023c harayo bhãmakarmàõo ràkùasठjaghnur àhave 6043024a ràkùasà÷ càpi saükruddhàþ pràsatomarapàõayaþ 6043024c kapãn nijaghnire tatra ÷astraiþ paramadàruõaiþ 6043025a harayas tv api rakùàüsi mahàdrumamahà÷mabhiþ 6043025c vidàrayanty abhikramya ÷astràõy àcchidya vãryataþ 6043026a etasminn antare vãrà harayaþ kumudo nalaþ 6043026c mainda÷ ca paramakruddha÷ cakrur vegam anuttamam 6043027a te tu vçkùair mahàvegà ràkùasànàü camåmukhe 6043027c kadanaü sumaha cakrur lãlayà hariyåthapàþ 6044001a tad dçùñvà sumahat karma kçtaü vànarasattamaiþ 6044001c krodham àhàrayàm àsa yudhi tãvram akampanaþ 6044002a krodhamårchitaråpas tu dhnuvan paramakàrmukam 6044002c dçùñvà tu karma ÷atråõàü sàrathiü vàkyam abravãt 6044003a tatraiva tàvat tvaritaü rathaü pràpaya sàrathe 6044003c ete 'tra bahavo ghnanti subahån ràkùasàn raõe 6044004a ete 'tra balavanto hi bhãmakàyà÷ ca vànaràþ 6044004c druma÷ailapraharaõàs tiùñhanti pramukhe mama 6044005a etàn nihantum icchàmi samara÷làghino hy aham 6044005c etaiþ pramathitaü sarvaü dç÷yate ràkùasaü balam 6044006a tataþ prajavità÷vena rathena rathinàü varaþ 6044006c harãn abhyahanat krodhàc charajàlair akampanaþ 6044007a na sthàtuü vànaràþ ÷ekuþ kiü punar yoddhum àhave 6044007c akampana÷arair bhagnàþ sarva eva pradudruvuþ 6044008a tàn mçtyuva÷am àpannàn akampanava÷aü gatàn 6044008c samãkùya hanumठj¤àtãn upatasthe mahàbalaþ 6044009a taü mahàplavagaü dçùñvà sarve plavagayåthapàþ 6044009c sametya samare vãràþ sahitàþ paryavàrayan 6044010a vyavasthitaü hanåmantaü te dçùñvà hariyåthapàþ 6044010c babhåvur balavanto hi balavantam upà÷ritàþ 6044011a akampanas tu ÷ailàbhaü hanåmantam avasthitam 6044011c mahendra iva dhàràbhiþ ÷arair abhivavarùa ha 6044012a acintayitvà bàõaughठ÷arãre patitठ÷itàn 6044012c akampanavadhàrthàya mano dadhre mahàbalaþ 6044013a sa prahasya mahàtejà hanåmàn màrutàtmajaþ 6044013c abhidudràva tad rakùaþ kampayann iva medinãm 6044014a tasyàbhinardamànasya dãpyamànasya tejasà 6044014c babhåva råpaü durdharùaü dãptasyeva vibhàvasoþ 6044015a àtmànaü tv apraharaõaü j¤àtvà krodhasamanvitaþ 6044015c ÷ailam utpàñayàm àsa vegena haripuügavaþ 6044016a taü gçhãtvà mahà÷ailaü pàõinaikena màrutiþ 6044016c vinadya sumahànàdaü bhràmayàm àsa vãryavàn 6044017a tatas tam abhidudràva ràkùasendram akampanam 6044017c yathà hi namuciü saükhye vajreõeva puraüdaraþ 6044018a akampanas tu tad dçùñvà giri÷çïgaü samudyatam 6044018c dåràd eva mahàbàõair ardhacandrair vyadàrayat 6044019a tat parvatàgram àkà÷e rakùobàõavidàritam 6044019c vikãrõaü patitaü dçùñvà hanåmàn krodhamårchitaþ 6044020a so '÷vakarõaü samàsàdya roùadarpànvito hariþ 6044020c tårõam utpàñayàm àsa mahàgirim ivocchritam 6044021a taü gçhãtvà mahàskandhaü so '÷vakarõaü mahàdyutiþ 6044021c prahasya parayà prãtyà bhràmayàm àsa saüyuge 6044022a pradhàvann uruvegena prabha¤jaüs tarasà drumàn 6044022c hanåmàn paramakruddha÷ caraõair dàrayat kùitim 6044023a gajàü÷ ca sagajàrohàn sarathàn rathinas tathà 6044023c jaghàna hanumàn dhãmàn ràkùasàü÷ ca padàtikàn 6044024a tam antakam iva kruddhaü samare pràõahàriõam 6044024c hanåmantam abhiprekùya ràkùasà vipradudruvuþ 6044025a tam àpatantaü saükruddhaü ràkùasànàü bhayàvaham 6044025c dadar÷àkampano vãra÷ cukrodha ca nanàda ca 6044026a sa caturda÷abhir bàõaiþ ÷itair dehavidàraõaiþ 6044026c nirbibheda hanåmantaü mahàvãryam akampanaþ 6044027a sa tathà pratividdhas tu bahvãbhiþ ÷aravçùñibhiþ 6044027c hanåmàn dadç÷e vãraþ praråóha iva sànumàn 6044028a tato 'nyaü vçkùam utpàñya kçtvà vegam anuttamam 6044028c ÷irasy abhijaghànà÷u ràkùasendram akampanam 6044029a sa vçkùeõa hatas tena sakrodhena mahàtmanà 6044029c ràkùaso vànarendreõa papàta sa mamàra ca 6044030a taü dçùñvà nihataü bhåmau ràkùasendram akampanam 6044030c vyathità ràkùasàþ sarve kùitikampa iva drumàþ 6044031a tyaktapraharaõàþ sarve ràkùasàs te paràjitàþ 6044031c laïkàm abhiyayus trastà vànarais tair abhidrutàþ 6044032a te muktake÷àþ saübhràntà bhagnamànàþ paràjitàþ 6044032c sravacchramajalair aïgaiþ ÷vasanto vipradudruvuþ 6044033a anyonyaü pramamantus te vivi÷ur nagaraü bhayàt 6044033c pçùñhatas te susaümåóhàþ prekùamàõà muhur muhuþ 6044034a teùu laïkàü praviùñeùu ràkùaseùu mahàbalàþ 6044034c sametya harayaþ sarve hanåmantam apåjayan 6044035a so 'pi prahçùñas tàn sarvàn harãn saüpratyapåjayat 6044035c hanåmàn sattvasaüpanno yathàrham anukålataþ 6044036a vinedu÷ ca yathà pràõaü harayo jitakà÷inaþ 6044036c cakarùu÷ ca punas tatra sapràõàn eva ràkùasàn 6044037a sa vãra÷obhàm abhajan mahàkapiþ; sametya rakùàüsi nihatya màrutiþ 6044037c mahàsuraü bhãmam amitranà÷anaü; yathaiva viùõur balinaü camåmukhe 6044038a apåjayan devagaõàs tadà kapiü; svayaü ca ràmo 'tibala÷ ca lakùmaõaþ 6044038c tathaiva sugrãvamukhàþ plavaügamà; vibhãùaõa÷ caiva mahàbalas tadà 6045001a akampanavadhaü ÷rutvà kruddho vai ràkùase÷varaþ 6045001c kiü cid dãnamukha÷ càpi sacivàüs tàn udaikùata 6045002a sa tu dhyàtvà muhårtaü tu mantribhiþ saüvicàrya ca 6045002c purãü pariyayau laïkàü sarvàn gulmàn avekùitum 6045003a tàü ràkùasagaõair guptàü gulmair bahubhir àvçtàm 6045003c dadar÷a nagarãü laïkàü patàkàdhvajamàlinãm 6045004a ruddhàü tu nagarãü dçùñvà ràvaõo ràkùase÷varaþ 6045004c uvàcàmarùitaþ kàle prahastaü yuddhakovidam 6045005a purasyopaniviùñasya sahasà pãóitasya ca 6045005c nànyaü yuddhàt prapa÷yàmi mokùaü yuddhavi÷àrada 6045006a ahaü và kumbhakarõo và tvaü và senàpatir mama 6045006c indrajid và nikumbho và vaheyur bhàram ãdç÷am 6045007a sa tvaü balam itaþ ÷ãghram àdàya parigçhya ca 6045007c vijayàyàbhiniryàhi yatra sarve vanaukasaþ 6045008a niryàõàd eva te nånaü capalà harivàhinã 6045008c nardatàü ràkùasendràõàü ÷rutvà nàdaü draviùyati 6045009a capalà hy avinãtà÷ ca calacittà÷ ca vànaràþ 6045009c na sahiùyanti te nàdaü siühanàdam iva dvipàþ 6045010a vidrute ca bale tasmin ràmaþ saumitriõà saha 6045010c ava÷aste niràlambaþ prahastava÷am eùyati 6045011a àpatsaü÷ayità ÷reyo nàtra niþsaü÷ayãkçtà 6045011c pratilomànulomaü và yad và no manyase hitam 6045012a ràvaõenaivam uktas tu prahasto vàhinãpatiþ 6045012c ràkùasendram uvàcedam asurendram ivo÷anà 6045013a ràjan mantritapårvaü naþ ku÷alaiþ saha mantribhiþ 6045013c vivàda÷ càpi no vçttaþ samavekùya parasparam 6045014a pradànena tu sãtàyàþ ÷reyo vyavasitaü mayà 6045014c apradàne punar yuddhaü dçùñam etat tathaiva naþ 6045015a so 'haü dànai÷ ca mànai÷ ca satataü påjitas tvayà 6045015c sàntvai÷ ca vividhaiþ kàle kiü na kuryàü priyaü tava 6045016a na hi me jãvitaü rakùyaü putradàradhanàni và 6045016c tvaü pa÷ya màü juhåùantaü tvadarthe jãvitaü yudhi 6045017a evam uktvà tu bhartàraü ràvaõaü vàhinãpatiþ 6045017c samànayata me ÷ãghraü ràkùasànàü mahad balam 6045018a madbàõà÷anivegena hatànàü tu raõàjire 6045018c adya tçpyantu màüsena pakùiõaþ kànanaukasàm 6045019a ity uktàs te prahastena balàdhyakùàþ kçtatvaràþ 6045019c balam udyojayàm àsus tasmin ràkùasamandire 6045020a sà babhåva muhårtena tigmanànàvidhàyudhaiþ 6045020c laïkà ràkùasavãrais tair gajair iva samàkulà 6045021a hutà÷anaü tarpayatàü bràhmaõàü÷ ca namasyatàm 6045021c àjyagandhaprativahaþ surabhir màruto vavau 6045022a sraja÷ ca vividhàkàrà jagçhus tv abhimantritàþ 6045022c saügràmasajjàþ saühçùñà dhàrayan ràkùasàs tadà 6045023a sadhanuùkàþ kavacino vegàd àplutya ràkùasàþ 6045023c ràvaõaü prekùya ràjànaü prahastaü paryavàrayan 6045024a athàmantrya ca ràjànaü bherãm àhatya bhairavàm 6045024c àruroha rathaü divyaü prahastaþ sajjakalpitam 6045025a hayair mahàjavair yuktaü samyak såtasusaüyutam 6045025c mahàjaladanirghoùaü sàkùàc candràrkabhàsvaram 6045026a uragadhvajadurdharùaü suvaråthaü svapaskaram 6045026c suvarõajàlasaüyuktaü prahasantam iva ÷riyà 6045027a tatas taü ratham àsthàya ràvaõàrpita÷àsanaþ 6045027c laïkàyà niryayau tårõaü balena mahatà vçtaþ 6045028a tato duüdubhinirghoùaþ parjanyaninadopamaþ 6045028c ÷u÷ruve ÷aïkha÷abda÷ ca prayàte vàhinãpatau 6045029a ninadantaþ svaràn ghoràn ràkùasà jagmur agrataþ 6045029c bhãmaråpà mahàkàyàþ prahastasya puraþsaràþ 6045030a vyåóhenaiva sughoreõa pårvadvàràt sa niryayau 6045030c gajayåthanikà÷ena balena mahatà vçtaþ 6045031a sàgarapratimaughena vçtas tena balena saþ 6045031c prahasto niryayau tårõaü kruddhaþ kàlàntakopamaþ 6045032a tasya niryàõa ghoùeõa ràkùasànàü ca nardatàm 6045032c laïkàyàü sarvabhåtàni vinedur vikçtaiþ svaraiþ 6045033a vyabhram àkà÷am àvi÷ya màüsa÷oõitabhojanàþ 6045033c maõóalàny apasavyàni khagà÷ cakrå rathaü prati 6045034a vamantyaþ pàvakajvàlàþ ÷ivà ghorà vavà÷ire 6045035a antarikùàt papàtolkà vàyu÷ ca paruùo vavau 6045035c anyonyam abhisaürabdhà grahà÷ ca na cakà÷ire 6045036a vavarùå rudhiraü càsya siùicu÷ ca puraþsaràn 6045036c ketumårdhani gçdhro 'sya vilãno dakùiõàmukhaþ 6045037a sàrather bahu÷a÷ càsya saügràmam avagàhataþ 6045037c pratodo nyapatad dhastàt såtasya hayasàdinaþ 6045038a niryàõa ÷rã÷ ca yàsyàsãd bhàsvarà ca sudurlabhà 6045038c sà nanà÷a muhårtena same ca skhalità hayàþ 6045039a prahastaü tv abhiniryàntaü prakhyàta balapauruùam 6045039c yudhi nànàpraharaõà kapisenàbhyavartata 6045040a atha ghoùaþ sutumulo harãõàü samajàyata 6045040c vçkùàn àrujatàü caiva gurvã÷ càgçhõatàü ÷ilàþ 6045041a ubhe pramudite sainye rakùogaõavanaukasàm 6045041c vegitànàü samarthànàm anyonyavadhakàïkùiõàm 6045041e parasparaü càhvayatàü ninàdaþ ÷råyate mahàn 6045042a tataþ prahastaþ kapiràjavàhinãm; abhipratasthe vijayàya durmatiþ 6045042c vivçddhavegàü ca vive÷a tàü camåü; yathà mumårùuþ ÷alabho vibhàvasum 6046001a tataþ prahastaü niryàntaü bhãmaü bhãmaparàkramam 6046001c garjantaü sumahàkàyaü ràkùasair abhisaüvçtam 6046002a dadar÷a mahatã senà vànaràõàü balãyasàm 6046002c atisaüjàtaroùàõàü prahastam abhigarjatàm 6046003a khaóga÷aktyaùñibàõà÷ ca ÷ålàni musalàni ca 6046003c gadà÷ ca parighàþ pràsà vividhà÷ ca para÷vadhàþ 6046004a dhanåüùi ca vicitràõi ràkùasànàü jayaiùiõàm 6046004c pragçhãtàny a÷obhanta vànaràn abhidhàvatàm 6046005a jagçhuþ pàdapàü÷ càpi puùpitàn vànararùabhàþ 6046005c ÷ilà÷ ca vipulà dãrghà yoddhukàmàþ plavaügamàþ 6046006a teùàm anyonyam àsàdya saügràmaþ sumahàn abhåt 6046006c bahånàm a÷mavçùñiü ca ÷aravçùñiü ca varùatàm 6046007a bahavo ràkùasà yuddhe bahån vànarayåthapàn 6046007c vànarà ràkùasàü÷ càpi nijaghnur bahavo bahån 6046008a ÷ålaiþ pramathitàþ ke cit ke cit tu paramàyudhaiþ 6046008c parighair àhatàþ ke cit ke cic chinnàþ para÷vadhaiþ 6046009a nirucchvàsàþ punaþ ke cit patità dharaõãtale 6046009c vibhinnahçdayàþ ke cid iùusaütànasaüditàþ 6046010a ke cid dvidhàkçtàþ khaógaiþ sphurantaþ patità bhuvi 6046010c vànarà ràkùasaiþ ÷ålaiþ pàr÷vata÷ ca vidàritàþ 6046011a vànarai÷ càpi saükruddhai ràkùasaughàþ samantataþ 6046011c pàdapair giri÷çïgai÷ ca saüpiùñà vasudhàtale 6046012a vajraspar÷atalair hastair muùñibhi÷ ca hatà bhç÷am 6046012c vemuþ ÷oõitam àsyebhyo vi÷ãrõada÷anekùaõaþ 6046013a àrtasvaraü ca svanatàü siühanàdaü ca nardatàm 6046013c babhåva tumulaþ ÷abdo harãõàü rakùasàü yudhi 6046014a vànarà ràkùasàþ kruddhà vãramàrgam anuvratàþ 6046014c vivçttanayanàþ krårà÷ cakruþ karmàõy abhãtavat 6046015a naràntakaþ kumbhahanur mahànàdaþ samunnataþ 6046015c ete prahastasacivàþ sarve jaghnur vanaukasaþ 6046016a teùàm àpatatàü ÷ãghraü nighnatàü càpi vànaràn 6046016c dvivido giri÷çïgeõa jaghànaikaü naràntakam 6046017a durmukhaþ punar utpàñya kapiþ sa vipuladrumam 6046017c ràkùasaü kùiprahastas tu samunnatam apothayat 6046018a jàmbavàüs tu susaükruddhaþ pragçhya mahatãü ÷ilàm 6046018c pàtayàm àsa tejasvã mahànàdasya vakùasi 6046019a atha kumbhahanus tatra tàreõàsàdya vãryavàn 6046019c vçkùeõàbhihato mårdhni pràõàüs tatyàja ràkùasaþ 6046020a amçùyamàõas tat karma prahasto ratham àsthitaþ 6046020c cakàra kadanaü ghoraü dhanuùpàõir vanaukasàm 6046021a àvarta iva saüjaj¤e ubhayoþ senayos tadà 6046021c kùubhitasyàprameyasya sàgarasyeva nisvanaþ 6046022a mahatà hi ÷araugheõa prahasto yuddhakovidaþ 6046022c ardayàm àsa saükruddho vànaràn paramàhave 6046023a vànaràõàü ÷arãrais tu ràkùasànàü ca medinã 6046023c babhåva nicità ghorà patitair iva parvataiþ 6046024a sà mahãrudhiraugheõa pracchannà saüprakà÷ate 6046024c saüchannà màdhave màsi palà÷air iva puùpitaiþ 6046025a hatavãraughavapràü tu bhagnàyudhamahàdrumàm 6046025c ÷oõitaughamahàtoyàü yamasàgaragàminãm 6046026a yakçtplãhamahàpaïkàü vinikãrõàntra÷aivalàm 6046026c bhinnakàya÷iromãnàm aïgàvayava÷àóvalàm 6046027a gçdhrahaüsagaõàkãrõàü kaïkasàrasasevitàm 6046027c medhaþphenasamàkãrõàm àrtastanitanisvanàm 6046028a tàü kàpuruùadustàràü yuddhabhåmimayãü nadãm 6046028c nadãm iva ghanàpàye haüsasàrasasevitàm 6046029a ràkùasàþ kapimukhyà÷ ca terus tàü dustaràü nadãm 6046029c yathà padmarajodhvastàü nalinãü gajayåthapàþ 6046030a tataþ sçjantaü bàõaughàn prahastaü syandane sthitam 6046030c dadar÷a tarasà nãlo vinighnantaü plavaügamàn 6046031a sa taü paramadurdharùam àpatantaü mahàkapiþ 6046031c prahastaü tàóayàm àsa vçkùam utpàñya vãryavàn 6046032a sa tenàbhihataþ kruddho nadan ràkùasapuügavaþ 6046032c vavarùa ÷aravarùàõi plavagànàü camåpatau 6046033a apàrayan vàrayituü pratyagçhõàn nimãlitaþ 6046033c yathaiva govçùo varùaü ÷àradaü ÷ãghram àgatam 6046034a evam eva prahastasya ÷aravarùaü duràsadam 6046034c nimãlitàkùaþ sahasà nãlaþ sehe sudàruõam 6046035a roùitaþ ÷aravarùeõa sàlena mahatà mahàn 6046035c prajaghàna hayàn nãlaþ prahastasya manojavàn 6046036a vidhanus tu kçtas tena prahasto vàhinãpatiþ 6046036c pragçhya musalaü ghoraü syandanàd avapupluve 6046037a tàv ubhau vàhinãmukhyau jàtaroùau tarasvinau 6046037c sthitau kùatajadigdhàïgau prabhinnàv iva ku¤jarau 6046038a ullikhantau sutãkùõàbhir daüùñràbhir itaretaram 6046038c siüha÷àrdålasadç÷au siüha÷àrdålaceùñitau 6046039a vikràntavijayau vãrau samareùv anivartinau 6046039c kàïkùamàõau ya÷aþ pràptuü vçtravàsavayoþ samau 6046040a àjaghàna tadà nãlaü lalàñe musalena saþ 6046040c prahastaþ paramàyastas tasya susràva ÷oõitam 6046041a tataþ ÷oõitadigdhàïgaþ pragçhya sumahàtarum 6046041c prahastasyorasi kruddho visasarja mahàkapiþ 6046042a tam acintyaprahàraü sa pragçhya musalaü mahat 6046042c abhidudràva balinaü balã nãlaü plavaügamam 6046043a tam ugravegaü saürabdham àpatantaü mahàkapiþ 6046043c tataþ saüprekùya jagràha mahàvego mahà÷ilàm 6046044a tasya yuddhàbhikàmasya mçdhe musalayodhinaþ 6046044c prahastasya ÷ilàü nãlo mårdhni tårõam apàtayat 6046045a sà tena kapimukhyena vimuktà mahatã ÷ilà 6046045c bibheda bahudhà ghorà prahastasya ÷iras tadà 6046046a sa gatàsur gata÷rãko gatasattvo gatendriyaþ 6046046c papàta sahasà bhåmau chinnamåla iva drumaþ 6046047a vibhinna÷irasas tasya bahu susràva÷oõitam 6046047c ÷arãràd api susràva gireþ prasravaõaü yathà 6046048a hate prahaste nãlena tad akampyaü mahad balam 6046048c rakùasàm aprahçùñànàü laïkàm abhijagàma ha 6046049a na ÷ekuþ samavasthàtuü nihate vàhinãpatau 6046049c setubandhaü samàsàdya vi÷ãrõaü salilaü yathà 6046050a hate tasmiü÷ camåmukhye ràkùasas te nirudyamàþ 6046050c rakùaþpatigçhaü gatvà dhyànamåkatvam àgatàþ 6046051a tatas tu nãlo vijayã mahàbalaþ; pra÷asyamànaþ svakçtena karmaõà 6046051c sametya ràmeõa salakùmaõena; prahçùñaråpas tu babhåva yåthapaþ 6047001a tasmin hate ràkùasasainyapàle; plavaügamànàm çùabheõa yuddhe 6047001c bhãmàyudhaü sàgaratulyavegaü; pradudruve ràkùasaràjasainyam 6047002a gatvà tu rakùo'dhipateþ ÷a÷aüsuþ; senàpatiü pàvakasånu÷astam 6047002c tac càpi teùàü vacanaü ni÷amya; rakùo'dhipaþ krodhava÷aü jagàma 6047003a saükhye prahastaü nihataü ni÷amya; ÷okàrditaþ krodhaparãtacetàþ 6047003c uvàca tàn nairçtayodhamukhyàn; indro yathà càmarayodhamukhyàn 6047004a nàvaj¤à ripave kàryà yair indrabalasådanaþ 6047004c såditaþ sainyapàlo me sànuyàtraþ saku¤jaraþ 6047005a so 'haü ripuvinà÷àya vijayàyàvicàrayan 6047005c svayam eva gamiùyàmi raõa÷ãrùaü tad adbhutam 6047006a adya tad vànarànãkaü ràmaü ca sahalakùmaõam 6047006c nirdahiùyàmi bàõaughair vanaü dãptair ivàgnibhiþ 6047007a sa evam uktvà jvalanaprakà÷aü; rathaü turaügottamaràjiyuktam 6047007c prakà÷amànaü vapuùà jvalantaü; samàrurohàmararàja÷atruþ 6047008a sa ÷aïkhabherãpañaha praõàdair; àsphoñitakùveóitasiühanàdaiþ 6047008c puõyaiþ stavai÷ càpy abhipåjyamànas; tadà yayau ràkùasaràjamukhyaþ 6047009a sa ÷ailajãmåtanikà÷a råpair; màüsà÷anaiþ pàvakadãptanetraiþ 6047009c babhau vçto ràkùasaràjamukhyair; bhåtair vçto rudra ivàmare÷aþ 6047010a tato nagaryàþ sahasà mahaujà; niùkramya tad vànarasainyam ugram 6047010c mahàrõavàbhrastanitaü dadar÷a; samudyataü pàdapa÷ailahastam 6047011a tad ràkùasànãkam atipracaõóam; àlokya ràmo bhujagendrabàhuþ 6047011c vibhãùaõaü ÷astrabhçtàü variùñham; uvàca senànugataþ pçthu÷rãþ 6047012a nànàpatàkàdhvaja÷astrajuùñaü; pràsàsi÷ålàyudhacakrajuùñam 6047012c sainyaü nagendropamanàgajuùñaü; kasyedam akùobhyam abhãrujuùñam 6047013a tatas tu ràmasya ni÷amya vàkyaü; vibhãùaõaþ ÷akrasamànavãryaþ 6047013c ÷a÷aüsa ràmasya balapravekaü; mahàtmanàü ràkùasapuügavànàm 6047014a yo 'sau gajaskandhagato mahàtmà; navoditàrkopamatàmravaktraþ 6047014c prakampayan nàga÷iro 'bhyupaiti hy; akampanaü tv enam avehi ràjan 6047015a yo 'sau rathastho mçgaràjaketur; dhånvan dhanuþ ÷akradhanuþprakà÷am 6047015c karãva bhàty ugravivçttadaüùñraþ; sa indrajin nàma varapradhànaþ 6047016a ya÷ caiùa vindhyàstamahendrakalpo; dhanvã rathastho 'tiratho 'tivãryaþ 6047016c visphàrayaü÷ càpam atulyamànaü; nàmnàtikàyo 'tivivçddhakàyaþ 6047017a yo 'sau navàrkoditatàmracakùur; àruhya ghaõñàninadapraõàdam 6047017c gajaü kharaü garjati vai mahàtmà; mahodaro nàma sa eùa vãraþ 6047018a yo 'sau hayaü kà¤canacitrabhàõóam; àruhya saüdhyàbhragiriprakà÷am 6047018c pràsaü samudyamya marãcinaddhaü; pi÷àca eùà÷anitulyavegaþ 6047019a ya÷ caiùa ÷ålaü ni÷itaü pragçhya; vidyutprabhaü kiükaravajravegam 6047019c vçùendram àsthàya giriprakà÷am; àyàti so 'sau tri÷irà ya÷asvã 6047020a asau ca jãmåtanikà÷a råpaþ; kumbhaþ pçthuvyåóhasujàtavakùàþ 6047020c samàhitaþ pannagaràjaketur; visphàrayan bhàti dhanur vidhånvan 6047021a ya÷ caiùa jàmbånadavajrajuùñaü; dãptaü sadhåmaü parighaü pragçhya 6047021c àyàti rakùobalaketubhåtaþ; so 'sau nikumbho 'dbhutaghorakarmà 6047022a ya÷ caiùa càpàsi÷araughajuùñaü; patàkinaü pàvakadãptaråpam 6047022c rathaü samàsthàya vibhàty udagro; naràntako 'sau naga÷çïgayodhã 6047023a ya÷ caiùa nànàvidhaghoraråpair; vyàghroùñranàgendramçgendravaktraiþ 6047023c bhåtair vçto bhàti vivçttanetraiþ; so 'sau suràõàm api darpahantà 6047024a yatraitad indupratimaü vibhàtic; chattraü sitaü såkùma÷alàkam agryam 6047024c atraiùa rakùo'dhipatir mahàtmà; bhåtair vçto rudra ivàvabhàti 6047025a asau kirãñã calakuõóalàsyo; nàgendravindhyopamabhãmakàyaþ 6047025c mahendravaivasvatadarpahantà; rakùo'dhipaþ sårya ivàvabhàti 6047026a pratyuvàca tato ràmo vibhãùaõam ariüdamam 6047026c aho dãpto mahàtejà ràvaõo ràkùase÷varaþ 6047027a àditya iva duùprekùyo ra÷mibhir bhàti ràvaõaþ 6047027c suvyaktaü lakùaye hy asya råpaü tejaþsamàvçtam 6047028a devadànavavãràõàü vapur naivaüvidhaü bhavet 6047028c yàdç÷aü ràkùasendrasya vapur etat prakà÷ate 6047029a sarve parvatasaükà÷àþ sarve parvatayodhinaþ 6047029c sarve dãptàyudhadharà yodha÷ càsya mahaujasaþ 6047030a bhàti ràkùasaràjo 'sau pradãptair bhãmavikramaiþ 6047030c bhåtaiþ parivçtas tãkùõair dehavadbhir ivàntakaþ 6047031a evam uktvà tato ràmo dhanur àdàya vãryavàn 6047031c lakùmaõànucaras tasthau samuddhçtya ÷arottamam 6047032a tataþ sa rakùo'dhipatir mahàtmà; rakùàüsi tàny àha mahàbalàni 6047032c dvàreùu caryàgçhagopureùu; sunirvçtàs tiùñhata nirvi÷aïkàþ 6047033a visarjayitvà sahasà tatas tàn; gateùu rakùaþsu yathàniyogam 6047033c vyadàrayad vànarasàgaraughaü; mahàjhaùaþ pårmam ivàrõavaugham 6047034a tam àpatantaü sahasà samãkùya; dãpteùucàpaü yudhi ràkùasendram 6047034c mahat samutpàñya mahãdharàgraü; dudràva rakùo'dhipatiü harã÷aþ 6047035a tac chaila÷çïgaü bahuvçkùasànuü; pragçhya cikùepa ni÷àcaràya 6047035c tam àpatantaü sahasà samãkùya; bibheda bàõais tapanãyapuïkhaiþ 6047036a tasmin pravçddhottamasànuvçkùe; ÷çïge vikãrõe patite pçthivyàm 6047036c mahàhikalpaü ÷aram antakàbhaü; samàdade ràkùasalokanàthaþ 6047037a sa taü gçhãtvànilatulyavegaü; savisphuliïgajvalanaprakà÷am 6047037c bàõaü mahendrà÷anitulyavegaü; cikùepa sugrãvavadhàya ruùñaþ 6047038a sa sàyako ràvaõabàhumuktaþ; ÷akrà÷aniprakhyavapuþ ÷itàgraþ 6047038c sugrãvam àsàdya bibheda vegàd; guherità kraucam ivogra÷aktiþ 6047039a sa sàyakàrto viparãtacetàþ; kåjan pçthivyàü nipapàta vãraþ 6047039c taü prekùya bhåmau patitaü visaüjmaü; neduþ prahçùñà yudhi yàtudhànàþ 6047040a tato gavàkùo gavayaþ sudaüùñras; tatharùabho jyotimukho nala÷ ca 6047040c ÷ailàn samudyamya vivçddhakàyàþ; pradudruvus taü prati ràkùasendram 6047041a teùàü prahàràn sa cakàra meghàn; rakùo'dhipo bàõagaõaiþ ÷itàgraiþ 6047041c tàn vànarendràn api bàõajàlair; bibheda jàmbånadacitrapuïkhaiþ 6047042a te vànarendràs trida÷àribàõair; bhinnà nipetur bhuvi bhãmaråpàþ 6047042c tatas tu tad vànarasainyam ugraü; pracchàdayàm àsa sa bàõajàlaiþ 6047043a te vadhyamànàþ patitàgryavãrà; nànadyamànà bhaya÷alyaviddhàþ 6047043c ÷àkhàmçgà ràvaõasàyakàrtà; jagmuþ ÷araõyaü ÷araõaü sma ràmam 6047044a tato mahàtmà sa dhanur dhanuùmàn; àdàya ràmaþ saharà jagàma 6047044c taü lakùmaõaþ prà¤jalir abhyupetya; uvàca vàkyaü paramàrthayuktam 6047045a kàmam àryaþ suparyàpto vadhàyàsya duràtmanaþ 6047045c vidhamiùyàmy ahaü nãcam anujànãhi màü vibho 6047046a tam abravãn mahàtejà ràmaþ satyaparàkramaþ 6047046c gaccha yatnapara÷ càpi bhava lakùmaõa saüyuge 6047047a ràvaõo hi mahàvãryo raõe 'dbhutaparàkramaþ 6047047c trailokyenàpi saükruddho duùprasahyo na saü÷ayaþ 6047048a tasya cchidràõi màrgasva svacchidràõi ca gopaya 6047048c cakùuùà dhanuùà yatnàd rakùàtmànaü samàhitaþ 6047049a ràghavasya vacaþ ÷rutvà saüpariùvajya påjya ca 6047049c abhivàdya tato ràmaü yayau saumitrir àhavam 6047050a sa ràvaõaü vàraõahastabàhur; dadar÷a dãptodyatabhãmacàpam 6047050c pracchàdayantaü ÷aravçùñijàlais; tàn vànaràn bhinnavikãrõadehàn 6047051a tam àlokya mahàtejà hanåmàn màrutàtmajà 6047051c nivàrya ÷arajàlàni pradudràva sa ràvaõam 6047052a rathaü tasya samàsàdya bhujam udyamya dakùiõam 6047052c tràsayan ràvaõaü dhãmàn hanåmàn vàkyam abravãt 6047053a devadànavagandharvà yakùà÷ ca saha ràkùasaiþ 6047053c avadhyatvàt tvayà bhagnà vànarebhyas tu te bhayam 6047054a eùa me dakùiõo bàhuþ pa¤ca÷àkhaþ samudyataþ 6047054c vidhamiùyati te dehàd bhåtàtmànaü ciroùitam 6047055a ÷rutvà hanåmato vàkyaü ràvaõo bhãmavikramaþ 6047055c saüraktanayanaþ krodhàd idaü vacanam abravãt 6047056a kùipraü prahara niþ÷aïkaü sthiràü kãrtim avàpnuhi 6047056c tatas tvàü j¤àtivikràntaü nà÷ayiùyàmi vànara 6047057a ràvaõasya vacaþ ÷rutvà vàyusånur vaco 'bravãt 6047057c prahçtaü hi mayà pårvam akùaü smara sutaü tava 6047058a evam ukto mahàtejà ràvaõo ràkùase÷varaþ 6047058c àjaghànànilasutaü talenorasi vãryavàn 6047059a sa talàbhihatas tena cacàla ca muhur muhuþ 6047059c àjaghànàbhisaükruddhas talenaivàmaradviùam 6047060a tatas talenàbhihato vànareõa mahàtmanà 6047060c da÷agrãvaþ samàdhåto yathà bhåmicale 'calaþ 6047061a saügràme taü tathà dçùñva ràvaõaü talatàóitam 6047061c çùayo vànaràþ siddhà nedur devàþ sahàsuràþ 6047062a athà÷vasya mahàtejà ràvaõo vàkyam abravãt 6047062c sàdhu vànaravãryeõa ÷làghanãyo 'si me ripuþ 6047063a ràvaõenaivam uktas tu màrutir vàkyam abravãt 6047063c dhig astu mama vãryaü tu yat tvaü jãvasi ràvaõa 6047064a sakçt tu praharedànãü durbuddhe kiü vikatthase 6047064c tatas tvàü màmako muùñir nayiùyàmi yathàkùayam 6047064e tato màrutivàkyena krodhas tasya tadàjvalat 6047065a saüraktanayano yatnàn muùñim udyamya dakùiõam 6047065c pàtayàm àsa vegena vànarorasi vãryavàn 6047065e hanåmàn vakùasi vyådhe saücacàla hataþ punaþ 6047066a vihvalaü taü tadà dçùñvà hanåmantaü mahàbalam 6047066c rathenàtirathaþ ÷ãghraü nãlaü prati samabhyagàt 6047067a pannagapratimair bhãmaiþ paramarmàtibhedibhiþ 6047067c ÷arair àdãpayàm àsa nãlaü haricamåpatim 6047068a sa ÷araughasamàyasto nãlaþ kapicamåpatiþ 6047068c kareõaikena ÷ailàgraü rakùo'dhipataye 'sçjat 6047069a hanåmàn api tejasvã samà÷vasto mahàmanàþ 6047069c viprekùamàõo yuddhepsuþ saroùam idam abravãt 6047070a nãlena saha saüyuktaü ràvaõaü ràkùase÷varam 6047070c anyena yudhyamànasya na yuktam abhidhàvanam 6047071a ràvaõo 'pi mahàtejàs tac chçïgaü saptabhiþ ÷araiþ 6047071c àjaghàna sutãkùõàgrais tad vikãrõaü papàta ha 6047072a tad vikãrõaü gireþ ÷çïgaü dçùñvà haricamåpatiþ 6047072c kàlàgnir iva jajvàla krodhena paravãrahà 6047073a so '÷vakarõàn dhavàn sàlàü÷ cåtàü÷ càpi supuùpitàn 6047073c anyàü÷ ca vividhàn vçkùàn nãla÷ cikùepa saüyuge 6047074a sa tàn vçkùàn samàsàdya praticiccheda ràvaõaþ 6047074c abhyavarùat sughoreõa ÷aravarùeõa pàvakim 6047075a abhivçùñaþ ÷araugheõa megheneva mahàcalaþ 6047075c hrasvaü kçtvà tadà råpaü dhvajàgre nipapàta ha 6047076a pàvakàtmajam àlokya dhvajàgre samavasthitam 6047076c jajvàla ràvaõaþ krodhàt tato nãlo nanàda ha 6047077a dhvajàgre dhanuùa÷ càgre kirãñàgre ca taü harim 6047077c lakùmaõo 'tha hanåmàü÷ ca dçùñvà ràma÷ ca vismitàþ 6047078a ràvaõo 'pi mahàtejàþ kapilàghavavismitaþ 6047078c astram àhàrayàm àsa dãptam àgneyam adbhutam 6047079a tatas te cukru÷ur hçùñà labdhalakùyàþ plavaügamàþ 6047079c nãlalàghavasaübhràntaü dçùñvà ràvaõam àhave 6047080a vànaràõàü ca nàdena saürabdho ràvaõas tadà 6047080c saübhramàviùñahçdayo na kiü cit pratyapadyata 6047081a àgneyenàtha saüyuktaü gçhãtvà ràvaõaþ ÷aram 6047081c dhvaja÷ãrùasthitaü nãlam udaikùata ni÷àcaraþ 6047082a tato 'bravãn mahàtejà ràvaõo ràkùase÷varaþ 6047082c kape làghavayukto 'si màyayà parayànayà 6047083a jãvitaü khalu rakùasva yadi ÷aknoùi vànara 6047083c tàni tàny àtmaråpàõi sçjase tvam aneka÷aþ 6047084a tathàpi tvàü mayà muktaþ sàyako 'straprayojitaþ 6047084c jãvitaü parirakùantaü jãvitàd bhraü÷ayiùyati 6047085a evam uktvà mahàbàhå ràvaõo ràkùase÷varaþ 6047085c saüdhàya bàõam astreõa camåpatim atàóayat 6047086a so 'strayuktena bàõena nãlo vakùasi tàóitaþ 6047086c nirdahyamànaþ sahasà nipapàta mahãtale 6047087a pitçmàhàtmya saüyogàd àtmana÷ càpi tejasà 6047087c jànubhyàm apatad bhåmau na ca pràõair vyayujyata 6047088a visaüj¤aü vànaraü dçùñvà da÷agrãvo raõotsukaþ 6047088c rathenàmbudanàdena saumitrim abhidudruve 6047089a tam àha saumitrir adãnasattvo; visphàrayantaü dhanur aprameyam 6047089c anvehi màm eva ni÷àcarendra; na vànaràüs tvaü prati yoddhum arhasi 6047090a sa tasya vàkyaü paripårõaghoùaü; jyà÷abdam ugraü ca ni÷amya ràjà 6047090c àsàdya saumitrim avasthitaü taü; kopànvitaü vàkyam uvàca rakùaþ 6047091a diùñyàsi me ràghava dçùñimàrgaü; pràpto 'ntagàmã viparãtabuddhiþ 6047091c asmin kùaõe yàsyasi mçtyude÷aü; saüsàdyamàno mama bàõajàlaiþ 6047092a tam àha saumitrir avismayàno; garjantam udvçttasitàgradaüùñram 6047092c ràjan na garjanti mahàprabhàvà; vikatthase pàpakçtàü variùñha 6047093a jànàmi vãryaü tava ràkùasendra; balaü pratàpaü ca paràkramaü ca 6047093c avasthito 'haü ÷aracàpapàõir; àgaccha kiü moghavikatthanena 6047094a sa evam uktaþ kupitaþ sasarja; rakùo'dhipaþ sapta÷aràn supuïkhàn 6047094c tà§l lakùmaõaþ kà¤canacitrapuïkhai÷; ciccheda bàõair ni÷itàgradhàraiþ 6047095a tàn prekùamàõaþ sahasà nikçttàn; nikçttabhogàn iva pannagendràn 6047095c laïke÷varaþ krodhava÷aü jagàma; sasarja cànyàn ni÷itàn pçùatkàn 6047096a sa bàõavarùaü tu vavarùa tãvraü; ràmànujaþ kàrmukasaüprayuktam 6047096c kùuràrdhacandrottamakarõibhallaiþ; ÷aràü÷ ca ciccheda na cukùubhe ca 6047097a sa lakùmaõa÷ cà÷u ÷arठ÷itàgràn; mahendravajrà÷anitulyavegàn 6047097c saüdhàya càpe jvalanaprakà÷àn; sasarja rakùo'dhipater vadhàya 6047098a sa tàn praciccheda hi ràkùasendra÷; chittvà ca tà§l lakùmaõam àjaghàna 6047098c ÷areõa kàlàgnisamaprabheõa; svayambhudattena lalàñade÷e 6047099a sa lakùmaõo ràvaõasàyakàrta÷; cacàla càpaü ÷ithilaü pragçhya 6047099c puna÷ ca saüj¤àü pratilabhya kçcchràc; ciccheda càpaü trida÷endra÷atroþ 6047100a nikçttacàpaü tribhir àjaghàna; bàõais tadà dà÷arathiþ ÷itàgraiþ 6047100c sa sàyakàrto vicacàla ràjà; kçcchràc ca saüj¤àü punar àsasàda 6047101a sa kçttacàpaþ ÷aratàóita÷ ca; svedàrdragàtro rudhiràvasiktaþ 6047101c jagràha ÷aktiü samudagra÷aktiþ; svayambhudattàü yudhi deva÷atruþ 6047102a sa tàü vidhåmànalasaünikà÷àü; vitràsanãü vànaravàhinãnàm 6047102c cikùepa ÷aktiü tarasà jvalantãü; saumitraye ràkùasaràùñranàthaþ 6047103a tàm àpatantãü bharatànujo 'strair; jaghàna bàõai÷ ca hutàgnikalpaiþ 6047103c tathàpi sà tasya vive÷a ÷aktir; bhujàntaraü dà÷arather vi÷àlam 6047104a ÷aktyà bràmyà tu saumitris tàóitas tu stanàntare 6047104c viùõor acintyaü svaü bhàgam àtmànaü pratyanusmarat 6047105a tato dànavadarpaghnaü saumitriü devakaõñakaþ 6047105c taü pãóayitvà bàhubhyàm aprabhur laïghane 'bhavat 6047106a himavàn mandaro merus trailokyaü và sahàmaraiþ 6047106c ÷akyaü bhujàbhyàm uddhartuü na saükhye bharatànujaþ 6047107a athainaü vaiùõavaü bhàgaü mànuùaü deham àsthitam 6047107c visaüj¤aü lakùmaõaü dçùñvà ràvaõo vismito 'bhavat 6047108a atha vàyusutaþ kruddho ràvaõaü samabhidravat 6047108c àjaghànorasi kruddho vajrakalpena muùñinà 6047109a tena muùñiprahàreõa ràvaõo ràkùase÷varaþ 6047109c jànubhyàm apatad bhåmau cacàla ca papàta ca 6047110a visaüj¤aü ràvaõaü dçùñvà samare bhãmavikramam 6047110c çùayo vànarà÷ caiva nedur devàþ savàsavàþ 6047111a hanåmàn api tejasvã lakùmaõaü ràvaõàrditam 6047111c anayad ràghavàbhyà÷aü bàhubhyàü parigçhya tam 6047112a vàyusånoþ suhçttvena bhaktyà paramayà ca saþ 6047112c ÷atråõàm aprakampyo 'pi laghutvam agamat kapeþ 6047113a taü samutsçjya sà ÷aktiþ saumitriü yudhi durjayam 6047113c ràvaõasya rathe tasmin sthànaü punar upàgamat 6047114a ràvaõo 'pi mahàtejàþ pràpya saüj¤àü mahàhave 6047114c àdade ni÷itàn bàõठjagràha ca mahad dhanuþ 6047115a à÷vasta÷ ca vi÷alya÷ ca lakùmaõaþ ÷atrusådanaþ 6047115c viùõor bhàgam amãmàüsyam àtmànaü pratyanusmaran 6047116a nipàtitamahàvãràü vànaràõàü mahàcamåm 6047116c ràghavas tu raõe dçùñvà ràvaõaü samabhidravat 6047117a athainam upasaügamya hanåmàn vàkyam abravãt 6047117c mama pçùñhaü samàruhya rakùasaü ÷àstum arhasi 6047118a tac chrutvà ràghavo vàkyaü vàyuputreõa bhàùitam 6047118c àrohat sahasà ÷åro hanåmantaü mahàkapim 6047118e rathasthaü ràvaõaü saükhye dadar÷a manujàdhipaþ 6047119a tam àlokya mahàtejàþ pradudràva sa ràghavaþ 6047119c vairocanam iva kruddho viùõur abhyudyatàyudhaþ 6047120a jyà÷abdam akarot tãvraü vajraniùpeùanisvanam 6047120c girà gambhãrayà ràmo ràkùasendram uvàca ha 6047121a tiùñha tiùñha mama tvaü hi kçtvà vipriyam ãdç÷am 6047121c kva nu ràkùasa÷àrdåla gato mokùam avàpsyasi 6047122a yadãndravaivasvata bhàskaràn và; svayambhuvai÷vànara÷aükaràn và 6047122c gamiùyasi tvaü da÷a và di÷o và; tathàpi me nàdya gato vimokùyase 6047123a ya÷ caiùa ÷aktyàbhihatas tvayàdya; icchan viùàdaü sahasàbhyupetaþ 6047123c sa eùa rakùogaõaràja mçtyuþ; saputradàrasya tavàdya yuddhe 6047124a ràghavasya vacaþ ÷rutvà ràkùasendro mahàkapim 6047124c àjaghàna ÷arais tãkùõaiþ kàlànala÷ikhopamaiþ 6047125a ràkùasenàhave tasya tàóitasyàpi sàyakaiþ 6047125c svabhàvatejoyuktasya bhåyas tejo vyavardhata 6047126a tato ràmo mahàtejà ràvaõena kçtavraõam 6047126c dçùñvà plavaga÷àrdålaü krodhasya va÷am eyivàn 6047127a tasyàbhisaükramya rathaü sacakraü; sà÷vadhvajacchatramahàpatàkam 6047127c sasàrathiü sà÷ani÷ålakhaógaü; ràmaþ praciccheda ÷araiþ supuïkhaiþ 6047128a athendra÷atruü tarasà jaghàna; bàõena vajrà÷anisaünibhena 6047128c bhujàntare vyåóhasujàtaråpe; vajreõa meruü bhagavàn ivendraþ 6047129a yo vajrapàtà÷anisaünipàtàn; na cukùubhe nàpi cacàla ràjà 6047129c sa ràmabàõàbhihato bhç÷àrta÷; cacàla càpaü ca mumoca vãraþ 6047130a taü vihvalantaü prasamãkùya ràmaþ; samàdade dãptam athàrdhacandram 6047130c tenàrkavarõaü sahasà kirãñaü; ciccheda rakùo'dhipater mahàtmàþ 6047131a taü nirviùà÷ãviùasaünikà÷aü; ÷àntàrciùaü såryam ivàprakà÷am 6047131c gata÷riyaü kçttakirãñakåñam; uvàca ràmo yudhi ràkùasendram 6047132a kçtaü tvayà karma mahat subhãmaü; hatapravãra÷ ca kçtas tvayàham 6047132c tasmàt pari÷rànta iti vyavasya; na tvaü ÷arair mçtyuva÷aü nayàmi 6047133a sa evam ukto hatadarpaharùo; nikçttacàpaþ sa hatà÷vasåtaþ 6047133c ÷aràrditaþ kçttamahàkirãño; vive÷a laïkàü sahasà sma ràjà 6047134a tasmin praviùñe rajanãcarendre; mahàbale dànavadeva÷atrau 6047134c harãn vi÷alyàn sahalakùmaõena; cakàra ràmaþ paramàhavàgre 6047135a tasmin prabhagne trida÷endra÷atrau; suràsurà bhåtagaõà di÷a÷ ca 6047135c sasàgaràþ sarùimahoragà÷ ca; tathaiva bhåmyambucarà÷ ca hçùñàþ 6048001a sa pravi÷ya purãü laïkàü ràmabàõabhayàrditaþ 6048001c bhagnadarpas tadà ràjà babhåva vyathitendriyaþ 6048002a màtaüga iva siühena garuóeneva pannagaþ 6048002c abhibhåto 'bhavad ràjà ràghaveõa mahàtmanà 6048003a brahmadaõóaprakà÷ànàü vidyutsadç÷avarcasàm 6048003c smaran ràghavabàõànàü vivyathe ràkùase÷varaþ 6048004a sa kà¤canamayaü divyam à÷ritya paramàsanam 6048004c vikprekùamàõo rakùàüsi ràvaõo vàkyam abravãt 6048005a sarvaü tat khalu me moghaü yat taptaü paramaü tapaþ 6048005c yat samàno mahendreõa mànuùeõàsmi nirjitaþ 6048006a idaü tad brahmaõo ghoraü vàkyaü màm abhyupasthitam 6048006c mànuùebhyo vijànãhi bhayaü tvam iti tat tathà 6048007a devadànavagandharvair yakùaràkùasapannagaiþ 6048007c avadhyatvaü mayà pràptaü mànuùebhyo na yàcitam 6048008a etad evàbhyupàgamya yatnaü kartum ihàrhatha 6048008c ràkùasà÷ càpi tiùñhantu caryàgopuramårdhasu 6048009a sa càpratimagambhãro devadànavadarpahà 6048009c brahma÷àpàbhibhåtas tu kumbhakarõo vibodhyatàm 6048010a sa paràjitam àtmànaü prahastaü ca niùåditam 6048010c j¤àtvà rakùobalaü bhãmam àdide÷a mahàbalaþ 6048011a dvàreùu yatnaþ kriyatàü pràkàrà÷ càdhiruhyatàm 6048011c nidràva÷asamàviùñaþ kumbhakarõo vibodhyatàm 6048012a nava ùañ sapta càùñau ca màsàn svapiti ràkùasaþ 6048012c taü tu bodhayata kùipraü kumbhakarõaü mahàbalam 6048013a sa hi saükhye mahàbàhuþ kakudaü sarvarakùasàm 6048013c vànaràn ràjaputrau ca kùipram eva vadhiùyati 6048014a kumbhakarõaþ sadà ÷ete måóho gràmyasukhe rataþ 6048014c ràmeõàbhinirastasya saügràmo 'smin sudàruõe 6048015a bhaviùyati na me ÷okaþ kumbhakarõe vibodhite 6048015c kiü kariùyàmy ahaü tena ÷akratulyabalena hi 6048016a ãdç÷e vyasane pràpte yo na sàhyàya kalpate 6048016c te tu tadvacanaü ÷rutvà ràkùasendrasya ràkùasàþ 6048017a jagmuþ paramasaübhràntàþ kumbhakarõanive÷anam 6048017c te ràvaõasamàdiùñà màüsa÷oõitabhojanàþ 6048018a gandhamàlyàüs tathà bhakùyàn àdàya sahasà yayuþ 6048018c tàü pravi÷ya mahàdvàràü sarvato yojanàyatàm 6048019a kumbhakarõaguhàü ramyàü sarvagandhapravàhinãm 6048019c pratiùñhamànàþ kçcchreõa yatnàt pravivi÷ur guhàm 6048020a tàü pravi÷ya guhàü ramyàü ÷ubhàü kà¤canakuññimàm 6048020c dadç÷ur nairçtavyàghraü ÷ayànaü bhãmadar÷anam 6048021a te tu taü vikçtaü suptaü vikãrõam iva parvatam 6048021c kumbhakarõaü mahànidraü sahitàþ pratyabodhayan 6048022a årdhvaromà¤citatanuü ÷vasantam iva pannagam 6048022c tràsayantaü mahà÷vàsaiþ ÷ayànaü bhãmadar÷anam 6048023a bhãmanàsàpuñaü taü tu pàtàlavipulànanam 6048023c dadç÷ur nairçtavyàghraü kumbhakarõaü mahàbalam 6048024a tata÷ cakrur mahàtmànaþ kumbhakarõàgratas tadà 6048024c màüsànàü merusaükà÷aü rà÷iü paramatarpaõam 6048025a mçgàõàü mahiùàõàü ca varàhàõàü ca saücayàn 6048025c cakrur nairçta÷àrdålà rà÷imann asya càdbhutam 6048026a tataþ ÷oõitakumbhàü÷ ca madyàni vividhàni ca 6048026c purastàt kumbhakarõasya cakrus trida÷a÷atravaþ 6048027a lilipu÷ ca paràrdhyena candanena paraütapam 6048027c divyair àcchàdayàm àsur màlyair gandhaiþ sugandhibhiþ 6048028a dhåpaü sugandhaü sasçjus tuùñuvu÷ ca paraütapam 6048028c jaladà iva conedur yàtudhànàþ sahasra÷aþ 6048029a ÷aïkhàn àpårayàm àsuþ ÷a÷àïkasadç÷aprabhàn 6048029c tumulaü yugapac càpi vinedu÷ càpy amarùitàþ 6048030a nedur àsphoñayàm àsu÷ cikùipus te ni÷àcaràþ 6048030c kumbhakarõavibodhàrthaü cakrus te vipulaü svanam 6048031a sa÷aïkhabherãpañahapraõàdam; àsphoñitakùveóitasiühanàdam 6048031c di÷o dravantas tridivaü kirantaþ; ÷rutvà vihaügàþ sahasà nipetuþ 6048032a yadà bhç÷aü tair ninadair mahàtmà; na kumbhakarõo bubudhe prasuptaþ 6048032c tato musuõóãmusalàni sarve; rakùogaõàs te jagçhur gadà÷ ca 6048033a taü ÷aila÷çïgair musalair gadàbhir; vçkùais talair mudgaramuùñibhi÷ ca 6048033c sukhaprasuptaü bhuvi kumbhakarõaü; rakùàüsy udagràõi tadà nijaghnuþ 6048034a tasya ni÷vàsavàtena kumbhakarõasya rakùasaþ 6048034c ràkùasà balavanto 'pi sthàtuü nà÷aknuvan puraþ 6048035a tato 'sya purato gàóhaü ràkùasà bhãmavikramàþ 6048035c mçdaïgapaõavàn bherãþ ÷aïkhakumbhagaõàüs tathà 6048035e da÷aràkùasasàhasraü yugapat paryavàdayan 6048036a nãlà¤janacayàkàraü te tu taü pratyabodhayan 6048036c abhighnanto nadanta÷ ca naiva saüvivide tu saþ 6048037a yadà cainaü na ÷ekus te pratibodhayituü tadà 6048037c tato gurutaraü yatnaü dàruõaü samupàkraman 6048038a a÷vàn uùñràn kharàn nàgठjaghnur daõóaka÷àïku÷aiþ 6048038c bherã÷aïkhamçdaïgàü÷ ca sarvapràõair avàdayan 6048039a nijaghnu÷ càsya gàtràõi mahàkàùñhakañaü karaiþ 6048039c mudgarair musalai÷ caiva sarvapràõasamudyataiþ 6048040a tena ÷abdena mahatà laïkà samabhipårità 6048040c saparvatavanà sarvà so 'pi naiva prabudhyate 6048041a tataþ sahasraü bherãõàü yugapat samahanyata 6048041c mçùñakà¤canakoõànàm asaktànàü samantataþ 6048042a evam apy atinidras tu yadà naiva prabudhyata 6048042c ÷àpasya va÷am àpannas tataþ kruddhà ni÷àcaràþ 6048043a mahàkrodhasamàviùñàþ sarve bhãmaparàkramàþ 6048043c tad rakùobodhayiùyanta÷ cakrur anye paràkramam 6048044a anye bherãþ samàjaghnur anye cakrur mahàsvanam 6048044c ke÷àn anye pralulupuþ karõàv anye da÷anti ca 6048044e na kumbhakarõaþ paspande mahànidràva÷aü gataþ 6048045a anye ca balinas tasya kåñamudgarapàõayaþ 6048045c mårdhni vakùasi gàtreùu pàtayan kåñamudgaràn 6048046a rajjubandhanabaddhàbhiþ ÷ataghnãbhi÷ ca sarvataþ 6048046c vadhyamàno mahàkàyo na pràbudhyata ràkùasaþ 6048047a vàraõànàü sahasraü tu ÷arãre 'sya pradhàvitam 6048047c kumbhakarõas tato buddhaþ spar÷aü param abudhyata 6048048a sa pàtyamànair giri÷çïgavçkùair; acintayaüs tàn vipulàn prahàràn 6048048c nidràkùayàt kùudbhayapãóita÷ ca; vijçmbhamàõaþ sahasotpapàta 6048049a sa nàgabhogàcala÷çïgakalpau; vikùipya bàhå giri÷çïgasàrau 6048049c vivçtya vaktraü vaóavàmukhàbhaü; ni÷àcaro 'sau vikçtaü jajçmbhe 6048050a tasya jàjçmbhamàõasya vaktraü pàtàlasaünibham 6048050c dadç÷e meru÷çïgàgre divàkara ivoditaþ 6048051a vijçmbhamàõo 'tibalaþ pratibuddho ni÷àcaraþ 6048051c ni÷vàsa÷ càsya saüjaj¤e parvatàd iva màrutaþ 6048052a råpam uttiùñhatas tasya kumbhakarõasya tad babhau 6048052c tapànte sabalàkasya meghasyeva vivarùataþ 6048053a tasya dãptàgnisadç÷e vidyutsadç÷avarcasã 6048053c dadç÷àte mahànetre dãptàv iva mahàgrahau 6048054a àdad bubhukùito màüsaü ÷oõitaü tçùito 'pibat 6048054c medaþ kumbhaü ca madyaü ca papau ÷akraripus tadà 6048055a tatas tçpta iti j¤àtvà samutpetur ni÷àcaràþ 6048055c ÷irobhi÷ ca praõamyainaü sarvataþ paryavàrayan 6048056a sa sarvàn sàntvayàm àsa nairçtàn nairçtarùabhaþ 6048056c bodhanàd vismita÷ càpi ràkùasàn idam abravãt 6048057a kimartham aham àhatya bhavadbhiþ pratibodhitaþ 6048057c kaccit suku÷alaü ràj¤o bhayaü và neha kiü cana 6048058a atha và dhruvam anyebhyo bhayaü param upasthitam 6048058c yadartham eva tvaritair bhavadbhiþ pratibodhitaþ 6048059a adya ràkùasaràjasya bhayam utpàñayàmy aham 6048059c pàtayiùye mahendraü và ÷àtayiùye tathànalam 6048060a na hy alpakàraõe suptaü bodhayiùyati màü bhç÷am 6048060c tad àkhyàtàrthatattvena matprabodhanakàraõam 6048061a evaü bruvàõaü saürabdhaü kumbhakarõam ariüdamam 6048061c yåpàkùaþ sacivo ràj¤aþ kçtà¤jalir uvàca ha 6048062a na no devakçtaü kiü cid bhayam asti kadà cana 6048062c na daityadànavebhyo và bhayam asti hi tàdç÷am 6048062e yàdç÷aü mànuùaü ràjan bhayam asmàn upasthitam 6048063a vànaraiþ parvatàkàrair laïkeyaü parivàrità 6048063c sãtàharaõasaütaptàd ràmàn nas tumulaü bhayam 6048064a ekena vànareõeyaü pårvaü dagdhà mahàpurã 6048064c kumàro nihata÷ càkùaþ sànuyàtraþ saku¤jaraþ 6048065a svayaü rakùo'dhipa÷ càpi paulastyo devakaõñakaþ 6048065c mçteti saüyuge muktàràmeõàdityatejasà 6048066a yan na devaiþ kçto ràjà nàpi daityair na dànavaiþ 6048066c kçtaþ sa iha ràmeõa vimuktaþ pràõasaü÷ayàt 6048067a sa yåpàkùavacaþ ÷rutvà bhràtur yudhi paràjayam 6048067c kumbhakarõo vivçttàkùo yåpàkùam idam abravãt 6048068a sarvam adyaiva yåpàkùa harisainyaü salakùmaõam 6048068c ràghavaü ca raõe hatvà pa÷càd drakùyàmi ràvaõam 6048069a ràkùasàüs tarpayiùyàmi harãõàü màüsa÷oõitaiþ 6048069c ràmalakùmaõayo÷ càpi svayaü pàsyàmi ÷oõitam 6048070a tat tasya vàkyaü bruvato ni÷amya; sagarvitaü roùavivçddhadoùam 6048070c mahodaro nairçtayodhamukhyaþ; kçtà¤jalir vàkyam idaü babhàùe 6048071a ràvaõasya vacaþ ÷rutvà guõadoùu vimç÷ya ca 6048071c pa÷càd api mahàbàho ÷atrån yudhi vijeùyasi 6048072a mahodaravacaþ ÷rutvà ràkùasaiþ parivàritaþ 6048072c kumbhakarõo mahàtejàþ saüpratasthe mahàbalaþ 6048073a taü samutthàpya bhãmàkùaü bhãmaråpaparàkramam 6048073c ràkùasàs tvarità jagmur da÷agrãvanive÷anam 6048074a tato gatvà da÷agrãvam àsãnaü paramàsane 6048074c åcur baddhà¤jalipuñàþ sarva eva ni÷àcaràþ 6048075a prabuddhaþ kumbhakarõo 'sau bhràtà te ràkùasarùabha 6048075c kathaü tatraiva niryàtu drakùyase tam ihàgatam 6048076a ràvaõas tv abravãd dhçùño yathànyàyaü ca påjitam 6048076c draùñum enam ihecchàmi yathànyàyaü ca påjitam 6048077a tathety uktvà tu te sarve punar àgamya ràkùasàþ 6048077c kumbhakarõam idaü vàkyam åcå ràvaõacoditàþ 6048078a draùñuü tvàü kàïkùate ràjà sarvaràkùasapuügavaþ 6048078c gamane kriyatàü buddhir bhràtaraü saüpraharùaya 6048079a kumbhakarõas tu durdharùo bhràtur àj¤àya ÷àsanam 6048079c tathety uktvà mahàvãryaþ ÷ayanàd utpapàta ha 6048080a prakùàlya vadanaü hçùñaþ snàtaþ paramabhåùitaþ 6048080c pipàsus tvarayàm àsa pànaü balasamãraõam 6048081a tatas te tvaritàs tasya ràjùasà ràvaõàj¤ayà 6048081c madyaü bhakùyàü÷ ca vividhàn kùipram evopahàrayan 6048082a pãtvà ghañasahasraü sa gamanàyopacakrame 6048083a ãùatsamutkaño mattas tejobalasamanvitaþ 6048083c kumbhakarõo babhau hçùñaþ kàlàntakayamopamaþ 6048084a bhràtuþ sa bhavanaü gacchan rakùobalasamanvitaþ 6048084c kumbhakarõaþ padanyàsair akampayata medinãm 6048085a sa ràjamàrgaü vapuùà prakà÷ayan; sahasrara÷mir dharaõãm ivàü÷ubhiþ 6048085c jagàma tatrà¤jalimàlayà vçtaþ; ÷atakratur geham iva svayambhuvaþ 6048086a ke cic charaõyaü ÷araõaü sma ràmaü; vrajanti ke cid vyathitàþ patanti 6048086c ke cid di÷aþ sma vyathitàþ prayànti; ke cid bhayàrtà bhuvi ÷erate sma 6048087a tam adri÷çïgapratimaü kirãñinaü; spç÷antam àdityam ivàtmatejasà 6048087c vanaukasaþ prekùya vivçddham adbhutaü; bhayàrdità dudruvire tatas tataþ 6049001a tato ràmo mahàtejà dhanur àdàya vãryavàn 6049001c kirãñinaü mahàkàyaü kumbhakarõaü dadar÷a ha 6049002a taü dçùñvà ràkùasa÷reùñhaü parvatàkàradar÷anam 6049002c kramamàõam ivàkà÷aü purà nàràyaõaü prabhum 6049003a satoyàmbudasaükà÷aü kà¤canàïgadabhåùaõam 6049003c dçùñvà punaþ pradudràva vànaràõàü mahàcamåþ 6049004a vidrutàü vàhinãü dçùñvà vardhamànaü ca ràkùasaü 6049004c savismayam idaü ràmo vibhãùaõam uvàca ha 6049005a ko 'sau parvatasaüka÷aþ kirãñã harilocanaþ 6049005c laïkàyàü dç÷yate vãraþ savidyud iva toyadaþ 6049006a pçthivyàþ ketubhåto 'sau mahàn eko 'tra dç÷yate 6049006c yaü dçùñvà vànaràþ sarve vidravanti tatas tataþ 6049007a àcakùva me mahàn ko 'sau rakùo và yadi vàsuraþ 6049007c na mayaivaüvidhaü bhåtaü dçùñapårvaü kadà cana 6049008a sa pçùño ràjaputreõa ràmeõàkliùñakàriõà 6049008c vibhãùaõo mahàpràj¤aþ kàkutstham