% Ràmàyaõa: Yuddhakàõóa % % This file generated by % rconv ../tokunaga/nr6.e % April 28, 1995: 1.10 p.m. % 6001001a ÷rutvà hanumato vàkyaü yathàvad abhibhàùitam 6001001c ràmaþ prãtisamàyukto vàkyam uttaram abravãt 6001002a kçtaü hanumatà kàryaü sumahad bhuvi duùkaram 6001002c manasàpi yad anyena na ÷akyaü dharaõãtale 6001003a na hi taü paripa÷yàmi yas tareta mahàrõavam 6001003c anyatra garuõàd vàyor anyatra ca hanåmataþ 6001004a devadànavayakùàõàü gandharvoragarakùasàm 6001004c apradhçùyàü purãü laïkàü ràvaõena surakùitàm 6001005a praviùñaþ sattvam à÷ritya jãvan ko nàma niùkramet 6001005c ko vi÷et suduràdharùàü ràkùasai÷ ca surakùitàm 6001005e yo vãryabalasaüpanno na samaþ syàd dhanåmataþ 6001006a bhçtyakàryaü hanumatà sugrãvasya kçtaü mahat 6001006c evaü vidhàya svabalaü sadç÷aü vikramasya ca 6001007a yo hi bhçtyo niyuktaþ san bhartrà karmaõi duùkare 6001007c kuryàt tadanuràgeõa tam àhuþ puruùottamam 6001008a niyukto nçpateþ kàryaü na kuryàd yaþ samàhitaþ 6001008c bhçtyo yuktaþ samartha÷ ca tam àhuþ puruùàdhamam 6001009a tanniyoge niyuktena kçtaü kçtyaü hanåmatà 6001009c na càtmà laghutàü nãtaþ sugrãva÷ càpi toùitaþ 6001010a ahaü ca raghuvaü÷a÷ ca lakùmaõa÷ ca mahàbalaþ 6001010c vaidehyà dar÷anenàdya dharmataþ parirakùitàþ 6001011a idaü tu mama dãnasyà mano bhåyaþ prakarùati 6001011c yad ihàsya priyàkhyàtur na kurmi sadç÷aü priyam 6001012a eùa sarvasvabhåtas tu pariùvaïgo hanåmataþ 6001012c mayà kàlam imaü pràpya dattas tasya mahàtmanaþ 6001013a sarvathà sukçtaü tàvat sãtàyàþ parimàrgaõam 6001013c sàgaraü tu samàsàdya punar naùñaü mano mama 6001014a kathaü nàma samudrasya duùpàrasya mahàmbhasaþ 6001014c harayo dakùiõaü pàraü gamiùyanti samàhitàþ 6001015a yady apy eùa tu vçttànto vaidehyà gadito mama 6001015c samudrapàragamane harãõàü kim ivottaram 6001016a ity uktvà ÷okasaübhrànto ràmaþ ÷atrunibarhaõaþ 6001016c hanåmantaü mahàbàhus tato dhyànam upàgamat 6002001a taü tu ÷okaparidyånaü ràmaü da÷arathàtmajam 6002001c uvàca vacanaü ÷rãmàn sugrãvaþ ÷okanà÷anam 6002002a kiü tvaü saütapyase vãra yathànyaþ pràkçtas tathà 6002002c maivaü bhås tyaja saütàpaü kçtaghna iva sauhçdam 6002003a saütàpasya ca te sthànaü na hi pa÷yàmi ràghava 6002003c pravçttàv upalabdhàyàü j¤àte ca nilaye ripoþ 6002004a dhçtimठ÷àstravit pràj¤aþ paõóita÷ càsi ràghava 6002004c tyajemàü pàpikàü buddhiü kçtvàtmevàrthadåùaõãm 6002005a samudraü laïghayitvà tu mahànakrasamàkulam 6002005c laïkàm àrohayiùyàmo haniùyàma÷ ca te ripum 6002006a nirutsàhasya dãnasya ÷okaparyàkulàtmanaþ 6002006c sarvàrthà vyavasãdanti vyasanaü càdhigacchati 6002007a ime ÷åràþ samarthà÷ ca sarve no hariyåthapàþ 6002007c tvatpriyàrthaü kçtotsàhàþ praveùñum api pàvakam 6002008a eùàü harùeõa jànàmi tarka÷ càsmin dçóho mama 6002008c vikrameõa samàneùye sãtàü hatvà yathà ripum 6002009a setur atra yathà vadhyed yathà pa÷yema tàü purãm 6002009c tasya ràkùasaràjasya tathà tvaü kuru ràghava 6002010a dçùñvà tàü hi purãü laïkàü trikåña÷ikhare sthitàm 6002010c hataü ca ràvaõaü yuddhe dar÷anàd upadhàraya 6002011a setubaddhaþ samudre ca yàval laïkà samãpataþ 6002011c sarvaü tãrõaü ca vai sainyaü jitam ity upadhàryatàm 6002012a ime hi samare ÷årà harayaþ kàmaråpiõaþ 6002012c tad alaü viklavà buddhã ràjan sarvàrthanà÷anã 6002013a puruùasya hi loke 'smi¤ ÷okaþ ÷auryàpakarùaõaþ 6002013c yat tu kàryaü manuùyeõa ÷auõóãryam avalambatà 6002013e ÷åràõàü hi manuùyàõàü tvadvidhànàü mahàtmanàm 6002014a vinaùñe và pranaùñe và ÷okaþ sarvàrthanà÷anaþ 6002014c tvaü tu buddhimatàü ÷reùñhaþ sarva÷àstràrthakovidaþ 6002015a madvidhaiþ sacivaiþ sàrtham ariü jetum ihàrhasi 6002015c na hi pa÷yàmy ahaü kaü cit triùu lokeùu ràghava 6002016a gçhãtadhanuùo yas te tiùñhed abhimukho raõe 6002016c vànareùu samàsaktaü na te kàryaü vipatsyate 6002017a aciràd drakùyase sãtàü tãrtvà sàgaram akùayam 6002017c tad alaü ÷okam àlambya krodham àlamba bhåpate 6002018a ni÷ceùñàþ kùatriyà mandàþ sarve caõóasya bibhyati 6002018c laïganàrthaü ca ghorasya samudrasya nadãpateþ 6002019a sahàsmàbhir ihopetaþ såkùmabuddhir vicàraya 6002019c ime hi samare ÷årà harayaþ kàmaråpiõaþ 6002020a tàn arãn vidhamiùyanti ÷ilàpàdapavçùñibhiþ 6002020c kathaü cit paripa÷yàmas te vayaü varuõàlayam 6002021a kim uktvà bahudhà càpi sarvathà vijayã bhavàn 6003001a sugrãvasya vacaþ ÷rutvà hetumat paramàrthavit 6003001c pratijagràha kàkutstho hanåmantam athàbravãt 6003002a tarasà setubandhena sàgarocchoùaõena và 6003002c sarvathà susamartho 'smi sàgarasyàsya laïghane 6003003a kati durgàõi durgàyà laïkàyàs tad bravãhi me 6003003c j¤àtum icchàmi tat sarvaü dar÷anàd iva vànara 6003004a balasya parimàõaü ca dvàradurgakriyàm api 6003004c gupti karma ca laïkàyà rakùasàü sadanàni ca 6003005a yathàsukhaü yathàvac ca laïkàyàm asi dçùñavàn 6003005c saram àcakùva tattvena sarvathà ku÷alo hy asi 6003006a ÷rutvà ràmasya vacanaü hanåmàn màrutàtmajaþ 6003006c vàkyaü vàkyavidàü ÷reùñho ràmaü punar athàbravãt 6003007a ÷råyatàü sarvam àkhyàsye durgakarmavidhànataþ 6003007c guptà purã yathà laïkà rakùità ca yathà balaiþ 6003008a paràü samçddhiü laïkàyàþ sàgarasya ca bhãmatàm 6003008c vibhàgaü ca balaughasya nirde÷aü