idam abravãt 6049009a yena vaivasvato yuddhe vàsava÷ ca paràjitaþ 6049009c saiùa vi÷ravasaþ putraþ kumbhakarõaþ pratàpavàn 6049010a etena devà yudhi dànavà÷ ca; yakùà bhujaügàþ pi÷ità÷anà÷ ca 6049010c gandharvavidyàdharakiünarà÷ ca; sahasra÷o ràghava saüprabhagnàþ 6049011a ÷ålapàõiü viråpàkùaü kumbhakarõaü mahàbalam 6049011c hantuü na ÷ekus trida÷àþ kàlo 'yam iti mohitàþ 6049012a prakçtyà hy eùa tejasvã kumbhakarõo mahàbalaþ 6049012c anyeùàü ràkùasendràõàü varadànakçtaü balam 6049013a etena jàtamàtreõa kùudhàrtena mahàtmanà 6049013c bhakùitàni sahasràõi sattvànàü subahåny api 6049014a teùu saübhakùyamàõeùu prajà bhayanipãóitàþ 6049014c yànti sma ÷araõaü ÷akraü tam apy arthaü nyavedayan 6049015a sa kumbhakarõaü kupito mahendro; jaghàna vajreõa ÷itena vajrã 6049015c sa ÷akravajràbhihato mahàtmà; cacàla kopàc ca bhç÷aü nanàda 6049016a tasya nànadyamànasya kumbhakarõasya dhãmataþ 6049016c ÷rutvà ninàdaü vitrastà bhåyo bhåmir vitatrase 6049017a tataþ kopàn mahendrasya kumbhakarõo mahàbalaþ 6049017c vikçùyairàvatàd dantaü jaghànorasi vàsavam 6049018a kumbhakarõaprahàràrto vicacàla sa vàsavaþ 6049018c tato viùeduþ sahasà devabrahmarùidànavàþ 6049019a prajàbhiþ saha ÷akra÷ ca yayau sthànaü svayambhuvaþ 6049019c kumbhakarõasya dauràtmyaü ÷a÷aüsus te prajàpateþ 6049019e prajànàü bhakùaõaü càpi devànàü càpi dharùaõam 6049020a evaü prajà yadi tv eùa bhakùayiùyati nitya÷aþ 6049020c acireõaiva kàlena ÷ånyo loko bhaviùyati 6049021a vàsavasya vacaþ ÷rutvà sarvalokapitàmahaþ 6049021c rakùàüsy àvàhayàm àsa kumbhakarõaü dadar÷a ha 6049022a kumbhakarõaü samãkùyaiva vitatràsa prajàpatiþ 6049022c dçùñvà ni÷vasya caivedaü svayambhår idam abravãt 6049023a dhruvaü lokavinà÷àya paurastyenàsi nirmitaþ 6049023c tasmàt tvam adya prabhçti mçtakalpaþ ÷ayiùyasi 6049023e brahma÷àpàbhibhåto 'tha nipapàtàgrataþ prabhoþ 6049024a tataþ paramasaübhrànto ràvaõo vàkyam abravãt 6049024c vivçddhaþ kà¤cano vçkùaþ phalakàle nikçtyate 6049025a na naptàraü svakaü nyàyyaü ÷aptum evaü prajàpate 6049025c na mithyàvacana÷ ca tvaü svapsyaty eùa na saü÷ayaþ 6049025e kàlas tu kriyatàm asya ÷ayane jàgare tathà 6049026a ràvaõasya vacaþ ÷rutvà svayambhår idam abravãt 6049026c ÷ayità hy eùa ùaõ màsàn ekàhaü jàgariùyati 6049027a ekenàhnà tv asau vãra÷ caran bhåmiü bubhukùitaþ 6049027c vyàttàsyo bhakùayel lokàn saükruddha iva pàvakaþ 6049028a so 'sau vyasanam àpannaþ kumbhakarõam abodhayat 6049028c tvatparàkramabhãta÷ ca ràjà saüprati ràvaõaþ 6049029a sa eùa nirgato vãraþ ÷ibiràd bhãmavikramaþ 6049029c vànaràn bhç÷asaükruddho bhakùayan paridhàvati 6049030a kumbhakarõaü samãkùyaiva harayo vipradudruvuþ 6049030c katham enaü raõe kruddhaü vàrayiùyanti vànaràþ 6049031a ucyantàü vànaràþ sarve yantram etat samucchritam 6049031c iti vij¤àya harayo bhaviùyantãha nirbhayàþ 6049032a vibhãùaõavacaþ ÷rutvà hetumat sumukhodgatam 6049032c uvàca ràghavo vàkyaü nãlaü senàpatiü tadà 6049033a gaccha sainyàni sarvàõi vyåhya tiùñhasva pàvake 6049033c dvàràõy àdàya laïkàyà÷ caryà÷ càpy atha saükramàn 6049034a ÷aila÷çïgàõi vçkùàü÷ ca ÷ilà÷ càpy upasaüharan 6049034c tiùñhantu vànaràþ sarve sàyudhàþ ÷ailapàõayaþ 6049035a ràghaveõa samàdiùño nãlo haricamåpatiþ 6049035c ÷a÷àsa vànarànãkaü yathàvat kapiku¤jaraþ 6049036a tato gavàkùaþ ÷arabho hanumàn aïgado nalaþ 6049036c ÷aila÷çïgàõi ÷ailàbhà gçhãtvà dvàram abhyayuþ 6049037a tato harãõàü tad anãkam ugraü; raràja ÷ailodyatavçkùahastam 6049037c gireþ samãpànugataü yathaiva; mahan mahàmbhodharajàlam ugram 6050001a sa tu ràkùasa÷àrdålo nidràmadasamàkulaþ 6050001c ràjamàrgaü ÷riyà juùñaü yayau vipulavikramaþ 6050002a ràkùasànàü sahasrai÷ ca vçtaþ paramadurjayaþ 6050002c gçhebhyaþ puùpavarùeõa kàryamàõas tadà yayau 6050003a sa hemajàlavitataü bhànubhàsvaradar÷anam 6050003c dadar÷a vipulaü ramyaü ràkùasendranive÷anam 6050004a sa tat tadà sårya ivàbhrajàlaü; pravi÷ya rakùo'dhipater nive÷anam 6050004c dadar÷a dåre 'grajam àsanasthaü; svayambhuvaü ÷akra ivàsanastham 6050005a so 'bhigamya gçhaü bhràtuþ kakùyàm abhivigàhya ca 6050005c dadar÷odvignam àsãnaü vimàne puùpake gurum 6050006a atha dçùñvà da÷agrãvaþ kumbhakarõam upasthitam 6050006c tårõam utthàya saühçùñaþ saünikarùam upànayat 6050007a athàsãnasya paryaïke kumbhakarõo mahàbalaþ 6050007c bhràtur vavande caraõàü kiü kçtyam iti càbravãt 6050007e utpatya cainaü mudito ràvaõaþ pariùasvaje 6050008a sa bhràtrà saüpariùvakto yathàvac càbhinanditaþ 6050008c kumbhakarõaþ ÷ubhaü divyaü pratipede varàsanam 6050009a sa tadàsanam à÷ritya kumbhakarõo mahàbalaþ 6050009c saüraktanayanaþ kopàd ràvaõaü vàkyam abravãt 6050010a kimartham aham àdçtya tvayà ràjan prabodhitaþ 6050010c ÷aüsa kasmàd bhayaü te 'sti ko 'dya preto bhaviùyati 6050011a bhràtaraü ràvaõaþ kruddhaü kumbhakarõam avasthitam 6050011c ãùat tu parivçttàbhyàü netràbhyàü vàkyam abravãt 6050012a adya te sumahàn kàlaþ ÷ayànasya mahàbala 6050012c sukhitas tvaü na jànãùe mama ràmakçtaü bhayam 6050013a eùa dà÷arathã ràmaþ sugrãvasahito balã 6050013c samudraü sabalas tãrtvà målaü naþ parikçntati 6050014a hanta pa÷yasva laïkàyà vanàny upavanàni ca 6050014c setunà sukham àgamya vànaraikàrõavaü kçtam 6050015a ye ràkùasà mukhyatamà hatàs te vànarair yudhi 6050015c vànaràõàü kùayaü yuddhe na pa÷yàmi kadà cana 6050016a sarvakùapitako÷aü ca sa tvam abhyavapadya màm 6050016c tràyasvemàü purãü laïkàü bàlavçddhàva÷eùitàm 6050017a bhràtur arthe mahàbàho kuru karma suduùkaram 6050017c mayaivaü noktapårvo hi ka÷ cid bhràtaþ paraütapa 6050017e tvayy asti mama ca snehaþ parà saübhàvanà ca me 6050018a devàsuravimardeùu bahu÷o ràkùasarùabha 6050018c tvayà devàþ prativyåhya nirjità÷ càsurà yudhi 6050018e na hi te sarvabhåteùu dç÷yate sadç÷o balã 6050019a kuruùva me priyahitam etad uttamaü; yathàpriyaü priyaraõabàndhavapriya 6050019c svatejasà vidhama sapatnavàhinãü; ÷aradghanaü pavana ivodyato mahàn 6051001a tasya ràkùasaràjasya ni÷amya paridevitam 6051001c kumbhakarõo babhàùe 'tha vacanaü prajahàsa ca 6051002a dçùño doùo hi yo 'smàbhiþ purà mantravinirõaye 6051002c hiteùv anabhiyuktena so 'yam àsàditas tvayà 6051003a ÷ãghraü khalv abhyupetaü tvàü phalaü pàpasya karmaõaþ 6051003c nirayeùv eva patanaü yathà duùkçtakarmaõaþ 6051004a prathamaü vai mahàràja kçtyam etad acintitam 6051004c kevalaü vãryadarpeõa nànubandho vicàritaþ 6051005a yaþ pa÷càt pårvakàryàõi kuryàd ai÷varyam àsthitaþ 6051005c pårvaü cottarakàryàõi na sa veda nayànayau 6051006a de÷akàlavihãnàni karmàõi viparãtavat 6051006c kriyamàõàni duùyanti havãüùy aprayateùv iva 6051007a trayàõàü pa¤cadhà yogaü karmaõàü yaþ prapa÷yati 6051007c sacivaiþ samayaü kçtvà sa sabhye vartate pathi 6051008a yathàgamaü ca yo ràjà samayaü vicikãrùati 6051008c budhyate sacivàn buddhyà suhçda÷ cànupa÷yati 6051009a dharmam arthaü ca kàmaü ca sarvàn và rakùasàü pate 6051009c bhajate puruùaþ kàle trãõi dvandvàni và punaþ 6051010a triùu caiteùu yac chreùñhaü ÷rutvà tan nàvabudhyate 6051010c ràjà và ràjamàtro và vyarthaü tasya bahu÷rutam 6051011a upapradànaü sàntvaü và bhedaü kàle ca vikramam 6051011c yogaü ca rakùasàü ÷reùñha tàv ubhau ca nayànayau 6051012a kàle dharmàrthakàmàn yaþ saümantrya sacivaiþ saha 6051012c niùevetàtmavà§l loke na sa vyasanam àpnuyàt 6051013a hitànubandham àlokya kàryàkàryam ihàtmanaþ 6051013c ràjà sahàrthatattvaj¤aiþ sacivaiþ saha jãvati 6051014a anabhij¤àya ÷àstràrthàn puruùàþ pa÷ubuddhayaþ 6051014c pràgalbhyàd vaktum icchanti mantreùv abhyantarãkçtàþ 6051015a a÷àstraviduùàü teùàü na kàryam ahitaü vacaþ 6051015c artha÷àstrànabhij¤ànàü vipulàü ÷riyam icchatàm 6051016a ahitaü ca hitàkàraü dhàrùñyàj jalpanti ye naràþ 6051016c avekùya mantrabàhyàs te kartavyàþ kçtyadåùaõàþ 6051017a vinà÷ayanto bhartàraü sahitàþ ÷atrubhir budhaiþ 6051017c viparãtàni kçtyàni kàrayantãha mantriõaþ 6051018a tàn bhartà mitrasaükà÷àn amitràn mantranirõaye 6051018c vyavahàreõa jànãyàt sacivàn upasaühitàn 6051019a capalasyeha kçtyàni sahasànupradhàvataþ 6051019c chidram anye prapadyante krau¤casya kham iva dvijàþ 6051020a yo hi ÷atrum avaj¤àya nàtmànam abhirakùati 6051020c avàpnoti hi so 'narthàn sthànàc ca vyavaropyate 6051021a tat tu ÷rutvà da÷agrãvaþ kumbhakarõasya bhàùitam 6051021c bhrukuñiü caiva saücakre kruddha÷ cainam uvàca ha 6051022a mànyo gurur ivàcàryaþ kiü màü tvam anu÷àsati 6051022c kim evaü vàk÷ramaü kçtvà kàle yuktaü vidhãyatàm 6051023a vibhramàc cittamohàd và balavãryà÷rayeõa và 6051023c nàbhipannam idànãü yad vyarthàs tasya punaþ kçthàþ 6051024a asmin kàle tu yad yuktaü tad idànãü vidhãyatàm 6051024c mamàpanayajaü doùaü vikrameõa samãkuru 6051025a yadi khalv asti me sneho bhràtçtvaü vàvagacchasi 6051025c yadi và kàryam etat te hçdi kàryatamaü matam 6051026a sa suhçdyo vipannàrthaü dãnam abhyavapadyate 6051026c sa bandhur yo 'panãteùu sàhàyyàyopakalpate 6051027a tam athaivaü bruvàõaü tu vacanaü dhãradàruõam 6051027c ruùño 'yam iti vij¤àya ÷anaiþ ÷lakùõam uvàca ha 6051028a atãva hi samàlakùya bhràtaraü kùubhitendriyam 6051028c kumbhakarõaþ ÷anair vàkyaü babhàùe parisàntvayan 6051029a alaü ràkùasaràjendra saütàpam upapadya te 6051029c roùaü ca saüparityajya svastho bhavitum arhasi 6051030a naitan manasi kartavvyaü mayi jãvati pàrthiva 6051030c tam ahaü nà÷ayiùyàmi yatkçte paritapyase 6051031a ava÷yaü tu hitaü vàcyaü sarvàvasthaü mayà tava 6051031c bandhubhàvàd abhihitaü bhràtçsnehàc ca pàrthiva 6051032a sadç÷aü yat tu kàle 'smin kartuü snigdhena bandhunà 6051032c ÷atråõàü kadanaü pa÷ya kriyamàõaü mayà raõe 6051033a adya pa÷ya mahàbàho mayà samaramårdhani 6051033c hate ràme saha bhràtrà dravantãü harivàhinãm 6051034a adya ràmasya tad dçùñvà mayànãtaü raõàc chiraþ 6051034c sukhãbhava mahàbàho sãtà bhavatu duþkhità 6051035a adya ràmasya pa÷yantu nidhanaü sumahat priyam 6051035c laïkàyàü ràkùasàþ sarve ye te nihatabàndhavàþ 6051036a adya ÷okaparãtànàü svabandhuvadhakàraõàt 6051036c ÷atror yudhi vinà÷ena karomy asrapramàrjanam 6051037a adya parvatasaükà÷aü sasåryam iva toyadam 6051037c vikãrõaü pa÷ya samare sugrãvaü plavage÷varam 6051038a na paraþ preùaõãyas te yuddhàyàtula vikrama 6051038c aham utsàdayiùyàmi ÷atråüs tava mahàbala 6051039a yadi ÷akro yadi yamo yadi pàvakamàrutau 6051039c tàn ahaü yodhayiùyàmi kubera varuõàv api 6051040a girimàtra÷arãrasya ÷ita÷åladharasya me 6051040c nardatas tãkùõadaüùñrasya bibhãyàc ca puraüdaraþ 6051041a atha và tyakta÷astrasya mçdgatas tarasà ripån 6051041c na me pratimukhe ka÷ cic chaktaþ sthàtuü jijãviùuþ 6051042a naiva ÷aktyà na gadayà nàsinà na ÷itaiþ ÷araiþ 6051042c hastàbhyàm eva saürabdho haniùyàmy api vajriõam 6051043a yadi me muùñivegaü sa ràghavo 'dya sahiùyati 6051043c tataþ pàsyanti bàõaughà rudhiraü ràghavasya te 6051044a cintayà bàdhyase ràjan kimarthaü mayi tiùñhati 6051044c so 'haü ÷atruvinà÷àya tava niryàtum udyataþ 6051045a mu¤ca ràmàd bhayaü ràjan haniùyàmãha saüyuge 6051045c ràghavaü lakùmaõaü caiva sugrãvaü ca mahàbalam 6051045e asàdhàraõam icchàmi tava dàtuü mahad ya÷aþ 6051046a vadhena te dà÷aratheþ sukhàvahaü; sukhaü samàhartum ahaü vrajàmi 6051046c nihatya ràmaü sahalakùmaõena; khàdàmi sarvàn hariyåthamukhyàn 6051047a ramasva kàmaü piba càgryavàruõãü; kuruùva kçtyàni vinãyatàü jvaraþ 6051047c mayàdya ràme gamite yamakùayaü; ciràya sãtà va÷agà bhaviùyati 6052001a tad uktam atikàyasya balino bàhu÷àlinaþ 6052001c kumbhakarõasya vacanaü ÷rutvovàca mahodaraþ 6052002a kumbhakarõakule jàto dhçùñaþ pràkçtadar÷anaþ 6052002c avalipto na ÷aknoùi kçtyaü sarvatra veditum 6052003a na hi ràjà na jànãte kumbhakarõa nayànayau 6052003c tvaü tu kai÷orakàd dhçùñaþ kevalaü vaktum icchasi 6052004a sthànaü vçddhiü ca hàniü ca de÷akàlavibhàgavit 6052004c àtmana÷ ca pareùàü ca budhyate ràkùasarùabha 6052005a yat tu ÷akyaü balavatà kartuü pràkçtabuddhinà 6052005c anupàsitavçddhena kaþ kuryàt tàdç÷aü budhaþ 6052006a yàüs tu dharmàrthakàmàüs tvaü bravãùi pçthag à÷rayàn 6052006c anuboddhuü svabhàvena na hi lakùaõam asti te 6052007a karma caiva hi sarveùàü kàraõànàü prayojanam 6052007c ÷reyaþ pàpãyasàü càtra phalaü bhavati karmaõàm 6052008a niþ÷reyasa phalàv eva dharmàrthàv itaràv api 6052008c adharmànarthayoþ pràptiþ phalaü ca pratyavàyikam 6052009a aihalaukikapàratryaü karma pumbhir niùevyate 6052009c karmàõy api tu kalpyàni labhate kàmam àsthitaþ 6052010a tatra këptam idaü ràj¤à hçdi kàryaü mataü ca naþ 6052010c ÷atrau hi sàhasaü yat syàt kim ivàtràpanãyate 6052011a ekasyaivàbhiyàne tu hetur yaþ prakçtas tvayà 6052011c tatràpy anupapannaü te vakùyàmi yad asàdhu ca 6052012a yena pårvaü janasthàne bahavo 'tibalà hatàþ 6052012c ràkùasà ràghavaü taü tvaü katham eko jayiùyasi 6052013a ye purà nirjitàs tena janasthàne mahaujasaþ 6052013c ràkùasàüs tàn pure sarvàn bhãtàn adyàpi pa÷yasi 6052014a taü siüham iva saükruddhaü ràmaü da÷arathàtmajam 6052014c sarpaü suptam ivàbuddhyà prabodhayitum icchasi 6052015a jvalantaü tejasà nityaü krodhena ca duràsadam 6052015c kas taü mçtyum ivàsahyam àsàdayitum arhati 6052016a saü÷ayastham idaü sarvaü ÷atroþ pratisamàsane 6052016c ekasya gamanaü tatra na hi me rocate tava 6052017a hãnàrthas tu samçddhàrthaü ko ripuü pràkçto yathà 6052017c ni÷citaü jãvitatyàge va÷am ànetum icchati 6052018a yasya nàsti manuùyeùu sadç÷o ràkùasottama 6052018c katham à÷aüsase yoddhuü tulyenendravivasvatoþ 6052019a evam uktvà tu saürabdhaü kumbhakarõaü mahodaraþ 6052019c uvàca rakùasàü madhye ràvaõo lokaràvaõam 6052020a labdhvà punas tàü vaidehãü kimarthaü tvaü prajalpasi 6052020c yadecchasi tadà sãtà va÷agà te bhaviùyati 6052021a dçùñaþ ka÷ cid upàyo me sãtopasthànakàrakaþ 6052021c rucita÷ cet svayà buddhyà ràkùase÷vara taü ÷çõu 6052022a ahaü dvijihvaþ saühràdã kumbhakarõo vitardanaþ 6052022c pa¤caràmavadhàyaite niryàntãty avaghoùaya 6052023a tato gatvà vayaü yuddhaü dàsyàmas tasya yatnataþ 6052023c jeùyàmo yadi te ÷atrån nopàyaiþ kçtyam asti naþ 6052024a atha jãvati naþ ÷atrur vayaü ca kçtasaüyugàþ 6052024c tataþ samabhipatsyàmo manasà yat samãkùitum 6052025a vayaü yuddhàd ihaiùyàmo rudhireõa samukùitàþ 6052025c vidàrya svatanuü bàõai ràmanàmàïkitaiþ ÷itaiþ 6052026a bhakùito ràghavo 'smàbhir lakùmaõa÷ ceti vàdinaþ 6052026c tava pàdau grahãùyàmas tvaü naþ kàma prapåraya 6052027a tato 'vaghoùaya pure gajaskandhena pàrthiva 6052027c hato ràmaþ saha bhràtrà sasainya iti sarvataþ 6052028a prãto nàma tato bhåtvà bhçtyànàü tvam ariüdama 6052028c bhogàü÷ ca parivàràü÷ ca kàmàü÷ ca vasudàpaya 6052029a tato màlyàni vàsàüsi vãràõàm anulepanam 6052029c peyaü ca bahu yodhebhyaþ svayaü ca muditaþ piba 6052030a tato 'smin bahulãbhåte kaulãne sarvato gate 6052030c pravi÷yà÷vàsya càpi tvaü sãtàü rahasi sàntvaya 6052030e dhanadhànyai÷ ca kàmai÷ ca ratnai÷ cainàü pralobhaya 6052031a anayopadhayà ràjan bhaya÷okànubandhayà 6052031c akàmà tvadva÷aü sãtà naùñanàthà gamiùyati 6052032a ra¤janãyaü hi bhartàraü vinaùñam avagamya sà 6052032c nairà÷yàt strãlaghutvàc ca tvadva÷aü pratipatsyate 6052033a sà purà sukhasaüvçddhà sukhàrhà duþkhakarùità 6052033c tvayy adhãnaþ sukhaü j¤àtvà sarvathopagamiùyati 6052034a etat sunãtaü mama dar÷anena; ràmaü hi dçùñvaiva bhaved anarthaþ 6052034c ihaiva te setsyati motsuko bhår; mahàn ayuddhena sukhasya làbhaþ 6052035a anaùñasainyo hy anavàptasaü÷ayo; ripån ayuddhena jaya¤ janàdhipa 6052035c ya÷a÷ ca puõyaü ca mahan mahãpate; ÷riyaü ca kãrtiü ca ciraü sama÷nute 6053001a sa tathoktas tu nirbhartsya kumbhakarõo mahodaram 6053001c abravãd ràkùasa÷reùñhaü bhràtaraü ràvaõaü tataþ 6053002a so 'haü tava bhayaü ghoraü vadhàt tasya duràtmanaþ 6053002c ràmasyàdya pramàrjàmi nirvairas tvaü sukhãbhava 6053003a garjanti na vçthà ÷åra nirjalà iva toyadàþ 6053003c pa÷ya saüpàdyamànaü tu garjitaü yudhi karmaõà 6053004a na marùayati càtmànaü saübhàvayati nàtmanà 6053004c adar÷ayitvà ÷åràs tu karma kurvanti duùkaram 6053005a viklavànàm abuddhãnàü ràj¤àü paõóitamàninàm 6053005c ÷çõvatàm àdita idaü tvadvidhànàü mahodara 6053006a yuddhe kàpuruùair nityaü bhavadbhiþ priyavàdibhiþ 6053006c ràjànam anugacchadbhiþ kçtyam etad vinà÷itam 6053007a ràja÷eùà kçtà laïkà kùãõaþ ko÷o balaü hatam 6053007c ràjànam imam àsàdya suhçccihnam amitrakam 6053008a eùa niryàmy ahaü yuddham udyataþ ÷atrunirjaye 6053008c durnayaü bhavatàm adya samãkartuü mahàhave 6053009a evam uktavato vàkyaü kumbhakarõasya dhãmataþ 6053009c pratyuvàca tato vàkyaü prahasan ràkùasàdhipaþ 6053010a mahodaro 'yaü ràmàt tu paritrasto na saü÷ayaþ 6053010c na hi rocayate tàta yuddhaü yuddhavi÷àrada 6053011a ka÷ cin me tvatsamo nàsti sauhçdena balena ca 6053011c gaccha ÷atruvadhàya tvaü kumbhakarõajayàya ca 6053012a àdade ni÷itaü ÷ålaü vegàc chatrunibarhaõaþ 6053012c sarvakàlàyasaü dãptaü taptakà¤canabhåùaõam 6053013a indrà÷anisamaü bhãmaü vajrapratimagauravam 6053013c devadànavagandharvayakùakiünarasådanam 6053014a raktamàlya mahàdàma svata÷ codgatapàvakam 6053014c àdàya ni÷itaü ÷ålaü ÷atru÷oõitara¤jitam 6053014e kumbhakarõo mahàtejà ràvaõaü vàkyam abravãt 6053015a gamiùyàmy aham ekàkã tiùñhatv iha balaü mahat 6053015c adya tàn kùudhitaþ kruddho bhakùayiùyàmi vànaràn 6053016a kumbhakarõavacaþ ÷rutvà ràvaõo vàkyam abravãt 6053016c sainyaiþ parivçto gaccha ÷ålamudgalapàõibhiþ 6053017a vànarà hi mahàtmànaþ ÷ãghrà÷ ca vyavasàyinaþ 6053017c ekàkinaü pramattaü và nayeyur da÷anaiþ kùayam 6053018a tasmàt paramadurdharùaiþ sainyaiþ parivçto vraja 6053018c rakùasàm ahitaü sarvaü ÷atrupakùaü nisådaya 6053019a athàsanàt samutpatya srajaü maõikçtàntaràm 6053019c àbabandha mahàtejàþ kumbhakarõasya ràvaõaþ 6053020a aïgadàn aïgulãveùñàn varàõy àbharaõàni ca 6053020c hàraü ca ÷a÷isaükà÷am àbabandha mahàtmanaþ 6053021a divyàni ca sugandhãni màlyadàmàni ràvaõaþ 6053021c ÷rotre càsajjayàm àsa ÷rãmatã càsya kuõóale 6053022a kà¤canàïgadakeyåro niùkàbharaõabhåùitaþ 6053022c kumbhakarõo bçhatkarõaþ suhuto 'gnir ivàbabhau 6053023a ÷roõãsåtreõa mahatà mecakena viràjitaþ 6053023c amçtotpàdane naddho bhujaügeneva mandaraþ 6053024a sa kà¤canaü bhàrasahaü nivàtaü; vidyutprabhaü dãptam ivàtmabhàsà 6053024c àbadhyamànaþ kavacaü raràja; saüdhyàbhrasaüvãta ivàdriràjaþ 6053025a sarvàbharaõanaddhàïgaþ ÷ålapàõiþ sa ràkùasaþ 6053025c trivikramakçtotsàho nàràyaõa ivàbabhau 6053026a bhràtaraü saüpariùvajya kçtvà càpi pradakùiõam 6053026c praõamya ÷irasà tasmai saüpratasthe mahàbaliþ 6053026e tam à÷ãrbhiþ pra÷astàbhiþ preùayàm àsa ràvaõaþ 6053027a ÷aïkhadundubhinirghoùaiþ sainyai÷ càpi varàyudhaiþ 6053027c taü gajai÷ ca turaügai÷ ca syandanai÷ càmbudasvanaiþ 6053027e anujagmur mahàtmànaü rathino rathinàü varam 6053028a sarpair uùñraiþ kharair a÷vaiþ siühadvipamçgadvijaiþ 6053028c anujagmu÷ ca taü ghoraü kumbhakarõaü mahàbalam 6053029a sa puùpavarõair avakãryamàõo; dhçtàtapatraþ ÷ita÷ålapàõiþ 6053029c madotkañaþ ÷oõitagandhamatto; viniryayau dànavadeva÷atruþ 6053030a padàtaya÷ a bahavo mahànàdà mahàbalàþ 6053030c anvayå ràkùasà bhãmà bhãmàkùàþ ÷astrapàõayaþ 6053031a raktàkùàþ sumahàkàyà nãlà¤janacayopamàþ 6053031c ÷åràn udyamya khaógàü÷ ca ni÷itàü÷ ca para÷vadhàn 6053032a bahuvyàmàü÷ ca vipulàn kùepaõãyàn duràsadàn 6053032c tàlaskandhàü÷ ca vipulàn kùepaõãyàn duràsadàn 6053033a athànyad vapur àdàya dàruõaü lomaharùaõam 6053033c niùpapàta mahàtejàþ kumbhakarõo mahàbalaþ 6053034a dhanuþ÷ataparãõàhaþ sa ùañ÷atasamucchitaþ 6053034c raudraþ ÷akañacakràkùo mahàparvatasaünibhaþ 6053035a saünipatya ca rakùàüsi dagdha÷ailopamo mahàn 6053035c kumbhakarõo mahàvaktraþ prahasann idam abravãt 6053036a adya vànaramukhyànàü tàni yåthàni bhàga÷aþ 6053036c nirdahiùyàmi saükruddhaþ ÷alabhàn iva pàvakaþ 6053037a nàparàdhyanti me kàmaü vànarà vanacàriõaþ 6053037c jàtir asmadvidhànàü sà purodyànavibhåùaõam 6053038a purarodhasya målaü tu ràghavaþ sahalakùmaõaþ 6053038c hate tasmin hataü sarvaü taü vadhiùyàmi saüyuge 6053039a evaü tasya bruvàõasya kumbhakarõasya ràkùasàþ 6053039c nàdaü cakrur mahàghoraü kampayanta ivàrõavam 6053040a tasya niùpatatas tårõaü kumbhakarõasya dhãmataþ 6053040c babhåvur ghoraråpàõi nimittàni samantataþ 6053041a ulkà÷aniyutà meghà vinedu÷ ca sudàruõàþ 6053041c sasàgaravanà caiva vasudhà samakampata 6053042a ghoraråpàþ ÷ivà neduþ sajvàlakavalair mukhaiþ 6053042c maõóalàny apasavyàni babandhu÷ ca vihaügamàþ 6053043a niùpapàta ca gçdhre 'sya ÷åle vai pathi gacchataþ 6053043c pràsphuran nayanaü càsya savyo bàhur akampata 6053044a niùpapàta tadà coklà jvalantã bhãmanisvanà 6053044c àdityo niùprabha÷ càsãn na pravàti sukho 'nilaþ 6053045a acintayan mahotpàtàn utthità§l lomaharùaõàn 6053045c niryayau kumbhakarõas tu kçtàntabalacoditaþ 6053046a sa laïghayitvà pràkàraü padbhyàü parvatasaünibhaþ 6053046c dadar÷àbhraghanaprakhyaü vànarànãkam adbhutam 6053047a te dçùñvà ràkùasa÷reùñhaü vànaràþ parvatopamam 6053047c vàyununnà iva ghanà yayuþ sarvà di÷as tadà 6053048a tad vànarànãkam atipracaõóaü; di÷o dravad bhinnam ivàbhrajàlam 6053048c sa kumbhakarõaþ samavekùya harùàn; nanàda bhåyo ghanavad ghanàbhaþ 6053049a te tasya ghoraü ninadaü ni÷amya; yathà ninàdaü divi vàridasya 6053049c petur dharaõyàü bahavaþ plavaügà; nikçttamålà iva sàlavçkùàþ 6053050a vipulaparighavàn sa kumbhakarõo; ripunidhanàya viniþsçto mahàtmà 6053050c kapi gaõabhayam àdadat subhãmaü; prabhur iva kiükaradaõóavàn yugànte 6054001a sa nanàda mahànàdaü samudram abhinàdayan 6054001c janayann iva nirghàtàn vidhamann iva parvatàn 6054002a tam avadhyaü maghavatà yamena varuõena ca 6054002c prekùya bhãmàkùam àyàntaü vànarà vipradudruvuþ 6054003a tàüs tu vidravato dçùñvà vàliputro 'ïgado 'bravãt 6054003c nalaü nãlaü gavàkùaü ca kumudaü ca mahàbalam 6054004a àtmànam atra vismçtya vãryàõy abhijanàni ca 6054004c kva gacchata bhayatrastàþ pràkçtà harayo yathà 6054005a sàdhu saumyà nivartadhvaü kiü pràõàn parirakùatha 6054005c nàlaü yuddhàya vai rakùo mahatãyaü vibhãùikàþ 6054006a mahatãm utthitàm enàü ràkùasànàü vibhãùikàm 6054006c vikramàd vidhamiùyàmo nivartadhvaü plavaügamàþ 6054007a kçcchreõa tu samà÷vàsya saügamya ca tatas tataþ 6054007c vçkùàdrihastà harayaþ saüpratasthå raõàjiram 6054008a te nivçtya tu saükruddhàþ kumbhakarõaü vanaukasaþ 6054008c nijaghnuþ paramakruddhàþ samadà iva ku¤jaràþ 6054008e pràü÷ubhir giri÷çïgai÷ ca ÷ilàbhi÷ ca mahàbalàþ 6054009a pàdapaiþ puùpitàgrai÷ ca hanyamàno na kampate 6054009c tasya gàtreùu patità bhidyante ÷ata÷aþ ÷ilàþ 6054009e pàdapàþ puùpitàgrà÷ ca bhagnàþ petur mahãtale 6054010a so 'pi sainyàni saükruddho vànaràõàü mahaujasàm 6054010c mamantha paramàyatto vanàny agnir ivotthitaþ 6054011a lohitàrdràs tu bahavaþ ÷erate vànararùabhàþ 6054011c nirastàþ patità bhåmau tàmrapuùpà iva drumàþ 6054012a laïghayantaþ pradhàvanto vànarà nàvalokayan 6054012c ke cit samudre patitàþ ke cid gaganam à÷ritàþ 6054013a vadhyamànàs tu te vãrà ràkùasena balãyasà 6054013c sàgaraü yena te tãrõàþ pathà tenaiva dudruvuþ 6054014a te sthalàni tathà nimnaü viùaõõavadanà bhayàt 6054014c çkùà vçkùàn samàråóhàþ ke cit parvatam à÷ritàþ 6054015a mamajjur arõave ke cid guhàþ ke cit samà÷ritàþ 6054015c niùeduþ plavagàþ ke cit ke cin naivàvatasthire 6054016a tàn samãkùyàïgado bhaïgàn vànaràn idam abravãt 6054016c avatiùñhata yudhyàmo nivartadhvaü plavaügamàþ 6054017a bhagnànàü vo na pa÷yàmi parigamya mahãm imàm 6054017c sthànaü sarve nivartadhvaü kiü pràõàn parirakùatha 6054018a niràyudhànàü dravatàm asaügagatipauruùàþ 6054018c dàrà hy apahasiùyanti sa vai ghàtas tu jãvitàm 6054019a kuleùu jàtàþ sarve sma vistãrõeùu mahatsu ca 6054019c anàryàþ khalu yad bhãtàs tyaktvà vãryaü pradhàvata 6054020a vikatthanàni vo yàni yadà vai janasaüsadi 6054020c tàni vaþ kva ca yatàni sodagràõi mahànti ca 6054021a bhãrupravàdàþ ÷råyante yas tu jãvati dhikkçtaþ 6054021c màrgaþ satpuruùair juùñaþ sevyatàü tyajyatàü bhayam 6054022a ÷ayàmahe và nihatàþ pçthivyàm alpajãvitàþ 6054022c duùpràpaü brahmalokaü và pràpnumo yudhi såditàþ 6054022e saüpràpnuyàmaþ kãrtiü và nihatya ÷atrum àhave 6054023a na kumbhakarõaþ kàkutsthaü dçùñvà jãvan gamiùyati 6054023c dãpyamànam ivàsàdya pataügo jvalanaü yathà 6054024a palàyanena coddiùñàþ pràõàn rakùàmahe vayam 6054024c ekena bahavo bhagnà ya÷o nà÷aü gamiùyati 6054025a evaü bruvàõaü taü ÷åram aïgadaü kanakàïgadam 6054025c dravamàõàs tato vàkyam åcuþ ÷åravigarhitam 6054026a kçtaü naþ kadanaü ghoraü kumbhakarõena rakùasà 6054026c na sthànakàlo gacchàmo dayitaü jãvitaü hi naþ 6054027a etàvad uktvà vacanaü sarve te bhejire di÷aþ 6054027c bhãmaü bhãmàkùam àyàntaü dçùñvà vànarayåthapàþ 6054028a dravamàõàs tu te vãrà aïgadena valãmukhàþ 6054028c sàntvai÷ ca bahumànai÷ ca tataþ sarve nivartitàþ 6054029a çùabha÷arabhamaindadhåmranãlàþ; kumudasuùeõagavàkùarambhatàràþ 6054029c dvividapanasavàyuputramukhyàs; tvaritataràbhimukhaü raõaü prayàtàþ 6055001a te nivçttà mahàkàyàþ ÷rutvàïgadavacas tadà 6055001c naiùñhikãü buddhim àsthàya sarve saügràmakàïkùiõaþ 6055002a samudãritavãryàs te samàropitavikramàþ 6055002c paryavasthàpità vàkyair aïgadena valãmukhàþ 6055003a prayàtà÷ ca gatà harùaü maraõe kçtani÷cayàþ 6055003c cakruþ sutumulaü yuddhaü vànaràs tyaktajãvitàþ 6055004a atha vçkùàn mahàkàyàþ sànåni sumahànti ca 6055004c vànaràs tårõam udyamya kumbhakarõam abhidravan 6055005a sa kumbhakarõaþ saükruddho gadàm udyamya vãryavàn 6055005c ardayan sumahàkàyaþ samantàd vyàkùipad ripån 6055006a ÷atàni sapta càùñau ca sahasràõi ca vànaràþ 6055006c prakãrõàþ ÷erate bhåmau kumbhakarõena pothitàþ 6055007a ùoóa÷àùñau ca da÷a ca viü÷at triü÷at tathaiva ca 6055007c parikùipya ca bàhubhyàü khàdan viparidhàvati 6055007e bhakùayan bhç÷asaükruddho garuóaþ pannagàn iva 6055008a hanåmठ÷aila÷çïgàõi vçkùàü÷ ca vividhàn bahån 6055008c vavarùa kumbhakarõasya ÷irasy ambaram àsthitaþ 6055009a tàni parvata÷çïgàõi ÷ålena tu bibheda ha 6055009c babha¤ja vçkùavarùaü ca kumbhakarõo mahàbalaþ 6055010a tato harãõàü tad anãkam ugraü; dudràva ÷ålaü ni÷itaü pragçhya 6055010c tasthau tato 'syàpatataþ purastàn; mahãdharàgraü hanumàn pragçhya 6055011a sa kumbhakarõaü kupito jaghàna; vegena ÷ailottamabhãmakàyam 6055011c sa cukùubhe tena tadàbhibåto; medàrdragàtro rudhiràvasiktaþ 6055012a sa ÷ålam àvidhya taóitprakà÷aü; giriü yathà prajvalitàgra÷çïgam 6055012c bàhvantare màrutim àjaghàna; guho 'calaü krau¤cam ivogra÷aktyà 6055013a sa ÷ålanirbhinna mahàbhujàntaraþ; pravihvalaþ ÷oõitam udvaman mukhàt 6055013c nanàda bhãmaü hanumàn mahàhave; yugàntameghastanitasvanopamam 6055014a tato vineduþ sahasà prahçùñà; rakùogaõàs taü vyathitaü samãkùya 6055014c plavaügamàs tu vyathità bhayàrtàþ; pradudruvuþ saüyati kumbhakarõàt 6055015a nãla÷ cikùepa ÷ailàgraü kumbhakarõàya dhãmate 6055015c tam àpatantaü saüprekùya muùñinàbhijaghàna ha 6055016a muùñiprahàràbhihataü tac chailàgraü vya÷ãryata 6055016c savisphuliïgaü sajvàlaü nipapàta mahãtale 6055017a çùabhaþ ÷arabho nãlo gavàkùo gandhamàdanaþ 6055017c pa¤cavànara÷àrdålàþ kumbhakarõam upàdravan 6055018a ÷ailair vçkùais talaiþ pàdair muùñibhi÷ ca mahàbalàþ 6055018c kumbhakarõaü mahàkàyaü sarvato 'bhinijaghnire 6055019a spar÷àn iva prahàràüs tàn vedayàno na vivyathe 6055019c çùabhaü tu mahàvegaü bàhubhyàü pariùasvaje 6055020a kumbhakarõabhujàbhyàü tu pãóito vànararùabhaþ 6055020c nipapàtarùabho bhãmaþ pramukhàgata÷oõitaþ 6055021a muùñinà ÷arabhaü hatvà jànunà nãlam àhave 6055021c àjaghàna gavàkùaü ca talenendraripus tadà 6055022a dattapraharavyathità mumuhuþ ÷oõitokùitàþ 6055022c nipetus te tu medinyàü nikçttà iva kiü÷ukàþ 6055023a teùu vànaramukhyeùu patiteùu mahàtmasu 6055023c vànaràõàü sahasràõi kumbhakarõaü pradudruvuþ 6055024a taü ÷ailam iva ÷ailàbhàþ sarve tu plavagarùabhàþ 6055024c samàruhya samutpatya dadaü÷u÷ ca mahàbalàþ 6055025a taü nakhair da÷anai÷ càpi muùñibhir jànubhis tathà 6055025c kumbhakarõaü mahàkàyaü te jaghnuþ plavagarùabhàþ 6055026a sa vànarasahasrais tair àcitaþ parvatopamaþ 6055026c raràja ràkùasavyàghro girir àtmaruhair iva 6055027a bàhubhyàü vànaràn sarvàn pragçhya sa mahàbalaþ 6055027c bhakùayàm àsa saükruddho garuóaþ pannagàn iva 6055028a prakùiptàþ kumbhakarõena vaktre pàtàlasaünibhe 6055028c nàsà puñàbhyàü nirjagmuþ karõàbhyàü caiva vànaràþ 6055029a bhakùayan bhç÷asaükruddho harãn parvatasaünibhaþ 6055029c babha¤ja vànaràn sarvàn saükruddho ràkùasottamaþ 6055030a màüsa÷oõitasaükledàü bhåmiü kurvan sa ràkùasaþ 6055030c cacàra harisainyeùu kàlàgnir iva mårchitaþ 6055031a vajrahasto yathà ÷akraþ pà÷ahasta ivàntakaþ 6055031c ÷ålahasto babhau tasmin kumbhakarõo mahàbalaþ 6055032a yathà ÷uùkàõy araõyàni grãùme dahati pàvakaþ 6055032c tathà vànarasainyàni kumbhakarõo vinirdahat 6055033a tatas te vadhyamànàs tu hatayåthà vinàyakàþ 6055033c vànarà bhayasaüvignà vinedur visvaraü bhç÷am 6055034a aneka÷o vadhyamànàþ kumbhakarõena vànaràþ 6055034c ràghavaü ÷araõaü jagmur vyathitàþ khinnacetasaþ 6055035a tam àpatantaü saüprekùya kumbhakarõaü mahàbalam 6055035c utpapàta tadà vãraþ sugrãvo vànaràdhipaþ 6055036a sa parvatàgram utkùipya samàvidhya mahàkapiþ 6055036c abhidudràva vegena kumbhakarõaü mahàbalam 6055037a tam àpatantaü saüprekùya kumbhakarõaþ plavaügamam 6055037c tasthau vivçtasarvàïgo vànarendrasya saümukhaþ 6055038a kapi÷oõitadigdhàïgaü bhakùayantaü mahàkapãn 6055038c kumbhakarõaü sthitaü dçùñvà sugrãvo vàkyam abravãt 6055039a pàtità÷ ca tvayà vãràþ kçtaü karma suduùkaram 6055039c bhakùitàni ca sainyàni pràptaü te paramaü ya÷aþ 6055040a tyaja tad vànarànãkaü pràkçtaiþ kiü kariùyasi 6055040c sahasvaikaü nipàtaü me parvatasyàsya ràkùasa 6055041a tad vàkyaü hariràjasya sattvadhairyasamanvitam 6055041c ÷rutvà ràkùasa÷àrdålaþ kumbhakarõo 'bravãd vacaþ 6055042a prajàpates tu pautras tvaü tathaivarkùarajaþsutaþ 6055042c ÷rutapauruùasaüpannas tasmàd garjasi vànara 6055043a sa kumbhakarõasya vaco ni÷amya; vyàvidhya ÷ailaü sahasà mumoca 6055043c tenàjaghànorasi kumbhakarõaü; ÷ailena vajrà÷anisaünibhena 6055044a tac chaila÷çïgaü sahasà vikãrõaü; bhujàntare tasya tadà vi÷àle 6055044c tato viùeduþ sahasà plavaügamà; rakùogaõà÷ càpi mudà vineduþ 6055045a sa ÷aila÷çïgàbhihata÷ cukopa; nanàda kopàc ca vivçtya vaktram 6055045c vyàvidhya ÷ålaü ca taóitprakà÷aü; cikùepa haryçkùapater vadhàya 6055046a tat kumbhakarõasya bhujapraviddhaü; ÷ålaü ÷itaü kà¤canadàmajuùñam 6055046c kùipraü samutpatya nigçhya dorbhyàü; babha¤ja vegena suto 'nilasya 6055047a kçtaü bhàrasahasrasya ÷ålaü kàlàyasaü mahat 6055047c babha¤ja janaum àropya prahçùñaþ plavagarùabhaþ 6055048a sa tat tadà bhagnam avekùya ÷ålaü; cukopa rakùo'dhipatir mahàtmà 6055048c utpàñya laïkàmalayàt sa ÷çïgaü; jaghàna sugrãvam upetya tena 6055049a sa ÷aila÷çïgàbhihato visaüj¤aþ; papàta bhåmau yudhi vànarendraþ 6055049c taü prekùya bhåmau patitaü visaüj¤aü; neduþ prahçùñà yudhi yàtudhànàþ 6055050a tam abhyupetyàdbhutaghoravãryaü; sa kumbhakarõo yudhi vànarendram 6055050c jahàra sugrãvam abhipragçhya; yathànilo megham atipracaõóaþ 6055051a sa taü mahàmeghanikà÷aråpam; utpàñya gacchan yudhi kumbhakarõaþ 6055051c raràja merupratimànaråpo; merur yathàtyucchritaghora÷çïgaþ 6055052a tataþ samutpàñya jagàma vãraþ; saüståyamàno yudhi ràkùasendraiþ 6055052c ÷çõvan ninàdaü trida÷àlayànàü; plavaügaràjagrahavismitànàm 6055053a tatas tam àdàya tadà sa mene; harãndram indropamam indravãryaþ 6055053c asmin hçte sarvam idaü hçtaü syàt; saràghavaü sainyam itãndra÷atruþ 6055054a vidrutàü vàhinãü dçùñvà vànaràõàü tatas tataþ 6055054c kumbhakarõena sugrãvaü gçhãtaü càpi vànaram 6055055a hanåmàü÷ cintayàm àsa matimàn màrutàtmajaþ 6055055c evaü gçhãte sugrãve kiü kartavyaü mayà bhavet 6055056a yad vai nyàyyaü mayà kartuü tat kariùyàmi sarvathà 6055056c bhåtvà parvatasaükà÷o nà÷ayiùyàmi ràkùasaü 6055057a mayà hate saüyati kumbhakarõe; mahàbale muùñivi÷ãrõadehe 6055057c vimocite vànarapàrthive ca; bhavantu hçùñàþ pravagàþ samagràþ 6055058a atha và svayam apy eùa mokùaü pràpsyati pàrthivaþ 6055058c gçhãto 'yaü yadi bhavet trida÷aiþ sàsuroragaiþ 6055059a manye na tàvad àtmànaü budhyate vànaràdhipaþ 6055059c ÷ailaprahàràbhihataþ kumbhakarõena saüyuge 6055060a ayaü muhårtàt sugrãvo labdhasaüj¤o mahàhave 6055060c àtmano vànaràõàü ca yat pathyaü tat kariùyati 6055061a mayà tu mokùitasyàsya sugrãvasya mahàtmanaþ 6055061c aprãta÷ ca bhavet kaùñà kãrtinà÷a÷ ca ÷à÷vataþ 6055062a tasmàn muhårtaü kàïkùiùye vikramaü pàrthivasya naþ 6055062c bhinnaü ca vànarànãkaü tàvad à÷vàsayàmy aham 6055063a ity evaü cintayitvà tu hanåmàn màrutàtmajaþ 6055063c bhåyaþ saüstambhayàm àsa vànaràõàü mahàcamåm 6055064a sa kumbhakarõo 'tha vive÷a laïkàü; sphurantam àdàya mahàhariü tam 6055064c vimànacaryàgçhagopurasthaiþ; puùpàgryavarùair avakãryamàõaþ 6055065a tataþ sa saüj¤àm upalabhya kçcchràd; balãyasas tasya bhujàntarasthaþ 6055065c avekùamàõaþ puraràjamàrgaü; vicintayàm àsa muhur mahàtmà 6055066a evaü gçhãtena kathaü nu nàma; ÷akyaü mayà saüprati kartum adya 6055066c tathà kariùyàmi yathà harãõàü; bhaviùyatãùñaü ca hitaü ca kàryam 6055067a tataþ karàgraiþ sahasà sametya; ràjà harãõàm amarendra÷atroþ 6055067c nakhai÷ ca karõau da÷anai÷ ca nàsàü; dadaü÷a pàr÷veùu ca kumbhakarõam 6055068a sa kumbhakarõau hçtakarõanàso; vidàritas tena vimardita÷ ca 6055068c roùàbhibhåtaþ kùatajàrdragàtraþ; sugrãvam àvidhya pipeùa bhåmau 6055069a sa bhåtale bhãmabalàbhipiùñaþ; suràribhis tair abhihanyamànaþ 6055069c jagàma khaü vegavad abhyupetya; puna÷ ca ràmeõa samàjagàma 6055070a karõanàsà vihãnasya kumbhakarõo mahàbalaþ 6055070c raràja ÷oõitotsikto giriþ prasravaõair iva 6055071a tataþ sa puryàþ sahasà mahàtmà; niùkramya tad vànarasainyam ugram 6055071c babhakùa rakùo yudhi kumbhakarõaþ; prajà yugàntàgnir iva pradãptaþ 6055072a bubhukùitaþ ÷oõitamàüsagçdhnuþ; pravi÷ya tad vànarasainyam ugram 6055072c cakhàda rakùàüsi harãn pi÷àcàn; çkùàü÷ ca mohàd yudhi kumbhakarõaþ 6055073a ekaü dvau trãn bahån kruddho vànaràn saha ràkùasaiþ 6055073c samàdàyaikahastena pracikùepa tvaran mukhe 6055074a saüprasravaüs tadà medaþ ÷oõitaü ca mahàbalaþ 6055074c vadhyamàno nagendràgrair bhakùayàm àsa vànaràn 6055074e te bhakùyamàõà harayo ràmaü jagmus tadà gatim 6055075a tasmin kàle sumitràyàþ putraþ parabalàrdanaþ 6055075c cakàra lakùmaõaþ kruddho yuddhaü parapuraüjayaþ 6055076a sa kumbhakarõasya ÷arठ÷arãre sapta vãryavàn 6055076c nicakhànàdade cànyàn visasarja ca lakùmaõaþ 6055077a atikramya ca saumitriü kumbhakarõo mahàbalaþ 6055077c ràmam evàbhidudràva dàrayann iva medinãm 6055078a atha dà÷arathã ràmo raudram astraü prayojayan 6055078c kumbhakarõasya hçdaye sasarja ni÷itठ÷aràn 6055079a tasya ràmeõa viddhasya sahasàbhipradhàvataþ 6055079c aïgàrami÷ràþ kruddhasya mukhàn ni÷cerur arciùaþ 6055080a tasyorasi nimagnà÷ ca ÷arà barhiõavàsasaþ 6055080c hastàc càsya paribhraùñà papàtorvyàü mahàgadà 6055081a sa niràyudham àtmànaü yadà mene mahàbalaþ 6055081c muùñibhyàü càraõàbhyàü ca cakàra kadanaü mahat 6055082a sa bàõair atividdhàïgaþ kùatajena samukùitaþ 6055082c rudhiraü parisusràva giriþ prasravaõàn iva 6055083a sa tãvreõa ca kopena rudhireõa ca mårchitaþ 6055083c vànaràn ràkùasàn çkùàn khàdan viparidhàvati 6055084a tasmin kàle sa dharmàtmà lakùmaõo ràmam abravãt 6055084c kumbhakarõavadhe yukto yogàn parimç÷an bahån 6055085a naivàyaü vànaràn ràjan na vijànàti ràkùasàn 6055085c mattaþ ÷oõitagandhena svàn paràü÷ caiva khàdati 6055086a sàdhv enam adhirohantu sarvato vànararùabhàþ 6055086c yåthapà÷ ca yathàmukhyàs tiùñhantv asya samantataþ 6055087a apy ayaü durmatiþ kàle gurubhàraprapãóitaþ 6055087c prapatan ràkùaso bhåmau nànyàn hanyàt plavaügamàn 6055088a tasya tadvacanaü ÷rutvà ràjaputrasya dhãmataþ 6055088c te samàruruhur hçùñàþ kumbhakarõaü plavaügamàþ 6055089a kumbhakarõas tu saükruddhaþ samàråóhaþ plavaügamaiþ 6055089c vyadhånayat tàn vegena duùñahastãva hastipàn 6055090a tàn dçùñvà nirdhåtàn ràmo ruùño 'yam iti ràkùasaþ 6055090c samutpapàta vegena dhanur uttamam àdade 6055091a sa càpam àdàya bhujaügakalpaü; dçóhajyam ugraü tapanãyacitram 6055091c harãn samà÷vàsya samutpapàta; ràmo nibaddhottamatåõabàõaþ 6055092a sa vànaragaõais tais tu vçtaþ paramadurjayaþ 6055092c lakùmaõànucaro ràmaþ saüpratasthe mahàbalaþ 6055093a sa dadar÷a mahàtmànaü kirãñinam ariüdamam 6055093c ÷oõitàplutasarvàïgaü kumbhakarõaü mahàbalam 6055094a sarvàn samabhidhàvantaü yathàruùñaü di÷à gajam 6055094c màrgamàõaü harãn kruddhaü ràkùasaiþ parivàritam 6055095a vindhyamandarasaükà÷aü kà¤canàïgadabhåùaõam 6055095c sravantaü rudhiraü vaktràd varùamegham ivotthitam 6055096a jihvayà parilihyantaü ÷oõitaü ÷oõitokùitam 6055096c mçdnantaü vànarànãkaü kàlàntakayamopamam 6055097a taü dçùñvà ràkùasa÷reùñhaü pradãptànalavarcasaü 6055097c visphàrayàm àsa tadà kàrmukaü puruùarùabhaþ 6055098a sa tasya càpanirghoùàt kupito nairçtarùabhaþ 6055098c amçùyamàõas taü ghoùam abhidudràva ràghavam 6055099a tatas tu vàtoddhatameghakalpaü; bhujaügaràjottamabhogabàhum 6055099c tam àpatantaü dharaõãdharàbham; uvàca ràmo yudhi kumbhakarõam 6055100a àgaccha rakùo'dhipamà viùàdam; avasthito 'haü pragçhãtacàpaþ 6055100c avehi màü ÷akrasapatna ràmam; ayaü muhårtàd bhavità vicetàþ 6055101a ràmo 'yam iti vij¤àya jahàsa vikçtasvanam 6055101c pàtayann iva sarveùàü hçdayàni vanaukasàm 6055102a prahasya vikçtaü bhãmaü sa meghasvanitopamam 6055102c kumbhakarõo mahàtejà ràghavaü vàkyam abravãt 6055103a nàhaü viràdho vij¤eyo na kabandhaþ kharo na ca 6055103c na vàlã na ca màrãcaþ kumbhakarõo 'ham àgataþ 6055104a pa÷ya me mudgaraü ghoraü sarvakàlàyasaü mahat 6055104c anena nirjità devà dànavà÷ ca mayà purà 6055105a vikarõanàsa iti màü nàvaj¤àtuü tvam arhasi 6055105c svalpàpi hi na me pãóà karõanàsàvinà÷anàt 6055106a dar÷ayekùvàku÷àrdåla vãryaü gàtreùu me laghu 6055106c tatas tvàü bhakùayiùyàmi dçùñapauruùavikramam 6055107a sa kumbhakarõasya vaco ni÷amya; ràmaþ supuïkhàn visasarja bàõàn 6055107c tair àhato vajrasamapravegair; na cukùubhe na vyathate suràriþ 6055108a yaiþ sàyakaiþ sàlavarà nikçttà; vàlã hato vànarapuügava÷ ca 6055108c te kumbhakarõasya tadà ÷arãraü; vajropamà na vyathayàü pracakruþ 6055109a sa vàridhàrà iva sàyakàüs tàn; piba¤ ÷arãreõa mahendra÷atruþ 6055109c jaghàna ràmasya ÷arapravegaü; vyàvidhya taü mudgaram ugravegam 6055110a tatas tu rakùaþ kùatajànuliptaü; vitràsanaü devamahàcamånàm 6055110c vyàvidhya taü mudgaram ugravegaü; vidràvayàm àsa camåü harãõàm 6055111a vàyavyam àdàya tato varàstraü; ràmaþ pracikùepa ni÷àcaràya 6055111c samudgaraü tena jahàra bàhuü; sa kçttabàhus tumulaü nanàda 6055112a sa tasya bàhur giri÷çïgakalpaþ; samudgaro ràghavabàõakçttaþ 6055112c papàta tasmin hariràjasainye; jaghàna tàü vànaravàhinãü ca 6055113a te vànarà bhagnahatàva÷eùàþ; paryantam à÷ritya tadà viùaõõàþ 6055113c pravepitàïgà dadç÷uþ sughoraü; narendrarakùo'dhipasaünipàtam 6055114a sa kumbhakarõo 'stranikçttabàhur; mahàn nikçttàgra ivàcalendraþ 6055114c utpàñayàm àsa kareõa vçkùaü; tato 'bhidudràva raõe narendram 6055115a taü tasya bàhuü saha sàlavçkùaü; samudyataü pannagabhogakalpam 6055115c aindràstrayuktena jahàra ràmo; bàõena jàmbånadacitritena 6055116a sa kumbhakarõasya bhujo nikçttaþ; papàta bhåmau girisaünikà÷aþ 6055116c viveùñamàno nijaghàna vçkùà¤; ÷ailठ÷ilàvànararàkùasàü÷ ca 6055117a taü chinnabàhuü samavekùya ràmaþ; samàpatantaü sahasà nadantam 6055117c dvàv ardhacandrau ni÷itau pragçhya; ciccheda pàdau yudhi ràkùasasya 6055118a nikçttabàhur vinikçttapàdo; vidàrya vaktraü vaóavàmukhàbham 6055118c dudràva ràmaü sahasàbhigarjan; ràhur yathà candram ivàntarikùe 6055119a apårayat tasya mukhaü ÷itàgrai; ràmaþ ÷arair hemapinaddhapuïkhaiþ 6055119c sa pårõavaktro na ÷a÷àka vaktuü; cukåja kçcchreõa mumoha càpi 6055120a athàdade såryamarãcikalpaü; sa brahmadaõóàntakakàlakalpam 6055120c ariùñam aindraü ni÷itaü supuïkhaü; ràmaþ ÷araü màrutatulyavegam 6055121a taü vajrajàmbånadacàrupuïkhaü; pradãptasåryajvalanaprakà÷am 6055121c mahendravajrà÷anitulyavegaü; ràmaþ pracikùepa ni÷àcaràya 6055122a sa sàyako ràghavabàhucodito; di÷aþ svabhàsà da÷a saüprakà÷ayan 6055122c vidhåmavai÷vànaradãptadar÷ano; jagàma ÷akrà÷anitulyavikramaþ 6055123a sa tan mahàparvatakåñasaünibhaü; vivçttadaüùñraü calacàrukuõóalam 6055123c cakarta rakùo'dhipateþ ÷iras tadà; yathaiva vçtrasya purà puraüdaraþ 6055124a tad ràmabàõàbhihataü papàta; rakùaþ÷iraþ parvatasaünikà÷am 6055124c babha¤ja caryàgçhagopuràõi; pràkàram uccaü tam apàtayac ca 6055125a tac càtikàyaü himavatprakà÷aü; rakùas tadà toyanidhau papàta 6055125c gràhàn mahàmãnacayàn bhujaügamàn; mamarda bhåmiü ca tathà vive÷a 6055126a tasmir hate bràhmaõadeva÷atrau; mahàbale saüyati kumbhakarõe 6055126c cacàla bhår bhåmidharà÷ ca sarve; harùàc ca devàs tumulaü praõeduþ 6055127a tatas tu devarùimaharùipannagàþ; surà÷ ca bhåtàni suparõaguhyakàþ 6055127c sayakùagandharvagaõà nabhogatàþ; praharùità ràma paràkrameõa 6055128a praharùam ãyur bahavas tu vànaràþ; prabuddhapadmapratimair ivànanaiþ 6055128c apåjayan ràghavam iùñabhàginaü; hate ripau bhãmabale duràsade 6055129a sa kumbhakarõaü surasainyamardanaü; mahatsu yuddheùv aparàjita÷ramam 6055129c nananda hatvà bharatàgrajo raõe; mahàsuraü vçtram ivàmaràdhipaþ 6056001a kumbhakarõaü hataü dçùñvà ràghaveõa mahàtmanà 6056001c ràkùasà ràkùasendràya ràvaõàya nyavedayan 6056002a ÷rutvà vinihataü saükhye kumbhakarõaü mahàbalam 6056002c ràvaõaþ ÷okasaütapto mumoha ca papàta ca 6056003a pitçvyaü nihataü ÷rutvà devàntakanaràntakau 6056003c tri÷irà÷ càtikàya÷ ca ruruduþ ÷okapãóitàþ 6056004a bhràtaraü nihataü ÷rutvà ràmeõàkliùñakarmaõà 6056004c mahodaramahàpàr÷vau ÷okàkràntau babhåvatuþ 6056005a tataþ kçcchràt samàsàdya saüj¤àü ràkùasapuügavaþ 6056005c kumbhakarõavadhàd dãno vilalàpa sa ràvaõaþ 6056006a hà vãra ripudarpaghna kumbhakarõa mahàbala 6056006c ÷atrusainyaü pratàpyaikaþ kva màü saütyajya gacchasi 6056007a idànãü khalv ahaü nàsmi yasya me patito bhujaþ 6056007c dakùiõo yaü samà÷ritya na bibhemi suràsuràn 6056008a katham evaüvidho vãro devadànavadarpahà 6056008c kàlàgnipratimo hy adya ràghaveõa raõe hataþ 6056009a yasya te vajraniùpeùo na kuryàd vyasanaü sadà 6056009c sa kathaü ràmabàõàrtaþ prasupto 'si mahãtale 6056010a ete devagaõàþ sàrdham çùibhir gagane sthitàþ 6056010c nihataü tvàü raõe dçùñvà ninadanti praharùitàþ 6056011a dhruvam adyaiva saühçùñà labdhalakùyàþ plavaügamàþ 6056011c àrokùyantãha durgàõi laïkàdvàràõi sarva÷aþ 6056012a ràjyena nàsti me kàryaü kiü kariùyàmi sãtayà 6056012c kumbhakarõavihãnasya jãvite nàsti me ratiþ 6056013a yady ahaü bhràtçhantàraü na hanmi yudhi ràghavam 6056013c nanu me maraõaü ÷reyo na cedaü vyarthajãvitam 6056014a adyaiva taü gamiùyàmi de÷aü yatrànujo mama 6056014c na hi bhràtén samutsçjya kùaõaü jãvitum utsahe 6056015a devà hi màü hasiùyanti dçùñvà pårvàpakàriõam 6056015c katham indraü jayiùyàmi kumbhakarõahate tvayi 6056016a tad idaü màm anupràptaü vibhãùaõavacaþ ÷ubham 6056016c yad aj¤ànàn mayà tasya na gçhãtaü mahàtmanaþ 6056017a vibhãùaõavaco yàvat kumbhakarõaprahastayoþ 6056017c vinà÷o 'yaü samutpanno màü vrãóayati dàruõaþ 6056018a tasyàyaü karmaõaþ pràto vipàko mama ÷okadaþ 6056018c yan mayà dhàrmikaþ ÷rãmàn sa nirasto vibhãùaõaþ 6056019a iti bahuvidham àkulàntaràtmà; kçpaõam atãva vilapya kumbhakarõam 6056019c nyapatad atha da÷ànano bhç÷àrtas; tam anujam indraripuü hataü viditvà 6057001a evaü vilapamànasya ràvaõasya duràtmanaþ 6057001c ÷rutvà ÷okàbhitaptasya tri÷irà vàkyam abravãt 6057002a evam eva mahàvãryo hato nas tàta madhyamaþ 6057002c na tu satpuruùà ràjan vilapanti yathà bhavàn 6057003a nånaü tribhuvaõasyàpi paryàptas tvam asi prabho 6057003c sa kasmàt pràkçta iva ÷okasyàtmànam ãdç÷am 6057004a brahmadattàsti te ÷aktiþ kavacaþ sàyako dhanuþ 6057004c sahasrakharasaüyukto ratho meghasamasvanaþ 6057005a tvayàsakçd vi÷astreõa vi÷astà devadànavàþ 6057005c sa sarvàyudhasaüpanno ràghavaü ÷àstum arhasi 6057006a kàmaü tiùñha mahàràjanirgamiùyàmy ahaü raõam 6057006c uddhariùyàmi te ÷atrån garuóaþ pannagàn iha 6057007a ÷ambaro devaràjena narako viùõunà yathà 6057007c tathàdya ÷ayità ràmo mayà yudhi nipàtitaþ 6057008a ÷rutvà tri÷iraso vàkyaü ràvaõo ràkùasàdhipaþ 6057008c punar jàtam ivàtmànaü manyate kàlacoditaþ 6057009a ÷rutvà tri÷iraso vàkyaü devàntakanaràntakau 6057009c atikàya÷ ca tejasvã babhåvur yuddhaharùitàþ 6057010a tato 'ham aham ity evaü garjanto nairçtarùabhàþ 6057010c ràvaõasya sutà vãràþ ÷akratulyaparàkramàþ 6057011a antarikùacaràþ sarve sarve màyà vi÷àradàþ 6057011c sarve trida÷adarpaghnàþ sarve ca raõadurmadàþ 6057012a sarve 'strabalasaüpannàþ sarve vistãrõa kãrtayaþ 6057012c sarve samaram àsàdya na ÷råyante sma nirjitàþ 6057013a sarve 'straviduùo vãràþ sarve yuddhavi÷àradàþ 6057013c sarve pravarajij¤ànàþ sarve labdhavaràs tathà 6057014a sa tais tathà bhàskaratulyavarcasaiþ; sutair vçtaþ ÷atrubalapramardanaiþ 6057014c raràja ràjà maghavàn yathàmarair; vçto mahàdànavadarpanà÷anaiþ 6057015a sa putràn saüpariùvajya bhåùayitvà ca bhåùaõaiþ 6057015c à÷ãrbhi÷ ca pra÷astàbhiþ preùayàm àsa saüyuge 6057016a mahodaramahàpàr÷vau bhràtarau càpi ràvaõaþ 6057016c rakùaõàrthaü kumàràõàü preùayàm àsa saüyuge 6057017a te 'bhivàdya mahàtmànaü ràvaõaü ripuràvaõam 6057017c kçtvà pradakùiõaü caiva mahàkàyàþ pratasthire 6057018a sarvauùadhãbhir gandhai÷ ca samàlabhya mahàbalàþ 6057018c nirjagmur nairçta÷reùñhàþ ùaó ete yuddhakàïkùiõaþ 6057019a tataþ sudar÷anaü nàma nãlajãmåtasaünibham 6057019c airàvatakule jàtam àruroha mahodaraþ 6057020a sarvàyudhasamàyuktaü tåõãbhi÷ ca svalaükçtam 6057020c raràja gajam àsthàya savitevàstamårdhani 6057021a hayottamasamàyuktaü sarvàyudhasamàkulam 6057021c àruroha ratha÷reùñhaü tri÷irà ràvaõàtmajaþ 6057022a tri÷irà ratham àsthàya viraràja dhanurdharaþ 6057022c savidyudulkaþ sajvàlaþ sendracàpa ivàmbudaþ 6057023a tribhiþ kirãñais tri÷iràþ ÷u÷ubhe sa rathottame 6057023c himavàn iva ÷ailendras tribhiþ kà¤canaparvataiþ 6057024a atikàyo 'pi tejasvã ràkùasendrasutas tadà 6057024c àruroha ratha÷reùñhaü ÷reùñhaþ sarvadhanuùmatàm 6057025a sucakràkùaü susaüyuktaü sànukarùaü sakåbaram 6057025c tåõãbàõàsanair dãptaü pràsàsi parighàkulam 6057026a sa kà¤canavicitreõa kirãñena viràjatà 6057026c bhåùaõai÷ ca babhau meruþ prabhàbhir iva bhàsvaraþ 6057027a sa raràja rathe tasmin ràjasånur mahàbalaþ 6057027c vçto nairçta÷àrdålair vajrapàõir ivàmaraiþ 6057028a hayam uccaiþ÷ravaþ prakhyaü ÷vetaü kanakabhåùaõam 6057028c manojavaü mahàkàyam àruroha naràntakaþ 6057029a gçhãtvà pràsam uklàbhaü viraràja naràntakaþ 6057029c ÷aktim àdàya tejasvã guhaþ ÷atruùv ivàhave 6057030a devàntakaþ samàdàya parighaü vajrabhåùaõam 6057030c parigçhya giriü dorbhyàü vapur viùõor vióambayan 6057031a mahàpàr÷vo mahàtejà gadàm àdàya vãryavàn 6057031c viraràja gadàpàõiþ kubera iva saüyuge 6057032a te pratasthur mahàtmàno balair apratimair vçtàþ 6057032c surà ivàmaràvatyàü balair apratimair vçtàþ 6057033a tàn gajai÷ ca turaügai÷ ca rathai÷ càmbudanisvanaiþ 6057033c anujagmur mahàtmàno ràkùasàþ pravaràyudhàþ 6057034a te virejur mahàtmàno kumàràþ såryavarcasaþ 6057034c kirãñinaþ ÷riyà juùñà grahà dãptà ivàmbare 6057035a pragçhãtà babhau teùàü chatràõàm àvaliþ sità 6057035c ÷àradàbhrapratãkà÷àü haüsàvalir ivàmbare 6057036a maraõaü vàpi ni÷citya ÷atråõàü và paràjayam 6057036c iti kçtvà matiü vãrà nirjagmuþ saüyugàrthinaþ 6057037a jagarju÷ ca praõedu÷ ca cikùipu÷ càpi sàyakàn 6057037c jahçùu÷ ca mahàtmàno niryànto yuddhadurmadàþ 6057038a kùveóitàsphoñaninadaiþ saücacàleva medinã 6057038c rakùasàü siühanàdai÷ ca pusphoñeva tadàmbaram 6057039a te 'bhiniùkramya mudità ràkùasendrà mahàbalàþ 6057039c dadç÷ur vànarànãkaü samudyata÷ilànagam 6057040a harayo 'pi mahàtmàno dadç÷ur nairçtaü balam 6057040c hastya÷varathasaübàdhaü kiïkiõã÷atanàditam 6057041a nãlajãmåtasaükà÷aü samudyatamahàyudham 6057041c dãptànalaraviprakhyair nairçtaiþ sarvato vçtam 6057042a tad dçùñvà balam àyàntaü labdhalakùyàþ plavaügamàþ 6057042c samudyatamahà÷ailàþ saüpraõedur muhur muhuþ 6057043a tataþ samudghuùñaravaü ni÷amya; rakùogaõà vànarayåthapànàm 6057043c amçùyamàõàþ paraharùam ugraü; mahàbalà bhãmataraü vineduþ 6057044a te ràkùasabalaü ghoraü pravi÷ya hariyåthapàþ 6057044c vicerur udyataiþ ÷ailair nagàþ ÷ikhariõo yathà 6057045a ke cid àkà÷am àvi÷ya ke cid urvyàü plavaügamàþ 6057045c rakùaþsainyeùu saükruddhà÷ cerur druma÷ilàyudhàþ 6057046a te pàdapa÷ilà÷ailai÷ cakrur vçùñim anuttamàm 6057046c bàõaughair vàryamàõà÷ ca harayo bhãmavikramàþ 6057047a siühanàdàn vinedu÷ ca raõe ràkùasavànaràþ 6057047c ÷ilàbhi÷ cårõayàm àsur yàtudhànàn plavaügamàþ 6057048a nijaghnuþ saüyuge kruddhàþ kavacàbharaõàvçtàn 6057048c ke cid rathagatàn vãràn gajavàjigatàn api 6057049a nijaghnuþ sahasàplutya yàtudhànàn plavaügamàþ 6057049c ÷aila÷çïganipàtai÷ ca muùñibhir vàntalocanàþ 6057049e celuþ petu÷ ca nedu÷ ca tatra ràkùasapuügavàþ 6057050a tataþ ÷ailai÷ ca khaógai÷ ca visçùñair hariràkùasaiþ 6057050c muhårtenàvçtà bhåmir abhavac choõitàplutà 6057051a vikãrõaparvatàkàrai rakùobhir arimardanaiþ 6057051c àkùiptàþ kùipyamàõà÷ ca bhagna÷ålà÷ ca vànaraiþ 6057052a vànaràn vànarair eva jagnus te rajanãcaràþ 6057052c ràkùasàn ràkùasair eva jaghnus te vànarà api 6057053a àkùipya ca ÷ilàs teùàü nijaghnå ràkùasà harãn 6057053c teùàü càcchidya ÷astràõi jaghnå rakùàüsi vànaràþ 6057054a nijaghnuþ ÷aila÷ålàstrair vibhidu÷ ca parasparam 6057054c siühanàdàn vinedu÷ ca raõe vànararàkùasàþ 6057055a chinnavarmatanutràõà ràkùasà vànarair hatàþ 6057055c rudhiraü prasrutàs tatra rasasàram iva drumàþ 6057056a rathena ca rathaü càpi vàraõena ca vàraõam 6057056c hayena ca hayaü ke cin nijaghnur vànarà raõe 6057057a kùuraprair ardhacandrai÷ ca bhallai÷ ca ni÷itaiþ ÷araiþ 6057057c ràkùasà vànarendràõàü cicchiduþ pàdapठ÷ilàþ 6057058a vikãrõaiþ parvatàgrai÷ ca drumai÷ chinnai÷ ca saüyuge 6057058c hatai÷ ca kapirakùobhir durgamà vasudhàbhavat 6057059a tasmin pravçtte tumule vimarde; prahçùyamàõeùu valã mukheùu 6057059c nipàtyamàneùu ca ràkùaseùu; maharùayo devagaõà÷ ca neduþ 6057060a tato hayaü màrutatulyavegam; àruhya ÷aktiü ni÷itàü pragçhya 6057060c naràntako vànararàjasainyaü; mahàrõavaü mãna ivàvive÷a 6057061a sa vànaràn sapta÷atàni vãraþ; pràsena dãptena vinirbibheda 6057061c ekaþ kùaõenendraripur mahàtmà; jaghàna sainyaü haripuügavànàm 6057062a dadç÷u÷ ca mahàtmànaü hayapçùñhe pratiùñhitam 6057062c carantaü harisainyeùu vidyàdharamaharùayaþ 6057063a sa tasya dadç÷e màrgo màüsa÷oõitakardamaþ 6057063c patitaiþ parvatàkàrair vànarair abhisaüvçtaþ 6057064a yàvad vikramituü buddhiü cakruþ plavagapuügavàþ 6057064c tàvad etàn atikramya nirbibheda naràntakaþ 6057065a jvalantaü pràsam udyamya saügràmànte naràntakaþ 6057065c dadàha harisainyàni vanànãva vibhàvasuþ 6057066a yàvad utpàñayàm àsur vçkùठ÷ailàn vanaukasaþ 6057066c tàvat pràsahatàþ petur vajrakçttà ivàcalàþ 6057067a dikùu sarvàsu balavàn vicacàra naràntakaþ 6057067c pramçdnan sarvato yuddhe pràvçñkàle yathànilaþ 6057068a na ÷ekur dhàvituü vãrà na sthàtuü spandituü kutaþ 6057068c utpatantaü sthitaü yàntaü sarvàn vivyàdha vãryavàn 6057069a ekenàntakakalpena pràsenàdityatejasà 6057069c bhinnàni harisainyàni nipetur dharaõãtale 6057070a vajraniùpeùasadç÷aü pràsasyàbhinipàtanam 6057070c na ÷ekur vànaràþ soóhuü te vinedur mahàsvanam 6057071a patatàü harivãràõàü råpàõi pracakà÷ire 6057071c vajrabhinnàgrakåñànàü ÷ailànàü patatàm iva 6057072a ye tu pårvaü mahàtmànaþ kumbhakarõena pàtitàþ 6057072c te 'svasthà vànara÷reùñhàþ sugrãvam upatasthire 6057073a viprekùamàõaþ sugrãvo dadar÷a harivàhinãm 6057073c naràntakabhayatrastàü vidravantãm itas tataþ 6057074a vidrutàü vàhinãü dçùñvà sa dadar÷a naràntakam 6057074c gçhãtapràsam àyàntaü hayapçùñhe pratiùñhitam 6057075a athovàca mahàtejàþ sugrãvo vànaràdhipaþ 6057075c kumàram aïgadaü vãraü ÷akratulyaparàkramam 6057076a gacchainaü ràkùasaü vãra yo 'sau turagam àsthitaþ 6057076c kùobhayantaü haribalaü kùipraü pràõair viyojaya 6057077a sa bhartur vacanaü ÷rutvà niùpapàtàïgadas tadà 6057077c anãkàn meghasaükà÷àn meghànãkàd ivàü÷umàn 6057078a ÷ailasaüghàtasaükà÷o harãõàm uttamo 'ïgadaþ 6057078c raràjàïgadasaünaddhaþ sadhàtur iva parvataþ 6057079a niràyudho mahàtejàþ kevalaü nakhadaüùñravàn 6057079c naràntakam abhikramya vàliputro 'bravãd vacaþ 6057080a tiùñha kiü pràkçtair ebhir haribhis tvaü kariùyasi 6057080c asmin vajrasamaspar÷e pràsaü kùipa mamorasi 6057081a aïgadasya vacaþ ÷rutvà pracukrodha naràntakaþ 6057081c saüda÷ya da÷anair oùñhaü ni÷vasya ca bhujaügavat 6057082a sa pràsam àvidhya tadàïgadàya; samujjvalantaü sahasotsasarja 6057082c sa vàliputrorasi vajrakalpe; babhåva bhagno nyapatac ca bhåmau 6057083a taü pràsam àlokya tadà vibhagnaü; suparõakçttoragabhogakalpam 6057083c talaü samudyamya sa vàliputras; turaügamasyàbhijaghàna mårdhni 6057084a nimagnapàdaþ sphuñitàkùi tàro; niùkràntajihvo 'calasaünikà÷aþ 6057084c sa tasya vàjã nipapàta bhåmau; talaprahàreõa vikãrõamårdhà 6057085a naràntakaþ krodhava÷aü jagàma; hataü turagaü patitaü nirãkùya 6057085c sa muùñim udyamya mahàprabhàvo; jaghàna ÷ãrùe yudhi vàliputram 6057086a athàïgado muùñivibhinnamårdhà; susràva tãvraü rudhiraü bhç÷oùõam 6057086c muhur vijajvàla mumoha càpi; saüj¤àü samàsàdya visiùmiye ca 6057087a athàïgado vajrasamànavegaü; saüvartya muùñiü giri÷çïgakalpam 6057087c nipàtayàm àsa tadà mahàtmà; naràntakasyorasi vàliputraþ 6057088a sa muùñiniùpiùñavibhinnavakùà; jvàlàü vama¤ ÷oõitadigdhagàtraþ 6057088c naràntako bhåmitale papàta; yathàcalo vajranipàtabhagnaþ 6057089a athàntarikùe trida÷ottamànàü; vanaukasàü caiva mahàpraõàdaþ 6057089c babhåva tasmin nihate 'gryavãre; naràntake vàlisutena saükhye 6057090a athàïgado ràmamanaþ praharùaõaü; suduùkaraü taü kçtavàn hi vikramam 6057090c visiùmiye so 'py ativãrya vikramaþ; puna÷ ca yuddhe sa babhåva harùitaþ 6058001a naràntakaü hataü dçùñvà cukru÷ur nairçtarùabhàþ 6058001c devàntakas trimårdhà ca paulastya÷ ca mahodaraþ 6058002a àråóho meghasaükà÷aü vàraõendraü mahodaraþ 6058002c vàliputraü mahàvãryam abhidudràva vãryavàn 6058003a bhràtçvyasanasaütaptas tadà devàntako balã 6058003c àdàya parighaü dãptam aïgadaü samabhidravat 6058004a ratham àdityasaükà÷aü yuktaü paramavàjibhiþ 6058004c àsthàya tri÷irà vãro vàliputram athàbhyayàt 6058005a sa tribhir devadarpaghnair nairçtendrair abhidrutaþ 6058005c vçkùam utpàñayàm àsa mahàviñapam aïgadaþ 6058006a devàntakàya taü vãra÷ cikùepa sahasàïgadaþ 6058006c mahàvçkùaü mahà÷àkhaü ÷akro dãptam ivà÷anim 6058007a tri÷iràs taü praciccheda ÷arair à÷ãviùopamaiþ 6058007c sa vçkùaü kçttam àlokya utpapàta tato 'ïgadaþ 6058008a sa vavarùa tato vçkùठ÷ilà÷ ca kapiku¤jaraþ 6058008c tàn praciccheda saükruddhas tri÷irà ni÷itaiþ ÷araiþ 6058009a parighàgreõa tàn vçkùàn babha¤ja ca suràntakaþ 6058009c tri÷irà÷ càïgadaü vãram abhidudràva sàyakaiþ 6058010a gajena samabhidrutya vàliputraü mahodaraþ 6058010c jaghànorasi saükruddhas tomarair vajrasaünibhaiþ 6058011a devàntaka÷ ca saükruddhaþ parigheõa tadàïgadam 6058011c upagamyàbhihatyà÷u vyapacakràma vegavàn 6058012a sa tribhir nairçta÷reùñhair yugapat samabhidrutaþ 6058012c na vivyathe mahàtejà vàliputraþ pratàpavàn 6058013a talena bhç÷am utpatya jaghànàsya mahàgajam 6058013c petatur locane tasya vinanàda sa vàraõaþ 6058014a viùàõaü càsya niùkçùya vàliputro mahàbalaþ 6058014c devàntakam abhidrutya tàóayàm àsa saüyuge 6058015a sa vihvalitasarvàïgo vàtoddhata iva drumaþ 6058015c làkùàrasasavarõaü ca susràva rudhiraü mukhàt 6058016a athà÷vàsya mahàtejàþ kçcchràd devàntako balã 6058016c àvidhya parighaü ghoram àjaghàna tadàïgadam 6058017a parighàbhihata÷ càpi vànarendràtmajas tadà 6058017c jànubhyàü patito bhåmau punar evotpapàta ha 6058018a samutpatantaü tri÷iràs tribhir à÷ãviùopamaiþ 6058018c ghorair haripateþ putraü lalàñe 'bhijaghàna ha 6058019a tato 'ïgadaü parikùiptaü tribhir nairçtapuügavaiþ 6058019c hanåmàn api vij¤àya nãla÷ càpi pratasthatuþ 6058020a tata÷ cikùepa ÷ailàgraü nãlas tri÷irase tadà 6058020c tad ràvaõasuto dhãmàn bibheda ni÷itaiþ ÷araiþ 6058021a tad bàõa÷atanirbhinnaü vidàrita÷ilàtalam 6058021c savisphuliïgaü sajvàlaü nipapàta gireþ ÷iraþ 6058022a tato jçmbhitam àlokya harùàd devàntakas tadà 6058022c parigheõàbhidudràva màrutàtmajam àhave 6058023a tam àpatantam utpatya hanåmàn màrutàtmajaþ 6058023c àjaghàna tadà mårdhni vajravegena muùñinà 6058024a sa muùñiniùpiùñavikãrõamårdhà; nirvàntadantàkùivilambijihvaþ 6058024c devàntako ràkùasaràjasånur; gatàsur urvyàü sahasà papàta 6058025a tasmin hate ràkùasayodhamukhye; mahàbale saüyati deva÷atrau 6058025c kruddhas trimårdhà ni÷itàgram ugraü; vavarùa nãlorasi bàõavarùam 6058026a sa taiþ ÷araughair abhivarùyamàõo; vibhinnagàtraþ kapisainyapàlaþ 6058026c nãlo babhåvàtha visçùñagàtro; viùñambhitas tena mahàbalena 6058027a tatas tu nãlaþ pratilabhya saüj¤àü; ÷ailaü samutpàñya savçkùaùaõóam 6058027c tataþ samutpatya bhç÷ogravego; mahodaraü tena jaghàna mårdhni 6058028a tataþ sa ÷ailàbhinipàtabhagno; mahodaras tena saha dvipena 6058028c vipothito bhåmitale gatàsuþ; papàta varjàbhihato yathàdriþ 6058029a pitçvyaü nihataü dçùñvà tri÷irà÷ càpam àdade 6058029c hanåmantaü ca saükruddho vivyàdha ni÷itaiþ ÷araiþ 6058030a hanåmàüs tu samutpatya hayàüs tri÷irasas tadà 6058030c vidadàra nakhaiþ kruddho gajendraü mçgaràó iva 6058031a atha ÷aktiü samàdàya kàlaràtrim ivàntakaþ 6058031c cikùepànilaputràya tri÷irà ràvaõàtmajaþ 6058032a divi kùiptàm ivolkàü tàü ÷aktiü kùiptàm asaügatàm 6058032c gçhãtvà hari÷àrdålo babha¤ja ca nanàda ca 6058033a tàü dçùñvà ghorasaükà÷àü ÷aktiü bhagnàü hanåmatà 6058033c prahçùñà vànaragaõà vinedur jaladà iva 6058034a tataþ khaógaü samudyamya tri÷irà ràkùasottamaþ 6058034c nicakhàna tadà roùàd vànarendrasya vakùasi 6058035a khaógaprahàràbhihato hanåmàn màrutàtmajaþ 6058035c àjaghàna trimårdhànaü talenorasi vãryavàn 6058036a sa talabhihatas tena srastahastàmbaro bhuvi 6058036c nipapàta mahàtejàs tri÷iràs tyaktacetanaþ 6058037a sa tasya patataþ khaógaü samàcchidya mahàkapiþ 6058037c nanàda girisaükà÷as tràsayan sarvanairçtàn 6058038a amçùyamàõas taü ghoùam utpapàta ni÷àcaraþ 6058038c utpatya ca hanåmantaü tàóayàm àsa muùñinà 6058039a tena muùñiprahàreõa saücukopa mahàkapiþ 6058039c kupita÷ ca nijagràha kirãñe ràkùasarùabham 6058040a sa tasya ÷ãrùàõy asinà ÷itena; kirãñajuùñàni sakuõóalàni 6058040c kruddhaþ praciccheda suto 'nilasya; tvaùñuþ sutasyeva ÷iràüsi ÷akraþ 6058041a tàny àyatàkùàõy agasaünibhàni; pradãptavai÷vànaralocanàni 6058041c petuþ ÷iràüsãndraripor dharaõyàü; jyotãüùi muktàni yathàrkamàrgàt 6058042a tasmin hate devaripau tri÷ãrùe; hanåmata ÷akraparàkrameõa 6058042c neduþ plavaügàþ pracacàla bhåmã; rakùàüsy atho dudruvire samantàt 6058043a hataü tri÷irasaü dçùñvà tathaiva ca mahodaram 6058043c hatau prekùya duràdharùau devàntakanaràntakau 6058044a cukopa paramàmarùã mahàpàr÷vo mahàbalaþ 6058044c jagràhàrciùmatãü càpi gadàü sarvàyasãü ÷ubhàm 6058045a hemapaññaparikùiptàü màüsa÷oõitalepanàm 6058045c viràjamànàü vapuùà ÷atru÷oõitara¤jitàm 6058046a tejasà saüpradãptàgràü raktamàlyavibhåùitàm 6058046c airàvatamahàpadmasàrvabhauma bhayàvahàm 6058047a gadàm àdàya saükruddho mahàpàr÷vo mahàbalaþ 6058047c harãn samabhidudràva yugàntàgnir iva jvalan 6058048a atharùayaþ samutpatya vànaro ravaõànujam 6058048c mahàpàr÷vam upàgamya tasthau tasyàgrato balã 6058049a taü purastàt sthitaü dçùñvà vànaraü parvatopamam 6058049c àjaghànorasi kruddho gadayà vajrakalpayà 6058050a sa tayàbhihatas tena gadayà vànararùabhaþ 6058050c bhinnavakùàþ samàdhåtaþ susràva rudhiraü bahu 6058051a sa saüpràpya ciràt saüj¤àm çùabho vànararùabhaþ 6058051c kruddho visphuramàõauùñho mahàpàr÷vam udaikùata 6058052a tàü gçhãtvà gadàü bhãmàm àvidhya ca punaþ punaþ 6058052c mattànãkaü mahàpàr÷vaü jaghàna raõamårdhani 6058053a sa svayà gadayà bhinno vikãrõada÷anekùaõaþ 6058053c nipapàta mahàpàr÷vo vajràhata ivàcalaþ 6058054a tasmin hate bhràtari ràvaõasya; tan nairçtànàü balam arõavàbham 6058054c tyaktàyudhaü kevalajãvitàrthaü; dudràva bhinnàrõavasaünikà÷am 6059001a svabalaü vyathitaü dçùñvà tumulaü lomaharùaõam 6059001c bhràtéü÷ ca nihatàn dçùñvà ÷akratulyaparàkramàn 6059002a pitçvyau càpi saüdç÷ya samare saüniùåditau 6059002c mahodaramahàpàr÷vau bhràtarau ràkùasarùabhau 6059003a cukopa ca mahàtejà brahmadattavaro yudhi 6059003c atikàyo 'drisaükà÷o devadànavadarpahà 6059004a sa bhàskarasahasrasya saüghàtam iva bhàsvaram 6059004c ratham àsthàya ÷akràrir abhidudràva vànaràn 6059005a sa visphàrya mahac càpaü kirãñã mçùñakuõóalaþ 6059005c nàma vi÷ràvayàm àsa nanàda ca mahàsvanam 6059006a tena siühapraõàdena nàmavi÷ràvaõena ca 6059006c jyà÷abdena ca bhãmena tràsayàm àsa vànaràn 6059007a te tasya råpam àlokya yathà viùõos trivikrame 6059007c bhayàrtà vànaràþ sarve vidravanti di÷o da÷a 6059008a te 'tikàyaü samàsàdya vànarà måóhacetasaþ 6059008c ÷araõyaü ÷araõaü jagmur lakùmaõàgrajam àhave 6059009a tato 'tikàyaü kàkutstho rathasthaü parvatopamam 6059009c dadar÷a dhanvinaü dåràd garjantaü kàlameghavat 6059010a sa taü dçùñvà mahàtmànaü ràghavas tu suvismitaþ 6059010c vànaràn sàntvayitvà tu vibhãùaõam uvàca ha 6059011a ko 'sau parvatasaükà÷o dhanuùmàn harilocanaþ 6059011c yukte hayasahasreõa vi÷àle syandane sthitaþ 6059012a ya eùa ni÷itaiþ ÷ålaiþ sutãkùõaiþ pràsatomaraiþ 6059012c arciùmadbhir vçto bhàti bhåtair iva mahe÷varaþ 6059013a kàlajihvàprakà÷àbhir ya eùo 'bhiviràjate 6059013c àvçto ratha÷aktãbhir vidyudbhir iva toyadaþ 6059014a dhanåüsi càsya sajyàni hemapçùñhàni sarva÷aþ 6059014c ÷obhayanti ratha÷reùñhaü ÷akrapàtam ivàmbaram 6059015a ka eùa rakùaþ ÷àrdålo raõabhåmiü viràjayan 6059015c abhyeti rathinàü ÷reùñho rathenàdityatejasà 6059016a dhvaja÷çïgapratiùñhena ràhuõàbhiviràjate 6059016c såryara÷miprabhair bàõair di÷o da÷a viràjayan 6059017a triõataü meghanirhràdaü hemapçùñham alaükçtam 6059017c ÷atakratudhanuþprakhyaü dhanu÷ càsya viràjate 6059018a sadhvajaþ sapatàka÷ ca sànukarùo mahàrathaþ 6059018c catuþsàdisamàyukto meghastanitanisvanaþ 6059019a viü÷atir da÷a càùñau ca tåõãraratham àsthitàþ 6059019c kàrmukàõi ca bhãmàni jyà÷ ca kà¤canapiïgalàþ 6059020a dvau ca khaógau rathagatau pàr÷vasthau pàr÷va÷obhinau 6059020c caturhastatsarucitau vyaktahastada÷àyatau 6059021a raktakaõñhaguõo dhãro mahàparvatasaünibhaþ 6059021c kàlaþ kàlamahàvaktro meghastha iva bhàskaraþ 6059022a kà¤canàïgadanaddhàbhyàü bhujàbhyàm eùa ÷obhate 6059022c ÷çïgàbhyàm iva tuïgàbhyàü himavàn parvatottamaþ 6059023a kuõóalàbhyàü tu yasyaitad bhàti vaktraü ÷ubhekùaõam 6059023c punarvasvantaragataü pårõabimbam ivaindavam 6059024a àcakùva me mahàbàho tvam enaü ràkùasottamam 6059024c yaü dçùñvà vànaràþ sarve bhayàrtà vidrutà di÷aþ 6059025a sa pçùñho ràjaputreõa ràmeõàmitatejasà 6059025c àcacakùe mahàtejà ràghavàya vibhãùaõaþ 6059026a da÷agrãvo mahàtejà ràjà vai÷ravaõànujaþ 6059026c bhãmakarmà mahotsàho ràvaõo ràkùasàdhipaþ 6059027a tasyàsãd vãryavàn putro ràvaõapratimo raõe 6059027c vçddhasevã ÷rutadharaþ sarvàstraviduùàü varaþ 6059028a a÷vapçùñhe rathe nàge khaóge dhanuùi karùaõe 6059028c bhede sàntve ca dàne ca naye mantre ca saümataþ 6059029a yasya bàhuü samà÷ritya laïkà bhavati nirbhayà 6059029c tanayaü dhànyamàlinyà atikàyam imaü viduþ 6059030a etenàràdhito brahmà tapasà bhàvitàtmanà 6059030c astràõi càpy avàptàni ripava÷ ca paràjitàþ 6059031a suràsurair avadhyatvaü dattam asmai svayambhuvà 6059031c etac ca kavacaü divyaü ratha÷ caiùo 'rkabhàskaraþ 6059032a etena ÷ata÷o devà dànavà÷ ca paràjitàþ 6059032c rakùitàni ca rakùàmi yakùà÷ càpi niùåditàþ 6059033a vajraü viùñambhitaü yena bàõair indrasya dhãmataþ 6059033c pà÷aþ salilaràjasya yuddhe pratihatas tathà 6059034a eùo 'tikàyo balavàn ràkùasànàm atharùabhaþ 6059034c ràvaõasya suto dhãmàn devadanava darpahà 6059035a tad asmin kriyatàü yatnaþ kùipraü puruùapuügava 6059035c purà vànarasainyàni kùayaü nayati sàyakaiþ 6059036a tato 'tikàyo balavàn pravi÷ya harivàhinãm 6059036c visphàrayàm àsa dhanur nanàda ca punaþ punaþ 6059037a taü bhãmavapuùaü dçùñvà rathasthaü rathinàü varam 6059037c abhipetur mahàtmàno ye pradhànàþ plavaügamàþ 6059038a kumudo dvivido maindo nãlaþ ÷arabha eva ca 6059038c pàdapair giri÷çïgai÷ ca yugapat samabhidravan 6059039a teùàü vçkùàü÷ ca ÷ailàü÷ ca ÷araiþ kà¤canabhåùaõaiþ 6059039c atikàyo mahàtejà÷ cicchedàstravidàü varaþ 6059040a tàü÷ caiva saràn sa har㤠÷araiþ sarvàyasair balã 6059040c vivyàdhàbhimukhaþ saükhye bhãmakàyo ni÷àcaraþ 6059041a te 'rdità bàõabarùeõa bhinnagàtràþ plavaügamàþ 6059041c na ÷ekur atikàyasya pratikartuü mahàraõe 6059042a tat sainyaü harivãràõàü tràsayàm àsa ràkùasaþ 6059042c mçgayåtham iva kruddho harir yauvanam àsthitaþ 6059043a sa ràùasendro harisainyamadhye; nàyudhyamànaü nijaghàna kaü cit 6059043c upetya ràmaü sadhanuþ kalàpã; sagarvitaü vàkyam idaü babhàùe 6059044a rathe sthito 'haü ÷aracàpapàõir; na pràkçtaü kaü cana yodhayàmi 6059044c yasyàsti ÷aktir vyavasàya yuktà; dadàtuü me kùipram ihàdya yuddham 6059045a tat tasya vàkyaü bruvato ni÷amya; cukopa saumitrir amitrahantà 6059045c amçùyamàõa÷ ca samutpapàta; jagràha càpaü ca tataþ smayitvà 6059046a kruddhaþ saumitrir utpatya tåõàd àkùipya sàyakam 6059046c purastàd atikàyasya vicakarùa mahad dhanuþ 6059047a pårayan sa mahãü ÷ailàn àkà÷aü sàgaraü di÷aþ 6059047c jyà÷abdo lakùmaõasyogras tràsayan rajanãcaràn 6059048a saumitre÷ càpanirghoùaü ÷rutvà pratibhayaü tadà 6059048c visiùmiye mahàtejà ràkùasendràtmajo balã 6059049a athàtikàyaþ kupito dçùñvà lakùmaõam utthitam 6059049c àdàya ni÷itaü bàõam idaü vacanam abravãt 6059050a bàlas tvam asi saumitre vikrameùv avicakùaõaþ 6059050c gaccha kiü kàlasadç÷aü màü yodhayitum icchasi 6059051a na hi madbàhusçùñànàm astràõàü himavàn api 6059051c soóhum utsahate vegam antarikùam atho mahã 6059052a sukhaprasuptaü kàlàgniü prabodhayitum icchasi 6059052c nyasya càpaü nivartasva mà pràõठjahi madgataþ 6059053a atha và tvaü pratiùñabdho na nivartitum icchasi 6059053c tiùñha pràõàn parityajya gamiùyasi yamakùayam 6059054a pa÷ya me ni÷itàn bàõàn aridarpaniùådanàn 6059054c ã÷varàyudhasaükà÷àüs taptakà¤canabhåùaõàn 6059055a eùa te sarpasaükà÷o bàõaþ pàsyati ÷oõitam 6059055c mçgaràja iva kruddho nàgaràjasya ÷oõitam 6059056a ÷rutvàtikàyasya vacaþ saroùaü; sagarvitaü saüyati ràjaputraþ 6059056c sa saücukopàtibalo bçhacchrãr; uvàca vàkyaü ca tato mahàrtham 6059057a na vàkyamàtreõa bhavàn pradhàno; na katthanàt satpuruùà bhavanti 6059057c mayi sthite dhanvini bàõapàõau; vidar÷ayasvàtmabalaü duràtman 6059058a karmaõà såcayàtmànaü na vikatthitum arhasi 6059058c pauruùeõa tu yo yuktaþ sa tu ÷åra iti smçtaþ 6059059a sarvàyudhasamàyukto dhanvã tvaü ratham àsthitaþ 6059059c ÷arair và yadi vàpy astrair dar÷ayasva paràkramam 6059060a tataþ ÷iras te ni÷itaiþ pàtayiùyàmy ahaü ÷araiþ 6059060c màrutaþ kàlasaüpakvaü vçntàt tàlaphalaü yathà 6059061a adya te màmakà bàõàs taptakà¤canabhåùaõàþ 6059061c pàsyanti rudhiraü gàtràd bàõa÷alyàntarotthitam 6059062a bàlo 'yam iti vij¤àya na màvaj¤àtum arhasi 6059062c bàlo và yadi và vçddho mçtyuü jànãhi saüyuge 6059063a lakùmaõasya vacaþ ÷rutvà hetumat paramàrthavat 6059063c atikàyaþ pracukrodha bàõaü cottamam àdade 6059064a tato vidyàdharà bhåtà devà daityà maharùayaþ 6059064c guhyakà÷ ca mahàtmànas tad yuddhaü dadç÷us tadà 6059065a tato 'tikàyaþ kupita÷ càpam àropya sàyakam 6059065c lakùmaõasya pracikùepa saükùipann iva càmbaram 6059066a tam àpatantaü ni÷itaü ÷aram à÷ãviùopamam 6059066c ardhacandreõa ciccheda lakùmaõaþ paravãrahà 6059067a taü nikçttaü ÷araü dçùñvà kçttabhogam ivoragam 6059067c atikàyo bhç÷aü kruddhaþ pa¤cabàõàn samàdade 6059068a tठ÷aràn saüpracikùepa lakùmaõàya ni÷àcaraþ 6059068c tàn apràptठ÷arais tãkùõai÷ ciccheda bharatànujaþ 6059069a sa tàü÷ chittvà ÷arais tãkùõair lakùmaõaþ paravãrahà 6059069c àdade ni÷itaü bàõaü jvalantam iva tejasà 6059070a tam àdàya dhanuþ ÷reùñhe yojayàm àsa lakùmaõaþ 6059070c vicakarùa ca vegena visasarja ca sàyakam 6059071a pårõàyatavisçùñena ÷areõànata parvaõà 6059071c lalàñe ràkùasa÷reùñham àjaghàna sa vãryavàn 6059072a sa lalàñe ÷aro magnas tasya bhãmasya rakùasaþ 6059072c dadç÷e ÷oõitenàktaþ pannagendra ivàhave 6059073a ràkùasaþ pracakampe ca lakùmaõeùu prakampitaþ 6059073c rudrabàõahataü bhãmaü yathà tripuragopuram 6059074a cintayàm àsa cà÷vasya vimç÷ya ca mahàbalaþ 6059074c sàdhu bàõanipàtena ÷vàghanãyo 'si me ripuþ 6059075a vicàryaivaü vinamyàsyaü vinamya ca bhujàv ubhau 6059075c sa rathopastham àsthàya rathena pracacàra ha 6059076a ekaü trãn pa¤ca sapteti sàyakàn ràkùasarùabhaþ 6059076c àdade saüdadhe càpi vicakarùotsasarja ca 6059077a te bàõàþ kàlasaükà÷à ràkùasendradhanu÷ cyutàþ 6059077c hemapuïkhà raviprakhyà÷ cakrur dãptam ivàmbaram 6059078a tatas tàn ràkùasotsçùñठ÷araughàn ràvaõànujaþ 6059078c asaübhràntaþ praciccheda ni÷itair bahubhiþ ÷araiþ 6059079a tठ÷aràn yudhi saüprekùya nikçttàn ràvaõàtmajaþ 6059079c cukopa trida÷endràrir jagràha ni÷itaü ÷aram 6059080a sa saüdhàya mahàtejàs taü bàõaü sahasotsçjat 6059080c tataþ saumitrim àyàntam àjaghàna stanàntare 6059081a atikàyena saumitris tàóito yudhi vakùasi 6059081c susràva rudhiraü tãvraü madaü matta iva dvipaþ 6059082a sa cakàra tadàtmànaü vi÷alyaü sahasà vibhuþ 6059082c jagràha ca ÷araü tãùõam astreõàpi samàdadhe 6059083a àgneyena tadàstreõa yojayàm àsa sàyakam 6059083c sa jajvàla tadà bàõo dhanu÷ càsya mahàtmanaþ 6059084a atikàyo 'titejasvã sauram astraü samàdade 6059084c tena bàõaü bhujaügàbhaü hemapuïkham ayojayat 6059085a tatas taü jvalitaü ghoraü lakùmaõaþ ÷aram àhitam 6059085c atikàyàya cikùepa kàladaõóam ivàntakaþ 6059086a àgneyenàbhisaüyuktaü dçùñvà bàõaü ni÷àcaraþ 6059086c utsasarja tadà bàõaü dãptaü såryàstrayojitam 6059087a tàv ubhàv ambare bàõàv anyonyam abhijaghnatuþ 6059087c tejasà saüpradãptàgrau kruddhàv iva bhujaü gamau 6059088a tàv anyonyaü vinirdahya petatur dharaõãtale 6059088c nirarciùau bhasmakçtau na bhràjete ÷arottamau 6059089a tato 'tikàyaþ saükruddhas tv astram aiùãkam utsçjat 6059089c tat praciccheda saumitrir astram aindreõa vãryavàn 6059090a aiùãkaü nihataü dçùñvà kumàro ràvaõàtmajaþ 6059090c yàmyenàstreõa saükruddho yojayàm àsa sàyakam 6059091a tatas tad astraü cikùepa lakùmaõàya ni÷àcaraþ 6059091c vàyavyena tad astraü tu nijaghàna sa lakùmaõaþ 6059092a athainaü ÷aradhàràbhir dhàràbhir iva toyadaþ 6059092c abhyavarùata saükruddho lakùmaõo ràvaõàtmajam 6059093a te 'tikàyaü samàsàdya kavace vajrabhåùite 6059093c bhagnàgra÷alyàþ sahasà petur bàõà mahãtale 6059094a tàn moghàn abhisaüprekùya lakùmaõaþ paravãrahà 6059094c abhyavarùata bàõànàü sahasreõa mahàya÷àþ 6059095a sa varùyamàõo bàõaughair atikàyo mahàbalaþ 6059095c avadhyakavacaþ saükhye ràkùaso naiva vivyathe 6059096a na ÷a÷àka rujaü kartuü yudhi tasya narottamaþ 6059096c athainam abhyupàgamya vàyur vàkyam uvàca ha 6059097a brahmadattavaro hy eùa avadhya kavacàvçtaþ 6059097c bràhmeõàstreõa bhindhy enam eùa vadhyo hi nànyathà 6059098a tataþ sa vàyor vacanaü ni÷amya; saumitrir indrapratimànavãryaþ 6059098c samàdade bàõam amoghavegaü; tad bràhmam astraü sahasà niyojya 6059099a tasmin varàstre tu niyujyamàne; saumitriõà bàõavare ÷itàgre 6059099c di÷aþ sacandràrkamahàgrahà÷ ca; nabha÷ ca tatràsa raràsa corvã 6059100a taü brahmaõo 'streõa niyujya càpe; ÷araü supuïkhaü yamadåtakalpam 6059100c saumitrir indràrisutasya tasya; sasarja bàõaü yudhi vajrakalpam 6059101a taü lakùmaõotsçùñam amoghavegaü; samàpatantaü jvalanaprakà÷am 6059101c suvarõavajrottamacitrapuïkhaü; tadàtikàyaþ samare dadar÷a 6059102a taü prekùamàõaþ sahasàtikàyo; jaghàna bàõair ni÷itair anekaiþ 6059102c sa sàyakas tasya suparõavegas; tadàtivegena jagàma pàr÷vam 6059103a tam àgataü prekùya tadàtikàyo; bàõaü pradãptàntakakàlakalpam 6059103c jaghàna ÷aktyçùñigadàkuñhàraiþ; ÷ålair halai÷ càpy avipannaceùñaþ 6059104a tàny àyudhàny adbhutavigrahàõi; moghàni kçtvà sa ÷aro 'gnidãptaþ 6059104c prasahya tasyaiva kirãñajuùñaü; tadàtikàyasya ÷iro jahàra 6059105a tac chiraþ sa÷iras tràõaü lakùmaõeùuprapãóitam 6059105c papàta sahasà bhåmau ÷çïgaü himavato yathà 6059106a praharùayuktà bahavas tu vànarà; prabuddhapadmapratimànanàs tadà 6059106c apåjaya§l lakùmaõam iùñabhàginaü; hate ripau bhãmabale duràsade 6060001a tato hatàn ràkùasapuügavàüs tàn; devàntakàditri÷iro 'tikàyàn 6060001c rakùogaõàs tatra hatàva÷iùñàs; te ràvaõàya tvaritaü ÷a÷aüsuþ 6060002a tato hatàüs tàn sahasà ni÷amya; ràjà mumohà÷rupariplutàkùaþ 6060002c putrakùayaü bhràtçvadhaü ca ghoraü; vicintya ràjà vipulaü pradadhyau 6060003a tatas tu ràjànam udãkùya dãnaü; ÷okàrõave saüparipupluvànam 6060003c atharùabho ràkùasaràjasånur; athendrajid vàkyam idaü babhàùe 6060004a na tàta mohaü pratigantum arhasi; yatrendrajij jãvati ràkùasendra 6060004c nendràribàõàbhihato hi ka÷ cit; pràõàn samarthaþ samare 'bhidhartum 6060005a pa÷yàdya ràmaü sahalakùmaõena; madbàõanirbhinnavikãrõadeham 6060005c gatàyuùaü bhåmitale ÷ayànaü; ÷araiþ ÷itair àcitasarvagàtram 6060006a imàü pratij¤àü ÷çõu ÷akra÷atroþ; suni÷citàü pauruùadaivayuktàm 6060006c adyaiva ràmaü sahalakùmaõena; saütàpayiùyàmi ÷arair amoghaiþ 6060007a adyendravaivasvataviùõumitra; sàdhyà÷vivai÷vànaracandrasåryàþ 6060007c drakùyanti me vikramam aprameyaü; viùõor ivograü baliyaj¤avàñe 6060008a sa evam uktvà trida÷endra÷atrur; àpçcchya ràjànam adãnasattvaþ 6060008c samàrurohànilatulyavegaü; rathaü khara÷reùñhasamàdhiyuktam 6060009a samàsthàya mahàtejà rathaü harirathopamam 6060009c jagàma sahasà tatra yatra yuddham ariüdama 6060010a taü prasthitaü mahàtmànam anujagmur mahàbalàþ 6060010c saüharùamàõà bahavo dhanuþpravarapàõayaþ 6060011a gajaskandhagatàþ ke cit ke cit paramavàjibhiþ 6060011c pràsamudgaranistriü÷a para÷vadhagadàdharàþ 6060012a sa ÷aïkhaninadair bhãmair bherãõàü ca mahàsvanaiþ 6060012c jagàma trida÷endràriþ ståyamàno ni÷àcaraiþ 6060013a sa ÷aïkha÷a÷ivarõena chatreõa ripusàdanaþ 6060013c raràja paripårõena nabha÷ candramasà yathà 6060014a avãjyata tato vãro haimair hemavibhåùitaiþ 6060014c càrucàmaramukhyai÷ ca mukhyaþ sarvadhanuùmatàm 6060015a tatas tv indrajità laïkà såryapratimatejasà 6060015c raràjàprativãryeõa dyaur ivàrkeõa bhàsvatà 6060016a sa tu dçùñvà viniryàntaü balena mahatà vçtam 6060016c ràkùasàdhipatiþ ÷rãmàn ràvaõaþ putram abravãt 6060017a tvam apratirathaþ putra jitas te yudhi vàsavaþ 6060017c kiü punar mànuùaü dhçùyaü na vadhiùyasi ràghavam 6060018a tathokto ràkùasendreõa pratigçhya mahà÷iùaþ 6060018c rathenà÷vayujà vãraþ ÷ãghraü gatvà nikumbhilàm 6060019a sa saüpràpya mahàtejà yuddhabhåmim ariüdamaþ 6060019c sthàpayàm àsa rakùàüsi rathaü prati samantataþ 6060020a tatas tu hutabhoktàraü hutabhuk sadç÷aprabhaþ 6060020c juhuve ràkùasa÷reùñho mantravad vidhivat tadà 6060021a sa havirjàlasaüskàrair màlyagandhapuraskçtaiþ 6060021c juhuve pàvakaü tatra ràkùasendraþ pratàpavàn 6060022a ÷astràõi ÷arapatràõi samidho 'tha vibhãtakaþ 6060022c lohitàni ca vàsàüsi sruvaü kàrùõàyasaü tathà 6060023a sa tatràgniü samàstãrya ÷arapatraiþ satomaraiþ 6060023c chàgasya sarvakçùõasya galaü jagràha jãvataþ 6060024a sakçd eva samiddhasya vidhåmasya mahàrciùaþ 6060024c babhåvus tàni liïgàni vijayaü yàny adar÷ayan 6060025a pradakùiõàvarta÷ikhas taptakà¤canasaünibhaþ 6060025c havis tat pratijagràha pàvakaþ svayam utthitaþ 6060026a so 'stram àhàrayàm àsa bràhmam astravidàü varaþ 6060026c dhanu÷ càtmarathaü caiva sarvaü tatràbhyamantrayat 6060027a tasminn àhåyamàne 'stre håyamàne ca pàvake 6060027c sàrkagrahendu nakùatraü vitatràsa nabhastalam 6060028a sa pàvakaü pàvakadãptatejà; hutvà mahendrapratimaprabhàvaþ 6060028c sacàpabàõàsirathà÷vasåtaþ; khe 'ntardadha àtmànam acintyaråpaþ 6060029a sa sainyam utsçjya sametya tårõaü; mahàraõe vànaravàhinãùu 6060029c adç÷yamànaþ ÷arajàlam ugraü; vavarùa nãlàmbudharo yathàmbu 6060030a te ÷akrajidbàõavi÷ãrõadehà; màyàhatà visvaram unnadantaþ 6060030c raõe nipetur harayo 'drikalpà; yathendravajràbhihatà nagendràþ 6060031a te kevalaü saüdadç÷uþ ÷itàgràn; bàõàn raõe vànaravàhinãùu 6060031c màyà nigåóhaü ca surendra÷atruü; na càtra taü ràkùasam abhyapa÷yan 6060032a tataþ sa rakùo'dhipatir mahàtmà; sarvà di÷o bàõagaõaiþ ÷itàgraiþ 6060032c pracchàdayàm àsa raviprakà÷air; viùàdayàm àsa ca vànarendràn 6060033a sa ÷ålanistriü÷a para÷vadhàni; vyàvidhya dãptànalasaünibhàni 6060033c savisphuliïgojjvalapàvakàni; vavarùa tãvraü plavagendrasainye 6060034a tato jvalanasaükà÷aiþ ÷itair vànarayåthapàþ 6060034c tàóitàþ ÷akrajidbàõaiþ praphullà iva kiü÷ukàþ 6060035a anyonyam abhisarpanto ninadanta÷ ca visvaram 6060035c ràkùasendràstranirbhinnà nipetur vànararùabhàþ 6060036a udãkùamàõà gaganaü ke cin netreùu tàóitàþ 6060036c ÷arair vivi÷ur anyonyaü petu÷ ca jagatãtale 6060037a hanåmantaü ca sugrãvam aïgadaü gandhamàdanam 6060037c jàmbavantaü suùeõaü ca vegadar÷inam eva ca 6060038a maindaü ca dvividaü nãlaü gavàkùaü gajagomukhau 6060038c kesariü harilomànaü vidyuddaüùñraü ca vànaram 6060039a såryànanaü jyotimukhaü tathà dadhimukhaü harim 6060039c pàvakàkùaü nalaü caiva kumudaü caiva vànaram 6060040a pràsaiþ ÷ålaiþ ÷itair bàõair indrajinmantrasaühitaiþ 6060040c vivyàdha hari÷àrdålàn sarvàüs tàn ràkùasottamaþ 6060041a sa vai gadàbhir hariyåthamukhyàn; nirbhidya bàõais tapanãyapuïkhaiþ 6060041c vavarùa ràmaü ÷aravçùñijàlaiþ; salakùmaõaü bhàskarara÷mikalpaiþ 6060042a sa bàõavarùair abhivarùyamàõo; dhàrànipàtàn iva tàn vicintya 6060042c samãkùamàõaþ paramàdbhuta÷rã; ràmas tadà lakùmaõam ity uvàca 6060043a asau punar lakùmaõa ràkùasendro; brahmàstram à÷ritya surendra÷atruþ 6060043c nipàtayitvà harisainyam ugram; asmठ÷arair ardayati prasaktam 6060044a svayambhuvà dattavaro mahàtmà; kham àsthito 'ntarhitabhãmakàyaþ 6060044c kathaü nu ÷akyo yudhi naùñadeho; nihantum adyendrajid udyatàstraþ 6060045a manye svayambhår bhagavàn acintyo; yasyaitad astraü prabhava÷ ca yo 'sya 6060045c bàõàvapàtàüs tvam ihàdya dhãman; mayà sahàvyagramanàþ sahasva 6060046a pracchàdayaty eùa hi ràkùasendraþ; sarvà di÷aþ sàyakavçùñijàlaiþ 6060046c etac ca sarvaü patitàgryavãraü; na bhràjate vànararàjasainyam 6060047a àvàü tu dçùñvà patitau visaüj¤au; nivçttayuddhau hataroùaharùau 6060047c dhruvaü pravekùyaty amaràrivàsaü; asau samàdàya raõàgralakùmãm 6060048a tatas tu tàv indrajid astrajàlair; babhåvatus tatra tadà vi÷astau 6060048c sa càpi tau tatra viùàdayitvà; nanàda harùàd yudhi ràkùasendraþ 6060049a sa tat tadà vànararàjasainyaü; ràmaü ca saükhye sahalakùmaõena 6060049c viùàdayitvà sahasà vive÷a; purãü da÷agrãvabhujàbhiguptàm 6061001a tayos tadà sàditayo raõàgre; mumoha sainyaü hariyåthapànàm 6061001c sugrãvanãlàïgadajàmbavanto; na càpi kiü cit pratipedire te 6061002a tato viùaõõaü samavekùya sainyaü; vibhãùaõo buddhimatàü variùñhaþ 6061002c uvàca ÷àkhàmçgaràjavãràn; à÷vàsayann apratimair vacobhiþ 6061003a mà bhaiùña nàsty atra viùàdakàlo; yad àryaputràv ava÷au viùaõõau 6061003c svayambhuvo vàkyam athodvahantau; yat sàditàv indrajidastrajàlaiþ 6061004a tasmai tu dattaü paramàstram etat; svayambhuvà bràhmam amoghavegam 6061004c tan mànayantau yadi ràjaputrau; nipàtitau ko 'tra viùàdakàlaþ 6061005a bràhmam astraü tadà dhãmàn mànayitvà tu màrutiþ 6061005c vibhãùaõavacaþ ÷rutvà hanåmàüs tam athàbravãt 6061006a etasmin nihate sainye vànaràõàü tarasvinàm 6061006c yo yo dhàrayate pràõàüs taü tam à÷vàsayàvahe 6061007a tàv ubhau yugapad vãrau hanåmad ràkùasottamau 6061007c ulkàhastau tadà ràtrau raõa÷ãrùe viceratuþ 6061008a chinnalàïgålahastorupàdàïguli ÷iro dharaiþ 6061008c sravadbhiþ kùatajaü gàtraiþ prasravadbhiþ samantataþ 6061009a patitaiþ parvatàkàrair vànarair abhisaükulàm 6061009c ÷astrai÷ ca patitair dãptair dadç÷àte vasuüdharàm 6061010a sugrãvam aïgadaü nãlaü ÷arabhaü gandhamàdanam 6061010c jàmbavantaü suùeõaü ca vegadar÷anam àhukam 6061011a maindaü nalaü jyotimukhaü dvividaü panasaü tathà 6061011c vibhãùaõo hanåmàü÷ ca dadç÷àte hatàn raõe 6061012a saptaùaùñir hatàþ koñyo vànaràõàü tarasvinàm 6061012c ahnaþ pa¤cama÷eùeõa vallabhena svayambhuvaþ 6061013a sàgaraughanibhaü bhãmaü dçùñvà bàõàrditaü balam 6061013c màrgate jàmbavantaü sma hanåmàn savibhãùaõaþ 6061014a svabhàvajarayà yuktaü vçddhaü ÷ara÷atai÷ citam 6061014c prajàpatisutaü vãraü ÷àmyantam iva pàvakam 6061015a dçùñvà tam upasaügamya paulastyo vàkyam abravãt 6061015c kaccid àrya÷arais tãrùõair na pràõà dhvaüsitàs tava 6061016a vibhãùaõavacaþ ÷rutvà jàmbavàn çkùapuügavaþ 6061016c kçcchràd abhyudgiran vàkyam idaü vacanam abravãt 6061017a nairçtendramahàvãryasvareõa tvàbhilakùaye 6061017c pãóyamànaþ ÷itair bàõair na tvàü pa÷yàmi cakùuùà 6061018a a¤janà suprajà yena màtari÷và ca nairçta 6061018c hanåmàn vànara÷reùñhaþ pràõàn dhàrayate kva cit 6061019a ÷rutvà jàmbavato vàkyam uvàcedaü vibhãùaõaþ 6061019c àryaputràv atikramya kasmàt pçcchasi màrutim 6061020a naiva ràjani sugrãve nàïgade nàpi ràghave 6061020c àrya saüdar÷itaþ sneho yathà vàyusute paraþ 6061021a vibhãùaõavacaþ ÷rutvà jàmbavàn vàkyam abravãt 6061021c ÷çõu nairçta÷àrdåla yasmàt pçcchàmi màrutim 6061022a tasmi¤ jãvati vãre tu hatam apy ahataü balam 6061022c hanåmaty ujjhitapràõe jãvanto 'pi vayaü hatàþ 6061023a dhriyate màrutis tàta màrutapratimo yadi 6061023c vai÷vànarasamo vãrye jãvità÷à tato bhavet 6061024a tato vçddham upàgamya niyamenàbhyavàdayat 6061024c gçhya jàmbavataþ pàdau hanåmàn màrutàtmajaþ 6061025a ÷rutvà hanumato vàkyaü tathàpi vyathitendriyaþ 6061025c punarjàtam ivàtmànaü sa mene çkùapuügavaþ 6061026a tato 'bravãn mahàtejà hanåmantaü sa jàmbavàn 6061026c àgaccha hari÷àrdålavànaràüs tràtum arhasi 6061027a nànyo vikramaparyàptas tvam eùàü paramaþ sakhà 6061027c tvatparàkramakàlo 'yaü nànyaü pa÷yàmi ka¤ cana 6061028a çkùavànaravãràõàm anãkàni praharùaya 6061028c vi÷alyau kuru càpy etau sàditau ràmalakùmaõau 6061029a gatvà paramam adhvànam upary upari sàgaram 6061029c himavantaü naga÷reùñhaü hanåman gantum arhasi 6061030a tataþ kà¤canam atyugram çùabhaü parvatottamam 6061030c kailàsa÷ikharaü càpi drakùyasy ariniùådana 6061031a tayoþ ÷ikharayor madhye pradãptam atulaprabham 6061031c sarvauùadhiyutaü vãra drakùyasy auùadhiparvatam 6061032a tasya vànara÷àrdålacatasro mårdhni saübhavàþ 6061032c drakùyasy oùadhayo dãptà dãpayantyo di÷o da÷a 6061033a mçtasaüjãvanãü caiva vi÷alyakaraõãm api 6061033c sauvarõakaraõãü caiva saüdhànãü ca mahauùadhãm 6061034a tàþ sarvà hanuman gçhya kùipram àgantum arhasi 6061034c à÷vàsaya harãn pràõair yojya gandhavahàtmajaþ 6061035a ÷rutvà jàmbavato vàkyaü hanåmàn haripuügavaþ 6061035c àpåryata baloddharùais toyavegair ivàrõavaþ 6061036a sa parvatatañàgrasthaþ pãóayan parvatottaram 6061036c hanåmàn dç÷yate vãro dvitãya iva parvataþ 6061037a haripàdavinirbhinno niùasàda sa parvataþ 6061037c na ÷a÷àka tadàtmànaü soóhuü bhç÷anipãóitaþ 6061038a tasya petur nagà bhåmau harivegàc ca jajvaluþ 6061038c ÷çïgàõi ca vyakãryanta pãóitasya hanåmatà 6061039a tasmin saüpãóyamàne tu bhagnadruma÷ilàtale 6061039c na ÷ekur vànaràþ sthàtuü ghårõamàne nagottame 6061040a sa ghårõitamahàdvàrà prabhagnagçhagopurà 6061040c laïkà tràsàkulà ràtrau prançttevàbhavat tadà 6061041a pçthivãdharasaükà÷o nipãóya dharaõãdharam 6061041c pçthivãü kùobhayàm àsa sàrõavàü màrutàtmajaþ 6061042a padbhyàü tu ÷ailam àpãóya vaóavàmukhavan mukham 6061042c vivçtyograü nanàdoccais tràsayann iva ràkùasàn 6061043a tasya nànadyamànasya ÷rutvà ninadam adbhutam 6061043c laïkàsthà ràkùasàþ sarve na ÷ekuþ spandituü bhayàt 6061044a namaskçtvàtha ràmàya màrutir bhãmavikramaþ 6061044c ràghavàrthe paraü karma samaihata paraütapaþ 6061045a sa puccham udyamya bhujaügakalpaü; vinamya pçùñhaü ÷ravaõe niku¤cya 6061045c vivçtya vaktraü vaóavàmukhàbham; àpupluve vyomni sa caõóavegaþ 6061046a sa vçkùaùaõóàüs tarasà jahàra; ÷ailठ÷ilàþ pràkçtavànaràü÷ ca 6061046c bàhåruvegoddhatasaüpraõunnàs; te kùãõavegàþ salile nipetuþ 6061047a sa tau prasàryoragabhogakalpau; bhujau bhujaügàrinikà÷avãryaþ 6061047c jagàma meruü nagaràjam agryaü; di÷aþ prakarùann iva vàyusånuþ 6061048a sa sàgaraü ghårõitavãcimàlaü; tadà bhç÷aü bhràmitasarvasattvam 6061048c samãkùamàõaþ sahasà jagàma; cakraü yathà viùõukaràgramuktam 6061049a sa parvatàn vçkùagaõàn saràüsi; nadãs tañàkàni purottamàni 6061049c sphãtà¤janàüs tàn api saüprapa÷ya¤; jagàma vegàt pitçtulyavegaþ 6061050a àdityapatham à÷ritya jagàma sa gata÷ramaþ 6061050c sa dadar÷a hari÷reùñho himavantaü nagottamam 6061051a nànàprasravaõopetaü bahukaüdaranirjharam 6061051c ÷vetàbhracayasaükà÷aiþ ÷ikharai÷ càrudar÷anaiþ 6061052a sa taü samàsàdya mahànagendram; atipravçddhottamaghora÷çïgam 6061052c dadar÷a puõyàni mahà÷ramàõi; surarùisaüghottamasevitàni 6061053a sa brahmako÷aü rajatàlayaü ca; ÷akràlayaü rudra÷arapramokùam 6061053c hayànanaü brahma÷ira÷ ca dãptaü; dadar÷a vaivasvata kiükaràü÷ ca 6061054a vajràlayaü vai÷varaõàlayaü ca; såryaprabhaü såryanibandhanaü ca 6061054c brahmàsanaü ÷aükarakàrmukaü ca; dadar÷a nàbhiü ca vasuüdharàyàþ 6061055a kailàsam agryaü himavacchilàü ca; tatharùabhaü kà¤cana÷ailam agryam 6061055c sa dãptasarvauùadhisaüpradãptaü; dadar÷a sarvauùadhiparvatendram 6061056a sa taü samãkùyànalara÷midãptaü; visiùmiye vàsavadåtasånuþ 6061056c àplutya taü cauùadhiparvatendraü; tatrauùadhãnàü vicayaü cakàra 6061057a sa yojanasahasràõi samatãtya mahàkapiþ 6061057c divyauùadhidharaü ÷ailaü vyacaran màrutàtmajaþ 6061058a mahauùadhyas tu tàþ sarvàs tasmin parvatasattame 6061058c vij¤àyàrthinam àyàntaü tato jagmur adar÷anam 6061059a sa tà mahàtmà hanumàn apa÷yaü÷; cukopa kopàc ca bhç÷aü nanàda 6061059c amçùyamàõo 'gninikà÷acakùur; mahãdharendraü tam uvàca vàkyam 6061060a kim etad evaü suvini÷citaü te; yad ràghave nàsi kçtànukampaþ 6061060c pa÷yàdya madbàhubalàbhibhåto; vikãrõam àtmànam atho nagendra 6061061a sa tasya ÷çïgaü sanagaü sanàgaü; sakà¤canaü dhàtusahasrajuùñam 6061061c vikãrõakåñaü calitàgrasànuü; pragçhya vegàt sahasonmamàtha 6061062a sa taü samutpàñya kham utpapàta; vitràsya lokàn sasuràn surendràn 6061062c saüståyamànaþ khacarair anekair; jagàma vegàd garuóogravãryaþ 6061063a sa bhàskaràdhvànam anuprapannas; tad bhàskaràbhaü ÷ikharaü pragçhya 6061063c babhau tadà bhàskarasaünikà÷o; raveþ samãpe pratibhàskaràbhaþ 6061064a sa tena ÷ailena bhç÷aü raràja; ÷ailopamo gandhavahàtmajas tu 6061064c sahasradhàreõa sapàvakena; cakreõa khe viùõur ivoddhçtena 6061065a taü vànaràþ prekùya tadà vineduþ; sa tàn api prekùya mudà nanàda 6061065c teùàü samudghuùñaravaü ni÷amya; laïkàlayà bhãmataraü vineduþ 6061066a tato mahàtmà nipapàta tasmi¤; ÷ailottame vànarasainyamadhye 6061066c haryuttamebhyaþ ÷irasàbhivàdya; vibhãùaõaü tatra ca sasvaje saþ 6061067a tàv apy ubhau mànuùaràjaputrau; taü gandham àghràya mahauùadhãnàm 6061067c babhåvatus tatra tadà vi÷alyàv; uttasthur anye ca haripravãràþ 6061068a tato harir gandhavahàtmajas tu; tam oùadhã÷ailam udagravãryaþ 6061068c ninàya vegàd dhimavantam eva; puna÷ ca ràmeõa samàjagàma 6062001a tato 'bravãn mahàtejàþ sugrãvo vànaràdhipaþ 6062001c arthyaü vijàpayaü÷ càpi hanåmantaü mahàbalam 6062002a yato hataþ kumbhakarõaþ kumàrà÷ ca niùåditàþ 6062002c nedànãim upanirhàraü ràvaõo dàtum arhati 6062003a ye ye mahàbalàþ santi laghava÷ ca plavaügamàþ 6062003c laïkàm abhyutpatantv à÷u gçhyolkàþ plavagarùabhàþ 6062004a tato 