vàhanasya ca 6003009a prahçùñà mudità laïkà mattadvipasamàkulà 6003009c mahatã rathasaüpårõà rakùogaõasamàkulà 6003010a dçóhabaddhakavàñàni mahàparighavanti ca 6003010c dvàràõi vipulàny asyà÷ catvàri sumahànti ca 6003011a vapreùåpalayantràõi balavanti mahànti ca 6003011c àgataü parasainyaü tais tatra pratinivàryate 6003012a dvàreùu saüskçtà bhãmàþ kàlàyasamayàþ ÷itàþ 6003012c ÷ata÷o rocità vãraiþ ÷ataghnyo rakùasàü gaõaiþ 6003013a sauvarõa÷ ca mahàüs tasyàþ pràkàro duùpradharùaõaþ 6003013c maõividrumavaidåryamuktàvicaritàntaraþ 6003014a sarvata÷ ca mahàbhãmàþ ÷ãtatoyà mahà÷ubhàþ 6003014c agàdhà gràhavatya÷ ca parikhà mãnasevitàþ 6003015a dvàreùu tàsàü catvàraþ saükramàþ paramàyatàþ 6003015c yantrair upetà bahubhir mahadbhir dçóhasaüdhibhiþ 6003016a tràyante saükramàs tatra parasainyàgame sati 6003016c yantrais tair avakãryante parikhàsu samantataþ 6003017a ekas tv akampyo balavàn saükramaþ sumahàdçóhaþ 6003017c kà¤canair bahubhiþ stambhair vedikàbhi÷ ca ÷obhitaþ 6003018a svayaü prakçtisaüpanno yuyutså ràma ràvaõaþ 6003018c utthita÷ càpramatta÷ ca balànàm anudar÷ane 6003019a laïkà purã niràlambà devadurgà bhayàvahà 6003019c nàdeyaü pàrvataü vanyaü kçtrimaü ca caturvidham 6003020a sthità pàre samudrasya dårapàrasya ràghava 6003020c naupatha÷ càpi nàsty atra niràde÷a÷ ca sarvataþ 6003021a ÷ailàgre racità durgà sà pår devapuropamà 6003021c vàjivàraõasaüpårõà laïkà paramadurjayà 6003022a parighà÷ ca ÷ataghnya÷ ca yantràõi vividhàni ca 6003022c ÷obhayanti purãü laïkàü ràvaõasya duràtmanaþ 6003023a ayutaü rakùasàm atra pa÷cimadvàram à÷ritam 6003023c ÷ålahastà duràdharùàþ sarve khaógàgrayodhinaþ 6003024a niyutaü rakùasàm atra dakùiõadvàram à÷ritam 6003024c caturaïgeõa sainyena yodhàs tatràpy anuttamàþ 6003025a prayutaü rakùasàm atra pårvadvàraü samà÷ritam 6003025c carmakhaógadharàþ sarve tathà sarvàstrakovidàþ 6003026a arbudaü rakùasàm atra uttaradvàram à÷ritam 6003026c rathina÷ cà÷vavàhà÷ ca kulaputràþ supåjitàþ 6003027a ÷ataü ÷atasahasràõàü madhyamaü gulmam à÷ritam 6003027c yàtudhànà duràdharùàþ sàgrakoñi÷ ca rakùasàm 6003028a te mayà saükramà bhagnàþ parikhà÷ càvapåritàþ 6003028c dagdhà ca nagarã laïkà pràkàrà÷ càvasàditàþ 6003029a yena kena tu màrgeõa taràma varuõàlayam 6003029c hateti nagarã laïkàü vànarair avadhàryatàm 6003030a aïgado dvivido maindo jàmbavàn panaso nalaþ 6003030c nãlaþ senàpati÷ caiva bala÷eùeõa kiü tava 6003031a plavamànà hi gatvà tàü ràvaõasya mahàpurãm 6003031c saprakàràü sabhavanàm ànayiùyanti maithilãm 6003032a evam àj¤àpaya kùipraü balànàü sarvasaügraham 6003032c muhårtena tu yuktena prasthànam abhirocaya 6004001a ÷rutvà hanåmato vàkyaü yathàvad anupårva÷aþ 6004001c tato 'bravãn mahàtejà ràmaþ satyaparàkramaþ 6004002a yàü nivedayase laïkàü purãü bhãmasya rakùasaþ 6004002c kùipram enàü vadhiùyàmi satyam etad bravãmi te 6004003a asmin muhårte sugrãva prayàõam abhirocaye 6004003c yukto muhårto vijayaþ pràpto madhyaü divàkaraþ 6004004a uttarà phalgunã hy adya ÷vas tu hastena yokùyate 6004004c abhiprayàma sugrãva sarvànãkasamàvçtàþ 6004005a nimittàni ca dhanyàni yàni pràdurbhavanti me 6004005c nihatya ràvaõaü sãtàm ànayiùyàmi jànakãm 6004006a upariùñàd dhi nayanaü sphuramàõam idaü mama 6004006c vijayaü samanupràptaü ÷aüsatãva manoratham 6004007a agre yàtu balasyàsya nãlo màrgam avekùitum 6004007c vçtaþ ÷atasahasreõa vànaràõàü tarasvinàm 6004008a phalamålavatà nãla ÷ãtakànanavàriõà 6004008c pathà madhumatà cà÷u senàü senàpate naya 6004009a dåùayeyur duràtmànaþ pathi målaphalodakam 6004009c ràkùasàþ parirakùethàs tebhyas tvaü nityam udyataþ 6004010a nimneùu vanadurgeùu vaneùu ca vanaukasaþ 6004010c abhiplutyàbhipa÷yeyuþ pareùàü nihataü balam 6004011a sàgaraughanibhaü bhãmam agrànãkaü mahàbalàþ 6004011c kapisiühà prakarùantu ÷ata÷o 'tha sahasra÷aþ 6004012a gaja÷ ca girisaükà÷o gavaya÷ ca mahàbalaþ 6004012c gavàkùa÷ càgrato yàntu gavàü dçptà ivarùabhàþ 6004013a yàtu vànaravàhinyà vànaraþ plavatàü patiþ 6004013c pàlayan dakùiõaü pàr÷vam çùabho vànararùabhaþ 6004014a gandhahastãva durdharùas tarasvã gandhamàdanaþ 6004014c yàtu vànaravàhinyàþ savyaü pàr÷vam adhiùñhitaþ 6004015a yàsyàmi balamadhye 'haü balaugham abhiharùayan 6004015c adhiruhya hanåmantam airàvatam ive÷varaþ 6004016a aïgadenaiùa saüyàtu lakùmaõa÷ càntakopamaþ 6004016c sàrvabhaumeõa bhåte÷o draviõàdhipatir yathà 6004017a jàmbavàü÷ ca suùeõa÷ ca vegadar÷ã ca vànaraþ 6004017c çkùaràjo mahàsattvaþ kukùiü rakùantu te trayaþ 6004018a ràghavasya vacaþ ÷rutvà sugrãvo vàhinãpatiþ 6004018c vyàdide÷a mahàvãryàn vànaràn vànararùabhaþ 6004019a te vànaragaõàþ sarve samutpatya yuyutsavaþ 6004019c guhàbhyaþ ÷ikharebhya÷ ca à÷u pupluvire tadà 6004020a tato vànararàjena lakùmaõena ca påjitaþ 6004020c jagàma ràmo dharmàtmà sasainyo dakùiõàü di÷am 6004021a ÷ataiþ ÷atasahasrai÷ ca koñãbhir ayutair api 6004021c vàraõàbhi÷ ca haribhir yayau parivçtas tadà 6004022a taü yàntam anuyàti sma mahatã harivàhinã 6004023a hçùñàþ pramuditàþ sarve sugrãveõàbhipàlitàþ 6004023c àplavantaþ plavanta÷ ca garjanta÷ ca plavaügamàþ 6004023e kùvelanto ninadanta÷ ca jagmur vai dakùiõàü di÷am 6004024a bhakùayantaþ sugandhãni madhåni ca phalàni ca 6004024c udvahanto mahàvçkùàn ma¤jarãpu¤jadhàriõaþ 6004025a anyonyaü sahasà dçùñà nirvahanti kùipanti ca 6004025c patanta÷ cotpatanty anye pàtayanty apare paràn 6004026a ràvaõo no nihantavyaþ sarve ca rajanãcaràþ 6004026c iti garjanti harayo ràghavasya samãpataþ 6004027a purastàd çùabho vãro nãlaþ kumuda eva ca 6004027c pathànaü ÷odhayanti sma vànarair bahubhiþ saha 6004028a madhye tu ràjà sugrãvo ràmo lakùmaõa eva ca 6004028c bahubhir balibhir bhãmair vçtàþ ÷atrunibarhaõaþ 6004029a hariþ ÷atabalir vãraþ koñãbhir da÷abhir vçtaþ 6004029c sarvàm eko hy avaùñabhya rarakùa harivàhinãm 6004030a koñã÷ataparãvàraþ kesarã panaso gajaþ 6004030c arka÷ càtibalaþ pàr÷vam ekaü tasyàbhirakùati 6004031a suùeõo jàmbavàü÷ caiva çkùair bahubhir àvçtaþ 6004031c sugrãvaü purataþ kçtvà jaghanaü saürarakùatuþ 6004032a teùàü senàpatir vãro nãlo vànarapuügavaþ 6004032c saüpatan patatàü ÷reùñhas tad balaü paryapàlayat 6004033a darãmikhaþ prajaïgha÷ ca jambho 'tha rabhasaþ kapiþ 6004033c sarvata÷ ca yayur vãràs tvarayantaþ plavaügamàn 6004034a evaü te hari÷àrdålà gacchanto baladarpitàþ 6004034c apa÷yaüs te giri÷reùñhaü sahyaü drumalatàyutam 6004035a sàgaraughanibhaü bhãmaü tad vànarabalaü mahat 6004035c niþsasarpa mahàghoùaü bhãmavega ivàrõavaþ 6004036a tasya dà÷aratheþ pàr÷ve ÷åràs te kapiku¤jaràþ 6004036c tårõam àpupluvuþ sarve sada÷và iva coditàþ 6004037a kapibhyàm uhyamànau tau ÷u÷ubhate nararùabhau 6004037c mahadbhyàm iva saüspçùñau gràhàbhyàü candrabhàskarau 6004038a tam aïgadagato ràmaü lakùmaõaþ ÷ubhayà girà 6004038c uvàca pratipårõàrthaþ smçtimàn pratibhànavàn 6004039a hçtàm avàpya vaidehãü kùipraü hatvà ca ràvaõam 6004039c samçddhàrthaþ samçddhàrthàm ayodhyàü pratiyàsyasi 6004040a mahànti ca nimittàni divi bhåmau ca ràghava 6004040c ÷ubhànti tava pa÷yàmi sarvàõy evàrthasiddhaye 6004041a anu vàti ÷ubho vàyuþ senàü mçduhitaþ sukhaþ 6004041c pårõavalgusvarà÷ ceme pravadanti mçgadvijàþ 6004042a prasannà÷ ca di÷aþ sarvà vimala÷ ca divàkaraþ 6004042c u÷anà ca prasannàrcir anu tvàü bhàrgavo gataþ 6004043a brahmarà÷ir vi÷uddha÷ ca ÷uddhà÷ ca paramarùayaþ 6004043c arciùmantaþ prakà÷ante dhruvaü sarve pradakùiõam 6004044a tri÷aïkur vimalo bhàti ràjarùiþ sapurohitaþ 6004044c pitàmahavaro 'smàkam iùkvàkåõàü mahàtmanàm 6004045a vimale ca prakà÷ete vi÷àkhe nirupadrave 6004045c nakùatraü param asmàkam ikùvàkåõàü mahàtmanàm 6004046a nairçtaü nairçtànàü ca nakùatram abhipãóyate 6004046c målaü målavatà spçùñaü dhåpyate dhåmaketunà 6004047a saraü caitad vinà÷àya ràkùasànàm upasthitam 6004047c kàle kàlagçhãtànàü nakatraü grahapãóitam 6004048a prasannàþ surasà÷ càpo vanàni phalavanti ca 6004048c pravànty abhyadhikaü gandhà yathartukusumà drumàþ 6004049a vyåóhàni kapisainyàni prakà÷ante 'dhikaü prabho 6004049c devànàm iva sainyàni saügràme tàrakàmaye 6004050a evam àrya samãkùyaitàn prãto bhavitum arhasi 6004050c iti bhràtaram à÷vàsya hçùñaþ saumitrir abravãt 6004051a athàvçtya mahãü kçtsnàü jagàma mahatã camåþ 6004051c çkùavànara÷àrdålair nakhadaüùñràyudhair vçtà 6004052a karàgrai÷ caraõàgrai÷ ca vànarair uddhataü rajaþ 6004052c bhaumam antardadhe lokaü nivàrya savituþ prabhàm 6004053a sà sma yàti divàràtraü mahatã harivàhinã 6004053c hçùñapramudità senà sugrãveõàbhirakùità 6004054a vanaràs tvaritaü yànti sarve yuddhàbhinandanaþ 6004054c mumokùayiùavaþ sãtàü muhårtaü kvàpi nàsata 6004055a tataþ pàdapasaübàdhaü nànàmçgasamàkulam 6004055c sahyaparvatam àsedur malayaü ca mahã dharam 6004056a kànanàni vicitràõi nadãprasravaõàni ca 6004056c pa÷yann api yayau ràmaþ sahyasya malayasya ca 6004057a campakàüs tilakàü÷ cåtàn a÷okàn sinduvàrakàn 6004057c karavãràü÷ ca timi÷àn bha¤janti sma plavaügamàþ 6004058a phalàny amçtagandhãni målàni kusumàni ca 6004058c bubhujur vànaràs tatra pàdapànàü balotkañàþ 6004059a droõamàtrapramàõàni lambamànàni vànaràþ 6004059c yayuþ pibanto hçùñàs te madhåni madhupiïgalàþ 6004060a pàdapàn avabha¤janto vikarùantas tathà latàþ 6004060c vidhamanto girivaràn prayayuþ plavagarùabhàþ 6004061a vçkùebhyo 'nye tu kapayo nardanto madhudarpitàþ 6004061c anye vçkùàn prapadyante prapatanty api càpare 6004062a babhåva vasudhà tais tu saüpårõà haripuügavaiþ 6004062c yathà kamalakedàraiþ pakvair iva vasuüdharà 6004063a mahendram atha saüpràpya ràmo ràjãvalocanaþ 6004063c adhyàrohan mahàbàhuþ ÷ikharaü drumabhåùitam 6004064a tataþ ÷ikharam àruhya ràmo da÷arathàtmajaþ 6004064c kårmamãnasamàkãrõam apa÷yat salilà÷ayam 6004065a te sahyaü samatikramya malayaü ca mahàgirim 6004065c àsedur ànupårvyeõa samudraü bhãmaniþsvanam 6004066a avaruhya jagàmà÷u velàvanam anuttamam 6004066c ràmo ramayatàü ÷reùñhaþ sasugrãvaþ salakùmaõaþ 6004067a atha dhautopalatalàü toyaughaiþ sahasotthitaiþ 6004067c velàm àsàdya vipulàü ràmo vacanam abravãt 6004068a ete vayam anupràptàþ sugrãva varuõàlayam 6004068c ihedànãü vicintà sà yà na pårvaü samutthità 6004069a ataþ paramatãro 'yaü sàgaraþ saritàü pati 6004069c na càyam anupàyena ÷akyas taritum arõavaþ 6004070a tad ihaiva nive÷o 'stu mantraþ praståyatàm iha 6004070c yathedaü vànarabalaü paraü pàram avàpnuyàt 6004071a itãva