'staü gata àditye raudre tasmin ni÷àmukhe 6062004c laïkàm abhimukhàþ solkà jagmus te plavagarùabhàþ 6062005a ulkàhastair harigaõaiþ sarvataþ samabhidrutàþ 6062005c àrakùasthà viråpàkùàþ sahasà vipradudruvuþ 6062006a gopuràñña pratolãùu caryàsu vividhàsu ca 6062006c pràsàdeùu ca saühçùñàþ sasçjus te hutà÷anam 6062007a teùàü gçhasahasràõi dadàha hutabhuk tadà 6062007c àvàsàn ràkùasànàü ca sarveùàü gçhamedhinàm 6062008a hemacitratanutràõàü sragdàmàmbaradhàriõàm 6062008c sãdhupànacalàkùàõàü madavihvalagàminàm 6062009a kàntàlambitavastràõàü ÷atrusaüjàtamanyunàm 6062009c gadà÷ålàsi hastànàü khàdatàü pibatàm api 6062010a ÷ayaneùu mahàrheùu prasuptànàü priyaiþ saha 6062010c trastànàü gacchatàü tårõaü putràn àdàya sarvataþ 6062011a teùàü gçhasahasràõi tadà laïkànivàsinàm 6062011c adahat pàvakas tatra jajvàla ca punaþ punaþ 6062012a sàravanti mahàrhàõi gambhãraguõavanti ca 6062012c hemacandràrdhacandràõi candra÷àlonnatàni ca 6062013a ratnacitragavàkùàõi sàdhiùñhànàni sarva÷aþ 6062013c maõividrumacitràõi spç÷antãva ca bhàskaram 6062014a krau¤cabarhiõavãõànàü bhåùaõànàü ca nisvanaiþ 6062014c nàditàny acalàbhàni ve÷màny agnir dadàha saþ 6062015a jvalanena parãtàni toraõàni cakà÷ire 6062015c vidyudbhir iva naddhàni meghajàlàni gharmage 6062016a vimàneùu prasuptà÷ ca dahyamànà varàïganàþ 6062016c tyaktàbharaõasaüyogà hàhety uccair vicukru÷aþ 6062017a tatra càgniparãtàni nipetur bhavanàny api 6062017c vajrivajrahatànãva ÷ikharàõi mahàgireþ 6062018a tàni nirdahyamànàni dårataþ pracakà÷ire 6062018c himavacchikharàõãva dãptauùadhivanàni ca 6062019a harmyàgrair dahyamànai÷ ca jvàlàprajvalitair api 6062019c ràtrau sà dç÷yate laïkà puùpitair iva kiü÷ukaiþ 6062020a hastyadhyakùair gajair muktair muktai÷ ca turagair api 6062020c babhåva laïkà lokànte bhràntagràha ivàrõavaþ 6062021a a÷vaü muktaü gajo dçùñvà kaccid bhãto 'pasarpati 6062021c bhãto bhãtaü gajaü dçùñvà kva cid a÷vo nivartate 6062022a sà babhåva muhårtena haribhir dãpità purã 6062022c lokasyàsya kùaye ghore pradãpteva vasuüdharà 6062023a nàrã janasya dhåmena vyàptasyoccair vineduùaþ 6062023c svano jvalanataptasya ÷u÷ruve da÷ayojanam 6062024a pradagdhakàyàn aparàn ràkùasàn nirgatàn bahiþ 6062024c sahasàbhyutpatanti sma harayo 'tha yuyutsavaþ 6062025a udghuùñaü vànaràõàü ca ràkùasànàü ca nisvanaþ 6062025c di÷o da÷a samudraü ca pçthivãü cànvanàdayat 6062026a vi÷alyau tu mahàtmànau tàv ubhau ràmalakùmaõau 6062026c asaübhràntau jagçhatus tàv ubhau dhanuùã vare 6062027a tato visphàrayàõasya ràmasya dhanur uttamam 6062027c babhåva tumulaþ ÷abdo ràkùasànàü bhayàvahaþ 6062028a a÷obhata tadà ràmo dhanur visphàrayan mahat 6062028c bhagavàn iva saükruddho bhavo vedamayaü dhanuþ 6062029a vànarodghuùñaghoùa÷ ca ràkùasànàü ca nisvanaþ 6062029c jyà÷abda÷ càpi ràmasya trayaü vyàpa di÷o da÷a 6062030a tasya kàrmukamuktai÷ ca ÷arais tatpuragopuram 6062030c kailàsa÷çïgapratimaü vikãrõam apatad bhuvi 6062031a tato ràma÷aràn dçùñvà vimàneùu gçheùu ca 6062031c saünàho ràkùasendràõàü tumulaþ samapadyata 6062032a teùàü saünahyamànànàü siühanàdaü ca kurvatàm 6062032c ÷arvarã ràkùasendràõàü raudrãva samapadyata 6062033a àdiùñà vànarendràs te sugrãveõa mahàtmanà 6062033c àsannà dvàram àsàdya yudhyadhvaü plavagarùabhàþ 6062034a ya÷ ca vo vitathaü kuryàt tatra tatra vyavasthitaþ 6062034c sa hantavyo 'bhisaüplutya ràja÷àsanadåùakaþ 6062035a teùu vànaramukhyeùu dãptolkojjvalapàõiùu 6062035c sthiteùu dvàram àsàdya ràvaõaü manyur àvi÷at 6062036a tasya jçmbhitavikùepàd vyàmi÷rà vai di÷o da÷a 6062036c råpavàn iva rudrasya manyur gàtreùv adç÷yata 6062037a sa nikumbhaü ca kumbhaü ca kumbhakarõàtmajàv ubhau 6062037c preùayàm àsa saükruddho ràkùasair bahubhiþ saha 6062038a ÷a÷àsa caiva tàn sarvàn ràkùasàn ràkùase÷varaþ 6062038c ràkùasà gacchatàtraiva siühanàdaü ca nàdayan 6062039a tatas tu coditàs tena ràkùasà jvalitàyudhàþ 6062039c laïkàyà niryayur vãràþ praõadantaþ punaþ punaþ 6062040a bhãmà÷varathamàtaügaü nànàpatti samàkulam 6062040c dãpta÷ålagadàkhaógapràsatomarakàrmukam 6062041a tad ràkùasabalaü ghoraü bhãmavikramapauruùam 6062041c dadç÷e jvalitapràsaü kiïkiõã÷atanàditam 6062042a hemajàlàcitabhujaü vyàveùñitapara÷vadham 6062042c vyàghårõitamahà÷astraü bàõasaüsaktakàrmukam 6062043a gandhamàlyamadhåtsekasaümodita mahànilam 6062043c ghoraü ÷årajanàkãrõaü mahàmbudharanisvanam 6062044a taü dçùñvà balam àyàntaü ràkùasànàü sudàruõam 6062044c saücacàla plavaügànàü balam uccair nanàda ca 6062045a javenàplutya ca punas tad ràkùasabalaü mahat 6062045c abhyayàt pratyaribalaü pataüga iva pàvakam 6062046a teùàü bhujaparàmar÷avyàmçùñaparighà÷ani 6062046c ràkùasànàü balaü ÷reùñhaü bhåyastaram a÷obhata 6062047a tathaivàpy apare teùàü kapãnàm asibhiþ ÷itaiþ 6062047c pravãràn abhito jaghnur ghoraråpà ni÷àcaràþ 6062048a ghnantam anyaü jaghànànyaþ pàtayantam apàtayat 6062048c garhamàõaü jagarhànye da÷antam apare 'da÷at 6062049a dehãty anye dadàty anyo dadàmãty aparaþ punaþ 6062049c kiü kle÷ayasi tiùñheti tatrànyonyaü babhàùire 6062050a samudyatamahàpràsaü muùñi÷ålàsisaükulam 6062050c pràvartata mahàraudraü yuddhaü vànararakùasàm 6062051a vànaràn da÷a sapteti ràkùasà abhyapàtayan 6062051c ràkùasàn da÷asapteti vànarà jaghnur àhave 6062052a visrastake÷arasanaü vimuktakavacadhvajam 6062052c balaü ràkùasam àlambya vànaràþ paryavàrayan 6063001a pravçtte saükule tasmin ghore vãrajanakùaye 6063001c aïgadaþ kampanaü vãram àsasàda raõotsukaþ 6063002a àhåya so 'ïgadaü kopàt tàóayàm àsa vegitaþ 6063002c gadayà kampanaþ pårvaü sa cacàla bhç÷àhataþ 6063003a sa saüj¤àü pràpya tejasvã cikùepa ÷ikharaü gireþ 6063003c ardita÷ ca prahàreõa kampanaþ patito bhuvi 6063004a hatapravãrà vyathità ràkùasendracamås tadà 6063004c jagàmàbhimukhã sà tu kumbhakarõasuto yataþ 6063004e àpatantãü ca vegena kumbhas tàü sàntvayac camåm 6063005a sa dhanur dhanvinàü ÷reùñhaþ pragçhya susamàhitaþ 6063005c mumocà÷ãviùaprakhyठ÷aràn dehavidàraõàn 6063006a tasya tac chu÷ubhe bhåyaþ sa÷araü dhanur uttamam 6063006c vidyudairàvatàrciùmad dvitãyendradhanur yathà 6063007a àkarõakçùñamuktena jaghàna dvividaü tadà 6063007c tena hàñakapuïkhena patriõà patravàsasà 6063008a sahasàbhihatas tena vipramuktapadaþ sphuran 6063008c nipapàtàdrikåñàbho vihvalaþ plavagottamaþ 6063009a maindas tu bhràtaraü dçùñvà bhagnaü tatra mahàhave 6063009c abhidudràva vegena pragçhya mahatãü ÷ilàm 6063010a tàü ÷ilàü tu pracikùepa ràkùasàya mahàbalaþ 6063010c bibheda tàü ÷ilàü kumbhaþ prasannaiþ pa¤cabhiþ ÷araiþ 6063011a saüdhàya cànyaü sumukhaü ÷aram à÷ãviùopamam 6063011c àjaghàna mahàtejà vakùasi dvividàgrajam 6063012a sa tu tena prahàreõa maindo vànarayåthapaþ 6063012c marmaõy abhihatas tena papàta bhuvi mårchitaþ 6063013a aïgado màtulau dçùñvà patitau tau mahàbalau 6063013c abhidudràva vegena kumbham udyatakàrmukam 6063014a tam àpatantaü vivyàdha kumbhaþ pa¤cabhir àyasaiþ 6063014c tribhi÷ cànyaiþ ÷itair bàõair màtaügam iva tomaraiþ 6063015a so 'ïgadaü vividhair bàõaiþ kumbho vivyàdha vãryavàn 6063015c akuõñhadhàrair ni÷itais tãkùõaiþ kanakabhåùaõaiþ 6063016a aïgadaþ pratividdhàïgo vàliputro na kampate 6063016c ÷ilàpàdapavarùàõi tasya mårdhni vavarùa ha 6063017a sa praciccheda tàn sarvàn bibheda ca punaþ ÷ilàþ 6063017c kumbhakarõàtmajaþ ÷rãmàn vàliputrasamãritàn 6063018a àpatantaü ca saüprekùya kumbho vànarayåthapam 6063018c bhruvor vivyàdha bàõàbhyàm ulkàbhyàm iva ku¤jaram 6063019a aïgadaþ pàõinà netre pidhàya rudhirokùite 6063019c sàlam àsannam ekena parijagràha pàõinà 6063020a tam indraketupratimaü vçkùaü mandarasaünibham 6063020c samutsçjantaü vegena pa÷yatàü sarvarakùasàm 6063021a sa ciccheda ÷itair bàõaiþ saptabhiþ kàyabhedanaiþ 6063021c aïgado vivyathe 'bhãkùõaü sasàda ca mumoha ca 6063022a aïgadaü vyathitaü dçùñvà sãdantam iva sàgare 6063022c duràsadaü hari÷reùñhà ràghavàya nyavedayan 6063023a ràmas tu vyathitaü ÷rutvà vàliputraü mahàhave 6063023c vyàdide÷a hari÷reùñhठjàmbavatpramukhàüs tataþ 6063024a te tu vànara÷àrdålàþ ÷rutvà ràmasya ÷àsanam 6063024c abhipetuþ susaükruddhàþ kumbham udyatakàrmukam 6063025a tato druma÷ilàhastàþ kopasaüraktalocanàþ 6063025c rirakùiùanto 'bhyapatann aïgadaü vànararùabhàþ 6063026a jàmbavàü÷ ca suùeõa÷ ca vegadar÷ã ca vànaraþ 6063026c kumbhakarõàtmajaü vãraü kruddhàþ samabhidudruvuþ 6063027a samãkùyàtatatas tàüs tu vànarendràn mahàbalàn 6063027c àvavàra ÷araugheõa nageneva jalà÷ayam 6063028a tasya bàõacayaü pràpya na ÷oker ativartitum 6063028c vànarendrà mahàtmàno velàm iva mahodadhiþ 6063029a tàüs tu dçùñvà harigaõठ÷aravçùñibhir arditàn 6063029c aïgadaü pçùñhataþ kçtvà bhràtçjaü plavage÷varaþ 6063030a abhidudràva vegena sugrãvaþ kumbham àhave 6063030c ÷ailasànu caraü nàgaü vegavàn iva kesarã 6063031a utpàñya ca mahà÷ailàn a÷vakarõàn dhavàn bahån 6063031c anyàü÷ ca vividhàn vçkùàü÷ cikùepa ca mahàbalaþ 6063032a tàü chàdayantãm àkà÷aü vçkùavçùñiü duràsadàm 6063032c kumbhakarõàtmajaþ ÷rãmàü÷ ciccheda ni÷itaiþ ÷araiþ 6063033a abhilakùyeõa tãvreõa kumbhena ni÷itaiþ ÷araiþ 6063033c àcitàs te drumà rejur yathà ghoràþ ÷ataghnayaþ 6063034a drumavarùaü tu tac chinnaü dçùñvà kumbhena vãryavàn 6063034c vànaràdhipatiþ ÷rãmàn mahàsattvo na vivyathe 6063035a nirbhidyamànaþ sahasà sahamàna÷ ca tठ÷aràn 6063035c kumbhasya dhanur àkùipya babha¤jendradhanuþprabham 6063036a avaplutya tataþ ÷ãghraü kçtvà karma suduùkaram 6063036c abravãt kupitaþ kumbhaü bhagna÷çïgam iva dvipam 6063037a nikumbhàgraja vãryaü te bàõavegaü tad adbhutam 6063037c saünati÷ ca prabhàva÷ ca tava và ràvaõasya và 6063038a prahràdabalivçtraghnakuberavaruõopama 6063038c ekas tvam anujàto 'si pitaraü balavattaraþ 6063039a tvàm evaikaü mahàbàhuü ÷ålahastam ariüdamam 6063039c trida÷à nàtivartante jitendriyam ivàdhayaþ 6063040a varadànàt pitçvyas te sahate devadànavàn 6063040c kumbhakarõas tu vãryeõa sahate ca suràsuràn 6063041a dhanuùãndrajitas tulyaþ pratàpe ràvaõasya ca 6063041c tvam adya rakùasàü loke ÷reùñho 'si balavãryataþ 6063042a mahàvimardaü samare mayà saha tavàdbhutam 6063042c adya bhåtàni pa÷yantu ÷akra÷ambarayor iva 6063043a kçtam apratimaü karma dar÷itaü càstrakau÷alam 6063043c pàtità harivãrà÷ ca tvayaite bhãmavikramàþ 6063044a upàlambhabhayàc càpi nàsi vãra mayà hataþ 6063044c kçtakarmà pari÷rànto vi÷ràntaþ pa÷ya me balam 6063045a tena sugrãvavàkyena sàvamànena mànitaþ 6063045c agner àjyahutasyeva tejas tasyàbhyavardhata 6063046a tataþ kumbhaþ samutpatya sugrãvam abhipadya ca 6063046c àjaghànorasi kruddho vajravegena muùñinà 6063047a tasya carma ca pusphoña saüjaj¤e càsya ÷oõitam 6063047c sa ca muùñir mahàvegaþ pratijaghne 'sthimaõóale 6063048a tadà vegena tatràsãt tejaþ prajvàlitaü muhuþ 6063048c vajraniùpeùasaüjàtajvàlà merau yathà girau 6063049a sa tatràbhihatas tena sugrãvo vànararùabhaþ 6063049c muùñiü saüvartayàm àsa vajrakalpaü mahàbalaþ 6063050a arciþsahasravikacaü ravimaõóalasaprabham 6063050c sa muùñiü pàtayàm àsa kumbhasyorasi vãryavàn 6063051a muùñinàbhihatas tena nipapàtà÷u ràkùasaþ 6063051c lohitàïga ivàkà÷àd dãptara÷mir yadçcchayà 6063052a kumbhasya patato råpaü bhagnasyorasi muùñinà 6063052c babhau rudràbhipannasya yathàråpaü gavàü pateþ 6063053a tasmin hate bhãmaparàkrameõa; plavaügamànàm çùabheõa yuddhe 6063053c mahã sa÷ailà savanà cacàla; bhayaü ca rakùàüsy adhikaü vive÷a 6064001a nikumbho bhràtaraü dçùñvà sugrãveõa nipàtitam 6064001c pradahann iva kopena vànarendram avaikùata 6064002a tataþ sragdàmasaünaddhaü dattapa¤càïgulaü ÷ubham 6064002c àdade parighaü vãro nagendra÷ikharopamam 6064003a hemapaññaparikùiptaü vajravidrumabhåùitam 6064003c yamadaõóopamaü bhãmaü rakùasàü bhayanà÷anam 6064004a tam àvidhya mahàtejàþ ÷akradhvajasamaü raõe 6064004c vinanàda vivçttàsyo nikumbho bhãmavikramaþ 6064005a urogatena niùkeõa bhujasthair aïgadair api 6064005c kuõóalàbhyàü ca mçùñàbhyàü màlayà ca vicitrayà 6064006a nikumbho bhåùaõair bhàti tena sma parigheõa ca 6064006c yathendradhanuùà meghaþ savidyutstanayitnumàn 6064007a parighàgreõa pusphoña vàtagranthir mahàtmanaþ 6064007c prajajvàla saghoùa÷ ca vidhåma iva pàvakaþ 6064008a nagaryà viñapàvatyà gandharvabhavanottamaiþ 6064008c saha caivàmaràvatyà sarvai÷ ca bhavanaiþ saha 6064009a satàràgaõanakùatraü sacandraü samahàgraham 6064009c nikumbhaparighàghårõaü bhramatãva nabhastalam 6064010a duràsada÷ ca saüjaj¤e parighàbharaõaprabhaþ 6064010c krodhendhano nikumbhàgnir yugàntàgnir ivotthitaþ 6064011a ràkùasà vànarà÷ càpi na ÷ekuþ spandituü bhayàt 6064011c hanåmaüs tu vivçtyoras tasthau pramukhato balã 6064012a parighopamabàhus tu parighaü bhàskaraprabham 6064012c balã balavatas tasya pàtayàm àsa vakùasi 6064013a sthire tasyorasi vyåóhe parighaþ ÷atadhà kçtaþ 6064013c vi÷ãryamàõaþ sahasà ulkà ÷atam ivàmbare 6064014a sa tu tena prahàreõa cacàla ca mahàkapiþ 6064014c parigheõa samàdhåto yathà bhåmicale 'calaþ 6064015a sa tathàbhihatas tena hanåmàn plavagottamaþ 6064015c muùñiü saüvartayàm àsa balenàtimahàbalaþ 6064016a tam udyamya mahàtejà nikumbhorasi vãryavàn 6064016c abhicikùepa vegena vegavàn vàyuvikramaþ 6064017a tataþ pusphoña carmàsya prasusràva ca ÷oõitam 6064017c muùñinà tena saüjaj¤e jvàlà vidyud ivotthità 6064018a sa tu tena prahàreõa nikumbho vicacàla ha 6064018c svastha÷ càpi nijagràha hanåmantaü mahàbalam 6064019a vicukru÷us tadà saükhye bhãmaü laïkànivàsinaþ 6064019c nikumbhenoddhçtaü dçùñvà hanåmantaü mahàbalam 6064020a sa tathà hriyamàõo 'pi kumbhakarõàtmajena hi 6064020c àjaghànànilasuto vajravegena muùñinà 6064021a àtmànaü mocayitvàtha kùitàv abhyavapadyata 6064021c hanåmàn unmamathà÷u nikumbhaü màrutàtmajaþ 6064022a nikùipya paramàyatto nikumbhaü niùpipeùa ca 6064022c utpatya càsya vegena papàtorasi vãryavàn 6064023a parigçhya ca bàhubhyàü parivçtya ÷irodharàm 6064023c utpàñayàm àsa ÷iro bhairavaü nadato mahat 6064024a atha vinadati sàdite nikumbhe; pavanasutena raõe babhåva yuddham 6064024c da÷arathasutaràkùasendracamvor; bhç÷ataram àgataroùayoþ subhãmam 6065001a nikumbhaü ca hataü ÷rutvà kumbhaü ca vinipàtitam 6065001c ràvaõaþ paramàmarùã prajajvàlànalo yathà 6065002a nairçtaþ krodha÷okàbhyàü dvàbhyàü tu parimårchitaþ 6065002c kharaputraü vi÷àlàkùaü makaràkùam acodayat 6065003a gaccha putra mayàj¤apto balenàbhisamanvitaþ 6065003c ràghavaü lakùmaõaü caiva jahi tau savanaukasau 6065004a ràvaõasya vacaþ ÷rutvà ÷åro mànã kharàtmajaþ 6065004c bàóham ity abravãd dhçùño makaràkùo ni÷àcaraþ 6065005a so 'bhivàdya da÷agrãvaü kçtvà càpi pradakùiõam 6065005c nirjagàma gçhàc chubhràd ràvaõasyàj¤ayà balã 6065006a samãpasthaü balàdhyakùaü kharaputro 'bravãd idam 6065006c ratham ànãyatàü ÷ãghraü sainyaü cànãyatàü tvaràt 6065007a tasya tadvacanaü ÷rutvà balàdhyakùo ni÷àcaraþ 6065007c syandanaü ca balaü caiva samãpaü pratyapàdayat 6065008a pradakùiõaü rathaü kçtvà àruroha ni÷àcaraþ 6065008c såtaü saücodayàm àsa ÷ãghraü me ratham àvaha 6065009a atha tàn ràkùasàn sarvàn makaràkùo 'bravãd idam 6065009c yåyaü sarve prayudhyadhvaü purastàn mama ràkùasàþ 6065010a ahaü ràkùasaràjena ràvaõena mahàtmanà 6065010c àj¤aptaþ samare hantuü tàv ubhau ràmalakùmaõau 6065011a adya ràmaü vadhiùyàmi lakùmaõaü ca ni÷àcaràþ 6065011c ÷àkhàmçgaü ca sugrãvaü vànaràü÷ ca ÷arottamaiþ 6065012a adya ÷ålanipàtai÷ ca vànaràõàü mahàcamåm 6065012c pradahiùyàmi saüpràptàü ÷uùkendhanam ivànalaþ 6065013a makaràkùasya tac chrutvà vacanaü te ni÷àcaràþ 6065013c sarve nànàyudhopetà balavantaþ samàhitàþ 6065014a te kàmaråpiõaþ ÷årà daüùñriõaþ piïgalekùaõàþ 6065014c màtaügà iva nardanto dhvastake÷à bhayànakàþ 6065015a parivàrya mahàkàyà mahàkàyaü kharàtmajam 6065015c abhijagmus tadà hçùñà÷ càlayanto vasuüdharàm 6065016a ÷aïkhabherãsahasràõàm àhatànàü samantataþ 6065016c kùveóitàsphoñitànàü ca tataþ ÷abdo mahàn abhåt 6065017a prabhraùño 'tha karàt tasya pratodaþ sàrathes tadà 6065017c papàta sahasà caiva dhvajas tasya ca rakùasaþ 6065018a tasya te rathasaüyuktà hayà vikramavarjitàþ 6065018c caraõair àkulair gatvà dãnàþ sàsramukhà yayuþ 6065019a pravàti pavanas tasya sapàüsuþ kharadàruõaþ 6065019c niryàõe tasya raudrasya makaràkùasya durmateþ 6065020a tàni dçùñvà nimittàni ràkùasà vãryavattamàþ 6065020c acintyanirgatàþ sarve yatra tau ràmalakùmaõau 6065021a ghanagajamahiùàïgatulyavarõàþ; samaramukheùv asakçd gadàsibhinnàþ 6065021c aham aham iti yuddhakau÷alàs te; rajanicaràþ paribabhramur nadantaþ 6066001a nirgataü makaràkùaü te dçùñvà vànarapuügavàþ 6066001c àplutya sahasà sarve yoddhukàmà vyavasthitàþ 6066002a tataþ pravçttaü sumahat tad yuddhaü lomaharùaõam 6066002c ni÷àcaraiþ plavaügànàü devànàü dànavair iva 6066003a vçkùa÷ålanipàtai÷ ca ÷ilàparighapàtanaiþ 6066003c anyonyaü mardayanti sma tadà kapini÷àcaràþ 6066004a ÷akti÷ålagadàkhaógais tomarai÷ ca ni÷àcaràþ 6066004c paññasair bhindipàlai÷ ca bàõapàtaiþ samantataþ 6066005a pà÷amudgaradaõóai÷ ca nirghàtai÷ càparais tathà 6066005c kadanaü kapisiühànàü cakrus te rajanãcaràþ 6066006a bàõaughair ardità÷ càpi kharaputreõa vànaràþ 6066006c saübhràntamanasaþ sarve dudruvur bhayapãóitàþ 6066007a tàn dçùñvà ràkùasàþ sarve dravamàõàn vanaukasaþ 6066007c nedus te siühavad dhçùñà ràkùasà jitakà÷inaþ 6066008a vidravatsu tadà teùu vànareùu samantataþ 6066008c ràmas tàn vàrayàm àsa ÷aravarùeõa ràkùasàn 6066009a vàritàn ràkùasàn dçùñvà makaràkùo ni÷àcaraþ 6066009c krodhàn alasam àviùño vacanaü cedam abravãt 6066010a tiùñha ràma mayà sàrdhaü dvandvayuddhaü dadàmi te 6066010c tyàjayiùyàmi te pràõàn dhanurmuktaiþ ÷itaiþ ÷araiþ 6066011a yat tadà daõóakàraõye pitaraü hatavàn mama 6066011c madagrataþ svakarmasthaü smçtvà roùo 'bhivardhate 6066012a dahyante bhç÷am aïgàni duràtman mama ràghava 6066012c yan mayàsi na dçùñas tvaü tasmin kàle mahàvane 6066013a diùñyàsi dar÷anaü ràma mama tvaü pràptavàn iha 6066013c kàïkùito 'si kùudhàrtasya siühasyevetaro mçgaþ 6066014a adya madbàõavegena pretaràó viùayaü gataþ 6066014c ye tvayà nihatàþ ÷åràþ saha tais tvaü sameùyasi 6066015a bahunàtra kim uktena ÷çõu ràma vaco mama 6066015c pa÷yantu sakalà lokàs tvàü màü caiva raõàjire 6066016a astrair và gadayà vàpi bàhubhyàü và mahàhave 6066016c abhyastaü yena và ràma tena và vartatàü yudhi 6066017a makaràkùavacaþ ÷rutvà ràmo da÷arathàtmajaþ 6066017c abravãt prahasan vàkyam uttarottaravàdinam 6066018a caturda÷asahasràõi rakùasàü tvatpità ca yaþ 6066018c tri÷irà dåùaõa÷ càpi daõóake nihatà mayà 6066019a svà÷itàs tava màüsena gçdhragomàyuvàyasàþ 6066019c bhaviùyanty adya vai pàpa tãkùõatuõóanakhàïku÷àþ 6066020a evam uktas tu ràmeõa kharaputro ni÷àcaraþ 6066020c bàõaughàn asçjat tasmai ràghavàya raõàjire 6066021a tठ÷arठ÷aravarùeõa ràma÷ ciccheda naikadhà 6066021c nipetur bhuvi te chinnà rukmapuïkhàþ sahasra÷aþ 6066022a tad yuddham abhavat tatra sametyànyonyam ojasà 6066022c khara ràkùasaputrasya sånor da÷arathasya ca 6066023a jãmåtayor ivàkà÷e ÷abdo jyàtalayos tadà 6066023c dhanur muktaþ svanotkçùñaþ ÷råyate ca raõàjire 6066024a devadànavagandharvàþ kiünarà÷ ca mahoragàþ 6066024c antarikùagatàþ sarve draùñukàmàs tad adbhutam 6066025a viddham anyonyagàtreùu dviguõaü vardhate balam 6066025c kçtapratikçtànyonyaü kurvàte tau raõàjire 6066026a ràmam uktàs tu bàõaughàn ràkùasas tv acchinad raõe 6066026c rakùomuktàüs tu ràmo vai naikadhà pràcchinac charaiþ 6066027a bàõaughavitatàþ sarvà di÷a÷ ca vidi÷as tathà 6066027c saüchannà vasudhà caiva samantàn na prakà÷ate 6066028a tataþ kruddho mahàbàhur dhanu÷ ciccheda rakùasaþ 6066028c aùñàbhir atha nàràcaiþ såtaü vivyàdha ràghavaþ 6066028e bhittvà ÷arai rathaü ràmo rathà÷vàn samapàtayat 6066029a viratho vasudhàü tiùñhan makaràkùo ni÷àcaraþ 6066029c atiùñhad vasudhàü rakùaþ ÷ålaü jagràha pàõinà 6066029e tràsanaü sarvabhåtànàü yugàntàgnisamaprabham 6066030a vibhràmya ca mahac chålaü prajvalantaü ni÷àcaraþ 6066030c sa krodhàt pràhiõot tasmai ràghavàya mahàhave 6066031a tam àpatantaü jvalitaü kharaputrakaràc cyutam 6066031c bàõais tu tribhir àkà÷e ÷ålaü ciccheda ràghavaþ 6066032a sacchinno naikadhà ÷ålo divyahàñakamaõóitaþ 6066032c vya÷ãryata mahokleva ràmabàõàrdito bhuvi 6066033a tac chålaü nihataü dçùñvà ràmeõàdbhutakarmaõà 6066033c sàdhu sàdhv iti bhåtàni vyàharanti nabhogatàþ 6066034a tad dçùñvà nihataü ÷ålaü makaràkùo ni÷àcaraþ 6066034c muùñim udyamya kàkutsthaü tiùñha tiùñheti càbravãt 6066035a sa taü dçùñvà patantaü vai prahasya raghunandanaþ 6066035c pàvakàstraü tato ràmaþ saüdadhe sva÷aràsane 6066036a tenàstreõa hataü rakùaþ kàkutsthena tadà raõe 6066036c saüchinnahçdayaü tatra papàta ca mamàra ca 6066037a dçùñvà te ràkùasàþ sarve makaràkùasya pàtanam 6066037c laïkàm eva pradhàvanta ràmabàlàrditàs tadà 6066038a da÷arathançpaputrabàõavegai; rajanicaraü nihataü kharàtmajaü tam 6066038c dadç÷ur atha ca devatàþ prahçùñà; girim iva vajrahataü yathà vi÷ãrõam 6067001a makaràkùaü hataü ÷rutvà ràvaõaþ samitiüjayaþ 6067001c àdide÷àtha saükruddho raõàyendrajitaü sutam 6067002a jahi vãra mahàvãryau bhràtarau ràmalakùmaõau 6067002c adç÷yo dç÷yamàno và sarvathà tvaü balàdhikaþ 6067003a tvam apratimakarmàõam indraü jayasi saüyuge 6067003c kiü punar mànuùau dçùñvà na vadhiùyasi saüyuge 6067004a tathokto ràkùasendreõa pratigçhya pitur vacaþ 6067004c yaj¤abhåmau sa vidhivat pàvakaü juhuve ndrajit 6067005a juhvata÷ càpi tatràgniü raktoùõãùadharàþ striyaþ 6067005c àjagmus tatra saübhràntà ràkùasyo yatra ràvaõiþ 6067006a ÷astràõi ÷arapatràõi samidho 'tha vibhãtakàþ 6067006c lohitàni ca vàsàüsi sruvaü kàrùõàyasaü tathà 6067007a sarvato 'gniü samàstãrya ÷arapatraiþ samantataþ 6067007c chàgasya sarvakçùõasya galaü jagràha jãvataþ 6067008a caruhomasamiddhasya vidhåmasya mahàrciùaþ 6067008c babhåvus tàni liïgàni vijayaü dar÷ayanti ca 6067009a pradakùiõàvarta÷ikhas taptahàñakasaünibhaþ 6067009c havis tat pratijagràha pàvakaþ svayam utthitaþ 6067010a hutvàgniü tarpayitvàtha devadànavaràkùasàn 6067010c àruroha ratha÷reùñham antardhànagataü ÷ubham 6067011a sa vàjibhi÷ caturbhis tu bàõai÷ ca ni÷itair yutaþ 6067011c àropitamahàcàpaþ ÷u÷ubhe syandanottame 6067012a jàjvalyamàno vapuùà tapanãyaparicchadaþ 6067012c ÷arai÷ candràrdhacandrai÷ ca sa rathaþ samalaükçtaþ 6067013a jàmbånadamahàkambur dãptapàvakasaünibhaþ 6067013c babhåvendrajitaþ ketur vaidåryasamalaükçtaþ 6067014a tena càdityakalpena brahmàstreõa ca pàlitaþ 6067014c sa babhåva duràdharùo ràvaõiþ sumahàbalaþ 6067015a so 'bhiniryàya nagaràd indrajit samitiüjayaþ 6067015c hutvàgniü ràkùasair mantrair antardhànagato 'bravãt 6067016a adya hatvàhave yau tau mithyà pravrajitau vane 6067016c jayaü pitre pradàsyàmi ràvaõàya raõàdhikam 6067017a kçtvà nirvànaràm urvãü hatvà ràmaü salakùmaõam 6067017c kariùye paramàü prãtim ity uktvàntaradhãyata 6067018a àpapàtàtha saükruddho da÷agrãveõa coditaþ 6067018c tãkùõakàrmukanàràcais tãkùõas tv indraripå raõe 6067019a sa dadar÷a mahàvãryau nàgau tri÷irasàv iva 6067019c sçjantàv iùujàlàni vãrau vànaramadhyagau 6067020a imau tàv iti saücintya sajyaü kçtvà ca kàrmukam 6067020c saütatàneùudhàràbhiþ parjanya iva vçùñimàn 6067021a sa tu vaihàyasaü pràpya saratho ràmalakùmaõau 6067021c acakùur viùaye tiùñhan vivyàdha ni÷itaiþ ÷araiþ 6067022a tau tasya ÷aravegena parãtau ràmalakùmaõau 6067022c dhanuùã sa÷are kçtvà divyam astraü pracakratuþ 6067023a pracchàdayantau gaganaü ÷arajàlair mahàbalau 6067023c tam astraiþ surasaükà÷au naiva paspar÷atuþ ÷araiþ 6067024a sa hi dhåmàndhakàraü ca cakre pracchàdayan nabhaþ 6067024c di÷a÷ càntardadhe ÷rãmàn nãhàratamasàvçtaþ 6067025a naiva jyàtalanirghoùo na ca nemikhurasvanaþ 6067025c ÷u÷ruve caratas tasya na ca råpaü prakà÷ate 6067026a ghanàndhakàre timire ÷aravarùam ivàdbhutam 6067026c sa vavarùa mahàbàhur nàràca÷aravçùñibhiþ 6067027a sa ràmaü såryasaükà÷aiþ ÷arair dattavaro bhç÷am 6067027c vivyàdha samare kruddhaþ sarvagàtreùu ràvaõiþ 6067028a tau hanyamànau nàràcair dhàràbhir iva parvatau 6067028c hemapuïkhàn naravyàghrau tigmàn mumucatuþ ÷aràn 6067029a antarikùaü samàsàdya ràvaõiü kaïkapatriõaþ 6067029c nikçtya patagà bhåmau petus te ÷oõitokùitàþ 6067030a atimàtraü ÷araugheõa pãóyamànau narottamau 6067030c tàn iùån patato bhallair anekair nicakartatuþ 6067031a yato hi dadç÷àte tau ÷aràn nipatitठ÷itàn 6067031c tatas tato dà÷arathã sasçjàte 'stram uttamam 6067032a ràvaõis tu di÷aþ sarvà rathenàtirathaþ patan 6067032c vivyàdha tau dà÷arathã laghv astro ni÷itaiþ ÷araiþ 6067033a tenàtividdhau tau vãrau rukmapuïkhaiþ susaühataiþ 6067033c babhåvatur dà÷arathã puùpitàv iva kiü÷ukau 6067034a nàsya veda gatiü ka÷ cin na ca råpaü dhanuþ ÷aràn 6067034c na cànyad viditaü kiü cit såryasyevàbhrasaüplave 6067035a tena viddhà÷ ca harayo nihatà÷ ca gatàsavaþ 6067035c babhåvuþ ÷ata÷as tatra patità dharaõãtale 6067036a lakùmaõas tu susaükruddho bhràtaraü vàkyam abravãt 6067036c bràhmam astraü prayokùyàmi vadhàrthaü sarvarakùasàm 6067037a tam uvàca tato ràmo lakùmaõaü ÷ubhalakùaõam 6067037c naikasya heto rakùàüsi pçthivyàü hantum arhasi 6067038a ayudhyamànaü pracchannaü prà¤jaliü ÷araõàgatam 6067038c palàyantaü pramattaü và na tvaü hantum ihàrhasi 6067039a asyaiva tu vadhe yatnaü kariùyàvo mahàbala 6067039c àdekùyàvo mahàvegàn astràn à÷ãviùopamàn 6067040a tam enaü màyinaü kùudram antarhitarathaü balàt 6067040c ràkùasaü nihaniùyanti dçùñvà vànarayåthapàþ 6067041a yady eùa bhåmiü vi÷ate divaü và; rasàtalaü vàpi nabhastalaü và 6067041c evaü nigåóho 'pi mamàstradagdhaþ; patiùyate bhåmitale gatàsuþ 6067042a ity evam uktvà vacanaü mahàtmà; raghupravãraþ plavagarùabhair vçtaþ 6067042c vadhàya raudrasya nç÷aüsakarmaõas; tadà mahàtmà tvaritaü nirãkùate 6068001a vij¤àya tu manas tasya ràghavasya mahàtmanaþ 6068001c saünivçtyàhavàt tasmàt pravive÷a puraü tataþ 6068002a so 'nusmçtya vadhaü teùàü ràkùasànàü tarasvinàm 6068002c krodhatàmrekùaõaþ ÷åro nirjagàma mahàdyutiþ 6068003a sa pa÷cimena dvàreõa niryayau ràkùasair vçtaþ 6068003c indrajit tu mahàvãryaþ paulastyo devakaõñakaþ 6068004a indrajit tu tato dçùñvà bhràtarau ràmalakùmaõau 6068004c raõàyàbhyudyatau vãrau màyàü pràduùkarot tadà 6068005a indrajit tu rathe sthàpya sãtàü màyàmayãü tadà 6068005c balena mahatàvçtya tasyà vadham arocayat 6068006a mohanàrthaü tu sarveùàü buddhiü kçtvà sudurmatiþ 6068006c hantuü sãtàü vyavasito vànaràbhimukho yayau 6068007a taü dçùñvà tv abhiniryàntaü nagaryàþ kànanaukasaþ 6068007c utpetur abhisaükruddhàþ ÷ilàhastà yuyutsavaþ 6068008a hanåmàn puratas teùàü jagàma kapiku¤jaraþ 6068008c pragçhya sumahac chçïgaü parvatasya duràsadam 6068009a sa dadar÷a hatànandàü sãtàm indrajito rathe 6068009c ekaveõãdharàü dãnàm upavàsakç÷ànanàm 6068010a parikliùñaikavasanàm amçjàü ràghavapriyàm 6068010c rajomalàbhyàm àliptaiþ sarvagàtrair varastriyam 6068011a tàü nirãkùya muhårtaü tu maithilãm adhyavasya ca 6068011c bàùpaparyàkulamukho hanåmàn vyathito 'bhavat 6068012a abravãt tàü tu ÷okàrtàü nirànandàü tapasvinàm 6068012c dçùñvà rathe stitàü sãtàü ràkùasendrasutà÷ritàm 6068013a kiü samarthitam asyeti cintayan sa mahàkapiþ 6068013c saha tair vànara÷reùñhair abhyadhàvata ràvaõim 6068014a tad vànarabalaü dçùñvà ràvaõiþ krodhamårchitaþ 6068014c kçtvà vi÷okaü nistriü÷aü mårdhni sãtàü paràmç÷at 6068015a taü striyaü pa÷yatàü teùàü tàóayàm àsa ràvaõiþ 6068015c kro÷antãü ràma ràmeti màyayà yojitàü rathe 6068016a gçhãtamårdhajàü dçùñvà hanåmàn dainyam àgataþ 6068016c duþkhajaü vàrinetràbhyàm utsçjan màrutàtmajaþ 6068016e abravãt paruùaü vàkyaü krodhàd rakùo'dhipàtmajam 6068017a duràtmann àtmanà÷àya ke÷apakùe paràmç÷aþ 6068017c brahmarùãõàü kule jàto ràkùasãü yonim à÷ritaþ 6068017e dhik tvàü pàpasamàcàraü yasya te matir ãdç÷ã 6068018a nç÷aüsànàrya durvçtta kùudra pàpaparàkrama 6068018c anàryasyedç÷aü karma ghçõà te nàsti nirghçõa 6068019a cyutà gçhàc ca ràjyàc ca ràmahastàc ca maithilã 6068019c kiü tavaiùàparàddhà hi yad enàü hantum icchasi 6068020a sãtàü ca hatvà na ciraü jãviùyasi kathaü cana 6068020c vadhàrhakarmaõànena mama hastagato hy asi 6068021a ye ca strãghàtinàü lokà lokavadhyai÷ ca kutsitàþ 6068021c iha jãvitam utsçjya pretya tàn pratilapsyase 6068022a iti bruvàõo hanumàn sàyudhair haribhir vçtaþ 6068022c abhyadhàvata saükruddho ràkùasendrasutaü prati 6068023a àpatantaü mahàvãryaü tad anãkaü vanaukasàm 6068023c rakùasàü bhãmavegànàm anãkena nyavàrayat 6068024a sa tàü bàõasahasreõa vikùobhya harivàhinãm 6068024c hari÷reùñhaü hanåmantam indrajit pratyuvàca ha 6068025a sugrãvas tvaü ca ràma÷ ca yannimittam ihàgatàþ 6068025c tàü haniùyàmi vaidehãm adyaiva tava pa÷yataþ 6068026a imàü hatvà tato ràmaü lakùmaõaü tvàü ca vànara 6068026c sugrãvaü ca vadhiùyàmi taü cànàryaü vibhãùaõam 6068027a na hantavyàþ striya÷ ceti yad bravãùi plavaügama 6068027c pãóà karam amitràõàü yat syàt kartavyam eta tat 6068028a tam evam uktvà rudatãü sãtàü màyàmayãü tataþ 6068028c ÷itadhàreõa khaógena nijaghànendrajit svayam 6068029a yaj¤opavãtamàrgeõa chinnà tena tapasvinã 6068029c sà pçthivyàü pçthu÷roõã papàta priyadar÷anà 6068030a tàm indrajitstriyaü hatvà hanåmantam uvàca ha 6068030c mayà ràmasya pa÷yemàü kopena ca niùåditàm 6068031a tataþ khaógena mahatà hatvà tàm indrajit svayam 6068031c hçùñaþ sa ratham àsthàya vinanàda mahàsvanam 6068032a vànaràþ ÷u÷ruvuþ ÷abdam adåre pratyavasthitàþ 6068032c vyàditàsyasya nadatas tad durgaü saü÷ritasya tu 6068033a tathà tu sãtàü vinihatya durmatiþ; prahçùñacetàþ sa babhåva ràvaõiþ 6068033c taü hçùñaråpaü samudãkùya vànarà; viùaõõaråpàþ samabhipradudruvuþ 6069001a ÷rutvà taü bhãmanirhràdaü ÷akrà÷anisamasvanam 6069001c vãkùamàõà di÷aþ sarvà dudruvur vànararùabhàþ 6069002a tàn uvàca tataþ sarvàn hanåmàn màrutàtmajaþ 6069002c viùaõõavadanàn dãnàüs trastàn vidravataþ pçthak 6069003a kasmàd viùaõõavadanà vidravadhvaü plavaügamàþ 6069003c tyaktayuddhasamutsàhàþ ÷åratvaü kva nu vo gatam 6069004a pçùñhato 'nuvrajadhvaü màm agrato yàntam àhave 6069004c ÷årair abhijanopetair ayuktaü hi nivartitum 6069005a evam uktàþ susaükruddhà vàyuputreõa dhãmatà 6069005c ÷aila÷çïgàn drumàü÷ caiva jagçhur hçùñamànasàþ 6069006a abhipetu÷ ca garjanto ràkùasàn vànararùabhàþ 6069006c parivàrya hanåmantam anvayu÷ ca mahàhave 6069007a sa tair vànaramukhyais tu hanåmàn sarvato vçtaþ 6069007c hutà÷ana ivàrciùmàn adahac chatruvàhinãm 6069008a sa ràkùasànàü kadanaü cakàra sumahàkapiþ 6069008c vçto vànarasainyena kàlàntakayamopamaþ 6069009a sa tu ÷okena càviùñaþ krodhena ca mahàkapiþ 6069009c hanåmàn ràvaõi rathe mahatãü pàtayac chilàm 6069010a tàm àpatantãü dçùñvaiva rathaþ sàrathinà tadà 6069010c vidheyà÷va samàyuktaþ sudåram apavàhitaþ 6069011a tam indrajitam apràpya rathathaü sahasàrathim 6069011c vive÷a dharaõãü bhittvà sà ÷ilàvyartham udyatà 6069012a patitàyàü ÷ilàyàü tu rakùasàü vyathità camåþ 6069012c tam abhyadhàva¤ ÷ata÷o nadantaþ kànanaukasaþ 6069013a te drumàü÷ ca mahàkàyà giri÷çïgàõi codyatàþ 6069013c cikùipur dviùatàü madhye vànarà bhãmavikramàþ 6069014a vànarair tair mahàvãryair ghoraråpà ni÷àcaràþ 6069014c vãryàd abhihatà vçkùair vyaveùñanta raõakùitau 6069015a svasainyam abhivãkùyàtha vànaràrditam indrajit 6069015c pragçhãtàyudhaþ kruddhaþ paràn abhimukho yayau 6069016a sa ÷araughàn avasçjan svasainyenàbhisaüvçtaþ 6069016c jaghàna kapi÷àrdålàn subahån dçùñavikramaþ 6069017a ÷ålair a÷anibhiþ khaógaiþ paññasaiþ kåñamudgaraiþ 6069017c te càpy anucaràüs tasya vànarà jaghnur àhave 6069018a saskandhaviñapaiþ sàlaiþ ÷ilàbhi÷ ca mahàbalaiþ 6069018c hanåmàn kadanaü cakre rakùasàü bhãmakarmaõàm 6069019a sa nivàrya parànãkam abravãt tàn vanaukasaþ 6069019c hanåmàn saünivartadhvaü na naþ sàdhyam idaü balam 6069020a tyaktvà pràõàn viceùñanto ràma priyacikãrùavaþ 6069020c yannimittaü hi yudhyàmo hatà sà janakàtmajà 6069021a imam arthaü hi vij¤àpya ràmaü sugrãvam eva ca 6069021c tau yat pratividhàsyete tat kariùyàmahe vayam 6069022a ity uktvà vànara÷reùñho vàrayan sarvavànaràn 6069022c ÷anaiþ ÷anair asaütrastaþ sabalaþ sa nyavartata 6069023a sa tu prekùya hanåmantaü vrajantaü yatra ràghavaþ 6069023c nikumbhilàm adhiùñhàya pàvakaü juhuve ndrajit 6069024a yaj¤abhåmyàü tu vidhivat pàvakas tena rakùasà 6069024c håyamànaþ prajajvàla homa÷oõitabhuk tadà 6069025a so 'rciþ pinaddho dadç÷e homa÷oõitatarpitaþ 6069025c saüdhyàgata ivàdityaþ sa tãvràgniþ samutthitaþ 6069026a athendrajid ràkùasabhåtaye tu; juhàva havyaü vidhinà vidhànavat 6069026c dçùñvà vyatiùñhanta ca ràkùasàs te; mahàsamåheùu nayànayaj¤àþ 6070001a ràghava÷ càpi vipulaü taü ràkùasavanaukasàm 6070001c ÷rutvà saügràmanirghoùaü jàmbavantam uvàca ha 6070002a saumya nånaü hanumatà kçtaü karma suduùkaram 6070002c ÷råyate hi yathà bhãmaþ sumahàn àyudhasvanaþ 6070003a tad gaccha kuru sàhàyyaü svabalenàbhisaüvçtaþ 6070003c kùipram çùkapate tasya kapi÷reùñhasya yudhyataþ 6070004a çkùaràjas tathety uktvà svenànãkena saüvçtaþ 6070004c àgacchat pa÷cimadvàraü hanåmàn yatra vànaraþ 6070005a athàyàntaü hanåmantaü dadar÷arkùapatiþ pathi 6070005c vànaraiþ kçtasaügràmaiþ ÷vasadbhir abhisaüvçtam 6070006a dçùñvà pathi hanåmàü÷ ca tad çùkabalam udyatam 6070006c nãlameghanibhaü bhãmaü saünivàrya nyavartata 6070007a sa tena harisainyena saünikarùaü mahàya÷àþ 6070007c ÷ãghram àgamya ràmàya duþkhito vàkyam abravãt 6070008a samare yudhyamànànàm asmàkaü prekùatàü ca saþ 6070008c jaghàna rudatãü sãtàm indrajid ràvaõàtmajaþ 6070009a udbhràntacittas tàü dçùñvà viùaõõo 'ham ariüdama 6070009c tad ahaü bhavato vçttaü vij¤àpayitum àgataþ 6070010a tasya tadvacanaü ÷rutvà ràghavaþ ÷okamårchitaþ 6070010c nipapàta tadà bhåmau chinnamåla iva drumaþ 6070011a taü bhåmau devasaükà÷aü patitaü dç÷ya ràghavam 6070011c abhipetuþ samutpatya sarvataþ kapisattamàþ 6070012a asi¤can salilai÷ cainaü padmotpalasugandhibhiþ 6070012c pradahantam asahyaü ca sahasàgnim ivotthitam 6070013a taü lakùmaõo 'tha bàhubhyàü pariùvajya suduþkhitaþ 6070013c uvàca ràmam asvasthaü vàkyaü hetvarthasaühitam 6070014a ÷ubhe vartmani tiùñhantaü tvàm àryavijitendriyam 6070014c anarthebhyo na ÷aknoti tràtuü dharmo nirarthakaþ 6070015a bhåtànàü sthàvaràõàü ca jaïgamànàü ca dar÷anam 6070015c yathàsti na tathà dharmas tena nàstãti me matiþ 6070016a yathaiva sthàvaraü vyaktaü jaïgamaü ca tathàvidham 6070016c nàyam arthas tathà yuktas tvadvidho na vipadyate 6070017a yady adharmo bhaved bhåto ràvaõo narakaü vrajet 6070017c bhavàü÷ ca dharmasaüyukto naivaü vyasanam àpnuyàt 6070018a tasya ca vyasanàbhàvàd vyasanaü ca gate tvayi 6070018c dharmeõopalabhed dharmam adharmaü càpy adharmataþ 6070019a yadi dharmeõa yujyeran nàdharmarucayo janàþ 6070019c dharmeõa caratàü dharmas tathà caiùàü phalaü bhavet 6070020a yasmàd arthà vivardhante yeùv adharmaþ pratiùñhitaþ 6070020c kli÷yante dharma÷ãlà÷ ca tasmàd etau nirarthakau 6070021a vadhyante pàpakarmàõo yady adharmeõa ràghava 6070021c vadhakarmahato dharmaþ sa hataþ kaü vadhiùyati 6070022a atha và vihitenàyaü hanyate hanti và param 6070022c vidhir àlipyate tena na sa pàpena karmaõà 6070023a adçùñapratikàreõa avyaktenàsatà satà 6070023c kathaü ÷akyaü paraü pràptuü dharmeõàrivikar÷ana 6070024a yadi sat syàt satàü mukhya nàsat syàt tava kiü cana 6070024c tvayà yadãdç÷aü pràptaü tasmàt san nopapadyate 6070025a atha và durbalaþ klãbo balaü dharmo 'nuvartate 6070025c durbalo hçtamaryàdo na sevya iti me matiþ 6070026a balasya yadi ced dharmo guõabhåtaþ paràkrame 6070026c dharmam utsçjya vartasva yathà dharme tathà bale 6070027a atha cet satyavacanaü dharmaþ kila paraütapa 6070027c ançtas tvayy akaruõaþ kiü na baddhas tvayà pità 6070028a yadi dharmo bhaved bhåta adharmo và paraütapa 6070028c na sma hatvà muniü vajrã kuryàd ijyàü ÷atakratuþ 6070029a adharmasaü÷rito dharmo vinà÷ayati ràghava 6070029c sarvam etad yathàkàmaü kàkutstha kurute naraþ 6070030a mama cedaü mataü tàta dharmo 'yam iti ràghava 6070030c dharmamålaü tvayà chinnaü ràjyam utsçjatà tadà 6070031a arthebhyo hi vivçddhebhyaþ saüvçddhebhyas tatas tataþ 6070031c kriyàþ sarvàþ pravartante parvatebhya ivàpagàþ 6070032a arthena hi viyuktasya puruùasyàlpatejasaþ 6070032c vyucchidyante kriyàþ sarvà grãùme kusarito yathà 6070033a so 'yam arthaü parityajya sukhakàmaþ sukhaidhitaþ 6070033c pàpam àrabhate kartuü tathà doùaþ pravartate 6070034a yasyàrthàs tasya mitràõi yasyàrthàs tasya bàndhavaþ 6070034c yasyàrthàþ sa pumà§l loke yasyàrthàþ sa ca paõóitaþ 6070035a yasyàrthàþ sa ca vikrànto yasyàrthàþ sa ca buddhimàn 6070035c yasyàrthàþ sa mahàbhàgo yasyàrthàþ sa mahàguõaþ 6070036a arthasyaite parityàge doùàþ pravyàhçtà mayà 6070036c ràjyam utsçjatà vãra yena buddhis tvayà kçtà 6070037a yasyàrthà dharmakàmàrthàs tasya sarvaü pradakùiõam 6070037c adhanenàrthakàmena nàrthaþ ÷akyo vicinvatà 6070038a harùaþ kàma÷ ca darpa÷ ca dharmaþ krodhaþ ÷amo damaþ 6070038c arthàd etàni sarvàõi pravartante naràdhipa 6070039a yeùàü na÷yaty ayaü loka÷ caratàü dharmacàriõàm 6070039c te 'rthàs tvayi na dç÷yante durdineùu yathà grahàþ 6070040a tvayi pravrajite vãra guro÷ ca vacane sthite 6070040c rakùasàpahçtà bhàryà pràõaiþ priyatarà tava 6070041a tad adya vipulaü vãra duþkham indrajità kçtam 6070041c karmaõà vyapaneùyàmi tasmàd uttiùñha ràghava 6070042a ayam anagha tavoditaþ priyàrthaü; janakasutà nidhanaü nirãkùya ruùñaþ 6070042c sahayagajarathàü saràkùasendràü; bhç÷am iùubhir vinipàtayàmi laïkàm 6071001a ràmam à÷vàsayàne tu lakùmaõe bhràtçvatsale 6071001c nikùipya gulmàn svasthàne tatràgacchad vibhãùaõaþ 6071002a nànàpraharaõair vãrai÷ caturbhiþ sacivair vçtaþ 6071002c nãlà¤janacayàkàrair màtaügair iva yåthapaþ 6071003a so 'bhigamya mahàtmànaü ràghavaü ÷okalàlasaü 6071003c vànaràü÷ caiva dadç÷e bàùpaparyàkulekùaõàn 6071004a ràghavaü ca mahàtmànam ikùvàkukulanandanam 6071004c dadar÷a moham àpannaü lakùmaõasyàïkam à÷ritam 6071005a vrãóitaü ÷okasaütaptaü dçùñvà ràmaü vibhãùaõaþ 6071005c antarduþkhena dãnàtmà kim etad iti so 'bravãt 6071006a vibhãùaõa mukhaü dçùñvà sugrãvaü tàü÷ ca vànaràn 6071006c uvàca lakùmaõo vàkyam idaü bàùpapariplutaþ 6071007a hatàm indrajità sãtàm iha ÷rutvaiva ràghavaþ 6071007c hanåmad vacanàt saumya tato moham upàgataþ 6071008a kathayantaü tu saumitriü saünivàrya vibhãùaõaþ 6071008c puùkalàrtham idaü vàkyaü visaüj¤aü ràmam abravãt 6071009a manujendràrtaråpeõa yad uktas tvaü hanåmatà 6071009c tad ayuktam ahaü manye sàgarasyeva ÷oùaõam 6071010a abhipràyaü tu jànàmi ràvaõasya duràtmanaþ 6071010c sãtàü prati mahàbàho na ca ghàtaü kariùyati 6071011a yàcyamànaþ subahu÷o mayà hitacikãrùuõà 6071011c vaidehãm utsçjasveti na ca tat kçtavàn vacaþ 6071012a naiva sàmnà na bhedena na dànena kuto yudhà 6071012c sà draùñum api ÷akyeta naiva cànyena kena cit 6071013a vànaràn mohayitvà tu pratiyàtaþ sa ràkùasaþ 6071013c caityaü nikumbhilàü nàma yatra homaü kariùyati 6071014a hutavàn upayàto hi devair api savàsavaiþ 6071014c duràdharùo bhavaty eùa saügràme ràvaõàtmajaþ 6071015a tena mohayatà nånam eùà màyà prayojità 6071015c vighnam anvicchatà tàta vànaràõàü paràkrame 6071015e sasainyàs tatra gacchàmo yàvat tan na samàpyate 6071016a tyajemaü nara÷àrdålamithyà saütàpam àgatam 6071016c sãdate hi balaü sarvaü dçùñvà tvàü ÷okakar÷itam 6071017a iha tvaü svastha hçdayas tiùñha sattvasamucchritaþ 6071017c lakùmaõaü preùayàsmàbhiþ saha sainyànukarùibhiþ 6071018a eùa taü nara÷àrdålo ràvaõiü ni÷itaiþ ÷araiþ 6071018c tyàjayiùyati tat karma tato vadhyo bhaviùyati 6071019a tasyaite ni÷itàs tãkùõàþ patripatràïgavàjinaþ 6071019c patatriõa ivàsaumyàþ ÷aràþ pàsyanti ÷oõitam 6071020a tat saüdi÷a mahàbàho lakùmaõaü ÷ubhalakùaõam 6071020c ràkùasasya vinà÷àya vajraü vajradharo yathà 6071021a manujavara na kàlaviprakarùo; ripunidhanaü prati yat kùamo 'dya kartum 6071021c tvam atisçja ripor vadhàya bàõãm; asurapuronmathane yathà mahendraþ 6071022a samàptakarmà hi sa ràkùasendro; bhavaty adç÷yaþ samare suràsuraiþ 6071022c yuyutsatà tena samàptakarmaõà; bhavet suràõàm api saü÷ayo mahàn 6072001a tasya tadvacanaü ÷rutvà ràghavaþ ÷okakar÷itaþ 6072001c nopadhàrayate vyaktaü yad uktaü tena rakùasà 6072002a tato dhairyam avaùñabhya ràmaþ parapuraüjayaþ 6072002c vibhãùaõam upàsãnam uvàca kapisaünidhau 6072003a nairçtàdhipate vàkyaü yad uktaü te vibhãùaõa 6072003c bhåyas tac chrotum icchàmi bråhi yat te vivakùitam 6072004a ràghavasya vacaþ ÷rutvà vàkyaü vàkyavi÷àradaþ 6072004c yat tat punar idaü vàkyaü babhàùe sa vibhãùaõaþ 6072005a yathàj¤aptaü mahàbàho tvayà gulmanive÷anam 6072005c tat tathànuùñhitaü vãra tvadvàkyasamanantaram 6072006a tàny anãkàni sarvàõi vibhaktàni samantataþ 6072006c vinyastà yåthapà÷ caiva yathànyàyaü vibhàga÷aþ 6072007a bhåyas tu mama vijàpyaü tac chçõuùva mahàya÷aþ 6072007c tvayy akàraõasaütapte saütaptahçdayà vayam 6072008a tyaja ràjann imaü ÷okaü mithyà saütàpam àgatam 6072008c tad iyaü tyajyatàü cintà ÷atruharùavivardhanã 6072009a udyamaþ kriyatàü vãra harùaþ samupasevyatàm 6072009c pràptavyà yadi te sãtà hantavya÷ vca ni÷àcaràþ 6072010a raghunandana vakùyàmi ÷råyatàü me hitaü vacaþ 6072010c sàdhv ayaü yàtu saumitrir balena mahatà vçtaþ 6072010e nikumbhilàyàü saüpràpya hantuü ràvaõim àhave 6072011a dhanurmaõóalanirmuktair à÷ãviùaviùopamaiþ 6072011c ÷arair hantuü maheùvàso ràvaõiü samitiüjayaþ 6072012a tena vãreõa tapasà varadànàt svayambhutaþ 6072012c astraü brahma÷iraþ pràptaü kàmagà÷ ca turaügamàþ 6072013a nikumbhilàm asaüpràptam ahutàgniü ca yo ripuþ 6072013c tvàm àtatàyinaü hanyàd indra÷atro sa te vadhaþ 6072013e ity evaü vihito ràjan vadhas tasyaiva dhãmataþ 6072014a vadhàyendrajito ràma taü di÷asva mahàbalam 6072014c hate tasmin hataü viddhi ràvaõaü sasuhçjjanam 6072015a vibhãùaõavacaþ ÷rutva ràmo vàkyam athàbravãt 6072015c jànàmi tasya raudrasya màyàü satyaparàkrama 6072016a sa hi brahmàstravit pràj¤o mahàmàyo mahàbalaþ 6072016c karoty asaüj¤àn saügràme devàn savaruõàn api 6072017a tasyàntarikùe carato rathasthasya mahàya÷aþ 6072017c na gatir j¤àyate vãrasåryasyevàbhrasaüplave 6072018a ràghavas tu ripor j¤àtvà màyàvãryaü duràtmanaþ 6072018c lakùmaõaü kãrtisaüpannam idaü vacanam abravãt 6072019a yad vànarendrasya balaü tena sarveõa saüvçtaþ 6072019c hanåmatpramukhai÷ caiva yåthapaiþ sahalakùmaõa 6072020a jàmbavenarkùapatinà saha sainyena saüvçtaþ 6072020c jahi taü ràkùasasutaü màyàbalavi÷àradam 6072021a ayaü tvàü sacivaiþ sàrdhaü mahàtmà rajanãcaraþ 6072021c abhij¤as tasya de÷asya pçùñhato 'nugamiùyati 6072022a ràghavasya vacaþ ÷rutvà lakùmaõaþ savibhãùaõaþ 6072022c jagràha kàrmukaü ÷reùñham anyad bhãmaparàkramaþ 6072023a saünaddhaþ kavacã khaógã sa ÷arã hemacàpadhçk 6072023c ràmapàdàv upaspç÷ya hçùñaþ saumitrir abravãt 6072024a adya matkàrmukonmukhàþ ÷arà nirbhidya ràvaõim 6072024c laïkàm abhipatiùyanti haüsàþ puùkariõãm iva 6072025a adyaiva tasya raudrasya ÷arãraü màmakàþ ÷aràþ 6072025c vidhamiùyanti hatvà taü mahàcàpaguõacyutàþ 6072026a sa evam uktvà dyutimàn vacanaü bhràtur agrataþ 6072026c sa ràvaõivadhàkàïkùã lakùmaõas tvarito yayau 6072027a so 'bhivàdya guroþ pàdau kçtvà càpi pradakùiõam 6072027c nikumbhilàm abhiyayau caityaü ràvaõipàlitam 6072028a vibhãùaõena sahito ràjaputraþ pratàpavàn 6072028c kçtasvastyayano bhràtrà lakùmaõas tvarito yayau 6072029a vànaràõàü sahasrais tu hanåmàn bahubhir vçtaþ 6072029c vibhãùaõaþ sahàmàtyas tadà lakùmaõam anvagàt 6072030a mahatà harisainyena savegam abhisaüvçtaþ 6072030c çkùaràjabalaü caiva dadar÷a pathi viùñhitam 6072031a sa gatvà dåram adhvànaü saumitrir mitranandanaþ 6072031c ràkùasendrabalaü dåràd apa÷yad vyåham àsthitam 6072032a sa saüpràpya dhanuùpàõir màyàyogam ariüdama 6072032c tasthau brahmavidhànena vijetuü raghunandanaþ 6072033a vividham amala÷astrabhàsvaraü tad; dhvajagahanaü vipulaü mahàrathai÷ ca 6072033c pratibhayatamam