sa mahàbàhuþ sãtàharaõakar÷itaþ 6004071c ràmaþ sàgaram àsàdya vàsam àj¤àpayat tadà 6004072a saüpràpto mantrakàlo naþ sàgarasyeha laïghane 6004072c svàü svàü senàü samutsçjya mà ca ka÷ cit kuto vrajet 6004072e gacchantu vànaràþ ÷årà j¤eyaü channaü bhayaü ca naþ 6004073a ràmasya vacanaü ÷rutvà sugrãvaþ sahalakùmaõaþ 6004073c senàü nyave÷ayat tãre sàgarasya drumàyute 6004074a viraràja samãpasthaü sàgarasya tu tad balam 6004074c madhupàõóujalaþ ÷rãmàn dvitãya iva sàgaraþ 6004075a velàvanam upàgamya tatas te haripuügavàþ 6004075c viniviùñàþ paraü pàraü kàïkùamàõà mahodadheþ 6004076a sà mahàrõavam àsàdya hçùñà vànaravàhinã 6004076c vàyuvegasamàdhåtaü pa÷yamànà mahàrõavam 6004077a dårapàram asaübàdhaü rakùogaõaniùevitam 6004077c pa÷yanto varuõàvàsaü niùedur hariyåthapàþ 6004078a caõóanakragrahaü ghoraü kùapàdau divasakùaye 6004078c candrodaye samàdhåtaü praticandrasamàkulam 6004079a caõóànilamahàgràhaiþ kãrõaü timitimiügilaiþ 6004079c dãptabhogair ivàkrãrõaü bhujaügair varuõàlayam 6004080a avagàóhaü mahàsattair nànà÷ailasamàkulam 6004080c durgaü drugam amàrgaü tam agàdham asuràlayam 6004081a makarair nàgabhogai÷ ca vigàóhà vàtalohitàþ 6004081c utpetu÷ ca nipetu÷ ca pravçddhà jalarà÷ayaþ 6004082a agnicårõam ivàviddhaü bhàskaràmbumanoragam 6004082c suràriviùayaü ghoraü pàtàlaviùamaü sadà 6004083a sàgaraü càmbaraprakhyam ambaraü sàgaropamam 6004083c sàgaraü càmbaraü ceti nirvi÷eùam adç÷yata 6004084a saüpçktaü nabhasà hy ambhaþ saüpçktaü ca nabho 'mbhasà 6004084c tàdçgråpe sma dç÷yete tàrà ratnasamàkule 6004085a samutpatitameghasya vãcci màlàkulasya ca 6004085c vi÷eùo na dvayor àsãt sàgarasyàmbarasya ca 6004086a anyonyair àhatàþ saktàþ sasvanur bhãmaniþsvanàþ 6004086c årmayaþ sindhuràjasya mahàbherya ivàhave 6004087a ratnaughajalasaünàdaü viùaktam iva vàyunà 6004087c utpatantam iva kruddhaü yàdogaõasamàkulam 6004088a dadç÷us te mahàtmàno vàtàhatajalà÷ayam 6004088c aniloddhåtam àkà÷e pravalgatam ivormibhiþ 6004088e bhràntormijalasaünàdaü pralolam iva sàgaram 6005001a sà tu nãlena vidhivat svàrakùà susamàhità 6005001c sàgarasyottare tãre sàdhu senà nive÷ità 6005002a mainda÷ ca dvividha÷ cobhau tatra vànarapuügavau 6005002c viceratu÷ ca tàü senàü rakùàrthaü sarvato di÷am 6005003a niviùñàyàü tu senàyàü tãre nadanadãpateþ 6005003c pàr÷vasthaü lakùmaõaü dçùñvà ràmo vacanam abravãt 6005004a ÷oka÷ ca kila kàlena gacchatà hy apagacchati 6005004c mama càpa÷yataþ kàntàm ahany ahani vardhate 6005005a na me duþkhaü priyà dåre na me duþkhaü hçteti ca 6005005c etad evànu÷ocàmi vayo 'syà hy ativartate 6005006a vàhi vàta yataþ kanyà tàü spçùñvà màm api spç÷a 6005006c tvayi me gàtrasaüspar÷a÷ candre dçùñisamàgamaþ 6005007a tan me dahati gàtràõi viùaü pãtam ivà÷aye 6005007c hà nàtheti priyà sà màü hriyamàõà yad abravãt 6005008a tadviyogendhanavatà taccintàvipulàrciùà 6005008c ràtriü divaü ÷arãraü me dahyate madanàgninà 6005009a avagàhyàrõavaü svapsye saumitre bhavatà vinà 6005009c kathaü cit prajvalan kàmaþ samàsuptaü jale dahet 6005010a bahv etat kàmayànasya ÷akyam etena jãvitum 6005010c yad ahaü sà ca vàmorur ekàü dharaõim à÷ritau 6005011a kedàrasyeva kedàraþ sodakasya nirådakaþ 6005011c upasnehena jãvàmi jãvantãü yac chçõomi tàm 6005012a kadà tu khalu sus÷oõãü ÷atapatràyatekùaõàm 6005012c vijitya ÷atrån drakùyàmi sãtàü sphãtàm iva ÷riyam 6005013a kadà nu càrubimbauùñhaü tasyàþ padmam ivànanam 6005013c ãùadunnamya pàsyàmi rasàyanam ivàturaþ 6005014a tau tasyàþ saühatau pãnau stanau tàlaphalopamau 6005014c kadà nu khalu sotkampau hasantyà màü bhajiùyataþ 6005015a sà nånam asitàpàïgã rakùomadhyagatà satã 6005015c mannàthà nàthahãneva tràtàraü nàdhigacchati 6005016a kadà vikùobhya rakùàüsi sà vidhåyotpatiùyati 6005016c vidhåya jaladàn nãlठ÷a÷ilekhà ÷aratsv iva 6005017a svabhàvatanukà nånaü ÷okenàna÷anena ca 6005017c bhåyas tanutarà sãtà de÷akàlaviparyayàt 6005018a kadà nu ràkùasendrasya nidhàyorasi sàyakàn 6005018c sãtàü pratyàhariùyàmi ÷okam utsçjya mànasaü 6005019a kadà nu khalu màü sàdhvã sãtàmarasutopamà 6005019c sotkaõñhà kaõñham àlambya mokùyaty ànandajaü jalam 6005020a kadà ÷okam imaü ghoraü maithilã viprayogajam 6005020c sahasà vipramokùyàmi vàsaþ ÷ukletaraü yathà 6005021a evaü vilapatas tasya tatra ràmasya dhãmataþ 6005021c dinakùayàn mandavapur bhàskaro 'stam upàgamat 6005022a à÷vàsito lakùmaõena ràmaþ saüdhyàm upàsata 6005022c smaran kamalapatràkùãü sãtàü ÷okàkulãkçtaþ 6006001a laïkàyàü tu kçtaü karma ghoraü dçùñvà bhavàvaham 6006001c ràkùasendro hanumatà ÷akreõeva mahàtmanà 6006001e abravãd ràkùasàn sarvàn hriyà kiü cid avàïmukhaþ 6006002a dharùità ca praviùñà ca laïkà duùprasahà purã 6006002c tena vànaramàtreõa dçùñà sãtà ca jànakã 6006003a prasàdo dharùita÷ caityaþ pravarà ràkùasà hatàþ 6006003c àvilà ca purã laïkà sarvà hanumatà kçtà 6006004a kiü kariùyàmi bhadraü vaþ kiü và yuktam anantaram 6006004c ucyatàü naþ samarthaü yat kçtaü ca sukçtaü bhavet 6006005a mantramålaü hi vijayaü pràhur àryà manasvinaþ 6006005c tasmàd vai rocaye mantraü ràmaü prati mahàbalàþ 6006006a trividhàþ puruùà loke uttamàdhamamadhyamàþ 6006006c teùàü tu samavetànàü guõadoùaü vadàmy aham 