aprameyavegaü; timiram iva dviùatàü balaü vive÷a 6073001a atha tasyàm avasthàyàü lakùmaõaü ràvaõànujaþ 6073001c pareùàm ahitaü vàkyam arthasàdhakam abravãt 6073002a asyànãkasya mahato bhedane yatalakùmaõa 6073002c ràkùasendrasuto 'py atra bhinne dç÷yo bhaviùyati 6073003a sa tvam indrà÷aniprakhyaiþ ÷arair avakiran paràn 6073003c abhidravà÷u yàvad vai naitat karma samàpyate 6073004a jahi vãraduràtmànaü màyàparam adhàrmikam 6073004c ràvaõiü krårakarmàõaü sarvalokabhayàvaham 6073005a vibhãùaõavacaþ ÷rutvà lakùmaõaþ ÷ubhalakùaõaþ 6073005c vavarùa ÷aravarùàõi ràkùasendrasutaü prati 6073006a çkùàþ ÷àkhàmçgà÷ caiva drumàdrivarayodhinaþ 6073006c abhyadhàvanta sahitàs tad anãkam avasthitam 6073007a ràkùasà÷ ca ÷itair bàõair asibhiþ ÷aktitomaraiþ 6073007c udyataiþ samavartanta kapisainyajighàüsavaþ 6073008a sa saüprahàras tumulaþ saüjaj¤e kapirakùasàm 6073008c ÷abdena mahatà laïkàü nàdayan vai samantataþ 6073009a ÷astrair bahuvidhàkàraiþ ÷itair bàõai÷ ca pàdapaiþ 6073009c udyatair giri÷çïgai÷ ca ghorair àkà÷am àvçtam 6073010a te ràkùasà vànareùu vikçtànanabàhavaþ 6073010c nive÷ayantaþ ÷astràõi cakrus te sumahad bhayam 6073011a tathaiva sakalair vçkùair giri÷çïgai÷ ca vànaràþ 6073011c abhijaghnur nijaghnu÷ ca samare ràkùasarùabhàn 6073012a çkùavànaramukhyai÷ ca mahàkàyair mahàbalaiþ 6073012c rakùasàü vadhyamànànàü mahad bhayam ajàyata 6073013a svam anãkaü viùaõõaü tu ÷rutvà ÷atrubhir arditam 6073013c udatiùñhata durdharùas tat karmaõy ananuùñhite 6073014a vçkùàndhakàràn niùkramya jàtakrodhaþ sa ràvaõiþ 6073014c àruroha rathaü sajjaü pårvayuktaü sa ràkùasaþ 6073015a sa bhãmakàrmuka÷araþ kçùõà¤janacayopamaþ 6073015c raktàsyanayanaþ kråro babhau mçtyur ivàntakaþ 6073016a dçùñvaiva tu rathasthaü taü paryavartata tad balam 6073016c rakùasàü bhãmavegànàü lakùmaõena yuyutsatàm 6073017a tasmin kàle tu hanumàn udyamya suduràsadam 6073017c dharaõãdharasaükà÷ã mahàvçkùam ariüdamaþ 6073018a sa ràkùasànàü tat sainyaü kàlàgnir iva nirdahan 6073018c cakàra bahubhir vçkùair niþsaüj¤aü yudhi vànaraþ 6073019a vidhvaüsayantaü tarasà dçùñvaiva pavanàtmajam 6073019c ràkùasànàü sahasràõi hanåmantam avàkiran 6073020a ÷ita÷åladharàþ ÷ålair asibhi÷ càsipàõayaþ 6073020c ÷aktibhiþ ÷aktihastà÷ ca paññasaiþ paññasàyudhàþ 6073021a parighai÷ ca gadàbhi÷ ca kuntai÷ ca ÷ubhadar÷anaiþ 6073021c ÷ata÷a÷ ca ÷ataghnãbhir àyasair api mudgaraiþ 6073022a ghoraiþ para÷ubhi÷ caiva bhiõóipàlai÷ ca ràkùasàþ 6073022c muùñibhir vajravegai÷ ca talair a÷anisaünibhaiþ 6073023a abhijaghnuþ samàsàdya samantàt parvatopamam 6073023c teùàm api ca saükruddha÷ cakàra kadanaü mahat 6073024a sa dadar÷a kapi÷reùñham acalopamam indrajit 6073024c sådayànam amitraghnam amitràn pavanàtmajam 6073025a sa sàrathim uvàcedaü yàhi yatraiùa vànaraþ 6073025c kùayam eva hi naþ kuryàd ràkùasànàm upekùitaþ 6073026a ity uktaþ sàrathis tena yayau yatra sa màrutiþ 6073026c vahan paramadurdharùaü sthitam indrajitaü rathe 6073027a so 'bhyupetya ÷aràn khaógàn paññasàsipara÷vadhàn 6073027c abhyavarùata durdharùaþ kapimårdhni sa ràkùasaþ 6073028a tàni ÷astràõi ghoràõi pratigçhya sa màrutiþ 6073028c roùeõa mahatàviùo vàkyaü cedam uvàca ha 6073029a yudhyasva yadi ÷åro 'si ràvaõàtmaja durmate 6073029c vàyuputraü samàsàdya na jãvan pratiyàsyasi 6073030a bàhubhyàü saüprayudhyasva yadi me dvandvam àhave 6073030c vegaü sahasva durbuddhe tatas tvaü rakùasàü varaþ 6073031a hanåmantaü jighàüsantaü samudyata÷aràsanam 6073031c ràvaõàtmajam àcaùñe lakùmaõàya vibhãùaõaþ 6073032a yas tu vàsavanirjetà ràvaõasyàtmasaübhavaþ 6073032c sa eùa ratham àsthàya hanåmantaü jighàüsati 6073033a tam apratimasaüsthànaiþ ÷araiþ ÷atruvidàraõaiþ 6073033c jãvitàntakarair ghoraiþ saumitre ràvaõiü jahi 6073034a ity evam uktas tu tadà mahàtmà; vibhãùaõenàrivibhãùaõena 6073034c dadar÷a taü parvatasaünikà÷aü; rathasthitaü bhãmabalaü duràsadam 6074001a evam uktvà tu saumitriü jàtaharùo vibhãùaõaþ 6074001c dhanuùpàõinam àdàya tvaramàõo jagàma saþ 6074002a avidåraü tato gatvà pravi÷ya ca mahad vanam 6074002c dar÷ayàm àsa tat karma lakùmaõàya vibhãùaõaþ 6074003a nãlajãmåtasaükà÷aü nyagrodhaü bhãmadar÷anam 6074003c tejasvã ràvaõabhràtà lakùmaõàya nyavedayat 6074004a ihopahàraü bhåtànàü balavàn ràvaõàtajaþ 6074004c upahçtya tataþ pa÷càt saügràmam abhivartate 6074005a adç÷yaþ sarvabhåtànàü tato bhavati ràkùasaþ 6074005c nihanti samare ÷atrån badhnàti ca ÷arottamaiþ 6074006a tam apraviùñaü nyagrodhaü balinaü ràvaõàtmajam 6074006c vidhvaüsaya ÷arais tãkùõaiþ sarathaü sà÷vasàrathim 6074007a tathety uktvà mahàtejàþ saumitrir mitranandanaþ 6074007c babhåvàvasthitas tatra citraü visphàrayan dhanuþ 6074008a sa rathenàgnivarõena balavàn ràvaõàtmajaþ 6074008c indrajit kavacã khaógã sadhvajaþ pratyadç÷yata 6074009a tam uvàca mahàtejàþ paulastyam aparàjitam 6074009c samàhvaye tvàü samare samyag yuddhaü prayaccha me 6074010a evam ukto mahàtejà manasvã ràvaõàtmajaþ 6074010c abravãt paruùaü vàkyaü tatra dçùñvà vibhãùaõam 6074011a iha tvaü jàtasaüvçddhaþ sàkùàd bhràtà pitur mama 6074011c kathaü druhyasi putrasya pitçvyo mama ràkùasa 6074012a na j¤àtitvaü na sauhàrdaü na jàtis tava durmate 6074012c pramàõaü na ca sodaryaü na dharmo dharmadåùaõa 6074013a ÷ocyas tvam asi durbuddhe nindanãya÷ ca sàdhubhiþ 6074013c yas tvaü svajanam utsçjya parabhçtyatvam àgataþ 6074014a naitac chithilayà buddhyà tvaü vetsi mahad antaram 6074014c kva ca svajanasaüvàsaþ kva ca nãcaparà÷rayaþ 6074015a guõavàn và parajanaþ svajano nirguõo 'pi và 6074015c nirguõaþ svajanaþ ÷reyàn yaþ paraþ para eva saþ 6074016a niranukro÷atà ceyaü yàdç÷ã te ni÷àcara 6074016c svajanena tvayà ÷akyaü paruùaü ràvaõànuja 6074017a ity ukto bhràtçputreõa pratyuvàca vibhãùaõaþ 6074017c ajànann iva macchãlaü kiü ràkùasa vikatthase 6074018a ràkùasendrasutàsàdho pàruùyaü tyaja gauravàt 6074018c kule yady apy ahaü jàto rakùasàü krårakarmaõàm 6074018e guõo 'yaü prathamo néõàü tan me ÷ãlam aràkùasaü 6074019a na rame dàruõenàhaü na càdharmeõa vai rame 6074019c bhràtrà viùama÷ãlena kathaü bhràtà nirasyate 6074020a parasvànàü ca haraõaü paradàràbhimar÷anam 6074020c suhçdàm ati÷aïkàü ca trayo doùàþ kùayàvahàþ 6074021a maharùãõàü vadho ghoraþ sarvadevai÷ ca vigrahaþ 6074021c abhimàna÷ ca kopa÷ ca vairitvaü pratikålatà 6074022a ete doùà mama bhràtur jãvitai÷varyanà÷anàþ 6074022c guõàn pracchàdayàm àsuþ parvatàn iva toyadàþ 6074023a doùair etaiþ parityakto mayà bhràtà pità tava 6074023c neyam asti purã laïkà na ca tvaü na ca te pità 6074024a atimànã ca bàla÷ ca durvinãta÷ ca ràkùasa 6074024c baddhas tvaü kàlapà÷ena bråhi màü yad yad icchasi 6074025a adya te vyasanaü pràptaü kim iha tvaü tu vakùyasi 6074025c praveùñuü na tvayà ÷akyo nyagrodho ràkùasàdhama 6074026a dharùayitvà tu kàkutsthau na ÷akyaü jãvituü tvayà 6074026c yudhyasva naradevena lakùmaõena raõe saha 6074026e hatas tvaü devatà kàryaü kariùyasi yamakùaye 6074027a nidar÷ayasvàtmabalaü samudyataü; kuruùva sarvàyudhasàyakavyayam 6074027c na lakùmaõasyaitya hi bàõagocaraü; tvam adya jãvan sabalo gamiùyasi 6075001a vibhãùaõa vacaþ ÷rutvà ràvaõiþ krodhamårchitaþ 6075001c abravãt paruùaü vàkyaü vegenàbhyutpapàta ha 6075002a udyatàyudhanistriü÷o rathe tu samalaükçte 6075002c kàlà÷vayukte mahati sthitaþ kàlàntakopamaþ 6075003a mahàpramàõam udyamya vipulaü vegavad dçóham 6075003c dhanur bhãmaü paràmç÷ya ÷aràü÷ càmitranà÷anàn 6075004a uvàcainaü samàrabdhaþ saumitriü savibhãùaõam 6075004c tàü÷ ca vànara÷àrdålàn pa÷yadhvaü me paràkramam 6075005a adya matkàrmukotsçùñaü ÷aravarùaü duràsadam 6075005c muktaü varùam ivàkà÷e vàrayiùyatha saüyuge 6075006a adya vo màmakà bàõà mahàkàrmukaniþsçtàþ 6075006c vidhamiùyanti gàtràõi tålarà÷im ivànalaþ 6075007a tãkùõasàyakanirbhinnठ÷åla÷aktyçùñitomaraiþ 6075007c adya vo gamayiùyàmi sarvàn eva yamakùayam 6075008a kùipataþ ÷aravarùàõi kùiprahastasya me yudhi 6075008c jãmåtasyeva nadataþ kaþ sthàsyati mamàgrataþ 6075009a tac chrutvà ràkùasendrasya garjitaü lakùmaõas tadà 6075009c abhãtavadanaþ kruddho ràvaõiü vàkyam abravãt 6075010a ukta÷ ca durgamaþ pàraþ kàryàõàü ràkùasa tvayà 6075010c kàryàõàü karmaõà pàraü yo gacchati sa buddhimàn 6075011a sa tvam arthasya hãnàrtho duravàpasya kena cit 6075011c vaco vyàhçtya jànãùe kçtàrtho 'smãti durmate 6075012a antardhànagatenàjau yas tvayàcaritas tadà 6075012c taskaràcarito màrgo naiùa vãraniùevitaþ 6075013a yathà bàõapathaü pràpya sthito 'haü tava ràkùasa 6075013c dar÷ayasvàdya tat tejo vàcà tvaü kiü vikatthase 6075014a evam ukto dhanur bhãmaü paràmç÷ya mahàbalaþ 6075014c sasarje ni÷itàn bàõàn indrajit samijiüjaya 6075015a te nisçùñà mahàvegàþ ÷aràþ sarpaviùopamàþ 6075015c saüpràpya lakùmaõaü petuþ ÷vasanta iva pannagàþ 6075016a ÷arair atimahàvegair vegavàn ràvaõàtmajaþ 6075016c saumitrim indrajid yuddhe vivyàdha ÷ubhalakùaõam 6075017a sa ÷arair atividdhàïgo rudhireõa samukùitaþ 6075017c ÷u÷ubhe lakùmaõaþ ÷rãmàn vidhåma iva pàvakaþ 6075018a indrajit tv àtmanaþ karma prasamãkùyàdhigamya ca 6075018c vinadya sumahànàdam idaü vacanam abravãt 6075019a patriõaþ ÷itadhàràs te ÷arà matkàrmukacyutàþ 6075019c àdàsyante 'dya saumitre jãvitaü jãvitàntagàþ 6075020a adya gomàyusaüghà÷ ca ÷yenasaüghà÷ ca lakùmaõa 6075020c gçdhrà÷ ca nipatantu tvàü gatàsuü nihataü mayà 6075021a kùatrabandhuþ sadànàryo ràmaþ paramadurmatiþ 6075021c bhaktaü bhràtaram adyaiva tvàü drakùyati mayà hatam 6075022a vi÷astakavacaü bhåmau vyapaviddha÷aràsanam 6075022c hçtottamàïgaü saumitre tvàm adya nihataü mayà 6075023a iti bruvàõaü saürabdhaü paruùaü ràvaõàtmajam 6075023c hetumadvàkyam atyarthaü lakùmaõaþ pratyuvàca ha 6075024a akçtvà katthase karma kimartham iha ràkùasa 6075024c kuru tat karma yenàhaü ÷raddadhyàü tava katthanam 6075025a anuktvà paruùaü vàkyaü kiü cid apy anavakùipan 6075025c avikatthan vadhiùyàmi tvàü pa÷ya puruùàdana 6075026a ity uktvà pa¤canàràcàn àkarõàpåritठ÷aràn 6075026c nicakhàna mahàvegà§l lakùmaõo ràkùasorasi 6075027a sa ÷arair àhatas tena saroùo ràvaõàtmajaþ 6075027c suprayuktais tribhir bàõaiþ prativivyàdha lakùmaõam 6075028a sa babhåva mahàbhãmo nararàkùasasiühayoþ 6075028c vimardas tumulo yuddhe parasparavadhaiùiõoþ 6075029a ubhau hi balasaüpannàv ubhau vikrama÷àlinau 6075029c ubhàv api suvikràntau sarva÷astràstrakovidau 6075030a ubhau paramadurjeyàv atulyabalatejasau 6075030c yuyudhàte mahàvãrau grahàv iva nabho gatau 6075031a balavçtràv iva hi tau yudhi vai duùpradharùaõau 6075031c yuyudhàte mahàtmànau tadà kesariõàv iva 6075032a bahån avasçjantau hi màrgaõaughàn avasthitau 6075032c nararàkùasasiühau tau prahçùñàv abhyayudhyatàm 6075033a susaüprahçùñau nararàkùasottamau; jayaiùiõau màrgaõacàpadhàriõau 6075033c parasparaü tau pravavarùatur bhç÷aü; ÷araughavarùeõa balàhakàv iva 6076001a tataþ ÷araü dà÷arathiþ saüdhàyàmitrakar÷anaþ 6076001c sasarja ràkùasendràya kruddhaþ sarpa iva ÷vasan 6076002a tasya jyàtalanirghoùaü sa ÷rutvà ràvaõàtmajaþ 6076002c vivarõavadano bhåtvà lakùmaõaü samudaikùata 6076003a taü viùaõõamukhaü dçùñvà ràkùasaü ràvaõàtmajam 6076003c saumitriü yuddhasaüsaktaü pratyuvàca vibhãùaõaþ 6076004a nimittàny anupa÷yàmi yàny asmin ràvaõàtmaje 6076004c tvara tena mahàbàho bhagna eùa na saü÷ayaþ 6076005a tataþ saüdhàya saumitriþ ÷aràn agni÷ikhopamàn 6076005c mumoca ni÷itàüs tasmai sarvàn iva viùolbaõàn 6076006a ÷akrà÷anisamaspar÷air lakùmaõenàhataþ ÷araiþ 6076006c muhårtam abhavan måóhaþ sarvasaükùubhitendriyaþ 6076007a upalabhya muhårtena saüj¤àü pratyàgatendriyaþ 6076007c dadar÷àvasthitaü vãraü vãro da÷arathàtmajam 6076008a so 'bhicakràma saumitriü roùàt saüraktalocanaþ 6076008c abravãc cainam àsàdya punaþ sa paruùaü vacaþ 6076009a kiü na smarasi tad yuddhe prathame matparàkramam 6076009c nibaddhas tvaü saha bhràtrà yadà yudhi viceùñase 6076010a yuvà khalu mahàyuddhe ÷akrà÷anisamaiþ ÷araiþ 6076010c ÷àyinau prathamaü bhåmau visaüj¤au sapuraþsarau 6076011a smçtir và nàsti te manye vyaktaü và yamasàdanam 6076011c gantum icchasi yasmàt tvaü màü dharùayitum icchasi 6076012a yadi te prathame yuddhe na dçùño matparàkramaþ 6076012c adya tvàü dar÷ayiùyàmi tiùñhedànãü vyavasthitaþ 6076013a ity uktvà saptabhir bàõair abhivivyàdha lakùmaõam 6076013c da÷abhi÷ ca hanåmantaü tãkùõadhàraiþ ÷arottamaiþ 6076014a tataþ ÷ara÷atenaiva suprayuktena vãryavàn 6076014c krodhàd dviguõasaürabdho nirbibheda vibhãùaõam 6076015a tad dçùñvendrajitaþ karma kçtaü ràmànujas tadà 6076015c acintayitvà prahasan naitat kiü cid iti bruvan 6076016a mumoca sa ÷aràn ghoràn saügçhya narapuügavaþ 6076016c abhãtavadanaþ kruddho ràvaõiü lakùmaõo yudhi 6076017a naivaü raõagataþ ÷åràþ praharanti ni÷àcara 6076017c laghava÷ càlpavãryà÷ ca sukhà hãme ÷aràs tava 6076018a naivaü ÷åràs tu yudhyante samare jayakàïkùiõaþ 6076018c ity evaü taü bruvàõas tu ÷aravarùair avàkirat 6076019a tasya bàõais tu vidhvastaü kavacaü hemabhåùitam 6076019c vya÷ãryata rathopasthe tàràjàlam ivàmbaràt 6076020a vidhåtavarmà nàràcair babhåva sa kçtavraõaþ 6076020c indrajit samare ÷åraþ praråóha iva sànumàn 6076021a abhãkùõaü ni÷vasantau hi yudhyetàü tumulaü yudhi 6076021c ÷arasaükçttasarvàïgo sarvato rudhirokùitau 6076022a astràõy astravidàü ÷reùñhau dar÷ayantau punaþ punaþ 6076022c ÷aràn uccàvacàkàràn antarikùe babandhatuþ 6076023a vyapetadoùam asyantau laghucitraü ca suùñhu ca 6076023c ubhau tu tumulaü ghoraü cakratur nararàkùasau 6076024a tayoþ pçthakpçthag bhãmaþ ÷u÷ruve talanisvanaþ 6076024c sughorayor niùñanator gagane meghayor iva 6076025a te gàtrayor nipatità rukmapuïkhàþ ÷arà yudhi 6076025c asçgdigdhà viniùpetur vivi÷ur dharaõãtalam 6076026a anyaiþ suni÷itaiþ ÷astrair àkà÷e saüjaghaññire 6076026c babha¤ju÷ cicchidu÷ càpi tayor bàõàþ sahasra÷aþ 6076027a sa babhåva raõe ghoras tayor bàõamaya÷ cayaþ 6076027c agnibhyàm iva dãptàbhyàü satre ku÷amaya÷ cayaþ 6076028a tayoþ kçtavraõau dehau ÷u÷ubhàte mahàtmanoþ 6076028c sapuùpàv iva niùpatrau vane ÷àlmalikuü÷ukau 6076029a cakratus tumulaü ghoraü saünipàtaü muhur muhuþ 6076029c indrajil lakùmaõa÷ caiva parasparajayaiùiõau 6076030a lakùmaõo ràvaõiü yuddhe ràvaõi÷ càpi lakùmaõam 6076030c anyonyaü tàv abhighnantau na ÷ramaü pratyapadyatàm 6076031a bàõajàlaiþ ÷arãrasthair avagàóhais tarasvinau 6076031c ÷u÷ubhàte mahàvãrau viråóhàv iva parvatau 6076032a tayo rudhirasiktàni saüvçtàni ÷arair bhç÷am 6076032c babhràjuþ sarvagàtràõi jvalanta iva pàvakàþ 6076033a tayor atha mahàn kàlo vyatãyàd yudhyamànayoþ 6076033c na ca tau yuddhavaimukhyaü ÷ramaü vàpy upajagmatuþ 6076034a atha samarapari÷ramaü nihantuü; samaramukheùv ajitasya lakùmaõasya 6076034c priyahitam upapàdayan mahaujàþ; samaram upetya vibhãùaõo 'vatasthe 6077001a yudhyamànau tu tau dçùñvà prasaktau nararàkùasau 6077001c ÷åraþ sa ràvaõabhràtà tasthau saügràmamårdhani 6077002a tato visphàrayàm àsa mahad dhanur avasthitaþ 6077002c utsasarja ca tãkùõàgràn ràkùaseùu mahà÷aràn 6077003a te ÷aràþ ÷ikhisaükà÷à nipatantaþ samàhitàþ 6077003c ràkùasàn dàrayàm àsur vajrà iva mahàgirãn 6077004a vibhãùaõasyànucaràs te 'pi ÷ålàsipaññasaiþ 6077004c ciccheduþ samare vãràn ràkùasàn ràkùasottamàþ 6077005a ràkùasais taiþ parivçtaþ sa tadà tu vibhãùaõaþ 6077005c babhau madhye prahçùñànàü kalabhànàm iva dvipaþ 6077006a tataþ saücodayàno vai harãn rakùoraõapriyàn 6077006c uvàca vacanaü kàle kàlaj¤o rakùasàü varaþ 6077007a eko 'yaü ràkùasendrasya paràyaõam iva sthitaþ 6077007c etac cheùaü balaü tasya kiü tiùñhata harã÷varàþ 6077008a asmin vinihate pàpe ràkùase raõamårdhani 6077008c ràvaõaü varjayitvà tu ÷eùam asya balaü hatam 6077009a prahasto nihato vãro nikumbha÷ ca mahàbalaþ 6077009c kumbhakarõa÷ ca kumbha÷ ca dhåmràkùa÷ ca ni÷àcaraþ 6077010a akampanaþ supàr÷va÷ ca cakramàlã ca ràkùasaþ 6077010c kampanaþ sattvavanta÷ ca devàntakanaràntakau 6077011a etàn nihatyàtibalàn bahån ràkùasasattamàn 6077011c bàhubhyàü sàgaraü tãrtvà laïghyatàü goùpadaü laghu 6077012a etàvad iha ÷eùaü vo jetavyam iha vànaràþ 6077012c hatàþ sarve samàgamya ràkùasà baladarpitàþ 6077013a ayuktaü nidhanaü kartuü putrasya janitur mama 6077013c ghçõàm apàsya ràmàrthe nihanyàü bhràtur àtmajam 6077014a hantukàmasya me bàùpaü cak÷u÷ caiva nirudhyate 6077014c tad evaiùa mahàbàhur lakùmaõaþ ÷amayiùyati 6077014e vànarà ghnantuü saübhåya bhçtyàn asya samãpagàn 6077015a iti tenàtiya÷asà ràkùasenàbhicoditàþ 6077015c vànarendrà jahçùire làïgalàni ca vivyadhuþ 6077016a tatas te kapi÷àrdålàþ kùveóanta÷ ca muhur muhuþ 6077016c mumucur vividhàn nàdàn meghàn dçùñveva barhiõaþ 6077017a jàmbavàn api taiþ sarvaiþ svayåthair abhisaüvçtaþ 6077017c a÷mabhis tàóayàm àsa nakhair dantai÷ ca ràkùasàn 6077018a nighnantam çkùàdhipatiü ràkùasàs te mahàbalàþ 6077018c parivavrur bhayaü tyaktvà tam anekavidhàyudhàþ 6077019a ÷araiþ para÷ubhis tãkùõaiþ paññasair yaùñitomaraiþ 6077019c jàmbavantaü mçdhe jaghnur nighnantaü ràkùasãü camåm 6077020a sa saüprahàras tumulaþ saüjaj¤e kapiràkùasàm 6077020c devàsuràõàü kruddhànàü yathà bhãmo mahàsvanaþ 6077021a hanåmàn api saükruddhaþ sàlam utpàñya parvatàt 6077021c rakùasàü kadanaü cakre samàsàdya sahasra÷aþ 6077022a sa dattvà tumulaü yuddhaü pitçvyasyendrajid yudhi 6077022c lakùmaõaü paravãraghnaü punar evàbhyadhàvata 6077023a tau prayuddhau tadà vãrau mçdhe lakùmaõaràkùasau 6077023c ÷araughàn abhivarùantau jaghnatus tau parasparam 6077024a abhãkùõam antardadhatuþ ÷arajàlair mahàbalau 6077024c candràdityàv ivoùõànte yathà meghais tarasvinau 6077025a na hy àdànaü na saüdhànaü dhanuùo và parigrahaþ 6077025c na vipramokùo bàõànàü na vikarùo na vigrahaþ 6077026a na muùñipratisaüdhànaü na lakùyapratipàdanam 6077026c adç÷yata tayos tatra yudhyatoþ pàõilàghavàt 6077027a càpavegapramuktai÷ ca bàõajàlaiþ samantataþ 6077027c antarikùe 'bhisaüchanne na råpàõi cakà÷ire 6077027e tamasà pihitaü sarvam àsãd bhãmataraü mahat 6077028a na tadànãiü vavau vàyur na jajvàla ca pàvakaþ 6077028c svastyas tu lokebhya iti jajalpa÷ ca maharùayaþ 6077028e saüpetu÷ càtra saüpràptà gandharvàþ saha càraõaiþ 6077029a atha ràkùasasiühasya kçùõàn kanakabhåùaõàn 6077029c ÷arai÷ caturbhiþ saumitrir vivyàdha caturo hayàn 6077030a tato 'pareõa bhallena såtasya vicariùyataþ 6077030c làghavàd ràghavaþ ÷rãmठ÷iraþ kàyàd apàharat 6077031a nihataü sàrathiü dçùñvà samare ràvaõàtmajaþ 6077031c prajahau samaroddharùaü viùaõõaþ sa babhåva ha 6077032a viùaõõavadanaü dçùñvà ràkùasaü hariyåthapàþ 6077032c tataþ paramasaühçùño lakùmaõaü càbhyapåjayan 6077033a tataþ pramàthã ÷arabho rabhaso gandhamàdanaþ 6077033c amçùyamàõà÷ catvàra÷ cakrur vegaü harã÷varàþ 6077034a te càsya hayamukhyeùu tårõam utpatya vànaràþ 6077034c caturùu sumahàvãryà nipetur bhãmavikramàþ 6077035a teùàm adhiùñhitànàü tair vànaraiþ parvatopamaiþ 6077035c mukhebhyo rudhiraü vyaktaü hayànàü samavartata 6077036a te nihatya hayàüs tasya pramathya ca mahàratham 6077036c punar utpatya vegena tasthur lakùmaõapàr÷vataþ 6077037a sa hatà÷vàd avaplutya rathàn mathitasàratheþ 6077037c ÷aravarùeõa saumitrim abhyadhàvata ràvaõiþ 6077038a tato mahendrapratimaüh sa lakùmaõaþ; padàtinaü taü ni÷itaiþ ÷arottamaiþ 6077038c sçjantam àdau ni÷itठ÷arottamàn; bhç÷aü tadà bàõagaõair nyavàrayat 6078001a sa hatà÷vo mahàtejà bhåmau tiùñhan ni÷àcaraþ 6078001c indrajit paramakruddhaþ saüprajajvàla tejasà 6078002a tau dhanvinau jighàüsantàv anyonyam iùubhir bhç÷am 6078002c vijayenàbhiniùkràntau vane gajavçùàv iva 6078003a nibarhayanta÷ cànyonyaü te ràkùasavanaukasaþ 6078003c bhartàraü na jahur yuddhe saüpatantas tatas tataþ 6078004a sa lakùmaõaü samuddi÷ya paraü làghavam àsthitaþ 6078004c vavarùa ÷aravarùàõi varùàõãva puraüdaraþ 6078005a muktam indrajità tat tu ÷aravarùam ariüdamaþ 6078005c avàrayad asaübhrànto lakùmaõaþ suduràsadam 6078006a abhedyakacanaü matvà lakùmaõaü ràvaõàtmajaþ 6078006c lalàñe lakùmaõaü bàõaiþ supuïkhais tribhir indrajit 6078006e avidhyat paramakruddhaþ ÷ãghram astraü pradar÷ayan 6078007a taiþ pçùatkair lalàñasthaiþ ÷u÷ubhe raghunandanaþ 6078007c raõàgre samara÷làghã tri÷çïga iva parvataþ 6078008a sa tathàpy ardito bàõai ràkùasena mahàmçdhe 6078008c tam à÷u prativivyàdha lakùmaõaþ panabhiþ ÷araiþ 6078009a lakùmaõendrajitau vãrau mahàbala÷aràsanau 6078009c anyonyaü jaghnatur bàõair vi÷ikhair bhãmavikramau 6078010a tau parasparam abhyetya sarvagàtreùu dhanvinau 6078010c ghorair vivyadhatur bàõaiþ kçtabhàvàv ubhau jaye 6078011a tasmai dçóhataraü kruddho hatà÷vàya vibhãùaõaþ 6078011c vajraspar÷asamàn pa¤ca sasarjorasi màrgaõàn 6078012a te tasya kàyaü nirbhidya rukmapuïkhà nimittagàþ 6078012c babhåvur lohitàdigdhà raktà iva mahoragàþ 6078013a sa pitçvyasya saükruddha indrajic charam àdade 6078013c uttamaü rakùasàü madhye yamadattaü mahàbalaþ 6078014a taü samãkùya mahàtejà maheùuü tena saühitam 6078014c lakùmaõo 'py àdade bàõam anyaü bhãmaparàkramaþ 6078015a kubereõa svayaü svapne yad dattam amitàtmanà 6078015c durjayaü durviùahyaü ca sendrair api suràsuraiþ 6078016a tàbhyàü tau dhanuùi ÷reùñhe saühitau sàyakottamau 6078016c vikçùyamàõau vãràbhyàü bhç÷aü jajvalatuþ ÷riyà 6078017a tau bhàsayantàv àkà÷aü dhanurbhyàü vi÷ikhau cyutau 6078017c mukhena mukham àhatya saünipetatur ojasà 6078018a tau mahàgrahasaükà÷àv anyonyaü saünipatya ca 6078018c saügràme ÷atadhà yàtau medinyàü vinipetatuþ 6078019a ÷arau pratihatau dçùñvà tàv ubhau raõamårdhani 6078019c vrãóito jàtaroùau ca lakùmaõendrajitàv ubhau 6078020a susaürabdhas tu saumitrir astraü vàruõam àdade 6078020c raudraü mahedrajid yuddhe vyasçjad yudhi viùñhitaþ 6078021a tayoþ sutumulaü yuddhaü saübabhåvàdbhutopamam 6078021c gaganasthàni bhåtàni lakùmaõaü paryavàrayan 6078022a bhairavàbhirute bhãme yuddhe vànararàkùasàm 6078022c bhåtair bahubhir àkà÷aü vismitair àvçtaü babhau 6078023a çùayaþ pitaro devà gandharvà garuõoragàþ 6078023c ÷atakratuü puraskçtya rarakùur lakùmaõaü raõe 6078024a athànyaü màrgaõa÷reùñhaü saüdadhe ràvaõànujaþ 6078024c hutà÷anasamaspar÷aü ràvaõàtmajadàruõam 6078025a supatram anuvçttàïgaü suparvàõaü susaüsthitam 6078025c suvarõavikçtaü vãraþ ÷arãràntakaraü ÷aram 6078026a duràvàraü durviùahaü ràkùasànàü bhayàvaham 6078026c à÷ãviùaviùaprakhyaü devasaüghaiþ samarcitam 6078027a yena ÷akro mahàtejà dànavàn ajayat prabhuþ 6078027c purà devàsure yuddhe vãryavàn harivàhanaþ 6078028a tad aindram astraü saumitriþ saüyugeùv aparàjitam 6078028c ÷ara÷reùñhaü dhanuþ ÷reùñhe nara÷reùñho 'bhisaüdadhe 6078029a saüdhàyàmitradalanaü vicakarùa ÷aràsanam 6078029c sajyam àyamya durdhar÷aþ kàlo lokakùaye yathà 6078030a saüdhàya dhanuùi ÷reùñhe vikarùann idam abravãt 6078030c lakùmãvà§l lakùmaõo vàkyam arthasàdhakam àtmanaþ 6078031a dharmàtmà satyasaüdha÷ ca ràmo dà÷arathir yadi 6078031c pauruùe càpratidvandvas tad enaü jahi ràvaõim 6078032a ity uktvà bàõam àkarõaü vikçùya tam ajihmagam 6078032c lakùmaõaþ samare vãraþ sasarjendrajitaü prati 6078032e aindràstreõa samàyujya lakùmaõaþ paravãrahà 6078033a tac chiraþ sa÷iras tràõaü ÷rãmaj jvalitakuõóalam 6078033c pramathyendrajitaþ kàyàt papàta dharaõãtale 6078034a tad ràkùasatanåjasya chinnaskandhaü ÷iro mahat 6078034c tapanãyanibhaü bhåmau dadç÷e rudhirokùitam 6078035a hatas tu nipapàtà÷u dharaõyàü ràvaõàtmajaþ 6078035c kavacã sa÷irastràõo vidhvastaþ sa÷aràsanaþ 6078036a cukru÷us te tataþ sarve vànaràþ savibhãùaõàþ 6078036c hçùyanto nihate tasmin devà vçtravadhe yathà 6078037a athàntarikùe bhåtànàm çùãõàü ca mahàtmanàm 6078037c abhijaj¤e ca saünàdo gandharvàpsarasàm api 6078038a patitaü samabhij¤àya ràkùasã sà mahàcamåþ 6078038c vadhyamànà di÷o bheje haribhir jitakà÷ibhiþ 6078039a vanarair vadhyamànàs te ÷astràõy utsçjya ràkùasàþ 6078039c laïkàm abhimukhàþ sarve naùñasaüj¤àþ pradhàvitàþ 6078040a dudruvur bahudhà bhãtà ràkùasàþ ÷ata÷o di÷aþ 6078040c tyaktvà praharaõàn sarve paññasàsipara÷vadhàn 6078041a ke cil laïkàü paritrastàþ praviùñà vànaràrditàþ 6078041c samudre patitàþ ke cit ke cit parvatam à÷ritàþ 6078042a hatam indrajitaü dçùñvà ÷ayànaü samarakùitau 6078042c ràkùasànàü sahasreùu na ka÷ cit pratyadç÷yata 6078043a yathàstaü gata àditye nàvatiùñhanti ra÷mayaþ 6078043c tathà tasmin nipatite ràkùasàs te gatà di÷aþ 6078044a ÷àntarak÷mir ivàdityo nirvàõa iva pàvakaþ 6078044c sa babhåva mahàtejà vyapàsta gatajãvitaþ 6078045a pra÷àntapãóà bahulo vinaùñàriþ praharùavàn 6078045c babhåva lokaþ patite ràkùasendrasute tadà 6078046a harùaü ca ÷akro bhagavàn saha sarvaiþ surarùabhaiþ 6078046c jagàma nihate tasmin ràkùase pàpakarmaõi 6078047a ÷uddhà àpo nabha÷ caiva jahçùur daityadànavàþ 6078047c àjagmuþ patite tasmin sarvalokabhayàvahe 6078048a åcu÷ ca sahitàþ sarve devagandharvadànavàþ 6078048c vijvaràþ ÷àntakaluùà bràhmaõà vicarantv iti 6078049a tato 'bhyanandan saühçùñàþ samare hariyåthapàþ 6078049c tam apratibalaü dçùñvà hataü nairçtapuügavam 6078050a vibhãùaõo hanåmàü÷ ca jàmbavàü÷ carkùayåthapaþ 6078050c vijayenàbhinandantas tuùñuvu÷ càpi lakùmaõam 6078051a kùveóanta÷ ca nadanta÷ ca garjanta÷ ca plavaügamàþ 6078051c labdhalakùà raghusutaü parivàryopatasthire 6078052a làïgålàni pravidhyantaþ sphoñayanta÷ ca vànaràþ 6078052c lakùmaõo jayatãty evaü vàkyaü vya÷ràvayaüs tadà 6078053a anyonyaü ca samà÷liùya kapayo hçùñamànasàþ 6078053c cakrur uccàvacaguõà ràghavà÷rayajàþ kathàþ 6078054a tad asukaram athàbhivãkùya hçùñàþ; priyasuhçdo yudhi lakùmaõasya karma 6078054c paramam upalabhan manaþpraharùaü; vinihatam indraripuü ni÷amya devàþ 6079001a rudhiraklinnagàtras tu lakùmaõaþ ÷ubhalakùaõaþ 6079001c babhåva hçùñas taü hatvà ÷akrajetàram àhave 6079002a tataþ sa jàmbavantaü ca hanåmantaü ca vãryavàn 6079002c saünivartya mahàtejàs tàü÷ ca sarvàn vanaukasaþ 6079003a àjagàma tataþ ÷ãghraü yatra sugrãvaràghavau 6079003c vibhãùaõam avaùñabhya hanåmantaü ca lakùmaõaþ 6079004a tato ràmam abhikramya saumitrir abhivàdya ca 6079004c tasthau bhràtçsamãpasthaþ ÷akrasyendrànujo yathà 6079004e àcacakùe tadà vãro ghoram indrajito vadham 6079005a ràvaõas tu ÷ira÷ chinnaü lakùmaõena mahàtmanà 6079005c nyavedayata ràmàya tadà hçùño vibhãùaõaþ 6079006a upave÷ya tam utsaïge pariùvajyàvapãóitam 6079006c mårdhni cainam upàghràya bhåyaþ saüspç÷ya ca tvaran 6079006e uvàca lakùmaõaü vàkyam à÷vàsya puruùarùabhaþ 6079007a kçtaü paramakalyàõaü karma duùkarakàriõà 6079007c niramitraþ kçto 'smy adya niryàsyati hi ràvaõaþ 6079007e balavyåhena mahatà ÷rutvà putraü nipàtitam 6079008a taü putravadhasaütaptaü niryàntaü ràkùasàdhipam 6079008c balenàvçtya mahatà nihaniùyàmi durjayam 6079009a tvayà lakùmaõa nàthena sãtà ca pçthivã ca me 6079009c na duùpràpà hate tv adya ÷akrajetari càhave 6079010a sa taü bhràtaram à÷vàsya pàriùvajya ca ràghavaþ 6079010c ràmaþ suùeõaü muditaþ samàbhàùyedam abravãt 6079011a sa÷alyo 'yaü mahàpràj¤aþ saumitrir mitravatsalaþ 6079011c yathà bhavati susvasthas tathà tvaü samupàcara 6079011e vi÷alyaþ kriyatàü kùipraü saumitriþ savibhãùaõaþ 6079012a kçùa vànarasainyànàü ÷åràõàü drumayodhinàm 6079012c ye cànye 'tra ca yudhyantaþ sa÷alyà vraõinas tathà 6079012e te 'pi sarve prayatnena kriyantàü sukhinas tvayà 6079013a evam uktaþ sa ràmeõa mahàtmà hariyåthapaþ 6079013c lakùmaõàya dadau nastaþ suùeõaþ paramauùadham 6079014a sa tasya gandham àghràya vi÷alyaþ samapadyata 6079014c tadà nirvedana÷ caiva saüråóhavraõa eva ca 6079015a vibhãùaõa mukhànàü ca suhçdàü ràghavàj¤ayà 6079015c sarvavànaramukhyànàü cikitsàü sa tadàkarot 6079016a tataþ prakçtim àpanno hçta÷alyo gatavyathaþ 6079016c saumitrir muditas tatra kùaõena vigatajvaraþ 6079017a tathaiva ràmaþ plavagàdhipas tadà; vibhãùaõa÷ carkùapati÷ ca jàmbavàn 6079017c avekùya saumitrim arogam utthitaü; mudà sasainyaþ suciraü jaharùire 6079018a apåjayat karma sa lakùmaõasya; suduùkaraü dà÷arathir mahàtmà 6079018c hçùñà babhåvur yudhi yåthapendrà; ni÷amya taü ÷akrajitaü nipàtitam 6080001a tataþ paulastya sacivàþ ÷rutvà cendrajitaü hatam 6080001c àcacakùur abhij¤àya da÷agrãvàya savyathàþ 6080002a yuddhe hato mahàràja lakùmaõena tavàtmajaþ 6080002c vibhãùaõasahàyena miùatàü no mahàdyute 6080003a ÷åraþ ÷åreõa saügamya saüyugeùv aparàjitaþ 6080003c lakùõanena hataþ ÷åraþ putras te vibudhendrajit 6080004a sa taü pratibhayaü ÷rutvà vadhaü putrasya dàruõam 6080004c ghoram indrajitaþ saükhye ka÷malaü pràvi÷an mahat 6080005a upalabhya ciràt saüj¤àü ràjà ràkùasapuügavaþ 6080005c putra÷okàrdito dãno vilalàpàkulendriyaþ 6080006a hà ràkùasacamåmukhya mama vatsa mahàratha 6080006c jitvendraü katham adya tvaü lakùmaõasya va÷aü gataþ 6080007a nanu tvam iùubhiþ kruddho bhindyàþ kàlàntakàv api 6080007c mandarasyàpi ÷çïgàõi kiü punar lakùmaõaü raõe 6080008a adya vaivasvato ràjà bhåyo bahumato mama 6080008c yenàdya tvaü mahàbàho saüyuktaþ kàladharmaõà 6080009a eùa panthàþ suyodhànàü sarvàmaragaõeùv api 6080009c yaþ kçte hanyate bhartuþ sa pumàn svargam çcchati 6080010a adya devagaõàþ sarve lokapàlàs tatharùayaþ 6080010c hatam indrajitaü dçùñvà sukhaü svapsyanti nirbhayàþ 6080011a adya lokàs trayaþ kçtsnàþ pçthivã ca sakànanà 6080011c ekenendrajità hãnà ÷åõyeva pratibhàti me 6080012a adya nairçtakanyàyàü ÷roùyàmy antaþpure ravam 6080012c kareõusaüghasya yathà ninàdaü girigahvare 6080013a yauvaràjyaü ca laïkàü ca rakùàüsi ca paraütapa 6080013c màtaraü màü ca bhàryàü ca kva gato 'si vihàya naþ 6080014a mama nàma tvayà vãra gatasya yamasàdanam 6080014c pretakàryàõi kàryàõi viparãte hi vartase 6080015a sa tvaü jãvati sugrãve ràghave ca salakùmaõe 6080015c mama ÷alyam anuddhçtya kva gato 'si vihàya naþ 6080016a evamàdivilàpàrtaü ràvaõaü ràkùasàdhipam 6080016c àvive÷a mahàn kopaþ putravyasanasaübhavaþ 6080017a ghoraü prakçtyà råpaü tat tasya krodhàgnimårchitam 6080017c babhåva råpaü rudrasya kruddhasyeva duràsadam 6080018a tasya kruddhasya netràbhyàü pràpatann asrabindavaþ 6080018c dãptàbhyàm iva dãpàbhyàü sàrciùaþ snehabindavaþ 6080019a dantàn vida÷atas tasya ÷råyate da÷anasvanaþ 6080019c yantrasyàveùñyamànasya mahato dànavair iva 6080020a kàlàgnir iva saükruddho yàü yàü di÷am avaikùata 6080020c tasyàü tasyàü bhayatrastà ràkùasàþ saünililyire 6080021a tam antakam iva kruddhaü caràcaracikhàdiùum 6080021c vãkùamàõaü di÷aþ sarvà ràkùasà nopacakramuþ 6080022a tataþ paramasaükruddho ràvaõo ràkùasàdhipaþ 6080022c abravãd rakùasàü madhye saüstambhayiùur àhave 6080023a mayà varùasahasràõi caritvà du÷caraü tapaþ 6080023c teùu teùv avakà÷eùu svayambhåþ paritoùitaþ 6080024a tasyaiva tapaso vyuùñyà prasàdàc ca svayambhuvaþ 6080024c nàsurebhyo na devebhyo bhayaü mama kadà cana 6080025a kavacaü brahmadattaü me yad àdityasamaprabham 6080025c devàsuravimardeùu na bhinnaü vajra÷aktibhiþ 6080026a tena màm adya saüyuktaü rathastham iha saüyuge 6080026c pratãyàt ko 'dya màm àjau sàkùàd api puraüdaraþ 6080027a yat tadàbhiprasannena sa÷araü kàrmukaü mahat 6080027c devàsuravimardeùu mama dattaü svayambhuvà 6080028a adya tårya÷atair bhãmaü dhanur utthàpyatàü mahat 6080028c ràmalakùmaõayor eva vadhàya paramàhave 6080029a sa putravadhasaütaptaþ ÷åraþ krodhava÷aü gataþ 6080029c samãkùya ràvaõo buddhyà sãtàü hantuü vyavasyata 6080030a pratyavekùya tu tàmràkùaþ sughoro ghoradar÷anàn 6080030c dãno dãnasvaràn sarvàüs tàn uvàca ni÷àcaràn 6080031a màyayà mama vatsena va¤canàrthaü vanaukasàm 6080031c kiü cid eva hataü tatra sãteyam iti dar÷itam 6080032a tad idaü satyam evàhaü kariùye priyam àtmanaþ 6080032c vaidehãü nà÷ayiùyàmi kùatrabandhum anuvratàm 6080032e ity evam uktvà sacivàn khaógam à÷u paràmç÷at 6080033a uddhçtya guõasaüpannaü vimalàmbaravarcasaü 6080033c niùpapàta sa vegena sabhàyàþ sacivair vçtaþ 6080034a ràvaõaþ putra÷okena bhç÷am àkulacetanaþ 6080034c saükruddhaþ khaógam àdàya sahasà yatra maithilã 6080035a vrajantaü ràkùasaü prekùya siühanàdaü pracukru÷uþ 6080035c åcu÷ cànyonyam à÷liùya saükruddhaü prekùya ràkùasàþ 6080036a adyainaü tàv ubhau dçùñvà bhràtarau pravyathiùyataþ 6080036c lokapàlà hi catvàraþ kruddhenànena nirjitàþ 6080036e bahavaþ ÷atrava÷ cànye saüyugeùv abhipàtitàþ 6080037a teùàü saüjalpamànànàm a÷okavanikàü gatàm 6080037c abhidudràva vaidehãü ràvaõaþ krodhamårchitaþ 6080038a vàryamàõaþ susaükruddhaþ suhçdbhir hitabuddhibhiþ 6080038c abhyadhàvata saükruddhaþ khe graho rohiõãm iva 6080039a maithilã rakùyamàõà tu ràkùasãbhir anindità 6080039c dadar÷a ràkùasaü kruddhaü nistriü÷avaradhàriõam 6080040a taü ni÷àmya sanistriü÷aü vyathità janakàtmajà 6080040c nivàryamàõaü bahu÷aþ suhçdbhir anivartinam 6080041a yathàyaü màm abhikruddhaþ samabhidravati svayam 6080041c vadhiùyati sanàthàü màm anàthàm iva durmatiþ 6080042a bahu÷a÷ codayàm àsa bhartàraü màm anuvratàm 6080042c bhàryà bhava ramasyeti pratyàkhyàto 'bhavan mayà 6080043a so 'yaü màm anupasthànàd vyaktaü nairà÷yam àgataþ 6080043c krodhamohasamàviùño nihantuü màü samudyataþ 6080044a atha và tau naravyàghrau bhràtarau ràmalakùmaõau 6080044c mannimittam anàryeõa samare 'dya nipàtitau 6080044e aho dhin mannimitto 'yaü vinà÷o ràjaputrayoþ 6080045a hanåmato hi tadvàkyaü na kçtaü kùudrayà mayà 6080045c yady ahaü tasya pçùñhena tadàyàsam anindità 6080045e nàdyaivam anu÷oceyaü bhartur aïkagatà satã 6080046a manye tu hçdayaü tasyàþ kausalyàyàþ phaliùyati 6080046c ekaputrà yadà putraü vinaùñaü ÷roùyate yudhi 6080047a sà hi janma ca bàlyaü ca yauvanaü ca mahàtmanaþ 6080047c dharmakàryàõi råpaü ca rudatã saüsramiùyati 6080048a nirà÷à nihate putre dattvà ÷ràddham acetanà 6080048c agnim àrokùyate nånam apo vàpi pravekùyati 6080049a dhig astu kubjàm asatãü mantharàü pàpani÷cayàm 6080049c yannimittam idaü duþkhaü kausalyà pratipatsyate 6080050a ity evaü maithilãü dçùñvà vilapantãü tapasvinãm 6080050c rohiõãm iva candreõa vinà grahava÷aü gatàm 6080051a supàr÷vo nàma medhàvã ràvaõaü ràkùase÷varam 6080051c nivàryamàõaü sacivair idaü vacanam abravãt 6080052a kathaü nàma da÷agrãva sàkùàd vai÷ravaõànuja 6080052c hantum icchasi vaidehãü krodhàd dharmam apàsya hi 6080053a veda vidyàvrata snàtaþ svadharmanirataþ sadà 6080053c striyàþ kasmàd vadhaü vãra manyase ràkùase÷vara 6080054a maithilãü råpasaüpannàü pratyavekùasva pàrthiva 6080054c tvam eva tu sahàsmàbhã ràghave krodham utsçja 6080055a abhyutthànaü tvam adyaiva kçùõapakùacaturda÷ãm 6080055c kçtvà niryàhy amàvàsyàü vijayàya balair vçtaþ 6080056a ÷åro dhãmàn rathã khaógã rathapravaram àsthitaþ 6080056c hatvà dà÷arathiü ràmaü bhavàn pràpsyati maithilãm 6080057a sa tad duràtmà suhçdà niveditaü; vacaþ sudharmyaü pratigçhya ràvaõaþ 6080057c gçhaü jagàmàtha tata÷ ca vãryavàn; punaþ sabhàü ca prayayau suhçdvçtaþ 6081001a sa pravi÷ya sabhàü ràjà dãnaþ paramaduþkhitaþ 6081001c niùasàdàsane mukhye siühaþ kruddha iva ÷vasan 6081002a abravãc ca tadà sarvàn balamukhyàn mahàbalaþ 6081002c ràvaõaþ prà¤jalãn vàkyaü putravyasanakar÷itaþ 6081003a sarve bhavantaþ sarveõa hastya÷vena samàvçtàþ 6081003c niryàntu rathasaüghai÷ ca pàdàtai÷ copa÷obhitàþ 6081004a ekaü ràmaü parikùipya samare hantum arhatha 6081004c prahçùñà ÷aravarùeõa pràvçñkàla ivàmbudàþ 6081005a atha vàhaü ÷arair tãkùõair bhinnagàtraü mahàraõe 6081005c bhavadbhiþ ÷vo nihantàsmi ràmaü lokasya pa÷yataþ 6081006a ity evaü ràkùasendrasya vàkyam àdàya ràkùasàþ 6081006c niryayus te rathaiþ ÷ãghraü nàgànãkai÷ ca saüvçtàþ 6081007a sa saügràmo mahàbhãmaþ såryasyodayanaü prati 6081007c rakùasàü vànaràõàü ca tumulaþ samapadyata 6081008a te gadàbhir vicitràbhiþ pràsaiþ khaógaiþ para÷vadhaiþ 6081008c anyonyaü samare jaghnus tadà vànararàkùasàþ 6081009a màtaügarathakålasya vàjimatsyà dhvajadrumàþ 6081009c ÷arãrasaüghàñavahàþ prasasruþ ÷oõitàpagàþ 6081010a dhvajavarmarathàn a÷vàn nànàpraharaõàni ca 6081010c àplutyàplutya samare vànarendrà babha¤jire 6081011a ke÷àn karõalalàñàü÷ ca nàsikà÷ ca plavaügamàþ 6081011c rakùasàü da÷anais tãkùõair nakhai÷ càpi vyakartayan 6081012a ekaikaü ràkùasaü saükhye ÷ataü vànarapuügavàþ 6081012c abhyadhàvanta phalinaü vçkùaü ÷akunayo yathà 6081013a tathà gadàbhir gurvãbhiþ pràsaiþ khaógaiþ para÷vadhaiþ 6081013c nirjaghnur vànaràn ghoràn ràkùasàþ parvatopamàþ 6081014a ràkùasair vadhyamànànàü vànaràõàü mahàcamåþ 6081014c ÷araõyaü ÷araõaü yàtà ràmaü da÷arathàtmajam 6081015a tato ràmo mahàtejà dhanur àdàya vãryavàn 6081015c pravi÷ya ràkùasaü sainyaü ÷aravarùaü vavarùa ha 6081016a praviùñaü tu tadà ràmaü meghàþ såryam ivàmbare 6081016c nàbhijagmur mahàghoraü nirdahantaü ÷aràgninà 6081017a kçtàny eva sughoràõi ràmeõa rajanãcaràþ 6081017c raõe ràmasya dadç÷uþ karmàõy asukaràõi ca 6081018a càlayantaü mahànãkaü vidhamantaü mahàrathàn 6081018c dadç÷us te na vai ràmaü vàtaü vanagataü yathà 6081019a chinnaü bhinnaü ÷arair dagdhaü prabhagnaü ÷astrapãóitam 6081019c balaü ràmeõa dadç÷ur na ramaü ÷ãghrakàriõam 6081020a praharantaü ÷arãreùu na te pa÷yanti ràghavam 6081020c indriyàrtheùu tiùñhantaü bhåtàtmànam iva prajàþ 6081021a eùa hanti gajànãkam eùa hanti mahàrathàn 6081021c eùa hanti ÷arais tãkùõaiþ padàtãn vàjibhiþ saha 6081022a iti te ràkùasàþ sarve ràmasya sadç÷àn raõe 6081022c anyonyakupità jaghnuþ sàdç÷yàd ràghavasya te 6081023a na te dadç÷ire ràmaü dahantam arivàhinãm 6081023c mohitàþ paramàstreõa gàndharveõa mahàtmanà 6081024a te tu ràmasahasràõi raõe pa÷yanti ràkùasàþ 6081024c punaþ pa÷yanti kàkutstham ekam eva mahàhave 6081025a bhramantãü kà¤canãü koñiü kàrmukasya mahàtmanaþ 6081025c alàtacakrapratimàü dadç÷us te na ràghavam 6081026a ÷arãranàbhi sattvàrciþ ÷arãraü nemikàrmukam 6081026c jyàghoùatalanirghoùaü tejobuddhiguõaprabham 6081027a divyàstraguõaparyantaü nighnantaü yudhi ràkùasàn 6081027c dadç÷å ràmacakraü tat kàlacakram iva prajàþ 6081028a anãkaü da÷asàhasraü rathànàü vàtaraühasàm 6081028c aùñàda÷asahasràõi ku¤jaràõàü tarasvinàm 6081029a caturda÷asahasràõi sàrohàõàü ca vàjinàm 6081029c pårõe ÷atasahasre dve ràkùasànàü padàtinàm 6081030a divasasyàùñame bhàge ÷arair agni÷ikhopamaiþ 6081030c hatàny ekena ràmeõa rakùasàü kàmaråpiõàm 6081031a te hatà÷và hatarathàþ ÷ràntà vimathitadhvajàþ 6081031c abhipetuþ purãü laïkàü hata÷eùà ni÷àcaràþ 6081032a hatair gajapadàty a÷vais tad babhåva raõàjiram 6081032c àkrãóabhåmã rudrasya kruddhasyeva pinàkinaþ 6081033a tato devàþ sagandharvàþ siddhà÷ ca paramarùayaþ 6081033c sàdhu sàdhv iti ràmasya tat karma samapåjayan 6081034a abravãc ca tadà ràmaþ sugrãvaü pratyanantaram 6081034c etad astrabalaü divyaü mama và tryambakasya và 6081035a nihatya tàü ràkùasavàhinãü tu; ràmas tadà ÷akrasamo mahàtmà 6081035c astreùu ÷astreùu jitaklama÷ ca; saüståyate devagaõaiþ prahçùñaiþ 6082001a tàni nàgasahasràõi sàrohàõàü ca vàjinàm 6082001c rathànàü càgnivarõànàü sadhvajànàü sahasra÷aþ 6082002a ràkùasànàü sahasràõi gadàparighayodhinàm 6082002c kà¤canadhvajacitràõàü ÷åràõàü kàmaråpiõàm 6082003a nihatàni ÷arais tãkùõais taptakà¤canabhåùaõaiþ 6082003c ràvaõena prayuktàni ràmeõàkliùñakarmaõà 6082004a dçùñvà ÷rutvà ca saübhràntà hata÷eùà ni÷àcaràþ 6082004c ràkùasya÷ ca samàgamya dãnà÷ cintàpariplutàþ 6082005a vidhavà hataputrà÷ ca kro÷antyo hatabàndhavàþ 6082005c ràkùasyaþ saha saügamya duþkhàrtàþ paryadevayan 6082006a kathaü ÷årpaõakhà vçddhà karàlà nirõatodarã 6082006c àsasàda vane ràmaü kandarpam iva råpiõam 6082007a sukumàraü mahàsattvaü sarvabhåtahite ratam 6082007c taü dçùñvà lokavadhyà sà hãnaråpà prakàmità 6082008a kathaü sarvaguõair hãnà guõavantaü mahaujasaü 6082008c sumukhaü durmukhã ràmaü kàmayàm àsa ràkùasã 6082009a janasyàsyàlpabhàgyatvàt palinã ÷vetamårdhajà 6082009c akàryam apahàsyaü ca sarvalokavigarhitam 6082010a ràkùasànàü vinà÷àya dåùaõasya kharasya ca 6082010c cakàràpratiråpà sà ràghavasya pradharùaõam 6082011a tan nimittam idaü vairaü ràvaõena kçtaü mahat 6082011c vadhàya nãtà sà sãtà da÷agrãveõa rakùasà 6082012a na ca sãtàü da÷agrãvaþ pràpnoti janakàtmajàm 6082012c baddhaü balavatà vairam akùayaü ràghaveõa ha 6082013a vaidehãü pràrthayànaü taü viràdhaü prekùya ràkùasaü 6082013c hatam ekena ràmeõa paryàptaü tannidar÷anam 6082014a caturda÷asahasràõi rakùasàü bhãmakarmaõàm 6082014c nihatàni janasthàne ÷arair agni÷ikhopamaiþ 6082015a khara÷ ca nihataþ saükhye dåùaõas tri÷iràs tathà 6082015c ÷arair àdityasaükà÷aiþ paryàptaü tannidar÷anam 6082016a hato yojanabàhu÷ ca kabandho rudhirà÷anaþ 6082016c krodhàrto vinadan so 'tha paryàptaü tannidar÷anam 6082017a jaghàna balinaü ràmaþ sahasranayanàtmajam 6082017c bàlinaü meghasaükà÷aü paryàptaü tannidar÷anam 6082018a ç÷yamåke vasa¤ ÷aile dãno bhagnamanorathaþ 6082018c sugrãvaþ sthàpito ràjye paryàptaü tannidar÷anam 6082019a dharmàrthasahitaü vàkyaü sarveùàü rakùasàü hitam 6082019c yuktaü vibhãùaõenoktaü mohàt tasya na rocate 6082020a vibhãùaõavacaþ kuryàd yadi sma dhanadànujaþ 6082020c ÷ma÷ànabhåtà duþkhàrtà neyaü laïkà purã bhavet 6082021a kumbhakarõaü hataü ÷rutvà ràghaveõa mahàbalam 6082021c priyaü cendrajitaü putraü ràvaõo nàvabudhyate 6082022a mama putro mama bhràtà mama bhartà raõe hataþ 6082022c ity evaü ÷råyate ÷abdo ràkùasànàü kule kule 6082023a rathà÷ cà÷và÷ ca nàgà÷ ca hatàþ ÷atasahasra÷aþ 6082023c raõe ràmeõa ÷åreõa ràkùasà÷ ca padàtayaþ 6082024a rudro và yadi và viùõur mahendro và ÷atakratuþ 6082024c hanti no ràmaråpeõa yadi và svayam antakaþ 6082025a hatapravãrà ràmeõa nirà÷à jãvite vayam 6082025c apa÷yantyo bhayasyàntam anàthà vilapàmahe 6082026a ràmahastàd da÷agrãvaþ ÷åro dattavaro yudhi 6082026c idaü bhayaü mahàghoram utpannaü nàvabudhyate 6082027a na devà na ca gandharvà na pi÷àcà na ràkùasàþ 6082027c upasçùñaü paritràtuü ÷aktà ràmeõa saüyuge 6082028a utpàtà÷ càpi dç÷yante ràvaõasya raõe raõe 6082028c kathayiùyanti ràmeõa ràvaõasya nibarhaõam 6082029a pitàmahena prãtena devadànavaràkùasaiþ 6082029c ràvaõasyàbhayaü dattaü mànuùebhyo na yàcitam 6082030a tad idaü mànuùàn manye pràptaü niþsaü÷ayaü bhayam 6082030c jãvitàntakaraü ghoraü rakùasàü ràvaõasya ca 6082031a pãóyamànàs tu balinà varadànena rakùasà 6082031c dãptais tapobhir vibudhàþ pitàmaham apåjayan 6082032a devatànàü hitàrthàya mahàtmà vai pitàmahaþ 6082032c uvàca devatàþ sarvà idaü tuùño mahad vacaþ 6082033a adya prabhçti lokàüs trãn sarve dànavaràkùasàþ 6082033c bhayena pràvçtà nityaü vicariùyanti ÷à÷vatam 6082034a daivatais tu samàgamya sarvai÷ cendrapurogamaiþ 6082034c vçùadhvajas tripurahà mahàdevaþ prasàditaþ 6082035a prasannas tu mahàdevo devàn etad vaco 'bravãt 6082035c utpatsyati hitàrthaü vo nàrã rakùaþkùayàvahà 6082036a eùà devaiþ prayuktà tu kùud yathà dànavàn purà 6082036c bhakùayiùyati naþ sãtà ràkùasaghnã saràvaõàn 6082037a ràvaõasyàpanãtena durvinãtasya durmateþ 6082037c ayaü niùñànako ghoraþ ÷okena samabhiplutaþ 6082038a taü na pa÷yàmahe loke yo naþ ÷araõado bhavet 6082038c ràghaveõopasçùñànàü kàleneva yugakùaye 6082039a itãva sarvà rajanãcarastriyaþ; parasparaü saüparirabhya bàhubhiþ 6082039c viùedur àrtàtibhayàbhipãóità; vinedur uccai÷ ca tadà sudàruõam 6083001a àrtànàü ràkùasãnàü tu laïkàyàü vai kule kule 6083001c ràvaõaþ karuõaü ÷abdaü ÷u÷ràva pariveditam 6083002a sa tu dãrghaü vini÷vasya muhårtaü dhyànam àsthitaþ 6083002c babhåva paramakruddho ràvaõo bhãmadar÷anaþ 6083003a saüda÷ya da÷anair oùñhaü krodhasaüraktalocanaþ 6083003c ràkùasair api durdar÷aþ kàlàgnir iva mårchitaþ 6083004a uvàca ca samãpasthàn ràkùasàn ràkùase÷varaþ 6083004c bhayàvyaktakathàüs tatra nirdahann iva cakùuùà 6083005a mahodaraü mahàpàr÷vaü viråpàkùaü ca ràkùasaü 6083005c ÷ãghraü vadata sainyàni niryàteti mamàj¤ayà 6083006a tasya tadvacanaü ÷rutvà ràkùasàs te bhayàrditàþ 6083006c codayàm àsur avyagràn ràkùasàüs tàn nçpàj¤ayà 6083007a te tu sarve tathety uktvà ràkùasà ghoradar÷anàþ 6083007c kçtasvastyayanàþ sarve ràvaõàbhimukhà yayuþ 6083008a pratipåjya yathànyàyaü ràvaõaü te mahàrathàþ 6083008c tasthuþ prà¤jalayaþ sarve bhartur vijayakàïkùiõaþ 6083009a