6006007a mantribhir hitasaüyuktaiþ samarthair mantranirõaye 6006007c mitrair vàpi samànàrthair bàndhavair api và hitaiþ 6006008a sahito mantrayitvà yaþ karmàrambhàn pravartayet 6006008c daive ca kurute yatnaü tam àhuþ puruùottamam 6006009a eko 'rthaü vimç÷ed eko dharme prakurute manaþ 6006009c ekaþ kàryàõi kurute tam àhur madhyamaü naram 6006010a guõadoùàv ani÷citya tyaktvà daivavyapà÷rayam 6006010c kariùyàmãti yaþ kàryam upekùet sa naràdhamaþ 6006011a yatheme puruùà nityam uttamàdhamamadhyamàþ 6006011c evaü mantro 'pi vij¤eya uttamàdhamamadhyamaþ 6006012a aikamatyam upàgamya ÷àstradçùñena cakùuùà 6006012c mantriõo yatra nirastàs tam àhur mantram uttamam 6006013a bahvyo 'pi matayo gatvà mantriõo hy arthanirõaye 6006013c punar yatraikatàü pràptaþ sa mantro madhyamaþ smçtaþ 6006014a anyonyamatim àsthàya yatra saüpratibhàùyate 6006014c na caikamatye ÷reyo 'sti mantraþ so 'dhama ucyate 6006015a tasmàt sumantritaü sàdhu bhavanto mantrisattamàþ 6006015c kàryaü saüpratipadyantàm etat kçtyatamaü mama 6006016a vànaràõàü hi vãràõàü sahasraiþ parivàritaþ 6006016c ràmo 'bhyeti purãü laïkàm asmàkam uparodhakaþ 6006017a tariùyati ca suvyaktaü ràghavaþ sàgaraü sukham 6006017c tarasà yuktaråpeõa sànujaþ sabalànugaþ 6006018a asminn evaügate kàrye viruddhe vànaraiþ saha 6006018c hitaü pure ca sainye ca sarvaü saümantryatàü mama 6007001a ity uktà ràkùasendreõa ràkùasàs te mahàbalàþ 6007001c åcuþ prà¤jalayaþ sarve ràvaõaü ràkùase÷varam 6007002a ràjan parigha÷aktyçùñi÷ålapaññasasaükulam 6007002c sumahan no balaü kasmàd viùàdaü bhajate bhavàn 6007003a kailàsa÷ikharàvàsã yakùair bahubhir àvçtaþ 6007003c sumahat kadanaü kçtvà va÷yas te dhanadaþ kçtaþ 6007004a sa mahe÷varasakhyena ÷làghamànas tvayà vibho 6007004c nirjitaþ samare roùàl lokapàlo mahàbalaþ 6007005a vinihatya ca yakùaughàn vikùobhya ca vigçhya ca 6007005c tvayà kailàsa÷ikharàd vimànam idam àhçtam 6007006a mayena dànavendreõa tvadbhayàt sakhyam icchatà 6007006c duhità tava bhàryàrthe dattà ràkùasapuügava 6007007a dànavendro madhur nàma vãryotsikto duràsadaþ 6007007c vigçhya va÷am ànãtaþ kumbhãnasyàþ sukhàvahaþ 6007008a nirjitàs te mahàbàho nàgà gatvà rasàtalam 6007008c vàsukis takùakaþ ÷aïkho jañã ca va÷am àhçtàþ 6007009a akùayà balavanta÷ ca ÷årà labdhavaràþ punaþ 6007009c tvayà saüvatsaraü yuddhvà samare dànavà vibho 6007010a svabalaü samupà÷ritya nãtà va÷am ariüdama 6007010c màyà÷ càdhigatàs tatra bahavo ràkùasàdhipa 6007011a ÷årà÷ ca balavanta÷ ca varuõasya sutà raõe 6007011c nirjitàs te mahàbàho caturvidhabalànugàþ 6007012a mçtyudaõóamahàgràhaü ÷àlmalidvãpamaõóitam 6007012c avagàhya tvayà ràjan yamasya balasàgaram 6007013a jaya÷ ca viplulaþ pràpto mçtyu÷ ca pratiùedhitaþ 6007013c suyuddhena ca te sarve lokàs tatra sutoùitàþ 6007014a kùatriyair bahubhir vãraiþ ÷akratulyaparàkramaiþ 6007014c àsãd vasumatã pårõà mahadbhir iva pàdapaiþ 6007015a teùàü vãryaguõotsàhair na samo ràghavo raõe 6007015c prasahya te tvayà ràjan hatàþ paramadurjayàþ 6007016a ràjan nàpad ayukteyam àgatà pràkçtàj janàt 6007016c hçdi naiva tvayà kàryà tvaü vadhiùyasi ràghavam 6008001a tato nãlàmbudanibhaþ prahasto nàma ràkùasaþ 6008001c abravãt prà¤jalir vàkyaü ÷åraþ senàpatis tadà 6008002a devadànavagandharvàþ pi÷àcapatagoragàþ 6008002c na tvàü dharùayituü ÷aktàþ kiü punar vànarà raõe 6008003a sarve pramattà vi÷vastà va¤citàþ sma hanåmatà 6008003c na hi me jãvato gacchej jãvan sa vanagocaraþ 6008004a sarvàü sàgaraparyantàü sa÷ailavanakànanàm 6008004c karomy avànaràü bhåmim àj¤àpayatu màü bhavàn 6008005a rakùàü caiva vidhàsyàmi vànaràd rajanãcara 6008005c nàgamiùyati te duþkhaü kiü cid àtmàparàdhajam 6008006a abravãc ca susaükruddho durmukho nàma ràkùasaþ 6008006c idaü na kùamaõãyaü hi sarveùàü naþ pradharùaõam 6008007a ayaü paribhavo bhåyaþ purasyàntaþpurasya ca 6008007c ÷rãmato ràkùasendrasya vànarendrapradharùaõam 6008008a asmin muhårte hatvaiko nivartiùyàmi vànaràn 6008008c praviùñàn sàgaraü bhãmam ambaraü và rasàtalam 6008009a tato 'bravãt susaükruddho vajradaüùñro mahàbalaþ 6008009c pragçhya parighaü ghoraü màüsa÷oõitaråpitam 6008010a kiü vo hanumatà kàryaü kçpaõena tapasvinà 6008010c ràme tiùñhati durdharùe sugrãve sahalakùmaõe 6008011a adya ràmaü sasugrãvaü parigheõa salakùmaõam 6008011c àgamiùyàmi hatvaiko vikùobhya harivàhinãm 6008012a kaumbhakarõis tato vãro nikumbho nàma vãryavàn 6008012c abravãt paramakurddho ràvaõaü lokaràvaõam 6008013a sarve bhavantas tiùñhantu mahàràjena saügatàþ 6008013c aham eko haniùyàmi ràghavaü sahalakùmaõam 6008014a tato vajrahanur nàma ràkùasaþ parvatopamaþ 6008014c kruddhaþ parilihan vaktraü jihvayà vàkyam abravãt 6008015a svairaü kurvantu kàryàõi bhavanto vigatajvaràþ 6008015c eko 'haü bhakùayiùyàmi tàn sarvàn hariyåthapàn 6008016a svasthàþ krãóantu ni÷cintàþ pibantu madhuvàruõãm 6008016c aham eko haniùyàmi sugrãvaü sahalakùmaõam 6008016e sàïgadaü ca hanåmantaü ràmaü ca raõaku¤jaram 6009001a tato nikumbho rabhasaþ sårya÷atrur mahàbalaþ 6009001c suptaghno yaj¤akopa÷ ca mahàpàr÷vo mahoaraþ 6009002a agniketu÷ ca durdharùo ra÷miketu÷ ca ràkùasaþ 6009002c indrajic ca mahàtejà balavàn ràvaõàtmajaþ 