athovàca prahasyaitàn ràvaõaþ krodhamårchitaþ 6083009c mahodaramahàpàr÷vau viråpàkùaü ca ràkùasaü 6083010a adya bàõair dhanurmuktair yugàntàdityasaünibhaiþ 6083010c ràghavaü lakùmaõaü caiva neùyàmi yamasàdhanam 6083011a kharasya kumbhakarõasya prahastendrajitos tathà 6083011c kariùyàmi pratãkàram adya ÷atruvadhàd aham 6083012a naivàntarikùaü na di÷o na nadyo nàpi sàgaraþ 6083012c prakà÷atvaü gamiùyanti madbàõajaladàvçtàþ 6083013a adya vànarayåthànàü tàni yåthàni bhàga÷aþ 6083013c dhanuþsamudràd udbhåtair mathiùyàmi ÷arormibhiþ 6083014a vyàko÷apadmacakràõi padmakesaravarcasàm 6083014c adya yåthatañàkàni gajavat pramathàmy aham 6083015a sa÷arair adya vadanaiþ saükhye vànarayåthapàþ 6083015c maõóayiùyanti vasudhàü sanàlair iva païkalaiþ 6083016a adya yuddhapracaõóànàü harãõàü drumayodhinàm 6083016c muktenaikeùuõà yuddhe bhetsyàmi ca ÷ataü÷atam 6083017a hato bhartà hato bhràtà yàsàü ca tanayà hatàþ 6083017c vadhenàdya ripos tàsàü karmomy asrapramàrjanam 6083018a adya madbàõanirbhinnaiþ prakãrõair gatacetanaiþ 6083018c karomi vànarair yuddhe yatnàvekùyatalàü mahãm 6083019a adya gomàyavo gçdhrà ye ca màüsà÷ino 'pare 6083019c sarvàüs tàüs tarpayiùyàmi ÷atrumàüsaiþ ÷aràrditaiþ 6083020a kalpyatàü me ratha÷ãghraü kùipram ànãyatàü dhanuþ 6083020c anuprayàntu màü yuddhe ye 'va÷iùñà ni÷àcaràþ 6083021a tasya tadvacanaü ÷rutvà mahàpàr÷vo 'bravãd vacaþ 6083021c balàdhyakùàn sthitàüs tatra balaü saütvaryatàm iti 6083022a balàdhyakùàs tu saürabdhà ràkùasàüs tàn gçhàd gçhàt 6083022c codayantaþ pariyayur laïkàü laghuparàkramàþ 6083023a tato muhårtàn niùpetå ràkùasà bhãmavikramàþ 6083023c nardanto bhãmavadanà nànàpraharaõair bhujaiþ 6083024a asibhiþ paññasaiþ ÷ålair galàbhir musalair halaiþ 6083024c ÷aktibhis tãkùõadhàràbhir mahadbhiþ kåñamudgaraiþ 6083025a yaùñibhir vimalai÷ cakrair ni÷itai÷ ca para÷vadhaiþ 6083025c bhiõóipàlaiþ ÷ataghnãbhir anyai÷ càpi varàyudhaiþ 6083026a athànayan balàdhyakùà÷ catvàro ràvaõàj¤ayà 6083026c drutaü såtasamàyuktaü yuktàùñaturagaü ratham 6083027a àruroha rathaü divyaü dãpyamànaü svatejasà 6083027c ràvaõaþ sattvagàmbhãryàd dàrayann iva medinãm 6083028a ràvaõenàbhyanuj¤àtau mahàpàr÷vamahodarau 6083028c viråpàkùa÷ ca durdharùo rathàn àruruhus tadà 6083029a te tu hçùñà vinardanto bhindanta iva medinãm 6083029c nàdaü ghoraü vimu¤canto niryayur jayakàïkùiõaþ 6083030a tato yuddhàya tejasvã rakùogaõabalair vçtaþ 6083030c niryayàv udyatadhanuþ kàlàntakayamomapaþ 6083031a tataþ prajavanà÷vena rathena sa mahàrathaþ 6083031c dvàreõa niryayau tena yatra tau ràmalakùmaõau 6083032a tato naùñaprabhaþ såryo di÷a÷ ca timiràvçtàþ 6083032c dvijà÷ ca nedur ghorà÷ ca saücacàla ca medinã 6083033a vavarùa rudhiraü deva÷ caskhalu÷ ca turaügamàþ 6083033c dhvajàgre nyapatad gçdhro vinedu÷ cà÷ivaü ÷ivàþ 6083034a nayanaü càsphurad vàmaü savyo bàhur akampata 6083034c vivarõavadana÷ càsãt kiü cid abhra÷yata svaraþ 6083035a tato niùpatato yuddhe da÷agrãvasya rakùasaþ 6083035c raõe nidhana÷aüsãni råpàõy etàni jaj¤ire 6083036a antarikùàt papàtolkà nirghàtasamanisvanà 6083036c vinedur a÷ivaü gçdhrà vàyasair anunàditàþ 6083037a etàn acintayan ghoràn utpàtàn samupasthitàn 6083037c niryayau ràvaõo mohàd vadhàrthã kàlacoditaþ 6083038a teùàü tu rathaghoùeõa ràkùasànàü mahàtmanàm 6083038c vànaràõàm api camår yuddhàyaivàbhyavartata 6083039a teùàü sutumulaü yuddhaü babhåva kapirakùasàm 6083039c anyonyam àhvayànànàü kruddhànàü jayam icchatàm 6083040a tataþ kruddho da÷agrãvaþ ÷araiþ kà¤canabhåùaõaiþ 6083040c vànaràõàm anãkeùu cakàra kadanaü mahat 6083041a nikçtta÷irasaþ ke cid ràvaõena valãmukhàþ 6083041c nirucchvàsà hatàþ ke cit ke cit pàr÷veùu dàritàþ 6083041e ke cid vibhinna÷irasaþ ke cic cakùurvivarjitàþ 6083042a da÷ànanaþ krodhavivçttanetro; yato yato 'bhyeti rathena saükhye 6083042c tatas tatas tasya ÷arapravegaü; soóhuü na ÷ekur hariyåthapàs te 6084001a tathà taiþ kçttagàtrais tu da÷agrãveõa màrgaõaiþ 6084001c babhåva vasudhà tatra prakãrõà haribhir vçtà 6084002a ràvaõasyàprasahyaü taü ÷arasaüpàtam ekataþ 6084002c na ÷ekuþ sahituü dãptaü pataügà iva pàvakam 6084003a te 'rdità ni÷itair bàõaiþ kro÷anto vipradudruvuþ 6084003c pàvakàrciþsamàviùñà dahyamànà yathà gajàþ 6084004a plavaügànàm anãkàni mahàbhràõãva màrutaþ 6084004c sa yayau samare tasmin vidhaman ràvaõaþ ÷araiþ 6084005a kadanaü tarasà kçtvà ràkùasendro vanaukasàm 6084005c àsasàda tato yuddhe ràghavaü tvaritas tadà 6084006a sugrãvas tàn kapãn dçùñvà bhagnàn vidravato raõe 6084006c gulme suùeõaü nikùipya cakre yuddhe drutaü manaþ 6084007a àtmanaþ sadç÷aü vãraü sa taü nikùipya vànaram 6084007c sugrãvo 'bhimukhaþ ÷atruü pratasthe pàdapàyudhaþ 6084008a pàr÷vataþ pçùñhata÷ càsya sarve yåthàdhipàþ svayam 6084008c anujahrur mahà÷ailàn vividhàü÷ ca mahàdrumàn 6084009a sa nadan yudhi sugrãvaþ svareõa mahatà mahàn 6084009c pàtayan vividhàü÷ cànyठjaghànottamaràkùasàn 6084010a mamarda ca mahàkàyo ràkùasàn vànare÷varaþ 6084010c yugàntasamaye vàyuþ pravçddhàn agamàn iva 6084011a ràkùasànàm anãkeùu ÷ailavarùaü vavarùa ha 6084011c a÷mavarùaü yathà meghaþ pakùisaügheùu kànane 6084012a kapiràjavimuktais taiþ ÷ailavarùais tu ràkùasàþ 6084012c vikãrõa÷irasaþ petur nikçttà iva parvatàþ 6084013a atha saükùãyamàõeùu ràkùaseùu samantataþ 6084013c sugrãveõa prabhagneùu patatsu vinadatsu ca 6084014a viråpàkùaþ svakaü nàma dhanvã vi÷ràvya ràkùasaþ 6084014c rathàd àplutya durdharùo gajaskandham upàruhat 6084015a sa taü dviradam àruhya viråpàkùo mahàrathaþ 6084015c vinadan bhãmanirhràlaü vànaràn abhyadhàvata 6084016a sugrãve sa ÷aràn ghoràn visasarja camåmukhe 6084016c sthàpayàm àsà codvignàn ràkùasàn saüpraharùayan 6084017a so 'tividdhaþ ÷itair bàõaiþ kapãndras tena rakùasà 6084017c cukrodha ca mahàkrodho vadhe càsya mano dadhe 6084018a tataþ pàdapam uddhçtya ÷åraþ saüpradhane hariþ 6084018c abhipatya jaghànàsya pramukhe taü mahàgajam 6084019a sa tu prahàràbhihataþ sugrãveõa mahàgajaþ 6084019c apàsarpad dhanurmàtraü niùasàda nanàda ca 6084020a gajàt tu mathitàt tårõam apakramya sa vãryavàn 6084020c ràkùaso 'bhimukhaþ ÷atruü pratyudgamya tataþ kapim 6084021a àrùabhaü carmakhaógaü ca pragçhya laghuvikramaþ 6084021c bhartsayann iva sugrãvam àsasàda vyavasthitam 6084022a sa hi tasyàbhisaükruddhaþ pragçhya mahatãü ÷ilàm 6084022c viråpàkùàya cikùepa sugrãvo jaladopamàm 6084023a sa tàü ÷ilàm àpatantãü dçùñvà ràkùasapuügavaþ 6084023c apakramya suvikràntaþ khaógena pràharat tadà 6084024a tena khaógena saükruddhaþ sugrãvasya camåmukhe 6084024c kavacaü pàtayàm àsa sa khaógàbhihato 'patat 6084025a sa samutthàya patitaþ kapis tasya vyasarjayat 6084025c talaprahàram a÷aneþ samànaü bhãmanisvanam 6084026a talaprahàraü tad rakùaþ sugrãveõa samudyatam 6084026c naipuõyàn mocayitvainaü muùñinorasy atàóayat 6084027a tatas tu saükruddhataraþ sugrãvo vànare÷varaþ 6084027c mokùitaü càtmano dçùñvà prahàraü tena rakùasà 6084028a sa dadar÷àntaraü tasya viråpàkùasya vànaraþ 6084028c tato nyapàtayat krodhàc chaïkhade÷e mahàtalam 6084029a mahendrà÷anikalpena talenàbhihataþ kùitau 6084029c papàta rudhiraklinnaþ ÷oõitaü sa samudvaman 6084030a vivçttanayanaü krodhàt saphenarudhiràplutam 6084030c dadç÷us te viråpàkùaü viråpàkùataraü kçtam 6084031a sphurantaü parivarjantaü pàr÷vena rudhirokùitam 6084031c karuõaü ca vinardàntaü dadç÷uþ kapayo ripum 6084032a tathà tu tau saüyati saüprayuktau; tarasvinau vànararàkùasànàm 6084032c balàrõavau sasvanatuþ sabhãmaü; mahàrõavau dvàv iva bhinnavelau 6084033a vinà÷itaü prekùya viråpanetraü; mahàbalaü taü haripàrthivena 6084033c balaü samastaü kapiràkùasànàm; unmattagaïgàpratimaü babhåva 6085001a hanyamàne bale tårõam anyonyaü te mahàmçdhe 6085001c sarasãva mahàgharme såpakùãõe babhåvatuþ 6085002a svabalasya vighàtena viråpàkùavadhena ca 6085002c babhåva dviguõaü kruddho ràvaõo ràkùasàdhipaþ 6085003a prakùãõaü tu balaü dçùñvà vadhyamànaü valãmukhaiþ 6085003c babhåvàsya vyathà yuddhe prekùya daivaviparyayam 6085004a uvàca ca samãpasthaü mahodaram ariüdamam 6085004c asmin kàle mahàbàho jayà÷à tvayi me sthità 6085005a jahi ÷atrucamåü vãra dar÷ayàdya paràkramam 6085005c bhartçpiõóasya kàlo 'yaü nirveùñuü sàdhu yudhyatàm 6085006a evam uktas tathety uktvà ràkùasendraü mahodaraþ 6085006c pravive÷àrisenàü sa pataüga iva pàvakam 6085007a tataþ sa kadanaü cakre vànaràõàü mahàbalaþ 6085007c bhartçvàkyena tejasvã svena vãryeõa coditaþ 6085008a prabhagnàü samare dçùñvà vànaràõàü mahàcamåm 6085008c abhidudràva sugrãvo mahodaram anantaram 6085009a pragçhya vipulàü ghoràü mahãdharasamàü ÷ilàm 6085009c cikùepa ca mahàtejàs tad vadhàya harã÷varaþ 6085010a tàm àpatantãü sahasà ÷ilàü dçùñvà mahodaraþ 6085010c asaübhràntas tato bàõair nirbibheda duràsadàm 6085011a rakùasà tena bàõaughair nikçttà sà sahasradhà 6085011c nipapàta ÷ilà bhåmau gçdhracakram ivàkulam 6085012a tàü tu bhinnàü ÷ilàü dçùñvà sugrãvaþ krodhamårchitaþ 6085012c sàlam utpàñya cikùepa rakùase raõamårdhani 6085012e ÷arai÷ ca vidadàrainaü ÷åraþ parapuraüjayaþ 6085013a sa dadar÷a tataþ kruddhaþ parighaü patitaü bhuvi 6085013c àvidhya tu sa taü dãptaü parighaü tasya dar÷ayan 6085013e parighàgreõa vegena jaghànàsya hayottamàn 6085014a tasmàd dhatahayàd vãraþ so 'vaplutya mahàrathàt 6085014c gadàü jagràha saükruddho ràkùaso 'tha mahodaraþ 6085015a gadàparighahastau tau yudhi vãrau samãyatuþ 6085015c nardantau govçùaprakhyau ghanàv iva savidyutau 6085016a àjaghàna gadàü tasya parigheõa harã÷varaþ 6085016c papàta sa gadodbhinnaþ parighas tasya bhåtale 6085017a tato jagràha tejasvã sugrãvo vasudhàtalàt 6085017c àyasaü musalaü ghoraü sarvato hemabhåùitam 6085018a taü samudyamya cikùepa so 'py anyàü vyàkùipad gadàm 6085018c bhinnàv anyonyam àsàdya petatur dharaõãtale 6085019a tato bhagnapraharaõau muùñibhyàü tau samãyatuþ 6085019c tejobalasamàviùñau dãptàv iva hutà÷anau 6085020a jaghnatus tau tadànyonyaü nedatu÷ ca punaþ punaþ 6085020c talai÷ cànyonyam àhatya petatur dharaõãtale 6085021a utpetatus tatas tårõaü jaghnatu÷ ca parasparam 6085021c bhujai÷ cikùepatur vãràv anyonyam aparàjitau 6085022a àjahàra tadà khaógam adåraparivartinam 6085022c ràkùasa÷ carmaõà sàrdhaü mahàvego mahodaraþ 6085023a tathaiva ca mahàkhaógaü carmaõà patitaü saha 6085023c jagràha vànara÷reùñhaþ sugrãvo vegavattaraþ 6085024a tau tu roùaparãtàïgau nardantàv abhyadhàvatàm 6085024c udyatàsã raõe hçùñau yudhi ÷astravi÷àradau 6085025a dakùiõaü maõóalaü cobhau tau tårõaü saüparãyatuþ 6085025c anyonyam abhisaükruddhau jaye praõihitàv ubhau 6085026a sa tu ÷åro mahàvego vãrya÷làghã mahodaraþ 6085026c mahàcarmaõi taü khaógaü pàtayàm àsa durmatiþ 6085027a lagnam utkarùataþ khaógaü khaógena kapiku¤jaraþ 6085027c jahàra sa÷iras tràõaü kuõóalopahitaü ÷iraþ 6085028a nikçtta÷irasas tasya patitasya mahãtale 6085028c tad balaü ràkùasendrasya dçùñvà tatra na tiùñhati 6085029a hatvà taü vànaraiþ sàrdhaü nanàda mudito hariþ 6085029c cukrodha ca da÷agrãvo babhau hçùña÷ ca ràghavaþ 6086001a mahodare tu nihate mahàpàr÷vo mahàbalaþ 6086001c aïgadasya camåü bhãmàü kùobhayàm àsa sàyakaiþ 6086002a sa vànaràõàü mukhyànàm uttamàïgàni sarva÷aþ 6086002c pàtayàm àsa kàyebhyaþ phalaü vçntàd ivànilaþ 6086003a keùàü cid iùubhir bàhån skandhàü÷ cicheda ràkùasaþ 6086003c vànaràõàü susaükruddhaþ pàr÷vaü keùàü vyadàrayat 6086004a te 'rdità bàõavarùeõa mahàpàr÷vena vànaràþ 6086004c viùàdavimukhàþ sarve babhåvur gatacetasaþ 6086005a nirãkùya balam udvignam aïgado ràkùasàrditam 6086005c vegaü cakre mahàbàhuþ samudra iva parvaõi 6086006a àyasaü parighaü gçhya såryara÷misamaprabham 6086006c samare vànara÷reùñho mahàpàr÷ve nyapàtayat 6086007a sa tu tena prahàreõa mahàpàr÷vo vicetanaþ 6086007c sasåtaþ syandanàt tasmàd visaüj¤aþ pràpatad bhuvi 6086008a sarkùaràjas tu tejasvã nãlà¤janacayopamaþ 6086008c niùpatya sumahàvãryaþ svàd yåthàn meghasaünibhàt 6086009a pragçhya giri÷çïgàbhàü kruddhaþ sa vipulàü ÷ilàm 6086009c a÷vठjaghàna tarasà syandanaü ca babha¤ja tam 6086010a muhårtàl labdhasaüj¤as tu mahàpàr÷vo mahàbalaþ 6086010c aïgadaü bahubhir bàõair bhåyas taü pratyavidhyata 6086011a jàmbavantaü tribhir bàõair àjaghàna stanàntare 6086011c çkùaràjaü gavàkùaü ca jaghàna bahubhiþ ÷araiþ 6086012a gavàkùaü jàmbavantaü ca sa dçùñvà ÷arapãóitau 6086012c jagràha parighaü ghoram aïgadaþ krodhamårchitaþ 6086013a tasyàïgadaþ prakupito ràkùasasya tam àyasaü 6086013c dårasthitasya parighaü ravira÷misamaprabham 6086014a dvàbhyàü bhujàbhyàü saügçhya bhràmayitvà ca vegavàn 6086014c mahàpàr÷vàya cikùepa vadhàrthaü vàlinaþ sutaþ 6086015a sa tu kùipto balavatà parighas tasya rakùasaþ 6086015c dhanu÷ ca sa÷araü hastàc chirastraü càpy apàtayat 6086016a taü samàsàdya vegena vàliputraþ pratàpavàn 6086016c talenàbhyahanat kruddhaþ karõamåle sakuõóale 6086017a sa tu kruddho mahàvego mahàpàr÷vo mahàdyutiþ 6086017c kareõaikena jagràha sumahàntaü para÷vadham 6086018a taü tailadhautaü vimalaü ÷ailasàramayaü dçóham 6086018c ràkùasaþ paramakruddho vàliputre nyapàtayat 6086019a tena vàmàüsaphalake bhç÷aü pratyavapàtitam 6086019c aïgado mokùayàm àsa saroùaþ sa para÷vadham 6086020a sa vãro vajrasaükà÷am aïgado muùñim àtmanaþ 6086020c saüvartayan susaükruddhaþ pitus tulyaparàkramaþ 6086021a ràkùasasya stanàbhyà÷e marmaj¤o hçdayaü prati 6086021c indrà÷anisamaspar÷aü sa muùñiü vinyapàtayat 6086022a tena tasya nipàtena ràkùasasya mahàmçdhe 6086022c paphàla hçdayaü cà÷u sa papàta hato bhuvi 6086023a tasmin nipatite bhåmau tat sainyaü saüpracukùubhe 6086023c abhavac ca mahàn krodhaþ samare ràvaõasya tu 6087001a mahodaramahàpàr÷vau hatau dçùñvà tu ràkùasau 6087001c tasmiü÷ ca nihate vãre viråpàkùe mahàbale 6087002a àvive÷a mahàn krodho ràvaõaü tu mahàmçdhe 6087002c såtaü saücodayàm àsa vàkyaü cedam uvàca ha 6087003a nihatànàm amàtyànàü ruddhasya nagarasya ca 6087003c duþkham eùo 'paneùyàmi hatvà tau ràmalakùmaõau 6087004a ràmavçkùaü raõe hanmi sãtàpuùpaphalapradam 6087004c pra÷àkhà yasya sugrãvo jàmbavàn kumudo nalaþ 6087005a sa di÷o da÷a ghoùeõa rathasyàtiratho mahàn 6087005c nàdayan prayayau tårõaü ràghavaü càbhyavartata 6087006a pårità tena ÷abdena sanadãgirikànanà 6087006c saücacàla mahã sarvà savaràhamçgadvipà 6087007a tàmasaü sumahàghoraü cakàràstraü sudàruõam 6087007c nirdadàha kapãn sarvàüs te prapetuþ samantataþ 6087008a tàny anãkàny anekàni ràvaõasya ÷arottamaiþ 6087008c dçùñvà bhagnàni ÷ata÷o ràghavaþ paryavasthitaþ 6087009a sa dadar÷a tato ràmaü tiùñhantam aparàjitam 6087009c lakùmaõena saha bhràtrà viùõunà vàsavaü yathà 6087010a àlikhantam ivàkà÷am avaùñabhya mahad dhanuþ 6087010c padmapatravi÷àlàkùaü dãrghabàhum ariüdamam 6087011a vànaràü÷ ca raõe bhagnàn àpatantaü ca ràvaõam 6087011c samãkùya ràghavo hçùño madhye jagràha kàrmukam 6087012a visphàrayitum àrebhe tataþ sa dhanur uttamam 6087012c mahàvegaü mahànàdaü nirbhindann iva medinãm 6087013a tayoþ ÷arapathaü pràpya ràvaõo ràjaputrayoþ 6087013c sa babhåva yathà ràhuþ samãpe ÷a÷isåryayoþ 6087014a ràvaõasya ca bàõaughai ràmavispharitena ca 6087014c ÷abdena ràkùasàs tena petu÷ ca ÷ata÷as tadà 6087015a tam icchan prathamaü yoddhuü lakùmaõo ni÷itaiþ ÷araiþ 6087015c mumoca dhanur àyamya ÷aràn agni÷ikhopamàn 6087016a tàn muktamàtràn àkà÷e lakùmaõena dhanuùmatà 6087016c bàõàn bàõair mahàtejà ràvaõaþ pratyavàrayat 6087017a ekam ekena bàõena tribhis trãn da÷abhir da÷a 6087017c lakùmaõasya praciccheda dar÷ayan pàõilàghavam 6087018a abhyatikramya saumitriü ràvaõaþ samitiüjayaþ 6087018c àsasàda tato ràmaü sthitaü ÷ailam ivàcalam 6087019a sa saükhye ràmam àsàdya krodhasaüraktalocanaþ 6087019c vyasçjac charavarùàni ràvaõo ràghavopari 6087020a ÷aradhàràs tato ràmo ràvaõasya dhanu÷cyutàþ 6087020c dçùñvaivàpatitàþ ÷ãghraü bhallठjagràha satvaram 6087021a tठ÷araughàüs tato bhallais tãkùõai÷ ciccheda ràghavaþ 6087021c dãpyamànàn mahàvegàn kruddhàn à÷ãviùàn iva 6087022a ràghavo ràvaõaü tårõaü ràvaõo ràghavaü tathà 6087022c anyonyaü vividhais tãkùõaiþ ÷arair abhivavarùatuþ 6087023a ceratu÷ ca ciraü citraü maõóalaü savyadakùiõam 6087023c bàõavegàn samudãkùya samareùv aparàjitau 6087024a tayor bhåtàni vitreùur yugapat saüprayudhyatoþ 6087024c raudrayoþ sàyakamucor yamàntakanikà÷ayoþ 6087025a saütataü vividhair bàõair babhåva gaganaü tadà 6087025c ghanair ivàtapàpàye vidyunmàlàsamàkulaiþ 6087026a gavàkùitam ivàkà÷aü babhåva ÷åravçùñibhiþ 6087026c mahàvegaiþ sutãkùõàgrair gçdhrapatraiþ suvàjitaiþ 6087027a ÷aràndhakàraü tau bhãmaü cakratuþ paramaü tadà 6087027c gate 'staü tapane càpi mahàmeghàv ivotthitau 6087028a babhåva tumulaü yuddham anyonyavadhakàïkùiõoþ 6087028c anàsàdyam acintyaü ca vçtravàsavayor iva 6087029a ubhau hi parameùvàsàv ubhau ÷astravi÷àradau 6087029c ubhau càstravidàü mukhyàv ubhau yuddhe viceratuþ 6087030a ubhau hi yena vrajatas tena tena ÷arormayaþ 6087030c årmayo vàyunà viddhà jagmuþ sàgarayor iva 6087031a tataþ saüsaktahastas tu ràvaõo lokaràvaõaþ 6087031c nàràcamàlàü ràmasya lalàñe pratyamu¤cata 6087032a raudracàpaprayuktàü tàü nãlotpaladalaprabhàm 6087032c ÷irasà dhàrayan ràmo na vyathàü pratyapadyata 6087033a atha mantràn api japan raudram astram udãrayan 6087033c ÷aràn bhåyaþ samàdàya ràmaþ krodhasamanvitaþ 6087034a mumoca ca mahàtejà÷ càpam àyamya vãryavàn 6087034c tठ÷aràn ràkùasendràya cikùepàcchinnasàyakaþ 6087035a te mahàmeghasaükà÷e kavace patitàþ ÷aràþ 6087035c avadhye ràkùasendrasya na vyathàü janayaüs tadà 6087036a punar evàtha taü ràmo rathasthaü ràkùasàdhipam 6087036c lalàñe paramàstreõa sarvàstraku÷alo 'bhinat 6087037a te bhittvà bàõaråpàõi pa¤ca÷ãrùà ivoragàþ 6087037c ÷vasanto vivi÷ur bhåmiü ràvaõapratikålatàþ 6087038a nihatya ràghavasyàstraü ràvaõaþ krodhamårchitaþ 6087038c àsuraü sumahàghoram anyad astraü samàdade 6087039a siühavyàghramukhàü÷ cànyàn kaïkakàkamukhàn api 6087039c gçdhra÷yenamukhàü÷ càpi sçgàlavadanàüs tathà 6087040a ãhàmçgamukhàü÷ cànyàn vyàditàsyàn bhayàvahàn 6087040c pa¤càsyà§l lelihànàü÷ ca sasarja ni÷itठ÷aràn 6087041a ÷aràn kharamukhàü÷ cànyàn varàhamukhasaüsthitàn 6087041c ÷vànakukkuñavaktràü÷ ca makarà÷ãviùànanàn 6087042a etàü÷ cànyàü÷ ca màyàbhiþ sasarja ni÷itठ÷aràn 6087042c ràmaü prati mahàtejàþ kruddhaþ sarpa iva ÷vasan 6087043a àsureõa samàviùñaþ so 'streõa raghunandanaþ 6087043c sasarjàstraü mahotsàhaþ pàvakaü pàvakopamaþ 6087044a agnidãptamukhàn bàõàüs tathà såryamukhàn api 6087044c candràrdhacandravaktràü÷ ca dhåmaketumukhàn api 6087045a grahanakùatravarõàü÷ ca maholkàmukhasaüsthitàn 6087045c vidyujjihvopamàü÷ cànyàn sasarja ni÷itठ÷aràn 6087046a te ràvaõa÷arà ghorà ràghavàstrasamàhatàþ 6087046c vilayaü jagmur àkà÷e jagmu÷ caiva sahasra÷aþ 6087047a tad astraü nihataü dçùñvà ràmeõàkliùñakarmaõà 6087047c hçùñà nedus tataþ sarve kapayaþ kàmaråpiõaþ 6088001a tasmin pratihate 'stre tu ràvaõo ràkùasàdhipaþ 6088001c krodhaü ca dviguõaü cakre krodhàc càstram anantaram 6088002a mayena vihitaü raudram anyad astraü mahàdyutiþ 6088002c utsraùñuü ràvaõo ghoraü ràghavàya pracakrame 6088003a tataþ ÷ålàni ni÷cerur gadà÷ ca musalàni ca 6088003c kàrmukàd dãpyamànàni vajrasàràõi sarva÷aþ 6088004a kåñamudgarapà÷à÷ ca dãptà÷ cà÷anayas tathà 6088004c niùpetur vividhàs tãkùõà vàtà iva yugakùaye 6088005a tad astraü ràghavaþ ÷rãmàn uttamàstravidàü varaþ 6088005c jaghàna paramàstreõa gandharveõa mahàdyutiþ 6088006a tasmin pratihate 'stre tu ràghaveõa mahàtmanà 6088006c ràvaõaþ krodhatàmràkùaþ sauram astram udãrayat 6088007a tata÷ cakràõi niùpetur bhàsvaràõi mahànti ca 6088007c kàrmukàd bhãmavegasya da÷agrãvasya dhãmataþ 6088008a tair àsãd gaganaü dãptaü saüpatadbhir itas tataþ 6088008c patadbhi÷ ca di÷o dãptai÷ candrasåryagrahair iva 6088009a tàni ciccheda bàõaughai÷ cakràõi tu sa ràghavaþ 6088009c àyudhàni vicitràõi ràvaõasya camåmukhe 6088010a tad astraü tu hataü dçùñvà ràvaõo ràkùasàdhipaþ 6088010c vivyàdha da÷abhir bàõai ràmaü sarveùu marmasu 6088011a sa viddho da÷abhir bàõair mahàkàrmukaniþsçtaiþ 6088011c ràvaõena mahàtejà na pràkampata ràghavaþ 6088012a tato vivyàdha gàtreùu sarveùu samitiüjayaþ 6088012c ràghavas tu susaükruddho ràvaõaü bahubhiþ ÷araiþ 6088013a etasminn antare kruddho ràghavasyànujo balã 6088013c lakùmaõaþ sàyakàn sapta jagràha paravãrahà 6088014a taiþ sàyakair mahàvegai ràvaõasya mahàdyutiþ 6088014c dhvajaü manuùya÷ãrùaü tu tasya ciccheda naikadhà 6088015a sàrathe÷ càpi bàõena ÷iro jvalitakuõóalam 6088015c jahàra lakùmaõaþ ÷rãmàn nairçtasya mahàbalaþ 6088016a tasya bàõai÷ ca ciccheda dhanur gajakaropamam 6088016c lakùmaõo ràkùasendrasya pa¤cabhir ni÷itaiþ ÷araiþ 6088017a nãlameghanibhàü÷ càsya sada÷vàn parvatopamàn 6088017c jaghànàplutya gadayà ràvaõasya vibhãùaõaþ 6088018a hatà÷vàd vegavàn vegàd avaplutya mahàrathàt 6088018c krodham àhàrayat tãvraü bhràtaraü prati ràvaõaþ 6088019a tataþ ÷aktiü mahà÷aktir dãptàü dãptà÷anãm iva 6088019c vibhãùaõàya cikùepa ràkùasendraþ pratàpavàn 6088020a apràptàm eva tàü bàõais tribhi÷ ciccheda lakùmaõaþ 6088020c athodatiùñhat saünàdo vànaràõàü tadà raõe 6088021a sà papàta tridhà chinnà ÷aktiþ kà¤canamàlinã 6088021c savisphuliïgà jvalità maholkeva diva÷ cyutà 6088022a tataþ saübhàvitataràü kàlenàpi duràsadàm 6088022c jagràha vipulàü ÷aktiü dãpyamànàü svatejasà 6088023a sà veginà balavatà ràvaõena duràtmanà 6088023c jajvàla sumahàghorà ÷akrà÷anisamaprabhà 6088024a etasminn antare vãro lakùmaõas taü vibhãùaõam 6088024c pràõasaü÷ayam àpannaü tårõam evàbhyapadyata 6088025a taü vimokùayituü vãra÷ càpam àyamya lakùmaõaþ 6088025c ràvaõaü ÷aktihastaü taü ÷aravarùair avàkirat 6088026a kãryamàõaþ ÷araugheõa visçùñena mahàtmanà 6088026c na prahartuü mana÷ cakre vimukhãkçtavikramaþ 6088027a mokùitaü bhràtaraü dçùñvà lakùmaõena sa ràvaõaþ 6088027c lakùmaõàbhimukhas tiùñhann idaü vacanam abravãt 6088028a mokùitas te bala÷làghin yasmàd evaü vibhãùaõaþ 6088028c vimucya ràkùasaü ÷aktis tvayãyaü vinipàtyate 6088029a eùà te hçdayaü bhittvà ÷aktir lohitalakùaõà 6088029c madbàhuparighotsçùñà pràõàn àdàya yàsyati 6088030a ity evam uktvà tàü ÷aktim aùñaghaõñàü mahàsvanàm 6088030c mayena màyàvihitàm amoghàü ÷atrughàtinãm 6088031a lakùmaõàya samuddi÷ya jvalantãm iva tejasà 6088031c ràvaõaþ paramakruddha÷ cikùepa ca nanàda ca 6088032a sà kùiptà bhãmavegena ÷akrà÷anisamasvanà 6088032c ÷aktir abhyapatad vegàl lakùmaõaü raõamårdhani 6088033a tàm anuvyàharac chaktim àpatantãü sa ràghavaþ 6088033c svastyas tu lakùmaõàyeti moghà bhava hatodyamà 6088034a nyapatat sà mahàvegà lakùmaõasya mahorasi 6088034c jihvevoragaràjasya dãpyamànà mahàdyutiþ 6088035a tato ràvaõavegena sudåram avagàóhayà 6088035c ÷aktyà nirbhinnahçdayaþ papàta bhuvi lakùmaõaþ 6088036a tadavasthaü samãpastho lakùmaõaü prekùya ràghavaþ 6088036c bhràtçsnehàn mahàtejà viùaõõahçdayo 'bhavat 6088037a sa muhårtam anudhyàya bàùpavyàkulalocanaþ 6088037c babhåva saürabdhataro yugànta iva pàvakaþ 6088038a na viùàdasya kàlo 'yam iti saücintya ràghavaþ 6088038c cakre sutumulaü yuddhaü ràvaõasya vadhe dhçtaþ 6088039a sa dadar÷a tato ràmaþ ÷aktyà bhinnaü mahàhave 6088039c lakùmaõaü rudhiràdigdhaü sapannagam ivàcalam 6088040a tàm api prahitàü ÷aktiü ràvaõena balãyasà 6088040c yatnatas te hari÷reùñhà na ÷ekur avamarditum 6088040e ardità÷ caiva bàõaughaiþ kùiprahastena rakùasà 6088041a saumitriü sà vinirbhidya praviùñà dharaõãtalam 6088041c tàü karàbhyàü paràmç÷ya ràmaþ ÷aktiü bhayàvahàm 6088041e babha¤ja samare kruddho balavad vicakarùa ca 6088042a tasya niùkarùataþ ÷aktiü ràvaõena balãyasà 6088042c ÷aràþ sarveùu gàtreùu pàtità marmabhedinaþ 6088043a acintayitvà tàn bàõàn samà÷liùya ca lakùmaõam 6088043c abravãc ca hanåmantaü sugrãvaü caiva ràghavaþ 6088043e lakùmaõaü parivàryeha tiùñhadhvaü vànarottamàþ 6088044a paràkramasya kàlo 'yaü saüpràpto me cirepsitaþ 6088044c pàpàtmàyaü da÷agrãvo vadhyatàü pàpani÷cayaþ 6088044e kàïkùitaþ stokakasyeva gharmànte meghadar÷anam 6088045a asmin muhårte naciràt satyaü prati÷çõomi vaþ 6088045c aràvaõam aràmaü và jagad drakùyatha vànaràþ 6088046a ràjyanà÷aü vane vàsaü daõóake paridhàvanam 6088046c vaidehyà÷ ca paràmar÷aü rakùobhi÷ ca samàgamam 6088047a pràptaü duþkhaü mahad ghoraü kle÷aü ca nirayopamam 6088047c adya sarvam ahaü tyakùye hatvà taü ràvaõaü raõe 6088048a yadarthaü vànaraü sainyaü samànãtam idaü mayà 6088048c sugrãva÷ ca kçto ràjye nihatvà vàlinaü raõe 6088049a yadarthaü sàgaraþ kràntaþ setur baddha÷ ca sàgare 6088049c so 'yam adya raõe pàpa÷ cakùurviùayam àgataþ 6088050a cakùurviùayam àgamya nàyaü jãvitum arhati 6088050c dçùñiü dçùñiviùasyeva sarpasya mama ràvaõaþ 6088051a svasthàþ pa÷yata durdharùà yuddhaü vànarapuügavàþ 6088051c àsãnàþ parvatàgreùu mamedaü ràvaõasya ca 6088052a adya ràmasya ràmatvaü pa÷yantu mama saüyuge 6088052c trayo lokàþ sagandharvàþ sadevàþ sarùicàraõàþ 6088053a adya karma kariùyàmi yal lokàþ sacaràcaràþ 6088053c sadevàþ kathayiùyanti yàvad bhåmir dhariùyati 6088054a evam uktvà ÷itair bàõais taptakà¤canabhåùaõaiþ 6088054c àjaghàna da÷agrãvaü raõe ràmaþ samàhitaþ 6088055a atha pradãptair nàràcair musalai÷ càpi ràvaõaþ 6088055c abhyavarùat tadà ràmaü dhàràbhir iva toyadaþ 6088056a ràmaràvaõamuktànàm anyonyam abhinighnatàm 6088056c ÷aràõàü ca ÷aràõàü ca babhåva tumulaþ svanaþ 6088057a te bhinnà÷ ca vikãrõà÷ ca ràmaràvaõayoþ ÷aràþ 6088057c antarikùàt pradãptàgrà nipetur dharaõãtale 6088058a tayor jyàtalanirghoùo ràmaràvaõayor mahàn 6088058c tràsanaþ sarvabåtànàü sa babhåvàdbhutopamaþ 6088059a sa kãryamàõaþ ÷arajàlavçùñibhir; mahàtmanà dãptadhanuùmatàrditaþ 6088059c bhayàt pradudràva sametya ràvaõo; yathànilenàbhihato balàhakaþ 6089001a sa dattvà tumulaü yuddhaü ràvaõasya duràtmanaþ 6089001c visçjann eva bàõaughàn suùeõaü vàkyam abravãt 6089002a eùa ràvaõavegena lakùmaõaþ patitaþ kùitau 6089002c sarpavad veùñate vãro mama ÷okam udãrayan 6089003a ÷oõitàrdram imaü vãraü pràõair iùñataraü mama 6089003c pa÷yato mama kà ÷aktir yoddhuü paryàkulàtmanaþ 6089004a ayaü sa samara÷làghã bhràtà me ÷ubhalakùaõaþ 6089004c yadi pa¤catvam àpannaþ pràõair me kiü sukhena và 6089005a lajjatãva hi me vãryaü bhra÷yatãva karàd dhanuþ 6089005c sàyakà vyavasãdanti dçùñir bàùpava÷aü gatà 6089005e cintà me vardhate tãvrà mumårùà copajàyate 6089006a bhràtaraü nihataü dçùñvà ràvaõena duràtmanà 6089006c paraü viùàdam àpanno vilalàpàkulendriyaþ 6089007a na hi yuddhena me kàryaü naiva pràõair na sãtayà 6089007c bhràtaraü nihataü dçùñvà lakùmaõaü raõapàüsuùu 6089008a kiü me ràjyena kiü pràõair yuddhe kàryaü na vidyate 6089008c yatràyaü nihataþ ÷ete raõamårdhani lakùmaõaþ 6089009a ràmam à÷vàsayan vãraþ suùeõo vàkyam abravãt 6089009c na mçto 'yaü mahàbàhur lakùmaõo lakùmivardhanaþ 6089010a na càsya vikçtaü vaktraü nàpi ÷yàmaü na niùprabham 6089010c suprabhaü ca prasannaü ca mukham asyàbhilakùyate 6089011a padmaraktatalau hastau suprasanne ca locane 6089011c evaü na vidyate råpaü gatàsånàü vi÷àü pate 6089011e màü viùàdaü kçthà vãra sapràõo 'yam ariüdama 6089012a àkhyàsyate prasuptasya srastagàtrasya bhåtale 6089012c socchvàsaü hçdayaü vãra kampamànaü muhur muhuþ 6089013a evam uktvà tu vàkyaj¤aþ suùeõo ràghavaü vacaþ 6089013c samãpastham uvàcedaü hanåmantam abhitvaran 6089014a saumya ÷ãghram ito gatvà ÷ailam oùadhiparvatam 6089014c pårvaü hi kathito yo 'sau vãra jàmbavatà ÷ubhaþ 6089015a dakùiõe ÷ikhare tasya jàtàm oùadhim ànaya 6089015c vi÷alyakaraõã nàma vi÷alyakaraõãü ÷ubhàm 6089016a sauvarõakaraõãü càpi tathà saüjãvanãm api 6089016c saüdhànakaraõãü càpi gatvà ÷ãghram ihànaya 6089016e saüjãvanàrthaü vãrasya lakùmaõasya mahàtmanaþ 6089017a ity evam ukto hanumàn gatvà cauùadhiparvatam 6089017c cintàm abhyagamac chrãmàn ajànaüs tà mahauùadhãþ 6089018a tasya buddhiþ samutpannà màruter amitaujasaþ 6089018c idam eva gamiùyàmi gçhãtvà ÷ikharaü gireþ 6089019a agçhya yadi gacchàmi vi÷alyakaraõãm aham 6089019c kàlàtyayena doùaþ syàd vaiklavyaü ca mahad bhavet 6089020a iti saücintya hanumàn gatvà kùipraü mahàbalaþ 6089020c utpapàta gçhãtvà tu hanåmठ÷ikharaü gireþ 6089021a oùadhãr nàvagachàmi tà ahaü haripuügava 6089021c tad idaü ÷ikharaü kçtsnaü gires tasyàhçtaü mayà 6089022a evaü kathayamànaü taü pra÷asya pavanàtmajam 6089022c suùeõo vànara÷reùñho jagràhotpàñya cauùadhãþ 6089023a tataþ saükùodayitvà tàm oùadhiü vànarottamaþ 6089023c lakùmaõasya dadau nastaþ suùeõaþ sumahàdyutiþ 6089024a sa÷alyaþ sa samàghràya lakùmaõaþ paravãrahà 6089024c vi÷alyo virujaþ ÷ãghram udatiùñhan mahãtalàt 6089025a samutthitaü te harayo bhåtalàt prekùya lakùmaõam 6089025c sàdhu sàdhv iti suprãtàþ suùeõaü pratyapåjayan 6089026a ehy ehãty abravãd ràmo lakùmaõaü paravãrahà 6089026c sasvaje snehagàóhaü ca bàùpaparyàkulekùaõaþ 6089027a abravãc ca pariùvajya saumitriü ràghavas tadà 6089027c diùñyà tvàü vãra pa÷yàmi maraõàt punar àgatam 6089028a na hi me jãvitenàrthaþ sãtayà ca jayena và 6089028c ko hi me jãvitenàrthas tvayi pa¤catvam àgate 6089029a ity evaü vadatas tasya ràghavasya mahàtmanaþ 6089029c khinnaþ ÷ithilayà vàcà lakùmaõo vàkyam abravãt 6089030a tàü pratij¤àü pratij¤àya purà satyaparàkrama 6089030c laghuþ ka÷ cid ivàsattvo naivaü vaktum ihàrhasi 6089031a na pratij¤àü hi kurvanti vitathàü sàdhavo 'nagha 6089031c lakùaõaü hi mahat tv asya pratij¤àparipàlanam 6089032a nairà÷yam upagantuü te tad alaü matkçte 'nagha 6089032c vadhena ràvaõasyàdya pratij¤àm anupàlaya 6089033a na jãvan yàsyate ÷atrus tava bàõapathaü gataþ 6089033c nardatas tãkùõadaüùñrasya siühasyeva mahàgajaþ 6089034a ahaü tu vadham icchàmi ÷ãghram asya duràtmanaþ 6089034c yàvad astaü na yàty eùa kçtakarmà divàkaraþ 6090001a lakùmaõena tu tad vàkyam uktaü ÷rutvà sa ràghavaþ 6090001c ràvaõàya ÷aràn ghoràn visasarja camåmukhe 6090002a da÷agrãvo rathasthas tu ràmaü vajropamaiþ ÷araiþ 6090002c àjaghàna mahàghorair dhàràbhir iva toyadaþ 6090003a dãptapàvakasaükà÷aiþ ÷araiþ kà¤canabhåùaõaiþ 6090003c nirbibheda raõe ràmo da÷agrãvaü samàhitaþ 6090004a bhåmisthitasya ràmasya rathasthasya ca rakùasaþ 6090004c na samaü yuddham ity àhur devagandharvadànavàþ 6090005a tataþ kà¤canacitràïgaþ kiükiõã÷atabhåùitaþ 6090005c taruõàdityasaükà÷o vaidåryamayakåbaraþ 6090006a sada÷vaiþ kà¤canàpãóair yuktaþ ÷vetaprakãrõakaiþ 6090006c haribhiþ såryasaükà÷air hemajàlavibhåùitaiþ 6090007a rukmaveõudhvajaþ ÷rãmàn devaràjaratho varaþ 6090007c abhyavartata kàkutstham avatãrya triviùñapàt 6090008a abravãc ca tadà ràmaü sapratodo rathe sthitaþ 6090008c prà¤jalir màtalir vàkyaü sahasràkùasya sàrathiþ 6090009a sahasràkùeõa kàkutstha ratho 'yaü vijayàya te 6090009c dattas tava mahàsattva ÷rãmठ÷atrunibarhaõaþ 6090010a idam aindraü mahaccàpaü kavacaü càgnisaünibham 6090010c ÷arà÷ càdityasaükà÷àþ ÷akti÷ ca vimalà ÷itàþ 6090011a àruhyemaü rathaü vãra ràkùasaü jahi ràvaõam 6090011c mayà sàrathinà ràma mahendra iva dànavàn 6090012a ity uktaþ sa parikramya rathaü tam abhivàdya ca 6090012c àruroha tadà ràmo lokà§l lakùmyà viràjayan 6090013a tad babhåvàdbhutaü yuddhaü dvairathaü lomaharùaõam 6090013c ràmasya ca mahàbàho ràvaõasya ca rakùasaþ 6090014a sa gàndharveõa gàndharvaü daivaü daivena ràghavaþ 6090014c astraü ràkùasaràjasya jaghàna paramàstravit 6090015a astraü tu paramaü ghoraü ràkùasaü ràkasàdhipaþ 6090015c sasarja paramakruddhaþ punar eva ni÷àcaraþ 6090016a te ràvaõadhanurmuktàþ ÷aràþ kà¤canabhåùaõàþ 6090016c abhyavartanta kàkutsthaü sarpà bhåtvà mahàviùàþ 6090017a te dãptavadanà dãptaü vamanto jvalanaü mukhaiþ 6090017c ràmam evàbhyavartanta vyàditàsyà bhayànakàþ 6090018a tair vàsukisamaspar÷air dãptabhogair mahàviùaiþ 6090018c di÷a÷ ca saütatàþ sarvàþ pradi÷a÷ ca samàvçtàþ 6090019a tàn dçùñvà pannagàn ràmaþ samàpatata àhave 6090019c astraü gàrutmataü ghoraü pràdu÷cakre bhayàvaham 6090020a te ràghavadhanurmuktà rukmapuïkhàþ ÷ikhiprabhàþ 6090020c suparõàþ kà¤canà bhåtvà viceruþ sarpa÷atravaþ 6090021a te tàn sarvठ÷arठjaghnuþ sarparåpàn mahàjavàn 6090021c suparõaråpà ràmasya vi÷ikhàþ kàmaråpiõaþ 6090022a astre pratihate kruddho ràvaõo ràkùasàdhipaþ 6090022c abhyavarùat tadà ràmaü ghoràbhiþ ÷aravçùñibhiþ 6090023a tataþ ÷arasahasreõa ràmam akliùñakàriõam 6090023c ardayitvà ÷araugheõa màtaliü pratyavidhyata 6090024a pàtayitvà rathopasthe rathàt ketuü ca kà¤canam 6090024c aindràn abhijaghànà÷vठ÷arajàlena ràvaõaþ 6090025a viùedur devagandharvà dànavà÷ càraõaiþ saha 6090025c ràmam àrtaü tadà dçùñvà siddhà÷ ca paramarùayaþ 6090026a vyathità vànarendrà÷ ca babhåvuþ savibhãùaõàþ 6090026c ràmacandramasaü dçùñvà grastaü ràvaõaràhuõà 6090027a pràjàpatyaü ca nakùatraü rohiõãü ÷a÷inaþ priyàm 6090027c samàkramya budhas tasthau prajànàm a÷ubhàvahaþ 6090028a sadhåmaparivçttormiþ prajvalann iva sàgaraþ 6090028c utpapàta tadà kruddhaþ spç÷ann iva divàkaram 6090029a ÷astravarõaþ suparuùo mandara÷mir divàkaraþ 6090029c adç÷yata kabandhàïgaþ saüsakto dhåmaketunà 6090030a kosalànàü ca nakùatraü vyaktam indràgnidaivatam 6090030c àkramyàïgàrakas tasthau vi÷àkhàm api càmbare 6090031a da÷àsyo viü÷atibhujaþ pragçhãta÷aràsanaþ 6090031c adç÷yata da÷agrãvo mainàka iva parvataþ 6090032a nirasyamàno ràmas tu da÷agrãveõa rakùasà 6090032c nà÷akad abhisaüdhàtuü sàyakàn raõamårdhani 6090033a sa kçtvà bhrukuñãü kruddhaþ kiü cit saüraktalocanaþ 6090033c jagàma sumahàkrodhaü nirdahann iva cakùuùà 6091001a tasya kruddhasya vadanaü dçùñvà ràmasya dhãmataþ 6091001c sarvabhåtàni vitreùuþ pràkampata ca medinã 6091002a siüha÷àrdålavठ÷ailaþ saücacàlàcaladrumaþ 6091002c babhåva càpi kùubhitaþ samudraþ saritàü patiþ 6091003a khagà÷ ca kharanirghoùà gagane paruùasvanàþ 6091003c autpàtikà vinardantaþ samantàt paricakramuþ 6091004a ràmaü dçùñvà susaükruddham utpàtàü÷ ca sudàruõàn 6091004c vitreùuþ sarvabhåtàni ràvaõasyàvi÷ad bhayam 6091005a vimànasthàs tadà devà gandharvà÷ ca mahoragàþ 6091005c çùidànavadaityà÷ ca garutmanta÷ ca khecaràþ 6091006a dadç÷us te tadà yuddhaü lokasaüvartasaüsthitam 6091006c nànàpraharaõair bhãmaiþ ÷årayoþ saüprayudhyatoþ 6091007a åcuþ suràsuràþ sarve tadà vigraham àgatàþ 6091007c prekùamàõà mahàyuddhaü vàkyaü bhaktyà prahçùñavat 6091008a da÷agrãvaü jayety àhur asuràþ samavasthitàþ 6091008c devà ràmam athocus te tvaü jayeti punaþ punaþ 6091009a etasminn antare krodhàd ràghavasya sa ràvaõaþ 6091009c prahartukàmo duùñàtmà spç÷an praharaõaü mahat 6091010a vajrasàraü mahànàdaü sarva÷atrunibarhaõam 6091010c ÷aila÷çïganibhaiþ kåñai÷ citaü dçùñibhayàvaham 6091011a sadhåmam iva tãkùõàgraü yugàntàgnicayopamam 6091011c atiraudram anàsàdyaü kàlenàpi duràsadam 6091012a tràsanaü sarvabhåtànàü dàraõaü bhedanaü tathà 6091012c pradãpta iva roùeõa ÷ålaü jagràha ràvaõaþ 6091013a tac chålaü paramakruddho madhye jagràha vãryavàn 6091013c anekaiþ samare ÷årai ràkùasaiþ parivàritaþ 6091014a samudyamya mahàkàyo nanàda yudhi bhairavam 6091014c saüraktanayano roùàt svasainyam abhiharùayan 6091015a pçthivãü càntarikùaü ca di÷a÷ ca pradi÷as tathà 6091015c pràkampayat tadà ÷abdo ràkùasendrasya dàruõaþ 6091016a atinàdasya nàdena tena tasya duràtmanaþ 6091016c sarvabhåtàni vitreùuþ sàgara÷ ca pracukùubhe 6091017a sa gçhãtvà mahàvãryaþ ÷ålaü tad ràvaõo mahat 6091017c vinadya sumahànàdaü ràmaü paruùam abravãt 6091018a ÷ålo 'yaü vajrasàras te ràma roùàn mayodyataþ 6091018c tava bhràtçsahàyasya sadyaþ pràõàn hariùyati 6091019a rakùasàm adya ÷åràõàü nihatànàü camåmukhe 6091019c tvàü nihatya raõa÷làghin karomi tarasà samam 6091020a tiùñhedànãü nihanmi tvàm eùa ÷ålena ràghava 6091020c evam uktvà sa cikùepa tac chålaü ràkùasàdhipaþ 6091021a àpatantaü ÷araugheõa vàrayàm àsa ràghavaþ 6091021c utpatantaü yugàntàgniü jalaughair iva vàsavaþ 6091022a nirdadàha sa tàn bàõàn ràmakàrmukaniþsçtàn 6091022c ràvaõasya mahà÷ålaþ pataügàn iva pàvakaþ 6091023a tàn dçùñvà bhasmasàd bhåtठ÷ålasaüspar÷acårõitàn 6091023c sàyakàn antarikùasthàn ràghavaþ krodham àharat 6091024a sa tàü màtalinànãtàü ÷aktiü vàsavanirmitàm 6091024c jagràha paramakruddho ràghavo raghunandanaþ 6091025a sà tolità balavatà ÷aktir ghaõñàkçtasvanà 6091025c nabhaþ prajvàlayàm àsa yugàntolkeva saprabhà 6091026a sà kùiptà ràkùasendrasya tasmi¤ ÷åle papàta ha 6091026c bhinnaþ ÷aktyà mahठ÷ålo nipapàta gatadyutiþ 6091027a nirbibheda tato bàõair hayàn asya mahàjavàn 6091027c ràmas tãkùõair mahàvegair vajrakalpaiþ ÷itaiþ ÷araiþ 6091028a nirbibhedorasi tadà ràvaõaü ni÷itaiþ ÷araiþ 6091028c ràghavaþ paramàyatto lalàñe patribhis tribhiþ 6091029a sa ÷arair bhinnasarvàïgo gàtraprasruta÷oõitaþ 6091029c ràkùasendraþ samåhasthaþ phullà÷oka ivàbabhau 6091030a sa ràmabàõair atividdhagàtro; ni÷àcarendraþ kùatajàrdragàtraþ 6091030c jagàma khedaü ca samàjamadhye; krodhaü ca cakre subhç÷aü tadànãm 6092001a sa tu tena tadà krodhàt kàkutsthenàrdito raõe 6092001c ràvaõaþ samara÷làghã mahàkrodham upàgamat 6092002a sa dãptanayano roùàc càpam àyamya vãryavàn 6092002c abhyardayat susaükruddho ràghavaü paramàhave 6092003a bàõadhàràsahasrais tu sa toyada ivàmbaràt 6092003c ràghavaü ràvaõo bàõais tañàkam iva pårayat 6092004a påritaþ ÷arajàlena dhanurmuktena saüyuge 6092004c mahàgirir ivàkampyaþ kàkustho na prakampate 6092005a sa ÷araiþ ÷arajàlàni vàrayan samare sthitaþ 6092005c gabhastãn iva såryasya pratijagràha vãryavàn 6092006a tataþ ÷arasahasràõi kùiprahasto ni÷àcaraþ 6092006c nijaghànorasi kruddho ràghavasya mahàtmanaþ 6092007a sa ÷oõitasamàdigdhaþ samare lakùmaõàgrajaþ 6092007c dçùñaþ phulla ivàraõye sumahàn kiü÷ukadrumaþ 6092008a ÷aràbhighàtasaürabdhaþ so 'pi jagràha sàyakàn 6092008c kàkutsthaþ sumahàtejà yugàntàdityavarcasaþ 6092009a tato 'nyonyaü susaürabdhàv ubhau tau ràmaràvaõau 6092009c ÷aràndhakàre samare nopàlakùayatàü tadà 6092010a tataþ krodhasamàviùño ràmo da÷arathàtmajaþ 6092010c uvàca ràvaõaü vãraþ prahasya paruùaü vacaþ 6092011a mama bhàryà janasthànàd aj¤ànàd ràkùasàdhama 6092011c hçtà te viva÷à yasmàt tasmàt tvaü nàsi vãryavàn 6092012a mayà virahitàü dãnàü vartamànàü mahàvane 6092012c vaidehãü prasabhaü hçtvà ÷åro 'ham iti manyase 6092013a strãùu ÷åra vinàthàsu paradàràbhimar÷ake 6092013c kçtvà kàpuruùaü karma ÷åro 'ham iti manyase 6092014a bhinnamaryàda nirlajja càritreùv anavasthita 6092014c darpàn mçtyum upàdàya ÷åro 'ham iti manyase 6092015a ÷åreõa dhanadabhràtrà balaiþ samuditena ca 6092015c ÷làghanãyaü ya÷asyaü ca kçtaü karma mahat tvayà 6092016a utsekenàbhipannasya garhitasyàhitasya ca 6092016c karmaõaþ pràpnuhãdànãü tasyàdya sumahat phalam 6092017a ÷åro 'ham iti càtmànam avagacchasi durmate 6092017c naiva lajjàsti te sãtàü coravad vyapakarùataþ 6092018a yadi matsaünidhau sãtà dharùità syàt tvayà balàt 6092018c bhràtaraü tu kharaü pa÷yes tadà matsàyakair hataþ 6092019a diùñyàsi mama duùñàtmaü÷ cakùurviùayam àgataþ 6092019c adya tvàü sàyakais tãkùõair nayàmi yamasàdanam 6092020a adya te maccharai÷ chinnaü ÷iro jvalitakuõóalam 6092020c kravyàdà vyapakarùantu vikãrõaü raõapàüsuùu 6092021a nipatyorasi gçdhràs te kùitau kùiptasya ràvaõa 6092021c pibantu rudhiraü tarùàd bàõa÷alyàntarothitam 6092022a adya madbàõàbhinnasya gatàsoþ patitasya te 6092022c karùantv antràõi patagà garutmanta ivoragàn 6092023a ity evaü sa vadan vãro ràmaþ ÷atrunibarhaõaþ 6092023c ràkùasendraü samãpasthaü ÷aravarùair avàkirat 6092024a babhåva dviguõaü vãryaü balaü harùa÷ ca saüyuge 6092024c ràmasyàstrabalaü caiva ÷atror nidhanakàïkùiõaþ 6092025a pràdurbabhåvur astràõi sarvàõi viditàtmanaþ 6092025c praharùàc ca mahàtejàþ ÷ãghrahastataro 'bhavat 6092026a ÷ubhàny etàni cihnàni vij¤àyàtmagatàni saþ 6092026c bhåya evàrdayad ràmo ràvaõaü ràkùasàntakçt 6092027a harãõàü cà÷manikaraiþ ÷aravarùai÷ ca ràghavàt 6092027c hanyamàno da÷agrãvo vighårõahçdayo 'bhavat 6092028a yadà ca ÷astraü nàrebhe na vyakarùac charàsanam 6092028c nàsya pratyakarod vãryaü viklavenàntaràtmanà 6092029a kùiptà÷ càpi ÷aràs tena ÷astràõi vividhàni ca 6092029c na raõàrthàya vartante mçtyukàle 'bhivartataþ 6092030a såtas tu rathanetàsya tadavasthaü nirãkùya tam 6092030c ÷anair yuddhàd asaübhànto rathaü tasyàpavàhayat 6093001a sa tu mohàt susaükruddhaþ kçtàntabalacoditaþ 6093001c krodhasaüraktanayano ràvaõo såtam abravãt 6093002a hãnavãryam ivà÷aktaü pauruùeõa vivarjitam 6093002c bhãruü laghum ivàsattvaü vihãnam iva tejasà 6093003a vimuktam iva màyàbhir astrair iva bahiùkçtam 6093003c màm avaj¤àya durbuddhe svayà buddhyà viceùñase 6093004a kimarthaü màm avaj¤àya macchandam anavekùya ca 6093004c tvayà ÷atrusamakùaü me ratho 'yam apavàhitaþ 6093005a tvayàdya hi mamànàrya cirakàlasamàrjitam 6093005c ya÷o vãryaü ca teja÷ ca pratyaya÷ ca vinà÷itaþ 6093006a ÷atroþ prakhyàtavãryasya ra¤janãyasya vikramaiþ 6093006c pa÷yato yuddhalubdho 'haü kçtaþ kàpuruùas tvayà 6093007a yas tvaü ratham imaü mohàn na codvahasi durmate 6093007c satyo 'yaü pratitarko me pareõa tvam upaskçtaþ 6093008a na hãdaü vidyate karma suhçdo hitakàïkùiõaþ 6093008c ripåõàü sadç÷aü caitan na tvayaitat svanuùñhitam 6093009a nivartaya rathaü ÷ãghraü yàvan nàpaiti me ripuþ 6093009c yadi vàpy uùito 'si tvaü smaryante yadi và guõàþ 6093010a evaü paruùam uktas tu hitabuddhir abuddhinà 6093010c abravãd ràvaõaü såto hitaü sànunayaü vacaþ 6093011a na bhãto 'smi na måóho 'smi nopajapto 'smi ÷atrubhiþ 6093011c na pramatto na niþsneho vismçtà na ca satkriyà 6093012a mayà tu hitakàmena ya÷a÷ ca parirakùatà 6093012c snehapraskannamanasà priyam ity apriyaü kçtam 6093013a nàsminn arthe mahàràja tvaü màü priyahite ratam 6093013c ka÷ cil laghur ivànàryo doùato gantum arhasi 6093014a ÷råyatàm abhidhàsyàmi yannimittaü mayà rathaþ 6093014c nadãvega ivàmbhobhiþ saüyuge vinivartitaþ 6093015a ÷ramaü tavàvagacchàmi mahatà raõakarmaõà 6093015c na hi te vãra saumukhyaü praharùaü vopadhàraye 6093016a rathodvahanakhinnà÷ ca ta ime rathavàjinaþ 6093016c dãnà gharmapari÷ràntà gàvo varùahatà iva 6093017a nimittàni ca bhåyiùñhaü yàni pràdurbhavanti naþ 6093017c teùu teùv abhipanneùu lakùayàmy apradakùiõam 6093018a de÷akàlau ca vij¤eyau lakùaõànãïgitàni ca 6093018c dainyaü harùa÷ ca kheda÷ ca rathina÷ ca balàbalam 6093019a sthalanimnàni bhåme÷ ca samàni viùamàõi ca 6093019c yuddhakàla÷ ca vij¤eyaþ parasyàntaradar÷anam 6093020a upayànàpayàne ca sthànaü pratyapasarpaõam 6093020c sarvam etad rathasthena j¤eyaü rathakuñumbinà 6093021a tava vi÷ràmahetos tu tathaiùàü rathavàjinàm 6093021c raudraü varjayatà khedaü kùamaü kçtam idaü mayà 6093022a na mayà svecchayà vãra ratho 'yam apavàhitaþ 6093022c bhartçsnehaparãtena mayedaü yatkçtaü vibho 6093023a àj¤àpaya yathàtattvaü vakùyasy ariniùådana 6093023c tat kariùyàmy ahaü vãraü gatànçõyena cetasà 6093024a saütuùñas tena vàkyena ràvaõas tasya sàratheþ 6093024c pra÷asyainaü bahuvidhaü yuddhalubdho 'bravãd idam 6093025a rathaü ÷ãghram imaü såta ràghavàbhimukhaü kuru 6093025c nàhatvà samare ÷atrån nivartiùyati ràvaõaþ 6093026a evam uktvà tatas tuùño ràvaõo ràkùase÷varaþ 6093026c dadau tasya ÷ubhaü hy ekaü hastàbharaõam uttamam 6093027a tato drutaü ràvaõavàkyacoditaþ; pracodayàm àsa hayàn sa sàrathiþ 6093027c sa ràkùasendrasya tato mahàrathaþ; kùaõena ràmasya raõàgrato 'bhavat 6094001a tam àpatantaü sahasà svanavantaü mahàdhvajam 6094001c rathaü ràkùasaràjasya nararàjo dadar÷a ha 6094002a kçùõavàjisamàyuktaü yuktaü raudreõa varcasà 6094002c taóitpatàkàgahanaü dar÷itendràyudhàyudham 6094002e ÷aradhàrà vimu¤cantaü dhàràsàram ivànbudam 6094003a taü dçùñvà meghasaükà÷am àpatantaü rathaü ripoþ 6094003c girer vajràbhimçùñasya dãryataþ sadç÷asvanam 6094003e uvàca màtaliü ràmaþ sahasràkùasya sàrathim 6094004a màtale pa÷ya saürabdham àpatantaü rathaü ripoþ 6094004c yathàpasavyaü patatà vegena mahatà punaþ 6094004e samare hantum àtmànaü tathànena kçtà matiþ 6094005a tad apramàdam àtiùñha pratyudgaccha rathaü ripoþ 6094005c vidhvaüsayitum icchàmi vàyur megham ivotthitam 6094006a aviklavam asaübhràntam avyagrahçdayekùaõam 6094006c ra÷misaücàraniyataü pracodaya rathaü drutam 6094007a kàmaü na tvaü samàdheyaþ puraüdararathocitaþ 6094007c yuyutsur aham ekàgraþ smàraye tvàü na ÷ikùaye 6094008a parituùñaþ sa ràmasya tena vàkyena màtaliþ 6094008c pracodayàm àsa rathaü surasàrathisattamaþ 6094009a apasavyaü tataþ kurvan ràvaõasya mahàratham 6094009c cakrotkùiptena rajasà ràvaõaü vyavadhånayat 6094010a tataþ kruddho da÷agrãvas tàmravisphàritekùaõaþ 6094010c rathapratimukhaü ràmaü sàyakair avadhånayat 6094011a dharùaõàmarùito ràmo dhairyaü roùeõa laïghayan 6094011c jagràha sumahàvegam aindraü yudhi ÷aràsanam 6094011e ÷aràü÷ ca sumahàtejàþ såryara÷misamaprabhàn 6094012a tad upoóhaü mahad yuddham anyonyavadhakàïkùiõoþ 6094012c parasparàbhimukhayor dçptayor iva siühayoþ 6094013a tato devàþ sagandharvàþ siddhà÷ ca paramarùayaþ 6094013c samãyur dvairathaü draùñuü ràvaõakùayakàïkùiõaþ 6094014a samutpetur athotpàtà dàruõà lomaharùaõàþ 6094014c ràvaõasya vinà÷àya ràghavasya jayàya ca 6094015a vavarùa rudhiraü devo ràvaõasya rathopari 6094015c vàtà maõóalinas tãvrà apasavyaü pracakramuþ 6094016a mahad gçdhrakulaü càsya bhramamàõaü nabhastale 6094016c yena yena ratho yàti tena tena pradhàvati 6094017a saüdhyayà càvçtà laïkà japàpuùpanikà÷ayà 6094017c dç÷yate saüpradãteva divase 'pi vasuüdharà 6094018a sanirghàtà maholkà÷ ca saüpracetur mahàsvanàþ 6094018c viùàdayantyo rakùàüsi ràvaõasya tadàhitàþ 6094019a ràvaõa÷ ca yatas tatra pracacàla vasuüdharà 6094019c rakùasàü ca praharatàü gçhãtà iva bàhavaþ 6094020a tàmràþ pãtàþ sitàþ ÷vetàþ patitàþ såryara÷mayaþ 6094020c dç÷yante ràvaõasyàïge parvatasyeva dhàtavaþ 6094021a gçdhrair anugatà÷ càsya vamantyo jvalanaü mukhaiþ 6094021c praõedur mukham ãkùantyaþ saürabdham a÷ivaü ÷ivàþ 6094022a pratikålaü vavau vàyå raõe pàüsån samutkiran 6094022c tasya ràkùasaràjasya kurvan dçùñivilopanam 6094023a nipetur indrà÷anayaþ sainye càsya samantataþ 6094023c durviùahya svanà ghorà vinà jaladharasvanam 6094024a di÷a÷ ca pradi÷aþ sarvà babhåvus timiràvçtàþ 6094024c pàüsuvarùeõa mahatà durdar÷aü ca nabho 'bhavat 6094025a kurvantyaþ kalahaü ghoraü sàrikàs tadrathaü prati 6094025c nipetuþ ÷ata÷as tatra dàruõà dàruõasvanàþ 6094026a jaghanebhyaþ sphuliïgàü÷ ca netrebhyo '÷råõi saütatam 6094026c mumucus tasya turagàs tulyam agniü ca vàri ca 6094027a evaü prakàrà bahavaþ samutpàtà bhayàvahàþ 6094027c ràvaõasya vinà÷àya dàruõàþ saüprajaj¤ire 6094028a ràmasyàpi nimittàni saumyàni ca ÷ivàni ca 6094028c babhåvur jaya÷aüsãni pràdurbhåtàni sarva÷aþ 6094029a tato nirãkùyàtmagatàni ràghavo; raõe nimittàni nimittakovidaþ 6094029c jagàma harùaü ca paràü ca nirvçtiü; cakàra yuddhe 'bhyadhikaü ca vikramam 6095001a tataþ pravçttaü sukråraü ràmaràvaõayos tadà 6095001c sumahad dvairathaü yuddhaü sarvalokabhayàvaham 6095002a tato ràkùasasainyaü ca harãõàü ca mahad balam 6095002c pragçhãtapraharaõaü ni÷ceùñaü samatiùñhata 6095003a saüprayuddhau tato dçùñvà balavan nararàkùasau 6095003c vyàkùiptahçdayàþ sarve paraü vismayam àgatàþ 6095004a nànàpraharaõair vyagrair bhujair vismitabuddhayaþ 6095004c tasthuþ prekùya ca saügràmaü nàbhijaghnuþ parasparam 6095005a rakùasàü ràvaõaü càpi vànaràõàü ca ràghavam 6095005c pa÷yatàü vismitàkùàõàü sainyaü citram ivàbabhau 6095006a tau tu tatra nimittàni dçùñvà ràghavaràvaõau 6095006c kçtabuddhã sthiràmarùau yuyudhàte abhãtavat 6095007a jetavyam iti kàkutstho martavyam iti ràvaõaþ 6095007c dhçtau svavãryasarvasvaü yuddhe 'dar÷ayatàü tadà 6095008a tataþ krodhàd da÷agrãvaþ ÷aràn saüdhàya vãryavàn 6095008c mumoca dhvajam uddi÷ya ràghavasya rathe sthitam 6095009a te ÷aràs tam anàsàdya puraüdararathadhvajam 6095009c rakta÷aktiü paràmç÷ya nipetur dharaõãtale 6095010a tato ràmo 'bhisaükruddha÷ càpam àyamya vãryavàn 6095010c kçtapratikçtaü kartuü manasà saüpracakrame 6095011a ràvaõadhvajam uddi÷ya mumoca ni÷itaü ÷aram 6095011c mahàsarpam ivàsahyaü jvalantaü svena tejasà 6095012a jagàma sa mahãü bhittvà da÷agrãvadhvajaü ÷araþ 6095012c sa nikçtto 'patad bhåmau ràvaõasya rathadhvajaþ 6095013a dhvajasyonmathanaü dçùñvà ràvaõaþ sumahàbalaþ 6095013c krodhajenàgninà saükhye pradãpta iva càbhavat 6095014a sa roùava÷am àpannaþ ÷aravarùaü mahad vaman 6095014c ràmasya turagàn divyठ÷arair vivyàdha ràvaõaþ 6095015a te viddhà harayas tasya nàskhalan nàpi babhramuþ 6095015c babhåvuþ svasthahçdayàþ padmanàlair ivàhatàþ 6095016a teùàm asaübhramaü dçùñvà vàjinàü ràvaõas tadà 6095016c bhåya eva susaükruddhaþ ÷aravarùaü mumoca ha 6095017a gadà÷ ca parighàü÷ caiva cakràõi musalàni ca 6095017c giri÷çïgàõi vçkùàü÷ ca tathà ÷ålapara÷vadhàn 6095018a màyàvihitam etat tu ÷astravarùam apàtayat 6095018c sahasra÷as tato bàõàn a÷ràntahçdayodyamaþ 6095019a tumulaü tràsajananaü bhãmaü bhãmapratisvanam 6095019c durdharùam abhavad yuddhe naika÷astramayaü mahat 6095020a vimucya ràghavarathaü samantàd vànare bale 6095020c sàyakair antarikùaü ca cakàrà÷u nirantaram 6095020e mumoca ca da÷agrãvo niþsaïgenàntaràtmanà 6095021a vyàyacchamànaü taü dçùñvà tatparaü ràvaõaü raõe 6095021c prahasann iva kàkutsthaþ saüdadhe sàyakठ÷itàn 6095022a sa mumoca tato bàõàn raõe ÷atasahasra÷aþ 6095022c tàn dçùñvà ràvaõa÷ cakre sva÷araiþ khaü nirantaram 6095023a tatas tàbhyàü prayuktena ÷aravarùeõa bhàsvatà 6095023c ÷arabaddham ivàbhàti dvitãyaü bhàsvad ambaram 6095024a nànimitto 'bhavad bàõo nàtibhettà na niùphalaþ 6095024c tathà visçjator bàõàn ràmaràvaõayor mçdhe 6095025a pràyudhyetàm avicchinnam asyantau savyadakùiõam 6095025c cakratus tau ÷araughais tu nirucchvàsam ivàmbaram 6095026a ràvaõasya hayàn ràmo hayàn ràmasya ràvaõaþ 6095026c jaghnatus tau tadànyonyaü kçtànukçtakàriõau 6096001a tau tathà yudhyamànau tu samare ràmaràvaõau 6096001c dadç÷uþ sarvabhåtàni vismitenàntaràtmanà 6096002a ardayantau tu samare tayos tau syandanottamau 6096002c parasparavadhe yuktau ghoraråpau babhåvatuþ 6096003a maõóalàni ca vãthã÷ ca gatapratyàgatàni ca 6096003c dar÷ayantau bahuvidhàü såtau sàrathyajàü gatim 6096004a ardayan ràvaõaü ràmo ràghavaü càpi ràvaõaþ 6096004c gativegaü samàpannau pravartana nivartane 6096005a kùipatoþ ÷arajàlàni tayos tau syandanottamau 6096005c ceratuþ saüyugamahãü sàsàrau jaladàv iva 6096006a dar÷ayitvà tadà tau tu gatiü bahuvidhàü raõe 6096006c parasparasyàbhimukhau punar eva ca tasthatuþ 6096007a dhuraü dhureõa rathayor vaktraü vaktreõa vàjinàm 6096007c patàkà÷ ca patàkàbhiþ sameyuþ sthitayos tadà 6096008a ràvaõasya tato ràmo dhanurmuktaiþ ÷itaiþ ÷araiþ 6096008c caturbhi÷ caturo dãptàn hayàn pratyapasarpayat 6096009a sa krodhava÷am àpanno hayànàm apasarpaõe 6096009c mumoca ni÷itàn bàõàn ràghavàya ni÷àcaraþ 6096010a so 'tividdho balavatà da÷agrãveõa ràghavaþ 6096010c jagàma na vikàraü ca na càpi vyathito 'bhavat 6096011a cikùepa ca punar bàõàn vajrapàtasamasvanàn 6096011c sàrathiü vajrahastasya samuddi÷ya ni÷àcaraþ 6096012a màtales tu mahàvegàþ ÷arãre patitàþ ÷aràþ 6096012c na såkùmam api saümohaü vyathàü và pradadur yudhi 6096013a tayà dharùaõayà kroddho màtaler na tathàtmanaþ 6096013c cakàra ÷arajàlena ràghavo vimukhaü ripum 6096014a viü÷atiü triü÷ataü ùaùñiü ÷ata÷o 'tha sahasra÷aþ 6096014c mumoca ràghavo vãraþ sàyakàn syandane ripoþ 6096015a gadànàü musalànàü ca parighàõàü ca nisvanaiþ 6096015c ÷aràõàü puïkhavàtai÷ ca kùubhitàþ saptasàgaràþ 6096016a kùubdhànàü sàgaràõàü ca pàtàlatalavàsinaþ 6096016c vyathitàþ pannagàþ sarve dànavà÷ ca sahasra÷aþ 6096017a cakampe medinã kçtsnà sa÷ailavanakànanà 6096017c bhàskaro niùprabha÷ càbhån na vavau càpi màrutaþ 6096018a tato devàþ sagandharvàþ siddhà÷ ca paramarùayaþ 6096018c cintàm àpedire sarve sakiünaramahoragàþ 6096019a svasti gobràhmaõebhyo 'stu lokàs tiùñhantu ÷à÷vatàþ 6096019c jayatàü ràghavaþ saükhye ràvaõaü ràkùase÷varam 6096020a tataþ kruddho mahàbàhå raghåõàü kãrtivardhanaþ 6096020c saüdhàya dhanuùà ràmaþ kùuram à÷ãviùopamam 6096020e ràvaõasya ÷iro 'cchindac chrãmaj jvalitakuõóalam 6096021a tac chiraþ patitaü bhåmau dçùñaü lokais tribhis tadà 6096021c tasyaiva sadç÷aü cànyad ràvaõasyotthitaü ÷iraþ 6096022a tat kùipraü kùiprahastena ràmeõa kùiprakàriõà 6096022c dvitãyaü ràvaõa÷ira÷ chinnaü saüyati sàyakaiþ 6096023a chinnamàtraü ca tac chãrùaü punar anyat sma dç÷yate 6096023c tad apy a÷anisaükà÷ai÷ chinnaü ràmeõa sàyakaiþ 6096024a evam eva ÷ataü chinnaü ÷irasàü tulyavarcasàm 6096024c na caiva ràvaõasyànto dç÷yate jãvitakùaye 6096025a tataþ sarvàstravid vãraþ kausalyànandivardhanaþ 6096025c màrgaõair bahubhir yukta÷ cintayàm àsa ràghavaþ 6096026a màrãco nihato yais tu kharo yais tu sudåùaõaþ 6096026c kra¤càraõye viràdhas tu kabandho daõóakà vane 6096027a ta ime sàyakàþ sarve yuddhe pratyayikà mama 6096027c kiü nu tat kàraõaü yena ràvaõe mandatejasaþ 6096028a iti cintàpara÷ càsãd apramatta÷ ca saüyuge 6096028c vavarùa ÷aravarùàõi ràghavo ràvaõorasi 6096029a ràvaõo 'pi tataþ kruddho rathastho ràkùase÷varaþ 6096029c gadàmusalavarùeõa ràmaü pratyardayad raõe 6096030a devadànavayakùàõàü pi÷àcoragarakùasàm 6096030c pa÷yatàü tan mahad yuddhaü sarvaràtram avartata 6096031a naiva ratriü na divasaü na muhårtaü na cakùaõam 6096031c ràmaràvaõayor yuddhaü viràmam upagacchati 6097001a atha saüsmàrayàm àsa ràghavaü màtalis tadà 6097001c ajànann iva kiü vãra tvam enam anuvartase 6097002a visçjàsmai vadhàya tvam astraü paitàmahaü prabho 6097002c vinà÷akàlaþ kathito yaþ suraiþ so 'dya vartate 6097003a tataþ saüsmàrito ràmas tena vàkyena màtaleþ 6097003c jagràha sa ÷araü dãptaü ni÷vasantam ivoragam 6097004a yam asmai prathamaü pràdàd agastyo bhagavàn çùiþ 6097004c brahmadattaü mahad bàõam amoghaü yudhi vãryavàn 6097005a brahmaõà nirmitaü pårvam indràrtham amitaujasà 6097005c dattaü surapateþ pårvaü trilokajayakàïkùiõaþ 6097006a yasya vàjeùu pavanaþ phale pàvakabhàskarau 6097006c ÷arãram àkà÷amayaü gaurave merumandarau 6097007a jàjvalyamànaü vapuùà supuïkhaü hemabhåùitam 6097007c tejasà sarvabhåtànàü kçtaü bhàskaravarcasaü 6097008a sadhåmam iva kàlàgniü dãptam à÷ãviùaü yathà 6097008c rathanàgà÷vavçndànàü bhedanaü kùiprakàriõam 6097009a dvàràõàü parighàõàü ca girãõàm api bhedanam 6097009c nànàrudhirasiktàïgaü medodigdhaü sudàruõam 6097010a vajrasàraü mahànàdaü nànàsamitidàruõam 6097010c sarvavitràsanaü bhãmaü ÷vasantam iva pannagam 6097011a kaïkagçdhrabalànàü ca gomàyugaõarakùasàm 6097011c nityaü bhakùapradaü yuddhe yamaråpaü bhayàvaham 6097012a nandanaü vànarendràõàü rakùasàm avasàdanam 6097012c vàjitaü vividhair vàjai÷ càrucitrair garutmataþ 6097013a tam uttameùuü lokànàm ikùvàkubhayanà÷anam 6097013c dviùatàü kãrtiharaõaü praharùakaram àtmanaþ 6097014a abhimantrya tato ràmas taü maheùuü mahàbalaþ 6097014c vedaproktena vidhinà saüdadhe kàrmuke balã 6097015a sa ràvaõàya saükruddho bhç÷am àyamya kàrmukam 6097015c cikùepa param àyattas taü ÷araü marmaghàtinam 6097016a sa vajra iva durdharùo vajrabàhuvisarjitaþ 6097016c kçtànta iva càvàryo nyapatad ràvaõorasi 6097017a sa visçùño mahàvegaþ ÷arãràntakaraþ ÷araþ 6097017c bibheda hçdayaü tasya ràvaõasya duràtmanaþ 6097018a rudhiràktaþ sa vegena jãvitàntakaraþ ÷araþ 6097018c ràvaõasya haran pràõàn vive÷a dharaõãtalam 6097019a sa ÷aro ràvaõaü hatvà rudhiràrdrakçtacchaviþ 6097019c kçtakarmà nibhçtavat svatåõãü punar àvi÷at 6097020a tasya hastàd dhatasyà÷u kàrmukaü tat sasàyakam 6097020c nipapàta saha pràõair bhra÷yamànasya jãvitàt 6097021a gatàsur bhãmavegas tu nairçtendro mahàdyutiþ 6097021c papàta syandanàd bhåmau vçtro vajrahato yathà 6097022a taü dçùñvà patitaü bhåmau hata÷eùà ni÷àcaràþ 6097022c hatanàthà bhayatrastàþ sarvataþ saüpradudruvuþ 6097023a nardanta÷ càbhipetus tàn vànarà drumayodhinaþ 6097023c da÷agrãvavadhaü dçùñvà vijayaü ràghavasya ca 6097024a ardità vànarair hçùñair laïkàm abhyapatan bhayàt 6097024c hatà÷rayatvàt karuõair bàùpaprasravaõair mukhaiþ 6097025a tato vineduþ saühçùñà vànarà jitakà÷inaþ 6097025c vadanto ràghavajayaü ràvaõasya ca taü vadham 6097026a athàntarikùe vyanadat saumyas trida÷adundubhiþ 6097026c divyagandhavahas tatra màrutaþ susukho vavau 6097027a nipapàtàntarikùàc ca puùpavçùñis tadà bhuvi 6097027c kirantã ràghavarathaü duravàpà manoharàþ 6097028a ràghavastavasaüyuktà gagane ca vi÷u÷ruve 6097028c sàdhu sàdhv iti vàg agryà devatànàü mahàtmanàm 6097029a àvive÷a mahàn harùo devànàü càraõaiþ saha 6097029c ràvaõe nihate raudre sarvalokabhayaükare 6097030a tataþ sakàmaü sugrãvam aïgadaü ca mahàbalam 6097030c cakàra ràghavaþ prãto hatvà ràkùasapuügavam 6097031a tataþ prajagmuþ pra÷amaü marudgaõà; di÷aþ prasedur vimalaü nabho 'bhavat 6097031c mahã cakampe na ca màrutà vavuþ; sthiraprabha÷ càpy abhavad divàkaraþ 6097032a tatas tu sugrãvavibhãùaõàdayaþ; suhçdvi÷eùàþ sahalakùmaõàs tadà 6097032c sametya hçùñà vijayena ràghavaü; raõe 'bhiràmaü vidhinàbhyapåjayan 6097033a sa tu nihataripuþ sthirapratij¤aþ; svajanabalàbhivçto raõe raràja 6097033c raghukulançpanandano mahaujàs; trida÷agaõair abhisaüvçto yathendraþ 6098001a ràvaõaü nihataü ÷rutvà ràghaveõa mahàtmanà 6098001c antaþpuràd viniùpetå ràkùasyaþ ÷okakar÷itàþ 6098002a vàryamàõàþ subahu÷o vçùñantyaþ kùitipàüsuùu 6098002c vimuktake÷yo duþkhàrtà gàvo vatsahatà yathà 6098003a uttareõa viniùkramya dvàreõa saha ràkùasaiþ 6098003c pravi÷yàyodhanaü ghoraü vicinvantyo hataü patim 6098004a àryaputreti vàdinyo hà nàtheti ca sarva÷aþ 6098004c paripetuþ kabandhàïkàü mahãü ÷oõitakardamàm 6098005a tà bàùpaparipårõàkùyo bhartç÷okaparàjitàþ 6098005c kareõva iva nardantyo vinedur hatayåthapàþ 6098006a dadç÷us tà mahàkàyaü mahàvãryaü mahàdyutim 6098006c ràvaõaü nihataü bhåmau nãlà¤janacayopamam 6098007a tàþ patiü sahasà dçùñvà ÷ayànaü raõapàüsuùu 6098007c nipetus tasya gàtreùu chinnà vanalatà iva 6098008a bahumànàt pariùvajya kà cid enaü ruroda ha 6098008c caraõau kà cid àliïgya kà cit kaõñhe 'valambya ca 6098009a uddhçtya ca bhujau kà cid bhåmau sma parivartate 6098009c hatasya vadanaü dçùñvà kà cin moham upàgamat 6098010a kà cid aïke ÷iraþ kçtvà ruroda mukham ãkùatã 6098010c snàpayantã mukhaü bàùpais tuùàrair iva païkajam 6098011a evam àrtàþ patiü dçùñvà ràvaõaü nihataü bhuvi 6098011c cukru÷ur bahudhà ÷okàd bhåyas tàþ paryadevayan 6098012a yena vitràsitaþ ÷akro yena vitràsito yamaþ 6098012c yena vai÷ravaõo ràjà puùpakeõa viyojitaþ 6098013a gandharvàõàm çùãõàü ca suràõàü ca mahàtmanàm 6098013c bhayaü yena mahad dattaü so 'yaü ÷ete raõe hataþ 6098014a asurebhyaþ surebhyo và pannagebhyo 'pi và tathà 6098014c na bhayaü yo vijànàti tasyedaü mànuùàd bhayam 6098015a avadhyo devatànàü yas tathà dànavarakùasàm 6098015c hataþ so 'yaü raõe ÷ete mànuùeõa padàtinà 6098016a yo na ÷akyaþ surair hantuü na yakùair nàsurais tathà 6098016c so 'yaü ka÷ cid ivàsattvo mçtyuü martyena lambhitaþ 6098017a evaü vadantyo bahudhà rurudus tasya tàþ striyaþ 6098017c bhåya eva ca duþkhàrtà vilepu÷ ca punaþ punaþ 6098018a a÷çõvatà tu suhçdàü satataü hitavàdinàm 6098018c etàþ samam idànãü te vayam àtmà ca pàtitàþ 6098019a bruvàõo 'pi hitaü vàkyam iùño bhràtà vibhãùaõaþ 6098019c dhçùñaü paruùito mohàt tvayàtmavadhakàïkùiõà 6098020a yadi niryàtità te syàt sãtà ràmàya maithilã 6098020c na naþ syàd vyasanaü ghoram idaü målaharaü mahat 6098021a vçttakàmo bhaved bhràtà ràmo mitrakulaü bhavet 6098021c vayaü càvidhavàþ sarvàþ sakàmà na ca ÷atravaþ 6098022a tvayà punar nç÷aüsena sãtàü saürundhatà balàt 6098022c ràkùasà vayam àtmà ca trayaü tulaü nipàtitam 6098023a na kàmakàraþ kàmaü và tava ràkùasapuügava 6098023c daivaü ceùñayate sarvaü hataü daivena hanyate 6098024a vànaràõàü vinà÷o 'yaü ràkùasànàü ca te raõe 6098024c tava caiva mahàbàho daivayogàd upàgataþ 6098025a naivàrthena na kàmena vikrameõa na càj¤ayà 6098025c ÷akyà daivagatir loke nivartayitum udyatà 6098026a vilepur evaü dãnàs tà ràkùasàdhipayoùitaþ 6098026c kurarya iva duþkhàrtà bàùpaparyàkulekùaõàþ 6099001a tàsàü vilapamànànàü tathà ràkùasayoùitàm 6099001c jyeùñhà patnã priyà dãnà bhartàraü samudaikùata 6099002a da÷agrãvaü hataü dçùñvà ràmeõàcintyakarmaõà 6099002c patiü mandodarã tatra kçpaõà paryadevayat 6099003a nanu nàma mahàbàho tava vai÷ravaõànuja 6099003c kruddhasya pramukhe sthàtuü trasyaty api puraüdaraþ 6099004a çùaya÷ ca mahãdevà gandharvà÷ ca ya÷asvinaþ 6099004c nanu nàma tavodvegàc càraõà÷ ca di÷o gatàþ 6099005a sa tvaü mànuùamàtreõa ràmeõa yudhi nirjitaþ 6099005c na vyapatrapase ràjan kim idaü ràkùasarùabha 6099006a kathaü trailokyam àkramya ÷riyà vãryeõa cànvitam 6099006c aviùahyaü jaghàna tvàü mànuùo vanagocaraþ 6099007a mànuùàõàm aviùaye carataþ kàmaråpiõaþ 6099007c vinà÷as tava ràmeõa saüyuge nopapadyate 6099008a na caitat karma ràmasya ÷raddadhàmi camåmukhe 6099008c sarvataþ samupetasya tava tenàbhimar÷anam 6099009a indriyàõi purà jitvà jitaü tribhuvaõaü tvayà 6099009c smaradbhir iva tad vairam indriyair eva nirjitaþ 6099010a atha và ràmaråpeõa vàsavaþ svayam àgataþ 6099010c màyàü tava vinà÷àya vidhàyàpratitarkitàm 6099011a yadaiva hi janasthàne ràkùasair bahubhir vçtaþ 6099011c kharas tava hato bhràtà tadaivàsau na mànuùaþ 6099012a yadaiva nagarãü laïkàü duùpraveùàü surair api 6099012c praviùño hanumàn vãryàt tadaiva vyathità vayam 6099013a kriyatàm avirodha÷ ca ràghaveõeti yan mayà 6099013c ucyamàno na gçhõàsi tasyeyaü vyuùñir àgatà 6099014a akasmàc càbhikàmo 'si sãtàü ràkùasapuügava 6099014c ai÷varyasya vinà÷àya dehasya svajanasya ca 6099015a arundhatyà vi÷iùñàü tàü rohiõyà÷ càpi durmate 6099015c sãtàü dharùayatà mànyàü tvayà hy asadç÷aü kçtam 6099016a na kulena na råpeõa na dàkùiõyena maithilã 6099016c mayàdhikà và tulyà và tvaü tu mohàn na budhyase 6099017a sarvathà sarvabhåtànàü nàsti mçtyur alakùaõaþ 6099017c tava tàvad ayaü mçtyur maithilãkçtalakùaõaþ 6099018a maithilã saha ràmeõa vi÷okà vihariùyati 6099018c alpapuõyà tv ahaü ghore patità ÷okasàgare 6099019a kailàse mandare merau tathà caitrarathe vane 6099019c devodyàneùu sarveùu vihçtya sahità tvayà 6099020a vimànenànuråpeõa yà yàmy atulayà ÷riyà 6099020c pa÷yantã vividhàn de÷àüs tàüs tàü÷ citrasragambarà 6099020e bhraü÷ità kàmabhogebhyaþ sàsmi vãravadhàt tava 6099021a satyavàk sa mahàbhàgo devaro me yad abravãt 6099021c ayaü ràkùasamukhyànàü vinà÷aþ paryupasthitaþ 6099022a kàmakrodhasamutthena vyasanena prasaïginà 6099022c tvayà kçtam idaü sarvam anàthaü rakùasàü kulam 6099023a na hi tvaü ÷ocitavyo me prakhyàtabalapauruùaþ 6099023c strãsvabhàvàt tu me buddhiþ kàruõye parivartate 6099024a sukçtaü duùkçtaü ca tvaü gçhãtvà svàü gatiü gataþ 6099024c àtmànam anu÷ocàmi tvadviyogena duþkhitàm 6099025a nãlajãmåtasaükà÷aþ pãtàmbara÷ubhàïgadaþ 6099025c sarvagàtràõi vikùipya kiü ÷eùe rudhiràplutaþ 6099025e prasupta iva ÷okàrtàü kiü màü na pratibhàùase 6099026a mahàvãryasya dakùasya saüyugeùv apalàyinaþ 6099026c yàtudhànasya dauhitrãü kiü tvaü màü nàbhyudãkùase 6099027a yena sådayase ÷atrån samare såryavarcasà 6099027c vajro vajradharasyeva so 'yaü te satatàrcitaþ 6099028a raõe ÷atrupraharaõo hemajàlapariùkçtaþ 6099028c parigho vyavakãrõas te bàõai÷ chinnaþ sahasradhà 6099029a dhig astu hçdayaü yasyà mamedaü na sahasradhà 6099029c tvayi pa¤catvam àpanne phalate ÷okapãóitam 6099030a etasminn antare ràmo vibhãùaõam uvàca ha 6099030c saüskàraþ kriyatàü bhràtuþ striya÷ caità nivartaya 6099031a taü pra÷ritas tato ràmaü ÷rutavàkyo vibhãùaõaþ 6099031c vimç÷ya buddhyà dharmaj¤o dharmàrthasahitaü vacaþ 6099031e ràmasyaivànuvçttyartham uttaraü pratyabhàùata 6099032a tyaktadharmavrataü kråraü nç÷aüsam ançtaü tathà 6099032c nàham arho 'smi saüskartuü paradàràbhimar÷akam 6099033a bhràtçråpo hi me ÷atrur eùa sarvàhite rataþ 6099033c ràvaõo nàrhate påjàü påjyo 'pi gurugauravàt 6099034a nç÷aüsa iti màü ràma vakùyanti manujà bhuvi 6099034c ÷rutvà tasya guõàn sarve vakùyanti sukçtaü punaþ 6099035a tac chrutvà paramaprãto ràmo dharmabhçtàü varaþ 6099035c vibhãùaõam uvàcedaü vàkyaj¤o vàkyakovidam 6099036a tavàpi me priyaü kàryaü tvatprabhavàc ca me jitam 6099036c ava÷yaü tu kùamaü vàcyo mayà tvaü ràkùase÷vara 6099037a adharmànçtasaüyuktaþ kàmam eùa ni÷àcaraþ 6099037c tejasvã balavठ÷åraþ saügràmeùu ca nitya÷aþ 6099038a ÷atakratumukhair devaiþ ÷råyate na paràjitaþ 6099038c mahàtmà balasaüpanno ràvaõo lokaràvaõaþ 6099039a maraõàntàni vairàõi nirvçttaü naþ prayojanam 6099039c kriyatàm asya saüskàro mamàpy eùa yathà tava 6099040a tvatsakà÷àn mahàbàho saüskàraü vidhipårvakam 6099040c kùipram arhati dharmaj¤a tvaü ya÷obhàg bhaviùyasi 6099041a ràghavasya vacaþ ÷rutvà tvaramàõo vibhãùaõaþ 6099041c saüskàreõànuråpeõa yojayàm àsa ràvaõam 6099042a sa dadau pàvakaü tasya vidhiyuktaü vibhãùaõaþ 6099042c tàþ striyo 'nunayàm àsa sàntvam uktvà punaþ punaþ 6099043a praviùñàsu ca sarvàsu ràkùasãùu vibhãùaõaþ 6099043c ràmapàr÷vam upàgamya tadàtiùñhad vinãtavat 6099044a ràmo 'pi saha sainyena sasugrãvaþ salakùmaõaþ 6099044c harùaü lebhe ripuü hatvà yathà vçtraü ÷atakratuþ 6100001a te ràvaõavadhaü dçùñvà devagandharvadànavàþ 6100001c jagmus tais tair vimànaiþ svaiþ kathayantaþ ÷ubhàþ kathàþ 6100002a ràvaõasya vadhaü ghoraü ràghavasya paràkramam 6100002c suyuddhaü vànaràõàü ca sugrãvasya ca mantritam 6100003a anuràgaü ca vãryaü ca saumitrer lakùmaõasya ca 6100003c kathayanto mahàbhàgà jagmur hçùñà yathàgatam 6100004a ràghavas tu rathaü divyam indradattaü ÷ikhiprabham 6100004c anuj¤àya mahàbhàgo màtaliü pratyapåjayat 6100005a ràghaveõàbhyanuj¤àto màtaliþ ÷akrasàrathiþ 6100005c divyaü taü ratham àsthàya divam evàruroha saþ 6100006a tasmiüs tu divam àråóhe surasàrathisattame 6100006c ràghavaþ paramaprãtaþ sugrãvaü pariùasvaje 6100007a pariùvajya ca sugrãvaü lakùmaõenàbhivàditaþ 6100007c påjyamàno hari÷reùñhair àjagàma balàlayam 6100008a abravãc ca tadà ràmaþ samãpaparivartinam 6100008c saumitriü sattvasaüpannaü lakùmaõaü dãptatejasaü 6100009a vibhãùaõam imaü saumya laïkàyàm abhiùecaya 6100009c anuraktaü ca bhaktaü ca mama caivopakàriõam 6100010a eùa me paramaþ kàmo yad imaü ràvaõànujam 6100010c laïkàyàü saumya pa÷yeyam abhiùiktaü vibhãùaõam 6100011a evam uktas tu saumitrã ràghaveõa mahàtmanà 6100011c tathety uktvà tu saühçùñaþ sauvarõaü ghañam àdade 6100012a ghañena tena saumitrir abhyaùi¤cad vibhãùaõam 6100012c laïkàyàü rakùasàü madhye ràjànaü ràma÷àsanàt 6100013a abhyaùi¤cat sa dharmàtmà ÷uddhàtmànaü vibhãùaõam 6100013c tasyàmàtyà jahçùire bhaktà ye càsya ràkùasàþ 6100014a dçùñvàbhiùiktaü laïkàyàü ràkùasendraü vibhãùaõam 6100014c ràghavaþ paramàü prãtiü jagàma sahalakùmaõaþ 6100015a sa tad ràjyaü mahat pràpya ràmadattaü vibhãùaõaþ 6100015c prakçtãþ sàntvayitvà ca tato ràmam upàgamat 6100016a akùatàn modakà§l làjàn divyàþ sumanasas tathà 6100016c àjahrur atha saühçùñàþ pauràs tasmai ni÷àcaràþ 6100017a sa tàn gçhãtvà durdharùo ràghavàya nyavedayat 6100017c maïgalyaü maïgalaü sarvaü lakùmaõàya ca vãryavàn 6100018a kçtakàryaü samçddhàrthaü dçùñvà ràmo vibhãùaõam 6100018c pratijagràha tat sarvaü tasyaiva priyakàmyayà 6100019a tataþ ÷ailopamaü vãraü prà¤jaliü pàr÷vataþ sthitam 6100019c abravãd ràghavo vàkyaü hanåmantaü plavaügamam 6100020a anumànya mahàràjam imaü saumya vibhãùaõam 6100020c pravi÷ya ràvaõagçhaü vinayenopasçtya ca 6100021a vaidehyà màü ku÷alinaü sasugrãvaü salakùmaõam 6100021c àcakùva jayatàü ÷reùñha ràvaõaü ca mayà hatam 6100022a priyam etad udàhçtya maithilyàs tvaü harã÷vara 6100022c pratigçhya ca saüde÷am upàvartitum arhasi 6101001a iti pratisamàdiùño hanåmàn màrutàtmajaþ 6101001c pravive÷a purãü laïkàü påjyamàno ni÷àcaraiþ 6101002a pravi÷ya tu mahàtejà ràvaõasya nive÷anam 6101002c dadar÷a ÷a÷inà hãnàü sàtaïkàm iva rohiõãm 6101003a nibhçtaþ praõataþ prahvaþ so 'bhigamyàbhivàdya ca 6101003c ràmasya vacanaü sarvam àkhyàtum upacakrame 6101004a vaidehi ku÷alã ràmaþ sasugrãvaþ salakùmaõaþ 6101004c ku÷alaü càha siddhàrtho hata÷atrur ariüdamaþ 6101005a vibhãùaõasahàyena ràmeõa haribhiþ saha 6101005c nihato ràvaõo devi lakùmaõasya nayena ca 6101006a pçùñvà ca ku÷alaü ràmo vãras tvàü raghunandanaþ 6101006c abravãt paramaprãtaþ kçtàrthenàntaràtmanà 6101007a priyam àkhyàmi te devi tvàü tu bhåyaþ sabhàjaye 6101007c diùñyà jãvasi dharmaj¤e jayena mama saüyuge 6101008a labdho no vijayaþ sãte svasthà bhava gatavyathà 6101008c ràvaõaþ sa hataþ ÷atrur laïkà ceyaü va÷e sthità 6101009a mayà hy alabdhanidreõa dhçtena tava nirjaye 6101009c pratij¤aiùà vinistãrõà baddhvà setuü mahodadhau 6101010a saübhrama÷ ca na kartavyo vartantyà ràvaõàlaye 6101010c vibhãùaõavidheyaü hi laïkai÷varyam idaü kçtam 6101011a tad à÷vasihi vi÷vastà svagçhe parivartase 6101011c ayaü càbhyeti saühçùñas tvaddar÷anasamutsukaþ 6101012a evam uktà samutpatya sãtà ÷a÷inibhànanà 6101012c praharùeõàvaruddhà sà vyàjahàra na kiü cana 6101013a abravãc ca hari÷reùñhaþ sãtàm apratijalpatãm 6101013c kiü tvaü cintayase devi kiü ca màü nàbhibhàùase 6101014a evam uktà hanumatà sãtà dharme vyavasthità 6101014c abravãt paramaprãtà harùagadgadayà girà 6101015a priyam etad upa÷rutya bhartur vijayasaü÷ritam 6101015c praharùava÷am àpannà nirvàkyàsmi kùaõàntaram 6101016a na hi pa÷yàmi sadç÷aü cintayantã plavaügama 6101016c matpriyàkhyànakasyeha tava pratyabhinandanam 6101017a na ca pa÷yàmi tat saumya pçthivyàm api vànara 6101017c sadç÷aü matpriyàkhyàne tava dàtuü bhavet samam 6101018a hiraõyaü và suvarõaü và ratnàni vividhàni ca 6101018c ràjyaü và triùu lokeùu naitad arhati bhàùitum 6101019a evam uktas tu vaidehyà pratyuvàca plavaügamaþ 6101019c pragçhãtà¤jalir vàkyaü sãtàyàþ pramukhe sthitaþ 6101020a bhartuþ priyahite yukte bhartur vijayakàïkùiõi 6101020c snigdham evaüvidhaü vàkyaü tvam evàrhasi bhàùitum 6101021a tavaitad vacanaü saumye sàravat snigdham eva ca 6101021c ratnaughàd vividhàc càpi devaràjyàd vi÷iùyate 6101022a arthata÷ ca mayà pràptà devaràjyàdayo guõàþ 6101022c hata÷atruü vijayinaü ràmaü pa÷yàmi yat sthitam 6101023a imàs tu khalu ràkùasyo yadi tvam anumanyase 6101023c hantum icchàmy ahaü sarvà yàbhis tvaü tarjità purà 6101024a kli÷yantãü patidevàü tvàm a÷okavanikàü gatàm 6101024c ghoraråpasamàcàràþ kråràþ kråratarekùaõàþ 6101025a ràkùasyo dàruõakathà varam etaü prayaccha me 6101025c icchàmi vividhair ghàtair hantum etàþ sudàruõàþ 6101026a muùñibhiþ pàõibhi÷ caiva caraõai÷ caiva ÷obhane 6101026c ghorair jànuprahàrai÷ ca da÷anànàü ca pàtanaiþ 6101027a bhakùaõaiþ karõanàsànàü ke÷ànàü lu¤canais tathà 6101027c bhç÷aü ÷uùkamukhãbhi÷ ca dàruõair laïghanair hataiþ 6101028a evaüprakàrair bahubhir viprakàrair ya÷asvini 6101028c hantum icchàmy ahaü devi tavemàþ kçtakilbiùàþ 6101029a evam uktà mahumatà vaidehã janakàtmajà 6101029c uvàca dharmasahitaü hanåmantaü ya÷asvinã 6101030a ràjasaü÷rayava÷yànàü kurvatãnàü paràj¤ayà 6101030c vidheyànàü ca dàsãnàü kaþ kupyed vànarottama 6101031a bhàgyavaiùamyayogena purà du÷caritena ca 6101031c mayaitat pràpyate sarvaü svakçtaü hy upabhujyate 6101032a pràptavyaü tu da÷àyogàn mayaitad iti ni÷citam 6101032c dàsãnàü ràvaõasyàhaü marùayàmãha durbalà 6101033a àj¤aptà ràvaõenaità ràkùasyo màm atarjayan 6101033c hate tasmin na kuryur hi tarjanaü vànarottama 6101034a ayaü vyàghrasamãpe tu puràõo dharmasaühitaþ 6101034c çkùeõa gãtaþ ÷loko me taü nibodha plavaügama 6101035a na paraþ pàpam àdatte pareùàü pàpakarmaõàm 6101035c samayo rakùitavyas tu santa÷ càritrabhåùaõàþ 6101036a pàpànàü và ÷ubhànàü và vadhàrhàõàü plavaügama 6101036c kàryaü kàruõyam àryeõa na ka÷ cin nàparàdhyati 6101037a lokahiüsàvihàràõàü rakùasàü kàmaråpiõam 6101037c kurvatàm api pàpàni naiva kàryam a÷obhanam 6101038a evam uktas tu hanumàn sãtayà vàkyakovidaþ 6101038c pratyuvàca tataþ sãtàü ràmapatnãü ya÷asvinãm 6101039a yuktà ràmasya bhavatã dharmapatnã ya÷asvinã 6101039c pratisaüdi÷a màü devi gamiùye yatra ràghavaþ 6101040a evam uktà hanumatà vaidehã janakàtmajà 6101040c abravãd draùñum icchàmi bhartàraü vànarottama 6101041a tasyàs tadvacanaü ÷rutvà hanumàn pavanàtmajaþ 6101041c harùayan maithilãü vàkyam uvàcedaü mahàdyutiþ 6101042a pårõacandrànanaü ràmaü drakùyasy àrye salakùmaõam 6101042c sthiramitraü hatàmitraü ÷acãva trida÷e÷varam 6101043a tàm evam uktvà ràjantãü sãtàü sàkùàd iva ÷riyam 6101043c àjagàma mahàvego hanåmàn yatra ràghavaþ 6102001a sa uvàca mahàpraj¤am abhigamya plavaügamaþ 6102001c ràmaü vacanam arthaj¤o varaü sarvadhanuùmatàm 6102002a yannimitto 'yam àrambhaþ karmaõàü ca phalodayaþ 6102002c tàü devãü ÷okasaütaptàü maithilãü draùñum arhasi 6102003a sà hi ÷okasamàviùñà bàùpaparyàkulekùaõà 6102003c maithilã vijayaü ÷rutvà tava harùam upàgamat 6102004a pårvakàt pratyayàc càham ukto vi÷vastayà tayà 6102004c bhartàraü draùñum icchàmi kçtàrthaü sahalakùmaõam 6102005a evam ukto hanumatà ràmo dharmabhçtàü varaþ 6102005c agacchat sahasà dhyànam àsãd bàùpapariplutaþ 6102006a dãrgham uùõaü ca ni÷vasya medinãm avalokayan 6102006c uvàca meghasaükà÷aü vibhãùaõam upasthitam 6102007a divyàïgaràgàü vaidehãü divyàbharaõabhåùitàm 6102007c iha sãtàü ÷iraþsnàtàm upasthàpaya màciram 6102008a evam uktas tu ràmeõa tvaramàõo vibhãùaõaþ 6102008c pravi÷yàntaþpuraü sãtàü strãbhiþ svàbhir acodayat 6102009a divyàïgaràgà vaidehã divyàbharaõabhåùità 6102009c yànam àroha bhadraü te bhartà tvàü draùñum icchati 6102010a evam uktà tu vaidehã pratyuvàca vibhãùaõam 6102010c asnàtà draùñum icchàmi bhartàraü ràkùasàdhipa 6102011a tasyàs tadvacanaü ÷rutvà pratyuvàca vibhãùaõaþ 6102011c yathàha ràmo bhartà te tat tathà kartum arhasi 6102012a tasya tadvacanaü ÷rutvà maithilã bhartçdevatà 6102012c bhartçbhaktivratà sàdhvã tatheti pratyabhàùata 6102013a tataþ sãtàü ÷iraþsnàtàü yuvatãbhir alaükçtàm 6102013c mahàrhàbharaõopetàü mahàrhàmbaradhàriõãm 6102014a àropya ÷ibikàü dãptàü paràrdhyàmbarasaüvçtàm 6102014c rakùobhir bahubhir guptàm àjahàra vibhãùaõaþ 6102015a so 'bhigamya mahàtmànaü j¤àtvàbhidhyànam àsthitam 6102015c praõata÷ ca prahçùña÷ ca pràptàü sãtàü nyavedayat 6102016a tàm àgatàm upa÷rutya rakùogçhaciroùitàm 6102016c harùo dainyaü ca roùa÷ ca trayaü ràghavam àvi÷at 6102017a tataþ pàr÷vagataü dçùñvà savimar÷aü vicàrayan 6102017c vibhãùaõam idaü vàkyam ahçùño ràghavo 'bravãt 6102018a ràkùasàdhipate saumya nityaü madvijaye rata 6102018c vaidehã saünikarùaü me ÷ãghraü samupagacchatu 6102019a sa tadvacanam àj¤àya ràghavasya vibhãùaõaþ 6102019c tårõam utsàraõe yatnaü kàrayàm àsa sarvataþ 6102020a ka¤cukoùõãùiõas tatra vetrajharjharapàõayaþ 6102020c utsàrayantaþ puruùàþ samantàt paricakramuþ 6102021a çkùàõàü vànaràõàü ca ràkùasànàü ca sarvataþ 6102021c vçndàny utsàryamàõàni dåram utsasçjus tataþ 6102022a teùàm utsàryamàõànàü sarveùàü dhvanir utthitaþ 6102022c vàyunodvartamànasya sàgarasyeva nisvanaþ 6102023a utsàryamàõàüs tàn dçùñvà samantàj jàtasaübhramàn 6102023c dàkùiõyàt tadamarùàc ca vàrayàm àsa ràghavaþ 6102024a saürabdha÷ càbravãd ràma÷ cakùuùà pradahann iva 6102024c vibhãùaõaü mahàpràj¤aü sopàlambham idaü vacaþ 6102025a kimarthaü màm anàdçtya kç÷yate 'yaü tvayà janaþ 6102025c nivartayainam udyogaü jano 'yaü svajano mama 6102026a na gçhàõi na vastràõi na pràkàràs tiraskriyàþ 6102026c nedç÷à ràjasatkàrà vçttam àvaraõaü striyaþ 6102027a vyasaneùu na kçcchreùu na yuddhe na svayaüvare 6102027c na kratau no vivàhe ca dar÷anaü duùyate striyaþ 6102028a saiùà yuddhagatà caiva kçcchre mahati ca sthità 6102028c dar÷ane 'syà na doùaþ syàn matsamãpe vi÷eùataþ 6102029a tad ànaya samãpaü me ÷ãghram enàü vibhãùaõa 6102029c sãtà pa÷yatu màm eùà suhçdgaõavçtaü sthitam 6102030a evam uktas tu ràmeõa savimar÷o vibhãùaõaþ 6102030c ràmasyopànayat sãtàü saünikarùaü vinãtavat 6102031a tato lakùmaõasugrãvau hanåmàü÷ ca plavaügamaþ 6102031c ni÷amya vàkyaü ràmasya babhåvur vyathità bhç÷am 6102032a kalatranirapekùai÷ ca iïgitair asya dàruõaiþ 6102032c aprãtam iva sãtàyàü tarkayanti sma ràghavam 6102033a lajjayà tv avalãyantã sveùu gàtreùu maithilã 6102033c vibhãùaõenànugatà bhartàraü sàbhyavartata 6102034a sà vastrasaüruddhamukhã lajjayà janasaüsadi 6102034c rurodàsàdya bhartàram àryaputreti bhàùiõã 6102035a vismayàc ca praharùàc ca snehàc ca paridevatà 6102035c udaikùata mukhaü bhartuþ saumyaü saumyatarànanà 6102036a atha samapanudan manaþklamaü sà; suciram adçùñam udãkùya vai priyasya 6102036c vadanam uditapårõacandrakàntaü; vimala÷a÷àïkanibhànanà tadàsãt 6103001a tàü tu pàr÷ve sthitàü prahvàü ràmaþ saüprekùya maithilãm 6103001c hçdayàntargatakrodho vyàhartum upacakrame 6103002a eùàsi nirjità bhadre ÷atruü jitvà mayà raõe 6103002c pauruùàd yad anuùñheyaü tad etad upapàditam 6103003a gato 'smy antam amarùasya dharùaõà saüpramàrjità 6103003c avamàna÷ ca ÷atru÷ ca mayà yugapad uddhçtau 6103004a adya me pauruùaü dçùñam adya me saphalaþ ÷ramaþ 6103004c adya tãrõapratij¤atvàt prabhavàmãha càtmanaþ 6103005a yà tvaü virahità nãtà calacittena rakùasà 6103005c daivasaüpàdito doùo mànuùeõa mayà jitaþ 6103006a saüpràptam avamànaü yas tejasà na pramàrjati 6103006c kas tasya puruùàrtho 'sti puruùasyàlpatejasaþ 6103007a laïghanaü ca samudrasya laïkàyà÷ càvamardanam 6103007c saphalaü tasya tac chlàghyam adya karma hanåmataþ 6103008a yuddhe vikramata÷ caiva hitaü mantrayata÷ ca me 6103008c sugrãvasya sasainyasya saphalo 'dya pari÷ramaþ 6103009a nirguõaü bhràtaraü tyaktvà yo màü svayam upasthitaþ 6103009c vibhãùaõasya bhaktasya saphalo 'dya pari÷ramaþ 6103010a ity evaü bruvatas tasya sãtà ràmasya tadvacaþ 6103010c mçgãvotphullanayanà babhåvà÷rupariplutà 6103011a pa÷yatas tàü tu ràmasya bhåyaþ krodho 'bhyavartata 6103011c prabhåtàjyàvasiktasya pàvakasyeva dãpyataþ 6103012a sa baddhvà bhrukuñiü vaktre tiryakprekùitalocanaþ 6103012c abravãt paruùaü sãtàü madhye vànararakùasàm 6103013a yat kartavyaü manuùyeõa dharùaõàü parimàrjatà 6103013c tat kçtaü sakalaü sãte ÷atruhastàd amarùaõàt 6103014a nirjità jãvalokasya tapasà bhàvitàtmanà 6103014c agastyena duràdharùà muninà dakùiõeva dik 6103015a vidita÷ càstu bhadraü te yo 'yaü raõapari÷ramaþ 6103015c sa tãrõaþ suhçdàü vãryàn na tvadarthaü mayà kçtaþ 6103016a rakùatà tu mayà vçttam apavàdaü ca sarva÷aþ 6103016c prakhyàtasyàtmavaü÷asya nyaïgaü ca parimàrjatà 6103017a pràptacàritrasaüdehà mama pratimukhe sthità 6103017c dãpo netràturasyeva pratikålàsi me dçóham 6103018a tad gaccha hy abhyanuj¤àtà yateùñaü janakàtmaje 6103018c età da÷a di÷o bhadre kàryam asti na me tvayà 6103019a kaþ pumàn hi kule jàtaþ striyaü paragçhoùitàm 6103019c tejasvi punar àdadyàt suhçllekhena cetasà 6103020a ràvaõàïkaparibhraùñàü dçùñàü duùñena cakùuùà 6103020c kathaü tvàü punaràdadyàü kulaü vyapadi÷an mahat 6103021a tadarthaü nirjità me tvaü ya÷aþ pratyàhçtaü mayà 6103021c nàsti me tvayy abhiùvaïgo yatheùñaü gamyatàm itaþ 6103022a iti pravyàhçtaü bhadre mayaitat kçtabuddhinà 6103022c lakùmaõe bharate và tvaü kuru buddhiü yathàsukham 6103023a sugrãve vànarendre và ràkùasendre vibhãùaõe 6103023c nive÷aya manaþ sãte yathà và sukham àtmanaþ 6103024a na hi tvàü ràvaõo dçùñvà divyaråpàü manoramàm 6103024c marùayate ciraü sãte svagçhe parivartinãm 6103025a tataþ priyàrha÷varaõà tad apriyaü; priyàd upa÷rutya cirasya maithilã 6103025c mumoca bàùpaü subhç÷aü pravepità; gajendrahastàbhihateva vallarã 6104001a evam uktà tu vaidehã paruùaü lomaharùaõam 6104001c ràghaveõa saroùeõa bhç÷aü pravyathitàbhavat 6104002a sà tad a÷rutapårvaü hi jane mahati maithilã 6104002c ÷rutvà bhartçvaco råkùaü lajjayà vrãóitàbhavat 6104003a pravi÷antãva gàtràõi svàny eva janakàtmajà 6104003c vàk÷alyais taiþ sa÷alyeva bhç÷am a÷råõy avartayat 6104004a tato bàùpaparikliùñaü pramàrjantã svam ànanam 6104004c ÷anair gadgadayà vàcà bhartàram idam abravãt 6104005a kiü màm asadç÷aü vàkyam ãdç÷aü ÷rotradàruõam 6104005c råkùaü ÷ràvayase vãra pràkçtaþ pràkçtàm iva 6104006a na tathàsmi mahàbàho yathà tvam avagacchasi 6104006c pratyayaü gaccha me svena càritreõaiva te ÷ape 6104007a pçthak strãõàü pracàreõa jàtiü tvaü pari÷aïkase 6104007c parityajemàü ÷aïkàü tu yadi te 'haü parãkùità 6104008a yady ahaü gàtrasaüspar÷aü gatàsmi viva÷à prabho 6104008c kàmakàro na me tatra daivaü tatràparàdhyati 6104009a madadhãnaü tu yat tan me hçdayaü tvayi vartate 6104009c paràdhãneùu gàtreùu kiü kariùyàmy anã÷varà 6104010a sahasaüvçddhabhàvàc ca saüsargeõa ca mànada 6104010c yady ahaü te na vij¤àtà hatà tenàsmi ÷à÷vatam 6104011a preùitas te yadà vãro hanåmàn avalokakaþ 6104011c laïkàsthàhaü tvayà vãra kiü tadà na visarjità 6104012a pratyakùaü vànarendrasya tvadvàkyasamanantaram 6104012c tvayà saütyaktayà vãra tyaktaü syàj jãvitaü mayà 6104013a na vçthà te ÷ramo 'yaü syàt saü÷aye nyasya jãvitam 6104013c suhçjjanaparikle÷o na càyaü niùphalas tava 6104014a tvayà tu nara÷àrdåla krodham evànuvartatà 6104014c laghuneva manuùyeõa strãtvam eva puraskçtam 6104015a apade÷ena janakàn notpattir vasudhàtalàt 6104015c mama vçttaü ca vçttaj¤a bahu te na puraskçtam 6104016a na pramàõãkçtaþ pàõir bàlye bàlena pãóitaþ 6104016c mama bhakti÷ ca ÷ãlaü ca sarvaü te pçùñhataþ kçtam 6104017a evaü bruvàõà rudatã bàùpagadgadabhàùiõã 6104017c abravãl lakùmaõaü sãtà dãnaü dhyànaparaü sthitam 6104018a citàü me kuru saumitre vyasanasyàsya bheùajam 6104018c mithyàpavàdopahatà nàhaü jãvitum utsahe 6104019a aprãtasya guõair bhartus tyaktayà janasaüsadi 6104019c yà kùamà me gatir gantuü pravekùye havyavàhanam 6104020a evam uktas tu vaidehyà lakùmaõaþ paravãrahà 6104020c amarùava÷am àpanno ràghavànanam aikùata 6104021a sa vij¤àya mana÷chandaü ràmasyàkàrasåcitam 6104021c citàü cakàra saumitrir mate ràmasya vãryavàn 6104022a adhomukhaü tato ràmaü ÷anaiþ kçtvà pradakùiõam 6104022c upàsarpata vaidehã dãpyamànaü hutà÷anam 6104023a praõamya devatàbhya÷ ca bràhmaõebhya÷ ca maithilã 6104023c baddhà¤jalipuñà cedam uvàcàgnisamãpataþ 6104024a yathà me hçdayaü nityaü nàpasarpati ràghavàt 6104024c tathà lokasya sàkùã màü sarvataþ pàtu pàvakaþ 6104025a evam uktvà tu vaidehã parikramya hutà÷anam 6104025c vive÷a jvalanaü dãptaü niþsaïgenàntaràtmanà 6104026a janaþ sa sumahàüs tatra bàlavçddhasamàkulaþ 6104026c dadar÷a maithilãü tatra pravi÷antãü hutà÷anam 6104027a tasyàm agniü vi÷antyàü tu hàheti vipulaþ svanaþ 6104027c rakùasàü vànaràõàü ca saübabhåvàdbhutopamaþ 6105001a tato vai÷ravaõo ràjà yama÷ càmitrakar÷anaþ 6105001c sahasràkùo mahendra÷ ca varuõa÷ ca paraütapaþ 6105002a ùaóardhanayanaþ ÷rãmàn mahàdevo vçùadhvajaþ 6105002c kartà sarvasya lokasya brahmà brahmavidàü varaþ 6105003a ete sarve samàgamya vimànaiþ såryasaünibhaiþ 6105003c àgamya nagarãü laïkàm abhijagmu÷ ca ràghavam 6105004a tataþ sahastàbharaõàn pragçhya vipulàn bhujàn 6105004c abruvaüs trida÷a÷reùñhàþ prà¤jaliü ràghavaü sthitam 6105005a kartà sarvasya lokasya ÷reùñho j¤ànavatàü varaþ 6105005c upekùase kathaü sãtàü patantãü havyavàhane 6105005e kathaü devagaõa÷reùñham àtmànaü nàvabudhyase 6105006a çtadhàmà vasuþ pårvaü vasånàü ca prajàpatiþ 6105006c tvaü trayàõàü hi lokànàm àdikartà svayaüprabhuþ 6105007a rudràõàm aùñamo rudraþ sàdhyànàm api pa¤camaþ 6105007c a÷vinau càpi te karõau candrasåryau ca cakùuùã 6105008a ante càdau ca lokànàü dç÷yase tvaü paraütapa 6105008c upekùase ca vaidehãü mànuùaþ pràkçto yathà 6105009a ity ukto lokapàlais taiþ svàmã lokasya ràghavaþ 6105009c abravãt trida÷a÷reùñhàn ràmo dharmabhçtàü varaþ 6105010a àtmànaü mànuùaü manye ràmaü da÷arathàtmajam 6105010c yo 'haü yasya yata÷ càhaü bhagavàüs tad bravãtu me 6105011a iti bruvàõaü kàkutsthaü brahmà brahmavidàü varaþ 6105011c abravãc chçõu me ràma satyaü satyaparàkrama 6105012a bhavàn nàràyaõo devaþ ÷rãmàü÷ cakràyudho vibhuþ 6105012c eka÷çïgo varàhas tvaü bhåtabhavyasapatnajit 6105013a akùaraü brahmasatyaü ca madhye cànte ca ràghava 6105013c lokànàü tvaü paro dharmo viùvaksena÷ caturbhujaþ 6105014a ÷àrïgadhanvà hçùãke÷aþ puruùaþ puruùottamaþ 6105014c ajitaþ khaógadhçg viùõuþ kçùõa÷ caiva bçhadbalaþ 6105015a senànãr gràmaõã÷ ca tvaü buddhiþ sattvaü kùamà damaþ 6105015c prabhava÷ càpyaya÷ ca tvam upendro madhusådanaþ 6105016a indrakarmà mahendras tvaü padmanàbho raõàntakçt 6105016c ÷araõyaü ÷araõaü ca tvàm àhur divyà maharùayaþ 6105017a sahasra÷çïgo vedàtmà ÷atajihvo maharùabhaþ 6105017c tvaü yaj¤as tvaü vaùañkàras tvam oükàraþ paraütapa 6105018a prabhavaü nidhanaü và te na viduþ ko bhavàn iti 6105018c dç÷yase sarvabhåteùu bràhmaõeùu ca goùu ca 6105019a dikùu sarvàsu gagane parvateùu vaneùu ca 6105019c sahasracaraõaþ ÷rãmठ÷ata÷ãrùaþ sahasradhçk 6105020a tvaü dhàrayasi bhåtàni vasudhàü ca saparvatàm 6105020c ante pçthivyàþ salile dç÷yase tvaü mahoragaþ 6105021a trã§l lokàn dhàrayan ràma devagandharvadànavàn 6105021c ahaü te hçdayaü ràma jihvà devã sarasvatã 6105022a devà gàtreùu lomàni nirmità brahmaõà prabho 6105022c nimeùas te 'bhavad ràtrir unmeùas te 'bhavad divà 6105023a saüskàràs te 'bhavan vedà na tad asti tvayà vinà 6105023c jagat sarvaü ÷arãraü te sthairyaü te vasudhàtalam 6105024a agniþ kopaþ prasàdas te somaþ ÷rãvatsalakùaõa 6105024c tvayà lokàs trayaþ kràntàþ puràõe vikramais tribhiþ 6105025a mahendra÷ ca kçto ràjà baliü baddhvà mahàsuram 6105025c sãtà lakùmãr bhavàn viùõur devaþ kçùõaþ prajàpatiþ 6105026a vadhàrthaü ràvaõasyeha praviùño mànuùãü tanum 6105026c tad idaü naþ kçtaü kàryaü tvayà dharmabhçtàü vara 6105027a nihato ràvaõo ràma prahçùño divam àkrama 6105027c amoghaü balavãryaü te amoghas te paràkramaþ 6105028a amoghàs te bhaviùyanti bhaktimanta÷ ca ye naràþ 6105028c ye tvàü devaü dhruvaü bhaktàþ puràõaü puruùottamam 6105029a ye naràþ kãrtayiùyanti nàsti teùàü paràbhavaþ 6106001a etac chrutvà ÷ubhaü vàkyaü pitàmahasamãritam 6106001c aïkenàdàya vaidehãm utpapàta vibhàvasuþ 6106002a taruõàdityasaükà÷àü taptakà¤canabhåùaõàm 6106002c raktàmbaradharàü bàlàü nãlaku¤citamårdhajàm 6106003a akliùñamàlyàbharaõàü tathà råpàü manasvinãm 6106003c dadau ràmàya vaidehãm aïke kçtvà vibhàvasuþ 6106004a abravãc ca tadà ràmaü sàkùã lokasya pàvakaþ 6106004c eùà te ràma vaidehã pàpam asyà na vidyate 6106005a naiva vàcà na manasà nànudhyànàn na cakùuùà 6106005c suvçttà vçtta÷auõóãrà na tvàm aticacàra ha 6106006a ràvaõenàpanãtaiùà vãryotsiktena rakùasà 6106006c tvayà virahità dãnà viva÷à nirjanàd vanàt 6106007a ruddhà càntaþpure guptà tvakcittà tvatparàyaõà 6106007c rakùità ràkùasã saüghair vikçtair ghoradar÷anaiþ 6106008a pralobhyamànà vividhaü bhartsyamànà ca maithilã 6106008c nàcintayata tad rakùas tvadgatenàntaràtmanà 6106009a vi÷uddhabhàvàü niùpàpàü pratigçhõãùva ràghava 6106009c na kiü cid abhidhàtavyam aham àj¤àpayàmi te 6106010a evam ukto mahàtejà dhçtimàn dçóhavikramaþ 6106010c abravãt trida÷a÷reùñhaü ràmo dharmabhçtàü varaþ 6106011a ava÷yaü triùu lokeùu sãtà pàvanam arhati 6106011c dãrghakàloùità ceyaü ràvaõàntaþpure ÷ubhà 6106012a bàli÷aþ khalu kàmàtmà ràmo da÷arathàtmajaþ 6106012c iti vakùyanti màü santo jànakãm avi÷odhya hi 6106013a ananyahçdayàü bhaktàü maccittaparirakùaõãm 6106013c aham apy avagacchàmi maithilãü janakàtmajàm 6106014a pratyayàrthaü tu lokànàü trayàõàü satyasaü÷rayaþ 6106014c upekùe càpi vaidehãü pravi÷antãü hutà÷anam 6106015a imàm api vi÷àlàkùãü rakùitàü svena tejasà 6106015c ràvaõo nàtivarteta velàm iva mahodadhiþ 6106016a na hi ÷aktaþ sa duùñàtmà manasàpi hi maithilãm 6106016c pradharùayitum apràptàü dãptàm agni÷ikhàm iva 6106017a neyam arhati cai÷varyaü ràvaõàntaþpure ÷ubhà 6106017c ananyà hi mayà sãtàü bhàskareõa prabhà yathà 6106018a vi÷uddhà triùu lokeùu maithilã janakàtmajà 6106018c na hi hàtum iyaü ÷akyà kãrtir àtmavatà yathà 6106019a ava÷yaü ca mayà kàryaü sarveùàü vo vaco hitam 6106019c snigdhànàü lokamànyànàm evaü ca bruvatàü hitam 6106020a itãdam uktvà vacanaü mahàbalaiþ; pra÷asyamànaþ svakçtena karmaõà 6106020c