6009003a prahasto 'tha viråpàkùo vajradaüùñro mahàbalaþ 6009003c dhåmràkùa÷ càtikàya÷ ca durmukha÷ caiva ràkùasaþ 6009004a parighàn paññasàn pràsठ÷akti÷ålapara÷vadhàn 6009004c càpàni ca sabàõàni khaógàü÷ ca vipulठ÷itàn 6009005a pragçhya paramakruddhàþ samutpatya ca ràkùasàþ 6009005c abruvan ràvaõaü sarve pradãptà iva tejasà 6009006a adya ràmaü vadhiùyàmaþ sugrãvaü ca salakùmaõam 6009006c kçpaõaü ca hanåmantaü laïkà yena pradharùità 6009007a tàn gçhãtàyudhàn sarvàn vàrayitvà vibhãùaõaþ 6009007c abravãt prà¤jalir vàkyaü punaþ pratyupave÷ya tàn 6009008a apy upàyais tribhis tàta yo 'rthaþ pràptuü na ÷akyate 6009008c tasya vikramakàlàüs tàn yuktàn àhur manãùiõaþ 6009009a pramatteùv abhiyukteùu daivena prahateùu ca 6009009c vikramàs tàta sidhyanti parãkùya vidhinà kçtàþ 6009010a apramattaü kathaü taü tu vijigãùuü bale sthitam 6009010c jitaroùaü duràdharùaü pradharùayitum icchatha 6009011a samudraü laïghayitvà tu ghoraü nadanadãpatim 6009011c kçtaü hanumatà karma duùkaraü tarkayeta kaþ 6009012a balàny aparimeyàni vãryàõi ca ni÷àcaràþ 6009012c pareùàü sahasàvaj¤à na kartavyà kathaü cana 6009013a kiü ca ràkùasaràjasya ràmeõàpakçtaü purà 6009013c àjahàra janasthànàd yasya bhàryàü ya÷asvinaþ 6009014a kharo yady ativçttas tu ràmeõa nihato raõe 6009014c ava÷yaü pràõinàü pràõà rakùitavyà yathà balam 6009015a etannimittaü vaidehã bhayaü naþ sumahad bhavet 6009015c àhçtà sà parityàjyà kalahàrthe kçte na kim 6009016a na naþ kùamaü vãryavatà tena dharmànuvartinà 6009016c vairaü nirarthakaü kartuü dãyatàm asya maithilã 6009017a yàvan na sagajàü sà÷vàü bahuratnasamàkulàm 6009017c purãü dàrayate bàõair dãyatàm asya maithilã 6009018a yàvat sughorà mahatã durdharùà harivàhinã 6009018c nàvaskandati no laïkàü tàvat sãtà pradãyatàm 6009019a vina÷yed dhi purã laïkà ÷åràþ sarve ca ràkùasàþ 6009019c ràmasya dayità patnã na svayaü yadi dãyate 6009020a prasàdaye tvàü bandhutvàt kuruùva vacanaü mama 6009020c hitaü pathyaü tv ahaü bråmi dãyatàm asya maithilã 6009021a purà ÷aratsåryamarãcisaünibhàn; navàgrapuïkhàn sudçóhàn nçpàtmajaþ 6009021c sçjaty amoghàn vi÷ikhàn vadhàya te; pradãyatàü dà÷arathàya maithilã 6009022a tyajasva kopaü sukhadharmanà÷anaü; bhajasva dharmaü ratikãrtivardhanam 6009022c prasãda jãvema saputrabàndhavàþ; pradãyatàü dà÷arathàya maithilã 6010001a suniviùñaü hitaü vàkyam uktavantaü vibhãùaõam 6010001c abravãt paruùaü vàkyaü ràvaõaþ kàlacoditaþ 6010002a vaset saha sapatnena kruddhenà÷ãviùeõa và 6010002c na tu mitrapravàdena saüvasec chatrusevinà 6010003a jànàmi ÷ãlaü j¤àtãnàü sarvalokeùu ràkùasa 6010003c hçùyanti vyasaneùv ete j¤àtãnàü j¤àtayaþ sadà 6010004a pradhànaü sàdhakaü vaidyaü dharma÷ãlaü ca ràkùasa 6010004c j¤àtayo hy avamanyante ÷åraü paribhavanti ca 6010005a nityam anyonyasaühçùñà vyasaneùv àtatàyinaþ 6010005c pracchannahçdayà ghorà j¤àtayas tu bhayàvahàþ 6010006a ÷råyante hastibhir gãtàþ ÷lokàþ padmavane kva cit 6010006c pà÷ahastàn naràn dçùñvà ÷çõu tàn gadato mama 6010007a nàgnir nànyàni ÷astràõi na naþ pà÷à bhayàvahàþ 6010007c ghoràþ svàrthaprayuktàs tu j¤àtayo no bhayàvahàþ 6010008a upàyam ete vakùyanti grahaõe nàtra saü÷ayaþ 6010008c kçtsnàd bhayàj j¤àtibhayaü sukaùñaü viditaü ca naþ 6010009a vidyate goùu saüpannaü vidyate bràhmaõe damaþ 6010009c vidyate strãùu càpalyaü vidyate j¤àtito bhayam 6010010a tato neùñam idaü saumya yad ahaü lokasatkçtaþ 6010010c ai÷varyam abhijàta÷ ca ripåõàü mårdhni ca sthitaþ 6010011a anyas tv evaüvidhaü bråyàd vàkyam etan ni÷àcara 6010011c asmin muhårte na bhavet tvàü tu dhik kulapàüsanam 6010012a ity uktaþ paruùaü vàkyaü nyàyavàdã vibhãùaõaþ 6010012c utpapàta gadàpàõi÷ caturbhiþ saha ràkùasaiþ 6010013a abravãc ca tadà vàkyaü jàtakrodho vibhãùaõaþ 6010013c antarikùagataþ ÷rãmàn bhràtaraü ràkùasàdhipam 6010014a sa tvaü bhràtàsi me ràjan bråhi màü yad yad icchasi 6010014c idaü tu paruùaü vàkyaü na kùamàmy ançtaü tava 6010015a sunãtaü hitakàmena vàkyam uktaü da÷ànana 6010015c na gçhõanty akçtàtmànaþ kàlasya va÷am àgatàþ 6010016a sulabhàþ puruùà ràjan satataü priyavàdinaþ 6010016c apriyasya tu pathyasya vaktà ÷rotà ca durlabhaþ 6010017a baddhaü kàlasya pà÷ena sarvabhåtàpahàriõà 6010017c na na÷yantam upekùeyaü pradãptaü ÷araõaü yathà 6010018a dãptapàvakasaükà÷aiþ ÷itaiþ kà¤canabhåùaõaiþ 6010018c na tvàm icchàmy ahaü draùñuü ràmeõa nihataü ÷araiþ 6010019a ÷årà÷ ca balavanta÷ ca kçtàstrà÷ ca raõàjire 6010019c kàlàbhipannà sãdanti yathà vàlukasetavaþ 6010020a àtmànaü sarvathà rakùa purãü cemàü saràkùasàm 6010020c svasti te 'stu gamiùyàmi sukhã bhava mayà vinà 6010021a nivàryamàõasya mayà hitaiùiõà; na rocate te vacanaü ni÷àcara 6010021c parãtakàlà hi gatàyuùo narà; hitaü na gçhõanti suhçdbhir ãritam 6011001a ity uktvà paruùaü vàkyaü ràvaõaü ràvaõànujaþ 6011001c àjagàma muhårtena yatra ràmaþ salakùmaõaþ 6011002a taü meru÷ikharàkàraü dãptàm iva ÷atahradàm 6011002c gaganasthaü mahãsthàs te dadç÷ur vànaràdhipàþ 6011003a tam àtmapa¤camaü dçùñvà sugrãvo vànaràdhipaþ 6011003c vànaraiþ saha durdharùa÷ cintayàm àsa buddhimàn 6011004a cintayitvà muhårtaü tu vànaràüs tàn uvàca ha 6011004c hanåmatpramukhàn sarvàn idaü vacanam uttamam 