sametya ràmaþ priyayà mahàbalaþ; sukhaü sukhàrho 'nubabhåva ràghavaþ 6107001a etac chrutvà ÷ubhaü vàkyaü ràghaveõa subhàùitam 6107001c idaü ÷ubhataraü vàkyaü vyàjahàra mahe÷varaþ 6107002a puùkaràkùa mahàbàho mahàvakùaþ paraütapa 6107002c diùñyà kçtam idaü karma tvayà ÷astrabhçtàü vara 6107003a diùñyà sarvasya lokasya pravçddhaü dàruõaü tamaþ 6107003c apàvçttaü tvayà saükhye ràma ràvaõajaü bhayam 6107004a à÷vàsya bharataü dãnaü kausalyàü ca ya÷asvinãm 6107004c kaikeyãü ca sumitràü ca dçùñvà lakùmaõamàtaram 6107005a pràpya ràjyam ayodhyàyàü nandayitvà suhçjjanam 6107005c ikùvàkåõàü kule vaü÷aü sthàpayitvà mahàbala 6107006a iùñvà turagamedhena pràpya cànuttamaü ya÷aþ 6107006c bràhmaõebhyo dhanaü dattvà tridivaü gantum arhasi 6107007a eùa ràjà vimànasthaþ pità da÷arathas tava 6107007c kàkutstha mànuùe loke gurus tava mahàya÷àþ 6107008a indralokaü gataþ ÷rãmàüs tvayà putreõa tàritaþ 6107008c lakùmaõena saha bhràtrà tvam enam abhivàdaya 6107009a mahàdevavacaþ ÷rutvà kàkutsthaþ sahalakùmaõaþ 6107009c vimàna÷ikharasthasya praõàmam akarot pituþ 6107010a dãpyamànaü svayàü lakùmyà virajo'mbaradhàriõam 6107010c lakùmaõena saha bhràtrà dadar÷a pitaraü prabhuþ 6107011a harùeõa mahatàviùño vimànastho mahãpatiþ 6107011c pràõaiþ priyataraü dçùñvà putraü da÷arathas tadà 6107012a àropyàïkaü mahàbàhur varàsanagataþ prabhuþ 6107012c bàhubhyàü saüpariùvajya tato vàkyaü samàdade 6107013a na me svargo bahumataþ saümàna÷ ca surarùibhiþ 6107013c tvayà ràma vihãnasya satyaü prati÷çõomi te 6107014a kaikeyyà yàni coktàni vàkyàni vadatàü vara 6107014c tava pravràjanàrthàni sthitàni hçdaye mama 6107015a tvàü tu dçùñvà ku÷alinaü pariùvajya salakùmaõam 6107015c adya duþkhàd vimukto 'smi nãhàràd iva bhàskaraþ 6107016a tàrito 'haü tvayà putra suputreõa mahàtmanà 6107016c aùñàvakreõa dharmàtmà tàrito bràhmaõo yathà 6107017a idànãü ca vijànàmi yathà saumya sure÷varaiþ 6107017c vadhàrthaü ràvaõasyeha vihitaü puruùottamam 6107018a siddhàrthà khalu kausalyà yà tvàü ràma gçhaü gatam 6107018c vanàn nivçttaü saühçùñà drakùyate ÷atrusådana 6107019a siddhàrthàþ khalu te ràma narà ye tvàü purãü gatam 6107019c jalàrdram abhiùiktaü ca drakùyanti vasudhàdhipam 6107020a anuraktena balinà ÷ucinà dharmacàriõà 6107020c iccheyaü tvàm ahaü draùñuü bharatena samàgatam 6107021a caturda÷asamàþ saumya vane niryàpitàs tvayà 6107021c vasatà sãtayà sàrdhaü lakùmaõena ca dhãmatà 6107022a nivçttavanavàso 'si pratij¤à saphalà kçtà 6107022c ràvaõaü ca raõe hatvà devàs te paritoùitàþ 6107023a kçtaü karma ya÷aþ ÷làghyaü pràptaü te ÷atrusådana 6107023c bhràtçbhiþ saha ràjyastho dãrgham àyur avàpnuhi 6107024a iti bruvàõaü ràjànaü ràmaþ prà¤jalir abravãt 6107024c kuru prasàdaü dharmaj¤a kaikeyyà bharatasya ca 6107025a saputràü tvàü tyajàmãti yad uktà kaikayã tvayà 6107025c sa ÷àpaþ kaikayãü ghoraþ saputràü na spç÷et prabho 6107026a sa tatheti mahàràjo ràmam uktvà kçtà¤jalim 6107026c lakùmaõaü ca pariùvajya punar vàkyam uvàca ha 6107027a ràmaü ÷u÷råùatà bhaktyà vaidehyà saha sãtayà 6107027c kçtà mama mahàprãtiþ pràptaü dharmaphalaü ca te 6107028a dharmaü pràpsyasi dharmaj¤a ya÷a÷ ca vipulaü bhuvi 6107028c ràme prasanne svargaü ca mahimànaü tathaiva ca 6107029a ràmaü ÷u÷råùa bhadraü te sumitrànandavardhana 6107029c ràmaþ sarvasya lokasya ÷ubheùv abhirataþ sadà 6107030a ete sendràs trayo lokàþ siddhà÷ ca paramarùayaþ 6107030c abhigamya mahàtmànam arcanti puruùottamam 6107031a etat tad uktam avyaktam akùaraü brahmanirmitam 6107031c devànàü hçdayaü saumya guhyaü ràmaþ paraütapaþ 6107032a avàptaü dharmacaraõaü ya÷a÷ ca vipulaü tvayà 6107032c ràmaü ÷u÷råùatà bhaktyà vaidehyà saha sãtayà 6107033a sa tathoktvà mahàbàhur lakùmaõaü prà¤jaliü sthitam 6107033c uvàca ràjà dharmàtmà vaidehãü vacanaü ÷ubham 6107034a kartavyo na tu vaidehi manyus tyàgam imaü prati 6107034c ràmeõa tvadvi÷uddhyarthaü kçtam etad dhitaiùiõà 6107035a na tvaü subhru samàdheyà pati÷u÷råvaõaü prati 6107035c ava÷yaü tu mayà vàcyam eùa te daivataü param 6107036a iti pratisamàdi÷ya putrau sãtàü tathà snuùàm 6107036c indralokaü vimànena yayau da÷aratho jvalan 6108001a pratiprayàte kàkutsthe mahendraþ pàka÷àsanaþ 6108001c abravãt paramaprãto ràghavaü prà¤jaliü sthitam 6108002a amoghaü dar÷anaü ràma tavàsmàkaü paraütapa 6108002c prãtiyukto 'smi tena tvaü bråhi yan manasecchasi 6108003a evam uktas tu kàkutsthaþ pratyuvàca kçtà¤jaliþ 6108003c lakùmaõena saha bhràtrà sãtayà càpi bhàryayà 6108004a yadi prãtiþ samutpannà mayi sarvasure÷vara 6108004c vakùyàmi kuru me satyaü vacanaü vadatàü vara 6108005a mama hetoþ paràkràntà ye gatà yamasàdanam 6108005c te sarve jãvitaü pràpya samuttiùñhantu vànaràþ 6108006a matpriyeùv abhiraktà÷ ca na mçtyuü gaõayanti ca 6108006c tvatprasàdàt sameyus te varam etad ahaü vçõe 6108007a nãrujàn nirvraõàü÷ caiva saüpannabalapauruùàn 6108007c golàïgålàüs tathaivarkùàn draùñum icchàmi mànada 6108008a akàle càpi mukhyàni målàni ca phalàni ca 6108008c nadya÷ ca vimalàs tatra tiùñheyur yatra vànaràþ 6108009a ÷rutvà tu vacanaü tasya ràghavasya mahàtmanaþ 6108009c mahendraþ pratyuvàcedaü vacanaü prãtilakùaõam 6108010a mahàn ayaü varas tàta tvayokto raghunandana 6108010c samutthàsyanti harayaþ suptà nidràkùaye yathà 6108011a suhçdbhir bàndhavai÷ caiva j¤àtibhiþ svajanena ca 6108011c sarva eva sameùyanti saüyuktàþ parayà mudà 6108012a akàle puùpa÷abalàþ phalavanta÷ ca pàdapàþ 6108012c bhaviùyanti maheùvàsa nadya÷ ca salilàyutàþ 6108013a savraõaiþ prathamaü gàtraiþ saüvçtair nivraõaiþ punaþ 6108013c babhåvur vànaràþ sarve kim etad iti vismitaþ 6108014a kàkutsthaü paripårõàrthaü dçùñvà sarve surottamàþ 6108014c åcus te prathamaü stutvà stavàrhaü sahalakùmaõam 6108015a gacchàyodhyàm ito vãra visarjaya ca vànaràn 6108015c maithilãü sàntvayasvainàm anuraktàü tapasvinãm 6108016a bhràtaraü pa÷ya bharataü tvacchokàd vratacàriõam 6108016c abhiùecaya càtmànaü pauràn gatvà praharùaya 6108017a evam uktvà tam àmantrya ràmaü saumitriõà saha 6108017c vimànaiþ såryasaükà÷air hçùñà jagmuþ surà divam 6108018a abhivàdya ca kàkutsthaþ sarvàüs tàüs trida÷ottamàn 6108018c lakùmaõena saha bhràtrà vàsam àj¤àpayat tadà 6108019a tatas tu sà lakùmaõaràmapàlità; mahàcamår hçùñajanà ya÷asvinã 6108019c ÷riyà jvalantã viraràja sarvato; ni÷àpraõãteva hi ÷ãtara÷minà 6109001a tàü ràtrim uùitaü ràmaü sukhotthitam ariüdamam 6109001c abravãt prà¤jalir vàkyaü jayaü pçùñvà vibhãùaõaþ 6109002a snànàni càïgaràgàõi vastràõy àbharaõàni ca 6109002c candanàni ca divyàni màlyàni vividhàni ca 6109003a alaükàravida÷ cemà nàryaþ padmanibhekùaõàþ 6109003c upasthitàs tvàü vidhivat snàpayiùyanti ràghava 6109004a evam uktas tu kàkutsthaþ pratyuvàca vibhãùaõam 6109004c harãn sugrãvamukhyàüs tvaü snànenopanimantraya 6109005a sa tu tàmyati dharmàtmà mamahetoþ sukhocitaþ 6109005c sukumàro mahàbàhuþ kumàraþ satyasaü÷ravaþ 6109006a taü vinà kaikeyãputraü bharataü dharmacàriõam 6109006c na me snànaü bahumataü vastràõy àbharaõàni ca 6109007a ita eva pathà kùipraü pratigacchàma tàü purãm 6109007c ayodhyàm àyato hy eùa panthàþ paramadurgamaþ 6109008a evam uktas tu kàkutsthaü pratyuvàca vibhãùaõaþ 6109008c ahnà tvàü pràpayiùyàmi tàü purãü pàrthivàtmaja 6109009a puùpakaü nàma bhadraü te vimànaü såryasaünibham 6109009c mama bhràtuþ kuberasya ràvaõenàhçtaü balàt 6109010a tad idaü meghasaükà÷aü vimànam iha tiùñhati 6109010c tena yàsyasi yànena tvam ayodhyàü gajajvaraþ 6109011a ahaü te yady anugràhyo yadi smarasi me guõàn 6109011c vasa tàvad iha pràj¤a yady asti mayi sauhçdam 6109012a lakùmaõena saha bhràtrà vaidehyà càpi bhàryayà 6109012c arcitaþ sarvakàmais tvaü tato ràma gamiùyasi 6109013a prãtiyuktas tu me ràma sasainyaþ sasuhçdgaõaþ 6109013c satkriyàü vihitàü tàvad gçhàõa tvaü mayodyatàm 6109014a praõayàd bahumànàc ca sauhçdena ca ràghava 6109014c prasàdayàmi preùyo 'haü na khalv àj¤àpayàmi te 6109015a evam uktas tato ràmaþ pratyuvàca vibhãùaõam 6109015c rakùasàü vànaràõàü ca sarveùàü copa÷çõvatàm 6109016a påjito 'haü tvayà vãra sàcivyena paraütapa 6109016c sarvàtmanà ca ceùñibhiþ sauhçdenottamena ca 6109017a na khalv etan na kuryàü te vacanaü ràkùase÷vara 6109017c taü tu me bhràtaraü draùñuü bharataü tvarate manaþ 6109018a màü nivartayituü yo 'sau citrakåñam upàgataþ 6109018c ÷irasà yàcato yasya vacanaü na kçtaü mayà 6109019a kausalyàü ca sumitràü ca kaikeyãü ca ya÷asvinãm 6109019c guråü÷ ca suhçda÷ caiva pauràü÷ ca tanayaiþ saha 6109020a upasthàpaya me kùipraü vimànaü ràkùase÷vara 6109020c kçtakàryasya me vàsaþ kathaü cid iha saümataþ 6109021a anujànãhi màü saumya påjito 'smi vibhãùaõa 6109021c manyur na khalu kartavyas tvaritas tvànumànaye 6109022a tataþ kà¤canacitràïgaü vaidåryamaõivedikam 6109022c kåñàgàraiþ parikùiptaü sarvato rajataprabham 6109023a pàõóuràbhiþ patàkàbhir dhvajai÷ ca samalaükçtam 6109023c ÷obhitaü kà¤canair harmyair hemapadmavibhåùitam 6109024a prakãrõaü kiïkiõãjàlair muktàmaõigavàkùitam 6109024c ghaõñàjàlaiþ parikùiptaü sarvato madhurasvanam 6109025a tan meru÷ikharàkàraü nirmitaü vi÷vakarmaõà 6109025c bahubhir bhåùitaü harmyair muktàrajatasaünibhau 6109026a talaiþ sphañikacitràïgair vaidåryai÷ ca varàsanaiþ 6109026c mahàrhàstaraõopetair upapannaü mahàdhanaiþ 6109027a upasthitam anàdhçùyaü tad vimànaü manojavam 6109027c nivedayitvà ràmàya tasthau tatra vibhãùaõaþ 6110001a upasthitaü tu taü dçùñvà puùpakaü puùpabhåùitam 6110001c avidåre sthitaü ràmaü pratyuvàca vibhãùaõaþ 6110002a sa tu baddhà¤jaliþ prahvo vinãto ràkùase÷varaþ 6110002c abravãt tvarayopetaþ kiü karomãti ràghavam 6110003a tam abravãn mahàtejà lakùmaõasyopa÷çõvataþ 6110003c vimç÷ya ràghavo vàkyam idaü snehapuraskçtam 6110004a kçtaprayatnakarmàõo vibhãùaõa vanaukasaþ 6110004c ratnair arthai÷ ca vivibhair bhåùaõai÷ càbhipåjaya 6110005a sahaibhir ardità laïkà nirjità ràkùase÷vara 6110005c hçùñaiþ pràõabhayaü tyaktvà saügràmeùv anivartibhiþ 6110006a evaü saümànità÷ ceme mànàrhà mànada tvayà 6110006c bhaviùyanti kçtaj¤ena nirvçtà hariyåthapàþ 6110007a tyàginaü saügrahãtàraü sànukro÷aü ya÷asvinam 6110007c yatas tvàm avagacchanti tataþ saübodhayàmi te 6110008a evam uktas tu ràmeõa vànaràüs tàn vibhãùaõaþ 6110008c ratnàrthaiþ saüvibhàgena sarvàn evànvapåjayat 6110009a tatas tàn påjitàn dçùñvà ratnair arthai÷ ca yåthapàn 6110009c àruroha tato ràmas tad vimànam anuttamam 6110010a aïkenàdàya vaidehãü lajjamànàü ya÷asvinãm 6110010c lakùmaõena saha bhràtrà vikràntena dhanuùmatà 6110011a abravãc ca vimànasthaþ kàkutsthaþ sarvavànaràn 6110011c sugrãvaü ca mahàvãryaü ràkùasaü ca vibhãùaõam 6110012a mitrakàryaü kçtam idaü bhavadbhir vànarottamàþ 6110012c anuj¤àtà mayà sarve yatheùñaü pratigacchata 6110013a yat tu kàryaü vayasyena suhçdà và paraütapa 6110013c kçtaü sugrãva tat sarvaü bhavatà dharmabhãruõà 6110013e kiùkindhàü pratiyàhy à÷u svasainyenàbhisaüvçtaþ 6110014a svaràjye vasa laïkàyàü mayà datte vibhãùaõa 6110014c na tvàü dharùayituü ÷aktàþ sendrà api divaukasaþ 6110015a ayodhyàü pratiyàsyàmi ràjadhànãü pitur mama 6110015c abhyanuj¤àtum icchàmi sarvàn àmantrayàmi vaþ 6110016a evam uktàs tu ràmeõa vànaràs te mahàbalàþ 6110016c åcuþ prà¤jalayo ràmaü ràkùasa÷ ca vibhãùaõaþ 6110016e ayodhyàü gantum icchàmaþ sarvàn nayatu no bhavàn 6110017a dçùñvà tvàm abhiùekàrdraü kausalyàm abhivàdya ca 6110017c acireõàgamiùyàmaþ svàn gçhàn nçpateþ suta 6110018a evam uktas tu dharmàtmà vànaraiþ savibhãùaõaiþ 6110018c abravãd ràghavaþ ÷rãmàn sasugrãvavibhãùaõàn 6110019a priyàt priyataraü labdhaü yad ahaü sasuhçjjanaþ 6110019c sarvair bhavadbhiþ sahitaþ prãtiü lapsye purãü gataþ 6110020a kùipram àroha sugrãva vimànaü vànaraiþ saha 6110020c tvam adhyàroha sàmàtyo ràkùasendravibhãùaõa 6110021a tatas tat puùpakaü divyaü sugrãvaþ saha senayà 6110021c adhyàrohat tvara¤ ÷ãghraü sàmàtya÷ ca vibhãùaõaþ 6110022a teùv àråóheùu sarveùu kauberaü paramàsanam 6110022c ràghaveõàbhyanuj¤àtam utpapàta vihàyasaü 6110023a yayau tena vimànena haüsayuktena bhàsvatà 6110023c prahçùña÷ ca pratãta÷ ca babhau ràmaþ kuberavat 6111001a anuj¤àtaü tu ràmeõa tad vimànam anuttamam 6111001c utpapàta mahàmeghaþ ÷vasanenoddhato yathà 6111002a pàtayitvà tata÷ cakùuþ sarvato raghunandanaþ 6111002c abravãn maithilãü sãtàü ràmaþ ÷a÷inibhànanàm 6111003a kailàsa÷ikharàkàre trikåña÷ikhare sthitàm 6111003c laïkàm ãkùasva vaidehi nirmitàü vi÷vakarmaõà 6111004a etad àyodhanaü pa÷ya màüsa÷oõitakardamam 6111004c harãõàü ràkùasànàü ca sãte vi÷asanaü mahat 6111005a tavahetor vi÷àlàkùi ràvaõo nihato mayà 6111005c kumbhakarõo 'tra nihataþ prahasta÷ ca ni÷àcaraþ 6111006a lakùmaõenendrajic càtra ràvaõir nihato raõe 6111006c viråpàkùa÷ ca duùprekùyo mahàpàr÷vamahodarau 6111007a akampana÷ ca nihato balino 'nye ca ràkùasàþ 6111007c tri÷irà÷ càtikàya÷ ca devàntakanaràntakau 6111008a atra mandodarã nàma bhàryà taü paryadevayat 6111008c sapatnãnàü sahasreõa sàsreõa parivàrità 6111009a etat tu dç÷yate tãrthaü samudrasya varànane 6111009c yatra sàgaram uttãrya tàü ràtrim uùità vayam 6111010a eùa setur mayà baddhaþ sàgare salilàrõave 6111010c tavahetor vi÷àlàkùi nalasetuþ suduùkaraþ 6111011a pa÷ya sàgaram akùobhyaü vaidehi varuõàlayam 6111011c apàram abhigarjantaü ÷aïkha÷uktiniùevitam 6111012a hiraõyanàbhaü ÷ailendraü kà¤canaü pa÷ya maithili 6111012c vi÷ramàrthaü hanumato bhittvà sàgaram utthitam 6111013a atra ràkùasaràjo 'yam àjagàma vibhãùaõaþ 6111014a eùà sà dç÷yate sãte kiùkindhà citrakànanà 6111014c sugrãvasya purã ramyà yatra vàlã mayà hataþ 6111015a dç÷yate 'sau mahàn sãte savidyud iva toyadaþ 6111015c ç÷yamåko giri÷reùñhaþ kà¤canair dhàtubhir vçtaþ 6111016a atràhaü vànarendreõa sugrãveõa samàgataþ 6111016c samaya÷ ca kçtaþ sãte vadhàrthaü vàlino mayà 6111017a eùà sà dç÷yate pampà nalinã citrakànanà 6111017c tvayà vihãno yatràhaü vilalàpa suduþkhitaþ 6111018a asyàs tãre mayà dçùñà ÷abarã dharmacàriõã 6111018c atra yojanabàhu÷ ca kabandho nihato mayà 6111019a dç÷yate 'sau janasthàne sãte ÷rãmàn vanaspatiþ 6111019c yatra yuddhaü mahad vçttaü tavahetor vilàsini 6111019e ràvaõasya nç÷aüsasya jañàyo÷ ca mahàtmanaþ 6111020a khara÷ ca nihata÷ saükhye dåùaõa÷ ca nipàtitaþ 6111020c tri÷irà÷ ca mahàvãryo mayà bàõair ajihmagaiþ 6111021a parõa÷àlà tathà citrà dç÷yate ÷ubhadar÷anà 6111021c yatra tvaü ràkùasendreõa ràvaõena hçtà balàt 6111022a eùà godàvarã ramyà prasannasalilà ÷ivà 6111022c agastyasyà÷ramo hy eùa dç÷yate pa÷ya maithili 6111023a vaidehi dç÷yate càtra ÷arabhaïgà÷ramo mahàn 6111023c upayàtaþ sahasràkùo yatra ÷akraþ puraüdaraþ 6111024a ete te tàpasàvàsà dç÷yante tanumadhyame 6111024c atriþ kulapatir yatra såryavai÷vànaraprabhaþ 6111024e atra sãte tvayà dçùñà tàpasã dharmacàriõã 6111025a asmin de÷e mahàkàyo viràdho nihato mayà 6111026a asau sutanu÷ailendra÷ citrakåñaþ prakà÷ate 6111026c yatra màü kaikayãputraþ prasàdayitum àgataþ 6111027a eùà sà yamunà dåràd dç÷yate citrakànanà 6111027c bharadvàjà÷ramo yatra ÷rãmàn eùa prakà÷ate 6111028a eùà tripathagà gaïgà dç÷yate varavarõini 6111028c ÷çïgaverapuraü caitad guho yatra samàgataþ 6111029a eùà sà dç÷yate 'yodhyà ràjadhànã pitur mama 6111029c ayodhyàü kuru vaidehi praõàmaü punar àgatà 6111030a tatas te vànaràþ sarve ràkùasa÷ ca vibhãùaõaþ 6111030c utpatyotpatya dadç÷us tàü purãü ÷ubhadar÷anàm 6111031a tatas tu tàü pàõóuraharmyamàlinãü; vi÷àlakakùyàü gajavàjisaükulàm 6111031c purãm ayodhyàü dadç÷uþ plavaügamàþ; purãü mahendrasya yathàmaràvatãm 6112001a pårõe caturda÷e varùe pa¤cabhyàü lakùmaõàgrajaþ 6112001c bharadvàjà÷ramaü pràpya vavande niyato munim 6112002a so 'pçcchad abhivàdyainaü bharadvàjaü tapodhanam 6112002c ÷çõoùi ka cid bhagavan subhikùànàmayaü pure 6112002e kaccic ca yukto bharato jãvanty api ca màtaraþ 6112003a evam uktas tu ràmeõa bharadvàjo mahàmuniþ 6112003c pratyuvàca raghu÷reùñhaü smitapårvaü prahçùñavat 6112004a païkadigdhas tu bharato jañilas tvàü pratãkùate 6112004c pàduke te puraskçtya sarvaü ca ku÷alaü gçhe 6112005a tvàü purà cãravasanaü pravi÷antaü mahàvanam 6112005c strãtçtãyaü cyutaü ràjyàd dharmakàmaü ca kevalam 6112006a padàtiü tyaktasarvasvaü pitur vacanakàriõam 6112006c svargabhogaiþ parityaktaü svargacyutam ivàmaram 6112007a dçùñvà tu karuõà pårvaü mamàsãt samitiüjaya 6112007c kaikeyãvacane yuktaü vanyamålaphalà÷anam 6112008a sàmprataü susamçddhàrthaü samitragaõabàndhavam 6112008c samãkùya vijitàriü tvàü mama prãtir anuttamà 6112009a sarvaü ca sukhaduþkhaü te viditaü mama ràghava 6112009c yat tvayà vipulaü pràptaü janasthànavadhàdikam 6112010a bràhmaõàrthe niyuktasya rakùataþ sarvatàpasàn 6112010c màrãcadar÷anaü caiva sãtonmathanam eva ca 6112011a kabandhadar÷anaü caiva pampàbhigamanaü tathà 6112011c sugrãveõa ca te sakhyaü yac ca vàlã hatas tvayà 6112012a màrgaõaü caiva vaidehyàþ karma vàtàtmajasya ca 6112012c viditàyàü ca vaidehyàü nalasetur yathà kçtaþ 6112012e yathà ca dãpità laïkà prahçùñair hariyåthapaiþ 6112013a saputrabàndhavàmàtyaþ sabalaþ saha vàhanaþ 6112013c yathà ca nihataþ saükhye ràvaõo devakaõñakaþ 6112014a samàgama÷ ca trida÷air yathàdatta÷ ca te varaþ 6112014c sarvaü mamaitad viditaü tapasà dharmavatsala 6112015a aham apy atra te dadmi varaü ÷astrabhçtàü vara 6112015c arghyaü pratigçhàõedam ayodhyàü ÷vo gamiùyasi 6112016a tasya tac chirasà vàkyaü pratigçhya nçpàtmajaþ 6112016c bàóham ity eva saühçùñaþ ÷rãmàn varam ayàcata 6112017a akàlaphalino vçkùàþ sarve càpi madhusravàþ 6112017c bhavantu màrge bhagavann ayodhyàü prati gacchataþ 6112018a niùphalàþ phalina÷ càsan vipuùpàþ puùpa÷àlinaþ 6112018c ÷uùkàþ samagrapatràs te nagà÷ caiva madhusravàþ 6113001a ayodhyàü tu samàlokya cintayàm àsa ràghavaþ 6113001c cintayitvà tato dçùñiü vànareùu nyapàtayat 6113002a priyakàmaþ priyaü ràmas tatas tvaritavikramam 6113002c uvàca dhãmàüs tejasvã hanåmantaü plavaügamam 6113003a ayodhyàü tvarito gaccha kùipraü tvaü plavagottama 6113003c jànãhi kaccit ku÷alã jano nçpatimandire 6113004a ÷çïgaverapuraü pràpya guhaü gahanagocaram 6113004c niùàdàdhipatiü bråhi ku÷alaü vacanàn mama 6113005a ÷rutvà tu màü ku÷alinam arogaü vigatajvaram 6113005c bhaviùyati guhaþ prãtaþ sa mamàtmasamaþ sakhà 6113006a ayodhyàyà÷ ca te màrgaü pravçttiü bharatasya ca 6113006c nivedayiùyati prãto niùàdàdhipatir guhaþ 6113007a bharatas tu tvayà vàcyaþ ku÷alaü vacanàn mama 6113007c siddhàrthaü ÷aüsa màü tasmai sabhàryaü sahalakùmaõam 6113008a haraõaü càpi vaidehyà ràvaõena balãyasà 6113008c sugrãveõa ca saüvàdaü vàlina÷ ca vadhaü raõe 6113009a maithilyanveùaõaü caiva yathà càdhigatà tvayà 6113009c laïghayitvà mahàtoyam àpagàpatim avyayam 6113010a upayànaü samudrasya sàgarasya ca dar÷anam 6113010c yathà ca kàritaþ setå ràvaõa÷ ca yathà hataþ 6113011a varadànaü mahendreõa brahmaõà varuõena ca 6113011c mahàdevaprasàdàc ca pitrà mama samàgamam 6113012a jitvà ÷atrugaõàn ràmaþ pràpya cànuttamaü ya÷aþ 6113012c upayàti samçddhàrthaþ saha mitrair mahàbalaþ 6113013a etac chrutvà yamàkàraü bhajate bharatas tataþ 6113013c sa ca te veditavyaþ syàt sarvaü yac càpi màü prati 6113014a j¤eyàþ sarve ca vçttàntà bharatasyeïgitàni ca 6113014c tattvena mukhavarõena dçùñyà vyàbhàùaõena ca 6113015a sarvakàmasamçddhaü hi hastya÷varathasaükulam 6113015c pitçpaitàmahaü ràjyaü kasya nàvartayen manaþ 6113016a saügatyà bharataþ ÷rãmàn ràjyenàrthã svayaü bhavet 6113016c pra÷àstu vasudhàü sarvàm akhilàü raghunandanaþ 6113017a tasya buddhiü ca vij¤àya vyavasàyaü ca vànara 6113017c yàvan na dåraü yàtàþ smaþ kùipram àgantum arhasi 6113018a iti pratisamàdiùño hanåmàn màrutàtmajaþ 6113018c mànuùaü dhàrayan råpam ayodhyàü tvarito yayau 6113019a laïghayitvà pitçpathaü bhujagendràlayaü ÷ubham 6113019c gaïgàyamunayor bhãmaü saünipàtam atãtya ca 6113020a ÷çïgaverapuraü pràpya guham àsàdya vãryavàn 6113020c sa vàcà ÷ubhayà hçùño hanåmàn idam abravãt 6113021a sakhà tu tava kàkutstho ràmaþ satyaparàkramaþ 6113021c sasãtaþ saha saumitriþ sa tvàü ku÷alam abravãt 6113022a pa¤camãm adya rajanãm uùitvà vacanàn muneþ 6113022c bharadvàjàbhyanuj¤àtaü drakùyasy adyaiva ràghavam 6113023a evam uktvà mahàtejàþ saüprahçùñatanåruhaþ 6113023c utpapàta mahàvego vegavàn avicàrayan 6113024a so 'pa÷yad ràmatãrthaü ca nadãü vàlukinãü tathà 6113024c gomatãü tàü ca so 'pa÷yad bhãmaü sàlavanaü tathà 6113025a sa gatvà dåram adhvànaü tvaritaþ kapiku¤jaraþ 6113025c àsasàda drumàn phullàn nandigràmasamãpajàn 6113026a kro÷amàtre tv ayodhyàyà÷ cãrakçùõàjinàmbaram 6113026c dadar÷a bharataü dãnaü kç÷am à÷ramavàsinam 6113027a jañilaü maladigdhàïgaü bhràtçvyasanakar÷itam 6113027c phalamålà÷inaü dàntaü tàpasaü dharmacàriõam 6113028a samunnatajañàbhàraü valkalàjinavàsasaü 6113028c niyataü bhàvitàtmànaü brahmarùisamatejasaü 6113029a pàduke te puraskçtya ÷àsantaü vai vasuüdharàm 6113029c caturvarõyasya lokasya tràtàraü sarvato bhayàt 6113030a upasthitam amàtyai÷ ca ÷ucibhi÷ ca purohitaiþ 6113030c balamukhyai÷ ca yuktai÷ ca kàùàyàmbaradhàribhiþ 6113031a na hi te ràjaputraü taü cãrakçùõàjinàmbaram 6113031c parimoktuü vyavasyanti paurà vai dharmavatsalàþ 6113032a taü dharmam iva dharmaj¤aü devavantam ivàparam 6113032c uvàca prà¤jalir vàkyaü hanåmàn màrutàtmajaþ 6113033a vasantaü daõóakàraõye yaü tvaü cãrajañàdharam 6113033c anu÷ocasi kàkutsthaü sa tvà ku÷alam abravãt 6113034a priyam àkhyàmi te deva ÷okaü tyakùyasi dàruõam 6113034c asmin muhårte bhràtrà tvaü ràmeõa saha saügataþ 6113035a nihatya ràvaõaü ràmaþ pratilabhya ca maithilãm 6113035c upayàti samçddhàrthaþ saha mitrair mahàbalaiþ 6113036a lakùmaõa÷ ca mahàtejà vaidehã ca ya÷asvinã 6113036c sãtà samagrà ràmeõa mahendreõa ÷acã yathà 6113037a evam ukto hanumatà bharataþ kaikayãsutaþ 6113037c papàta sahasà hçùño harùàn mohaü jagàma ha 6113038a tato muhårtàd utthàya pratyà÷vasya ca ràghavaþ 6113038c hanåmantam uvàcedaü bharataþ priyavàdinam 6113039a a÷okajaiþ prãtimayaiþ kapim àliïgya saübhramàt 6113039c siùeca bharataþ ÷rãmàn vipulair a÷rubindubhiþ 6113040a devo và mànuùo và tvam anukro÷àd ihàgataþ 6113040c priyàkhyànasya te saumya dadàmi bruvataþ priyam 6113041a gavàü ÷atasahasraü ca gràmàõàü ca ÷ataü param 6113041c sakuõóalàþ ÷ubhàcàrà bhàryàþ kanyà÷ ca ùoóa÷a 6113042a hemavarõàþ sunàsoråþ ÷a÷isaumyànanàþ striyaþ 6113042c sarvàbharaõasaüpannà saüpannàþ kulajàtibhiþ 6113043a ni÷amya ràmàgamanaü nçpàtmajaþ; kapipravãrasya tadàdbhutopamam 6113043c praharùito ràmadidçkùayàbhavat; puna÷ ca harùàd idam abravãd vacaþ 6114001a bahåni nàma varùàõi gatasya sumahad vanam 6114001c ÷çõomy ahaü prãtikaraü mama nàthasya kãrtanam 6114002a kalyàõã bata gàtheyaü laukikã pratibhàti me 6114002c eti jãvantam ànando naraü varùa÷atàd api 6114003a ràghavasya harãõàü ca katham àsãt samàgamaþ 6114003c kasmin de÷e kim à÷ritya tat tvam àkhyàhi pçcchataþ 6114004a sa pçùño ràjaputreõa bçsyàü samupave÷itaþ 6114004c àcacakùe tataþ sarvaü ràmasya caritaü vane 6114005a yathà pravrajito ràmo màtur datte vare tava 6114005c yathà ca putra÷okena ràjà da÷aratho mçtaþ 6114006a yathà dåtais tvam ànãtas tårõaü ràjagçhàt prabho 6114006c tvayàyodhyàü praviùñena yathà ràjyaü na cepsitam 6114007a citrakåñaü giriü gatvà ràjyenàmitrakar÷anaþ 6114007c nimantritas tvayà bhràtà dharmam àcarità satàm 6114008a sthitena ràj¤o vacane yathà ràjyaü visarjitam 6114008c àryasya pàduke gçhya yathàsi punar àgataþ 6114009a sarvam etan mahàbàho yathàvad viditaü tava 6114009c tvayi pratiprayàte tu yad vçttaü tan nibodha me 6114010a apayàte tvayi tadà samudbhràntamçgadvijam 6114010c pravive÷àtha vijanaü sumahad daõóakàvanam 6114011a teùàü purastàd balavàn gacchatàü gahane vane 6114011c vinadan sumahànàdaü viràdhaþ pratyadç÷yata 6114012a tam utkùipya mahànàdam årdhvabàhum adhomukham 6114012c nikhàte prakùipanti sma nadantam iva ku¤jaram 6114013a tat kçtvà duùkaraü karma bhràtarau ràmalakùmaõau 6114013c sàyàhne ÷arabhaïgasya ramyam à÷ramam ãyatuþ 6114014a ÷arabhaïge divaü pràpte ràmaþ satyaparàkramaþ 6114014c abhivàdya munãn sarvठjanasthànam upàgamat 6114015a caturda÷asahasràõi rakùasàü bhãmakarmaõàm 6114015c hatàni vasatà tatra ràghaveõa mahàtmanà 6114016a tataþ pa÷càc chårpaõakhà ràmapàr÷vam upàgatà 6114016c tato ràmeõa saüdiùño lakùmaõaþ sahasotthitaþ 6114017a pragçhya khaógaü ciccheda karõanàse mahàbalaþ 6114017c tatas tenàrdità bàlà ràvaõaü samupàgatà 6114018a ràvaõànucaro ghoro màrãco nàma ràkùasaþ 6114018c lobhayàm àsa vaidehãü bhåtvà ratnamayo mçgaþ 6114019a sà ràmam abravãd dçùñvà vaidehã gçhyatàm iti 6114019c aho manoharaþ kànta à÷rame no bhaviùyati 6114020a tato ràmo dhanuùpàõir dhàvantam anudhàvati 6114020c sa taü jaghàna dhàvantaü ÷areõànataparvaõà 6114021a atha saumyà da÷agrãvo mçgaü yàte tu ràghave 6114021c lakùmaõe càpi niùkrànte pravive÷à÷ramaü tadà 6114021e jagràha tarasà sãtàü grahaþ khe rohiõãm iva 6114022a tràtukàmaü tato yuddhe hatvà gçdhraü jañàyuùam 6114022c pragçhya sãtàü sahasà jagàmà÷u sa ràvaõaþ 6114023a tatas tv adbhutasaükà÷àþ sthitàþ parvatamårdhani 6114023c sãtàü gçhãtvà gacchantaü vànaràþ parvatopamàþ 6114023e dadç÷ur vismitàs tatra ràvaõaü ràkùasàdhipam 6114024a praviver÷a tadà laïkàü ràvaõo lokaràvaõaþ 6114025a tàü suvarõaparikrànte ÷ubhe mahati ve÷mani 6114025c prave÷ya maithilãü vàkyaiþ sàntvayàm àsa ràvaõaþ 6114026a nivartamànaþ kàkutstho dçùñvà gçdhraü pravivyathe 6114027a gçdhraü hataü tadà dagdhvà ràmaþ priyasakhaü pituþ 6114027c godàvarãm anucaran vanodde÷àü÷ ca puùpitàn 6114027e àsedatur mahàraõye kabandhaü nàma ràkùasaü 6114028a tataþ kabandhavacanàd ràmaþ satyaparàkramaþ 6114028c ç÷yamåkaü giriü gatvà sugrãveõa samàgataþ 6114029a tayoþ samàgamaþ pårvaü prãtyà hàrdo vyajàyata 6114029c itaretara saüvàdàt pragàóhaþ praõayas tayoþ 6114030a ràmaþ svabàhuvãryeõa svaràjyaü pratyapàdayat 6114030c vàlinaü samare hatvà mahàkàyaü mahàbalam 6114031a sugrãvaþ sthàpito ràjye sahitaþ sarvavànaraiþ 6114031c ràmàya pratijànãte ràjaputryàs tu màrgaõam 6114032a àdiùñà vànarendreõa sugrãveõa mahàtmanà 6114032c da÷akoñyaþ plavaügànàü sarvàþ prasthàpità di÷aþ 6114033a teùàü no vipranaùñànàü vindhye parvatasattame 6114033c bhç÷aü ÷okàbhitaptànàü mahàn kàlo 'tyavartata 6114034a bhràtà tu gçdhraràjasya saüpàtir nàma vãryavàn 6114034c samàkhyàti sma vasatiü sãtàyà ràvaõàlaye 6114035a so 'haü duþkhaparãtànàü duþkhaü tajj¤àtinàü nudan 6114035c àtmavãryaü samàsthàya yojanànàü ÷ataü plutaþ 6114036a tatràham ekàm adràkùam a÷okavanikàü gatàm 6114036c kau÷eyavastràü malinàü nirànandàü dçóhavratàm 6114037a tayà sametya vidhivat pçùñvà sarvam aninditàm 6114037c abhij¤ànaü maõiü labdhvà caritàrtho 'ham àgataþ 6114038a mayà ca punar àgamya ràmasyàkliùñakarmaõaþ 6114038c abhij¤ànaü mayà dattam arciùmàn sa mahàmaõiþ 6114039a ÷rutvà tàü maithilãü hçùñas tv à÷a÷aüse sa jãvitam 6114039c jãvitàntam anupràptaþ pãtvàmçtam ivàturaþ 6114040a udyojayiùyann udyogaü dadhre laïkàvadhe manaþ 6114040c jighàüsur iva lokàüs te sarvà§l lokàn vibhàvasuþ 6114041a tataþ samudram àsàdya nalaü setum akàrayat 6114041c atarat kapivãràõàü vàhinã tena setunà 6114042a prahastam avadhãn nãlaþ kumbhakarõaü tu ràghavaþ 6114042c lakùmaõo ràvaõasutaü svayaü ràmas tu ràvaõam 6114043a sa ÷akreõa samàgamya yamena varuõena ca 6114043c surarùibhi÷ ca kàkutstho varà§l lebhe paraütapaþ 6114044a sa tu dattavaraþ prãtyà vànarai÷ ca samàgataþ 6114044c puùpakeõa vimànena kiùkindhàm abhyupàgamat 6114045a taü gaïgàü punar àsàdya vasantaü munisaünidhau 6114045c avighnaü puùyayogena ÷vo ràmaü draùñum arhasi 6114046a tataþ sa satyaü hanumadvaco mahan; ni÷amya hçùño bharataþ kçtà¤jaliþ 6114046c uvàca vàõãü manasaþ praharùiõã; cirasya pårõaþ khalu me manorathaþ 6115001a ÷rutvà tu param ànandaü bharataþ satyavikramaþ 6115001c hçùñam àj¤àpayàm àsa ÷atrughnaü paravãrahà 6115002a daivatàni ca sarvàõi caityàni nagarasya ca 6115002c sugandhamàlyair vàditrair arcantu ÷ucayo naràþ 6115003a ràjadàràs tathàmàtyàþ sainyàþ senàgaõàïganàþ 6115003c abhiniryàntu ràmasya draùñuü ÷a÷inibhaü mukham 6115004a bharatasya vacaþ ÷rutvà ÷atrughnaþ paravãrahà 6115004c viùñãr anekasàhasrã÷ codayàm àsa vãryavàn 6115005a samãkuruta nimnàni viùamàõi samàni ca 6115005c sthànàni ca nirasyantàü nandigràmàd itaþ param 6115006a si¤cantu pçthivãü kçtsnàü hima÷ãtena vàriõà 6115006c tato 'bhyavakiraüs tv anye làjaiþ puùpai÷ ca sarvataþ 6115007a samucchritapatàkàs tu rathyàþ puravarottame 6115007c ÷obhayantu ca ve÷màni såryasyodayanaü prati 6115008a sragdàmamuktapuùpai÷ ca sugandhaiþ pa¤cavarõakaiþ 6115008c ràjamàrgam asaübàdhaü kirantu ÷ata÷o naràþ 6115009a mattair nàgasahasrai÷ ca ÷àtakumbhavibhåùitaþ 6115009c apare hemakakùyàbhiþ sagajàbhiþ kareõubhiþ 6115009e niryayus tvarayà yuktà rathai÷ ca sumahàrathàþ 6115010a tato yànàny upàråóhàþ sarvà da÷arathastriyaþ 6115010c kausalyàü pramukhe kçtvà sumitràü càpi niryayuþ 6115011a a÷vànàü khura÷abdena rathanemisvanena ca 6115011c ÷aïkhadundubhinàdena saücacàleva medinã 6115012a kçtsnaü ca nagaraü tat tu nandigràmam upàgamat 6115012c dvijàtimukhyair dharmàtmà ÷reõãmukhyaiþ sanaigamaiþ 6115013a màlyamodaka hastai÷ ca mantribhir bharato vçtaþ 6115013c ÷aïkhabherãninàdai÷ ca bandibhi÷ càbhivanditaþ 6115014a àryapàdau gçhãtvà tu ÷irasà dharmakovidaþ 6115014c pàõóuraü chatram àdàya ÷uklamàlyopa÷obhitam 6115015a ÷ukle ca vàlavyajane ràjàrhe hemabhåùite 6115015c upavàsakç÷o dãna÷ cãrakçùõàjinàmbaraþ 6115016a bhràtur àgamanaü ÷rutvà tat pårvaü harùam àgataþ 6115016c pratyudyayau tadà ràmaü mahàtmà sacivaiþ saha 6115017a samãkùya bharato vàkyam uvàca pavanàtmajam 6115017c kaccin na khalu kàpeyã sevyate calacittatà 6115017e na hi pa÷yàmi kàkutsthaü ràmam àryaü paraütapam 6115018a athaivam ukte vacane hanåmàn idam abravãt 6115018c arthaü vij¤àpayann eva bharataü satyavikramam 6115019a sadà phalàn kusumitàn vçkùàn pràpya madhusravàn 6115019c bharadvàjaprasàdena mattabhramaranàditàn 6115020a tasya caiùa varo datto vàsavena paraütapa 6115020c sasainyasya tadàtithyaü kçtaü sarvaguõànvitam 6115021a nisvanaþ ÷råyate bhãmaþ prahçùñànàü vanaukasàm 6115021c manye vànarasenà sà nadãü tarati gomatãm 6115022a rajovarùaü samudbhåtaü pa÷ya vàlukinãü prati 6115022c manye sàlavanaü ramyaü lolayanti plavaügamàþ 6115023a tad etad dç÷yate dåràd vimalaü candrasaünibham 6115023c vimànaü puùpakaü divyaü manasà brahmanirmitam 6115024a ràvaõaü bàndhavaiþ sàrdhaü hatvà labdhaü mahàtmanà 6115024c dhanadasya prasàdena divyam etan manojavam 6115025a etasmin bhràtarau vãrau vaidehyà saha ràghavau 6115025c sugrãva÷ ca mahàtejà ràkùasendro vibhãùaõaþ 6115026a tato harùasamudbhåto nisvano divam aspç÷at 6115026c strãbàlayuvavçddhànàü ràmo 'yam iti kãrtitaþ 6115027a rathaku¤jaravàjibhyas te 'vatãrya mahãü gatàþ 6115027c dadç÷us taü vimànasthaü naràþ somam ivàmbare 6115028a prà¤jalir bharato bhåtvà prahçùño ràghavonmukhaþ 6115028c svàgatena yathàrthena tato ràmam apåjayat 6115029a manasà brahmaõà sçùñe vimàne lakùmaõàgrajaþ 6115029c raràja pçthudãrghàkùo vajrapàõir ivàparaþ 6115030a tato vimànàgragataü bharato bhràtaraü tadà 6115030c vavande praõato ràmaü merustham iva bhàskaram 6115031a àropito vimànaü tad bharataþ satyavikramaþ 6115031c ràmam àsàdya muditaþ punar evàbhyavàdayat 6115032a taü samutthàpya kàkutstha÷ cirasyàkùipathaü gatam 6115032c aïke bharatam àropya muditaþ pariùaùvaje 6115033a tato lakùmaõam àsàdya vaidehãü ca paraütapaþ 6115033c abhyavàdayata prãto bharato nàma càbravãt 6115034a sugrãvaü kaikayã putro jàmbavantaü tathàïgadam 6115034c maindaü ca dvividaü nãlam çùabhaü caiva sasvaje 6115035a te kçtvà mànuùaü råpaü vànaràþ kàmaråpiõaþ 6115035c ku÷alaü paryapçùhanta prahçùñà bharataü tadà 6115036a vibhãùaõaü ca bharataþ sàntvayan vàkyam abravãt 6115036c diùñyà tvayà sahàyena kçtaü karma suduùkaram 6115037a ÷atrughna÷ ca tadà ràmam abhivàdya salakùmaõam 6115037c sãtàyà÷ caraõau pa÷càd vavande vinayànvitaþ 6115038a ràmo màtaram àsàdya viùaõõaü ÷okakar÷itàm 6115038c jagràha praõataþ pàdau mano màtuþ prasàdayan 6115039a abhivàdya sumitràü ca kaikeyãü ca ya÷asvinãm 6115039c sa màté÷ ca tadà sarvàþ purohitam upàgamat 6115040a svàgataü te mahàbàho kausalyànandavardhana 6115040c iti prà¤jalayaþ sarve nàgarà ràmam abruvan 6115041a tany a¤jalisahasràõi pragçhãtàni nàgaraiþ 6115041c àko÷ànãva padmàni dadar÷a bharatàgrajaþ 6115042a pàduke te tu ràmasya gçhãtvà bharataþ svayam 6115042c caraõàbhyàü narendrasya yojayàm àsa dharmavit 6115043a abravãc ca tadà ràmaü bharataþ sa kçtà¤jaliþ 6115043c etat te rakùitaü ràjan ràjyaü niryàtitaü mayà 6115044a adya janma kçtàrthaü me saüvçtta÷ ca manorathaþ 6115044c yas tvàü pa÷yàmi ràjànam ayodhyàü punar àgatam 6115045a avekùatàü bhavàn ko÷aü koùñhàgàraü puraü balam 6115045c bhavatas tejasà sarvaü kçtaü da÷aguõaü mayà 6115046a tathà bruvàõaü bharataü dçùñvà taü bhràtçvatsalam 6115046c mumucur vànarà bàùpaü ràkùasa÷ ca vibhãùaõaþ 6115047a tataþ praharùàd bharatam aïkam àropya ràghavaþ 6115047c yayau tena vimànena sasainyo bharatà÷ramam 6115048a bharatà÷ramam àsàdya sasainyo ràghavas tadà 6115048c avatãrya vimànàgràd avatasthe mahãtale 6115049a abravãc ca tadà ràmas tadvimànam anuttamam 6115049c vaha vai÷ravaõaü devam anujànàmi gamyatàm 6115050a tato ràmàbhyanuj¤àtaü tadvimànam anuttamam 6115050c uttaràü di÷am uddi÷ya jagàma dhanadàlayam 6115051a purohitasyàtmasamasya ràghavo; bçhaspateþ ÷akra ivàmaràdhãaph 6115051c nipãóya pàdau pçthag àsane ÷ubhe; sahaiva tenopavive÷a vãryavàn 6116001a ÷irasy a¤jalim àdàya kaikeyãnandivardhanaþ 6116001c babhàùe bharato jyeùñhaü ràmaü satyaparàkramam 6116002a påjità màmikà màtà dattaü ràjyam idaü mama 6116002c tad dadàmi punas tubhyaü yathà tvam adadà mama 6116003a dhuram ekàkinà nyastàm çùabheõa balãyasà 6116003c ki÷oravad guruü bhàraü na voóhum aham utsahe 6116004a vàrivegena mahatà bhinnaþ setur iva kùaran 6116004c durbandhanam idaü manye ràjyacchidram asaüvçtam 6116005a gatiü khara ivà÷vasya haüsasyeva ca vàyasaþ 6116005c nànvetum utsahe deva tava màrgam ariüdama 6116006a yathà ca ropito vçkùo jàta÷ càntarnive÷ane 6116006c mahàü÷ ca suduràroho mahàskandhaþ pra÷àkhavàn 6116007a ÷ãryeta puùpito bhåtvà na phalàni pradar÷ayet 6116007c tasya nànubhaved arthaü yasya hetoþ sa ropyate 6116008a eùopamà mahàbàho tvam arthaü vettum arhasi 6116008c yady asmàn manujendra tvaü bhaktàn bhçtyàn na ÷àdhi hi 6116009a jagad adyàbhiùiktaü tvàm anupa÷yatu sarvataþ 6116009c pratapantam ivàdityaü madhyàhne dãptatejasaü 6116010a tåryasaüghàtanirghoùaiþ kà¤cãnåpuranisvanaiþ 6116010c madhurair gãta÷abdai÷ ca pratibudhyasva ÷eùva ca 6116011a yàvad àvartate cakraü yàvatã ca vasuüdharà 6116011c tàvat tvam iha sarvasya svàmitvam abhivartaya 6116012a bharatasya vacaþ ÷rutvà ràmaþ parapuraüjayaþ 6116012c tatheti pratijagràha niùasàdàsane ÷ubhe 6116013a tataþ ÷atrughnavacanàn nipuõàþ ÷ma÷ruvardhakàþ 6116013c sukhahastàþ su÷ãghrà÷ ca ràghavaü paryupàsata 6116014a pårvaü tu bharate snàte lakùmaõe ca mahàbale 6116014c sugrãve vànarendre ca ràkùasendre vibhãùaõe 6116015a vi÷odhitajañaþ snàta÷ citramàlyànulepanaþ 6116015c mahàrhavasanopetas tasthau tatra ÷riyà jvalan 6116016a pratikarma ca ràmasya kàrayàm àsa vãryavàn 6116016c lakùmaõasya ca lakùmãvàn ikùvàkukulavardhanaþ 6116017a pratikarma ca sãtàyàþ sarvà da÷arathastriyaþ 6116017c àtmanaiva tadà cakrur manasvinyo manoharam 6116018a tato ràghavapatnãnàü sarvàsàm eva ÷obhanam 6116018c cakàra yatnàt kausalyà prahçùñà putravatsalà 6116019a tataþ ÷atrughnavacanàt sumantro nàma sàrathiþ 6116019c yojayitvàbhicakràma rathaü sarvàïga÷obhanam 6116020a arkamaõóalasaükà÷aü divyaü dçùñvà rathaü sthitam 6116020c àruroha mahàbàhå ràmaþ satyaparàkramaþ 6116021a ayodhyàyàü tu sacivà ràj¤o da÷arathasya ye 6116021c purohitaü puraskçtya mantrayàm àsur arthavat 6116022a mantrayan ràmavçddhyarthaü vçttyarthaü nagarasya ca 6116022c sarvam evàbhiùekàrthaü jayàrhasya mahàtmanaþ 6116022e kartum arhatha ràmasya yad yan maïgalapårvakam 6116023a iti te mantriõaþ sarve saüdi÷ya tu purohitam 6116023c nagaràn niryayus tårõaü ràmadar÷anabuddhayaþ 6116024a hariyuktaü sahasràkùo ratham indra ivànaghaþ 6116024c prayayau ratham àsthàya ràmo nagaram uttamam 6116025a jagràha bharato ra÷m㤠÷atrughna÷ chatram àdade 6116025c lakùmaõo vyajanaü tasya mårdhni saüparyavãjayat 6116026a ÷vetaü ca vàlavyajanaü sugrãvo vànare÷varaþ 6116026c aparaü candrasaükà÷aü ràkùasendro vibhãùaõaþ 6116027a çùisaüghair tadàkà÷e devai÷ ca samarudgaõaiþ 6116027c ståyamànasya ràmasya ÷u÷ruve madhuradhvaniþ 6116028a tataþ ÷atruüjayaü nàma ku¤jaraü parvatopamam 6116028c àruroha mahàtejàþ sugrãvo vànare÷varaþ 6116029a navanàgasahasràõi yayur àsthàya vànaràþ 6116029c mànuùaü vigrahaü kçtvà sarvàbharaõabhåùitàþ 6116030a ÷aïkha÷abdapraõàdai÷ ca dundubhãnàü ca nisvanaiþ 6116030c prayayå puruùavyàghras tàü purãü harmyamàlinãm 6116031a dadç÷us te samàyàntaü ràghavaü sapuraþsaram 6116031c viràjamànaü vapuùà rathenàtirathaü tadà 6116032a te vardhayitvà kàkutsthaü ràmeõa pratinanditàþ 6116032c anujagmur mahàtmànaü bhràtçbhiþ parivàritam 6116033a amàtyair bràhmaõai÷ caiva tathà prakçtibhir vçtaþ 6116033c ÷riyà viruruce ràmo nakùatrair iva candramàþ 6116034a sa purogàmibhis tåryais tàlasvastikapàõibhiþ 6116034c pravyàharadbhir muditair maïgalàni yayau vçtaþ 6116035a akùataü jàtaråpaü ca gàvaþ kanyàs tathà dvijàþ 6116035c narà modakahastà÷ ca ràmasya purato yayuþ 6116036a sakhyaü ca ràmaþ sugrãve prabhàvaü cànilàtmaje 6116036c vànaràõàü ca tat karma vyàcacakùe 'tha mantriõàm 6116036e ÷rutvà ca vismayaü jagmur ayodhyàpuravàsinaþ 6116037a dyutimàn etad àkhyàya ràmo vànarasaüvçtaþ 6116037c hçùñapuùñajanàkãrõàm ayodhyàü pravive÷a ha 6116038a tato hy abhyucchrayan pauràþ patàkàs te gçhe gçhe 6116038c aikùvàkàdhyuùitaü ramyam àsasàda pitur gçham 6116039a pitur bhavanam àsàdya pravi÷ya ca mahàtmanaþ 6116039c kausalyàü ca sumitràü ca kaikeyãü càbhyavàdayat 6116040a athàbravãd ràjaputro bharataü dharmiõàü varam 6116040c athopahitayà vàcà madhuraü raghunandanaþ 6116041a yac ca madbhavanaü ÷reùñhaü sà÷okavanikaü mahat 6116041c muktàvaidåryasaükãrõaü sugrãvasya nivedaya 6116042a tasya tadvacanaü ÷rutvà bharataþ satyavikramaþ 6116042c pàõau gçhãtvà sugrãvaü pravive÷a tam àlayam 6116043a tatas tailapradãpàü÷ ca paryaïkàstaraõàni ca 6116043c gçhãtvà vivi÷uþ kùipraü ÷atrughnena pracoditàþ 6116044a uvàca ca mahàtejàþ sugrãvaü ràghavànujaþ 6116044c abhiùekàya ràmasya dåtàn àj¤àpaya prabho 6116045a sauvarõàn vànarendràõàü caturõàü caturo ghañàn 6116045c dadau kùipraü sa sugrãvaþ sarvaratnavibhåùitàn 6116046a yathà pratyåùasamaye caturõàü sàgaràmbhasàm 6116046c pårõair ghañaiþ pratãkùadhvaü tathà kuruta vànaràþ 6116047a evam uktà mahàtmàno vànarà vàraõopamàþ 6116047c utpetur gaganaü ÷ãghraü garuóà iva ÷ãghragàþ 6116048a jàmbavàü÷ ca hanåmàü÷ ca vegadar÷ã ca vànaraþ 6116048c çùabha÷ caiva kala÷ठjalapårõàn athànayan 6116048e nadã÷atànàü pa¤cànàü jale kumbhair upàharan 6116049a pårvàt samudràt kala÷aü jalapårõam athànayat 6116049c suùeõaþ sattvasaüpannaþ sarvaratnavibhåùitam 6116050a çùabho dakùiõàt tårõaü samudràj jalam àharat 6116051a raktacandanakarpåraiþ saüvçtaü kà¤canaü ghañam 6116051c gavayaþ pa÷cimàt toyam àjahàra mahàrõavàt 6116052a ratnakumbhena mahatà ÷ãtaü màrutavikramaþ 6116052c uttaràc ca jalaü ÷ãghraü garuóànilavikramaþ 6116053a abhiùekàya ràmasya ÷atrughnaþ sacivaiþ saha 6116053c purohitàya ÷reùñhàya suhçdbhya÷ ca nyavedayat 6116054a tataþ sa prayato vçddho vasiùñho bràhmaõaiþ saha 6116054c ràmaü ratnamayo pãñhe sahasãtaü nyave÷ayat 6116055a vasiùñho vàmadeva÷ ca jàbàlir atha kà÷yapaþ 6116055c kàtyàyanaþ suyaj¤a÷ ca gautamo vijayas tathà 6116056a abhyaùi¤can naravyàghraü prasannena sugandhinà 6116056c salilena sahasràkùaü vasavo vàsavaü yathà 6116057a çtvigbhir bràhmaõaiþ pårvaü kanyàbhir mantribhis tathà 6116057c yodhai÷ caivàbhyaùi¤caüs te saüprahçùñàþ sanaigamaiþ 6116058a sarvauùadhirasai÷ càpi daivatair nabhasi sthitaiþ 6116058c caturhir lokapàlai÷ ca sarvair devai÷ ca saügataiþ 6116059a chatraü tasya ca jagràha ÷atrughnaþ pàõóuraü ÷ubham 6116059c ÷vetaü ca vàlavyajanaü sugrãvo vànare÷varaþ 6116059e aparaü candrasaükà÷aü ràkùasendro vibhãùaõaþ 6116060a màlàü jvalantãü vapuùà kà¤canãü ÷atapuùkaràm 6116060c ràghavàya dadau vàyur vàsavena pracoditaþ 6116061a sarvaratnasamàyuktaü maõiratnavibhåùitam 6116061c muktàhàraü narendràya dadau ÷akrapracoditaþ 6116062a prajagur devagandharvà nançtu÷ càpsaro gaõàþ 6116062c abhiùeke tad arhasya tadà ràmasya dhãmataþ 6116063a bhåmiþ sasyavatã caiva phalavanta÷ ca pàdapàþ 6116063c gandhavanti ca puùpàõi babhåvå ràghavotsave 6116064a sahasra÷atam a÷vànàü dhenånàü ca gavàü tathà 6116064c dadau ÷ataü vçùàn pårvaü dvijebhyo manujarùabhaþ 6116065a triü÷atkoñãr hiraõyasya bràhmaõebhyo dadau punaþ 6116065c nànàbharaõavastràõi mahàrhàõi ca ràghavaþ 6116066a arkara÷mipratãkà÷àü kà¤canãü maõivigrahàm 6116066c sugrãvàya srajaü divyàü pràyacchan manujarùabhaþ 6116067a vaidåryamaõicitre ca vajraratnavibhåùite 6116067c vàliputràya dhçtimàn aïgadàyàïgade dadau 6116068a maõipravarajuùñaü ca muktàhàram anuttamam 6116068c sãtàyai pradadau ràma÷ candrara÷misamaprabham 6116069a araje vàsasã divye ÷ubhàny àbharaõàni ca 6116069c avekùamàõà vaidehã pradadau vàyusånave 6116070a avamucyàtmanaþ kaõñhàd dhàraü janakanandinã 6116070c avaikùata harãn sarvàn bhartàraü ca muhur muhuþ 6116071a tàm iïgitaj¤aþ saüprekùya babhàùe janakàtmajàm 6116071c pradehi subhage hàraü yasya tuùñàsi bhàmini 6116072a pauruùaü vikramo buddhir yasminn etàni nityadà 6116072c dadau sà vàyuputràya taü hàram asitekùaõà 6116073a hanåmàüs tena hàreõa ÷u÷ubhe vànararùabhaþ 6116073c candràü÷ucayagaureõa ÷vetàbhreõa yathàcalaþ 6116074a tato dvivida maindàbhyàü nãlàya ca paraütapaþ 6116074c sarvàn kàmaguõàn vãkùya pradadau vasudhàdhipaþ 6116075a sarvavànaravçddhà÷ ca ye cànye vànare÷varàþ 6116075c vàsobhir bhåùaõai÷ caiva yathàrhaü pratipåjitàþ 6116076a yathàrhaü påjitàþ sarve kàmai ratnai÷ ca puùkalair 6116076c prahçùñamanasaþ sarve jagmur eva yathàgatam 6116077a ràghavaþ paramodàraþ ÷a÷àsa parayà mudà 6116077c uvàca lakùmaõaü ràmo dharmaj¤aü dharmavatsalaþ 6116078a àtiùñha dharmaj¤a mayà sahemàü; gàü pårvaràjàdhyuùitàü balena 6116078c tulyaü mayà tvaü pitçbhir dhçtà yà; tàü yauvaràjye dhuram udvahasva 6116079a sarvàtmanà paryanunãyamàno; yadà na saumitrir upaiti yogam 6116079c niyujyamàno bhuvi yauvaràjye; tato 'bhyaùi¤cad bharataü mahàtmà 6116080a ràghava÷ càpi dharmàtmà pràpya ràjyam anuttamam 6116080c ãje bahuvidhair yaj¤aiþ sasuhçdbhràtçbàndhavaþ 6116081a pauõóarãkà÷vamedhàbhyàü vàjapeyena càsakçt 6116081c anyai÷ ca vividhair yaj¤air ayajat pàrthivarùabhaþ 6116082a ràjyaü da÷asahasràõi pràpya varùàõi ràghavaþ 6116082c ÷atà÷vamedhàn àjahre sada÷vàn bhåridakùiõàn 6116083a àjànulambibàhu÷ ca mahàskandhaþ pratàpavàn 6116083c lakùmaõànucaro ràmaþ pçthivãm anvapàlayat 6116084a na paryadevan vidhavà na ca vyàlakçtaü bhayam 6116084c na vyàdhijaü bhayaü vàpi ràme ràjyaü pra÷àsati 6116085a nirdasyur abhaval loko nànarthaþ kaü cid aspç÷at 6116085c na ca sma vçddhà bàlànàü pretakàryàõi kurvate 6116086a sarvaü muditam evàsãt sarvo dharmaparo 'bhavat 6116086c ràmam evànupa÷yanto nàbhyahiüsan parasparam 6116087a àsan varùasahasràõi tathà putrasahasriõaþ 6116087c niràmayà vi÷okà÷ ca ràme ràjyaü pra÷àsati 6116088a nityapuùpà nityaphalàs taravaþ skandhavistçtàþ 6116088c kàlavarùã ca parjanyaþ sukhaspar÷a÷ ca màrutaþ 6116089a svakarmasu pravartante tuùñhàþ svair eva karmabhiþ 6116089c àsan prajà dharmaparà ràme ÷àsati nànçtàþ 6116090a sarve lakùaõasaüpannàþ sarve dharmaparàyaõàþ 6116090c da÷avarùasahasràõi ràmo ràjyam akàrayat