6011005a eùa sarvàyudhopeta÷ caturbhiþ saha ràkùasaiþ 6011005c ràkùaso 'bhyeti pa÷yadhvam asmàn hantuü na saü÷ayaþ 6011006a sugrãvasya vacaþ ÷rutvà sarve te vànarottamàþ 6011006c sàlàn udyamya ÷ailàü÷ ca idaü vacanam abruvan 6011007a ÷ãghraü vyàdi÷a no ràjan vadhàyaiùàü duràtmanàm 6011007c nipatantu hatà÷ caite dharaõyàm alpajãvitàþ 6011008a teùàü saübhàùamàõànàm anyonyaü sa vibhãùaõaþ 6011008c uttaraü tãram àsàdya khastha eva vyatiùñhata 6011009a uvàca ca mahàpràj¤aþ svareõa mahatà mahàn 6011009c sugrãvaü tàü÷ ca saüprekùya khastha eva vibhãùaõaþ 6011010a ràvaõo nàma durvçtto ràkùaso ràkùase÷varaþ 6011010c tasyàham anujo bhràtà vibhãùaõa iti ÷rutaþ 6011011a tena sãtà janasthànàd dhçtà hatvà jañàyuùam 6011011c ruddhvà ca viva÷à dãnà ràkùasãbhiþ surakùità 6011012a tam ahaü hetubhir vàkyair vividhai÷ ca nyadar÷ayam 6011012c sàdhu niryàtyatàü sãtà ràmàyeti punaþ punaþ 6011013a sa ca na pratijagràha ràvaõaþ kàlacoditaþ 6011013c ucyamàno hitaü vàkyaü viparãta ivauùadham 6011014a so 'haü paruùitas tena dàsavac càvamànitaþ 6011014c tyaktvà putràü÷ ca dàràü÷ ca ràghavaü ÷araõaü gataþ 6011015a sarvaloka÷araõyàya ràghavàya mahàtmane 6011015c nivedayata màü kùipraü vibhãùaõam upasthitam 6011016a etat tu vacanaü ÷rutvà sugrãvo laghuvikramaþ 6011016c lakùmaõasyàgrato ràmaü saürabdham idam abravãt 6011017a ràvaõasyànujo bhràtà vibhãùaõa iti ÷rutaþ 6011017c caturbhiþ saha rakùobhir bhavantaü ÷araõaü gataþ 6011018a ràvaõena praõihitaü tam avehi vibhãùaõam 6011018c tasyàhaü nigrahaü manye kùamaü kùamavatàü vara 6011019a ràkùaso jihmayà buddhyà saüdiùño 'yam upasthitaþ 6011019c prahartuü màyayà channo vi÷vaste tvayi ràghava 6011020a badhyatàm eùa tãvreõa daõóena sacivaiþ saha 6011020c ràvaõasya nç÷aüsasya bhràtà hy eùa vibhãùaõaþ 6011021a evam uktvà tu taü ràmaü saürabdho vàhinãpatiþ 6011021c vàkyaj¤o vàkyaku÷alaü tato maunam upàgamat 6011022a sugrãvasya tu tad vàkyaü ÷rutvà ràmo mahàbalaþ 6011022c samãpasthàn uvàcedaü hanåmatpramukhàn harãn 6011023a yad uktaü kapiràjena ràvaõàvarajaü prati 6011023c vàkyaü hetumad atyarthaü bhavadbhir api tac chrutam 6011024a suhçdà hy arthakçccheùu yuktaü buddhimatà satà 6011024c samarthenàpi saüdeùñuü ÷à÷vatãü bhåtim icchatà 6011025a ity evaü paripçùñàs te svaü svaü matam atandritàþ 6011025c sopacàraü tadà ràmam åcur hitacikãrùavaþ 6011026a aj¤àtaü nàsti te kiü cit triùu lokeùu ràghava 6011026c àtmànaü påjayan ràma pçcchasy asmàn suhçttayà 6011027a tvaü hi satyavrataþ ÷åro dhàrmiko dçóhavikramaþ 6011027c parãkùya kàrà smçtimàn nisçùñàtmà suhçtsu ca 6011028a tasmàd ekaika÷as tàvad bruvantu sacivàs tava 6011028c hetuto matisaüpannàþ samarthà÷ ca punaþ punaþ 6011029a ity ukte ràghavàyàtha matimàn aïgado 'grataþ 6011029c vibhãùaõaparãkùàrtham uvàca vacanaü hariþ 6011030a ÷atroþ sakà÷àt saüpràptaþ sarvathà ÷aïkya eva hi 6011030c vi÷vàsayogyaþ sahasà na kartavyo vibhãùaõaþ 6011031a chàdayitvàtmabhàvaü hi caranti ÷añhabuddhayaþ 6011031c praharanti ca randhreùu so 'narthaþ sumahàn bhavet 6011032a arthànarthau vini÷citya vyavasàyaü bhajeta ha 6011032c guõataþ saügrahaü kuryàd doùatas tu visarjayet 6011033a yadi doùo mahàüs tasmiüs tyajyatàm avi÷aïkitam 6011033c guõàn vàpi bahå¤ j¤àtvà saügrahaþ kriyatàü nçpa 6011034a ÷arabhas tv atha ni÷citya sàrthaü vacanam abravãt 6011034c kùipram asmin naravyàghra càraþ pratividhãyatàm 6011035a praõidhàya hi càreõa yathàvat såkùmabuddhinà 6011035c parãkùya ca tataþ kàryo yathànyàyaü parigrahaþ 6011036a jàmbavàüs tv atha saüprekùya ÷àstrabuddhyà vicakùaõaþ 6011036c vàkyaü vij¤àpayàm àsa guõavad doùavarjitam 6011037a baddhavairàc ca pàpàc ca ràkùasendràd vibhãùaõaþ 6011037c ade÷a kàle saüpràptaþ sarvathà ÷aïkyatàm ayam 6011038a tato maindas tu saüprekùya nayàpanayakovidaþ 6011038c vàkyaü vacanasaüpanno babhàùe hetumattaram 6011039a vacanaü nàma tasyaiùa ràvaõasya vibhãùaõaþ 6011039c pçcchyatàü madhureõàyaü ÷anair naravare÷vara 6011040a bhàvam asya tu vij¤àya tatas tattvaü kariùyasi 6011040c yadi dçùño na duùño và buddhipårvaü nararùabha 6011041a atha saüskàrasaüpanno hanåmàn sacivottamaþ 6011041c uvàca vacanaü ÷lakùõam arthavan madhuraü laghu 6011042a na bhavantaü mati÷reùñhaü samarthaü vadatàü varam 6011042c ati÷àyayituü ÷akto bçhaspatir api bruvan 6011043a na vàdàn nàpi saügharùàn nàdhikyàn na ca kàmataþ 6011043c vakùyàmi vacanaü ràjan yathàrthaü ràmagauravàt 6011044a arthànarthanimittaü hi yad uktaü sacivais tava 6011044c tatra doùaü prapa÷yàmi kriyà na hy upapadyate 6011045a çte niyogàt sàmarthyam avaboddhuü na ÷akyate 6011045c sahasà viniyogo hi doùavàn pratibhàti me 6011046a càrapraõihitaü yuktaü yad uktaü sacivais tava 6011046c arthasyàsaübhavàt tatra kàraõaü nopapadyate 6011047a ade÷a kàle saüpràpta ity ayaü yad vibhãùaõaþ 6011047c vivakùà càtra me 'stãyaü tàü nibodha yathà mati 6011048a sa eùa de÷aþ kàla÷ ca bhavatãha yathà tathà 6011048c puruùàt puruùaü pràpya tathà doùaguõàv api 6011049a dauràtmyaü ràvaõe dçùñvà vikramaü ca tathà tvayi 6011049c yuktam àgamanaü tasya sadç÷aü tasya buddhitaþ 6011050a aj¤àtaråpaiþ puruùaiþ sa ràjan pçcchyatàm iti 6011050c yad uktam atra me prekùà kà cid asti samãkùità 6011051a pçcchyamàno vi÷aïketa sahasà buddhimàn vacaþ 6011051c tatra mitraü praduùyeta mithyapçùñaü sukhàgatam 6011052a a÷akyaþ sahasà ràjan bhàvo vettuü parasya vai 6011052c antaþ svabhàvair gãtais tair naipuõyaü pa÷yatà bhç÷am 6011053a na tv asya bruvato jàtu lakùyate duùñabhàvatà 6011053c prasannaü vadanaü càpi tasmàn me nàsti saü÷ayaþ 6011054a a÷aïkitamatiþ svastho na ÷añhaþ parisarpati 6011054c na càsya duùñà vàk càpi tasmàn nàstãha saü÷ayaþ 6011055a àkàra÷ chàdyamàno 'pi na ÷akyo vinigåhitum 6011055c balàd dhi vivçõoty eva bhàvam antargataü nçõàm 6011056a de÷akàlopapannaü ca kàryaü kàryavidàü vara 6011056c saphalaü kurute kùipraü prayogeõàbhisaühitam 6011057a udyogaü tava saüprekùya mithyàvçttaü ca ràvaõam 6011057c vàlina÷ ca vadhaü ÷rutvà sugrãvaü càbhiùecitam 6011058a ràjyaü pràrthayamàna÷ ca buddhipårvam ihàgataþ 6011058c etàvat tu puraskçtya yujyate tv asya saügrahaþ 6011059a yathà÷akti mayoktaü tu ràkùasasyàrjavaü prati 6011059c tvaü pramàõaü tu ÷eùasya ÷rutvà buddhimatàü vara 6012001a atha ràmaþ prasannàtmà ÷rutvà vàyusutasya ha 6012001c pratyabhàùata durdharùaþ ÷rutavàn àtmani sthitam 6012002a mamàpi tu vivakùàsti kà cit prati vibhãùaõam 6012002c ÷rutam icchàmi tat sarvaü bhavadbhiþ ÷reyasi sthitaiþ 6012003a mitrabhàvena saüpràptaü na tyajeyaü kathaü cana 6012003c doùo yady api tasya syàt satàm etad agarhitam 6012004a ràmasya vacanaü ÷rutvà sugrãvaþ plavage÷varaþ 6012004c pratyabhàùata kàkutsthaü sauhàrdenàbhicoditaþ 6012005a kim atra citraü dharmaj¤a lokanàtha÷ikhàmaõe 6012005c yat tvam àryaü prabhàùethàþ sattvavàn sapathe sthitaþ 6012006a mama càpy antaràtmàyaü ÷uddhiü vetti vibhãùaõam 6012006c anumanàc ca bhàvàc ca sarvataþ suparãkùitaþ 6012007a tasmàt kùipraü sahàsmàbhis tulyo bhavatu ràghava 6012007c vibhãùaõo mahàpràj¤aþ sakhitvaü càbhyupaitu naþ 6012008a sa sugrãvasya tad vàkyaü ràmaþ ÷rutvà vimç÷ya ca 6012008c tataþ ÷ubhataraü vàkyam uvàca haripuügavam 6012009a suduùño vàpy aduùño và kim eùa rajanãcaraþ 6012009c såkùmam apy ahitaü kartuü mamà÷aktaþ kathaü cana 6012010a pi÷àcàn dànavàn yakùàn pçthivyàü caiva ràkùasàn 6012010c aïgulyagreõa tàn hanyàm icchan harigaõe÷vara 6012011a ÷råyate hi kapotena ÷atruþ ÷araõam àgataþ 6012011c arcita÷ ca yathànyàyaü svai÷ ca màüsair nimantritaþ 6012012a sa hi taü pratijagràha bhàryà hartàram àgatam 6012012c kapoto vànara÷reùñha kiü punar madvidho janaþ 6012013a çùeþ kaõvasya putreõa kaõóunà paramarùiõà 6012013c ÷çõu gàthàü purà gãtàü dharmiùñhàü satyavàdinà 6012014a baddhà¤jalipuñaü dãnaü yàcantaü ÷araõàgatam 6012014c na hanyàd ànç÷aüsyàrtham api ÷atruü paraü pata 6012015a àrto và yadi và dçptaþ pareùàü ÷araõaü gataþ 6012015c ariþ pràõàn parityajya rakùitavyaþ kçtàtmanà 6012016a sa ced bhayàd và mohàd và kàmàd vàpi na rakùati 6012016c svayà ÷aktyà yathàtattvaü tat pàpaü lokagarhitam 6012017a vinaùñaþ pa÷yatas tasya rakùiõaþ ÷araõàgataþ 6012017c àdàya sukçtaü tasya sarvaü gacched arakùitaþ 6012018a evaü doùo mahàn atra prapannànàm arakùaõe 6012018c asvargyaü càya÷asyaü ca balavãryavinà÷anam 6012019a kariùyàmi yathàrthaü tu kaõóor vacanam uttamam 6012019c dharmiùñhaü ca ya÷asyaü ca svargyaü syàt tu phalodaye 6012020a sakçd eva prapannàya tavàsmãti ca yàcate 6012020c abhayaü sarvabhåtebhyo dadàmy etad vrataü mama 6012021a ànayainaü hari÷reùñha dattam asyàbhayaü mayà 6012021c vibhãùaõo và sugrãva yadi và ràvaõaþ svayam 6012022a tatas tu sugrãvavaco ni÷amya tad; dharã÷vareõàbhihitaü nare÷varaþ 6012022c vibhãùaõenà÷u jagàma saügamaü; patatriràjena yathà puraüdaraþ 6013001a ràghaveõàbhaye datte saünato ràvaõànujaþ 6013001c khàt papàtàvaniü hçùño bhaktair anucaraiþ saha 6013002a sa tu ràmasya dharmàtmà nipapàta vibhãùaõaþ 6013002c pàdayoþ ÷araõànveùã caturbhiþ saha ràkùasaiþ 6013003a abravãc ca tadà ràmaü vàkyaü tatra vibhãùaõaþ 6013003c dharmayuktaü ca yuktaü ca sàmprataü saüpraharùaõam 6013004a anujo ràvaõasyàhaü tena càsmy avamànitaþ 6013004c bhavantaü sarvabhåtànàü ÷araõyaü ÷araõaü gataþ 6013005a parityaktà mayà laïkà mitràõi ca dhanàni ca 6013005c bhavadgataü me ràjyaü ca jãvitaü ca sukhàni ca 6013006a ràkùasànàü vadhe sàhyaü laïkàyà÷ ca pradharùaõe 6013006c kariùyàmi yathàpràõaü pravekùyàmi ca vàhinãm 6013007a iti bruvàõaü ràmas tu pariùvajya vibhãùaõam 6013007c abravãl lakùmaõaü prãtaþ samudràj jalam ànaya 6013008a tena cemaü mahàpràj¤am abhiùi¤ca vibhãùaõam 6013008c ràjànaü rakùasàü kùipraü prasanne mayi mànada 6013009a evam uktas tu saumitrir abhyaùi¤cad vibhãùaõam 6013009c madhye vànaramukhyànàü ràjànaü ràma÷àsanàt 6013010a taü prasàdaü tu ràmasya dçùñvà sadyaþ plavaügamàþ 6013010c pracukru÷ur mahànàdàn sàdhu sàdhv iti càbruvan 6013011a abravãc ca hanåmàü÷ ca sugrãva÷ ca vibhãùaõam 6013011c kathaü sàgaram akùobhyaü taràma varuõàlayam 6013012a upàyair abhigacchàmo yathà nadanadãpatim 6013012c taràma tarasà sarve sasainyà varuõàlayam 6013013a evam uktas tu dharmaj¤aþ pratyuvàca vibhãùaõaþ 6013013c samudraü ràghavo ràjà ÷araõaü gantum arhati 6013014a khànitaþ sagareõàyam aprameyo mahodadhiþ 6013014c kartum arhati ràmasya j¤àteþ kàryaü mahodadhiþ 6013015a evaü vibhãùaõenokte ràkùasena vipa÷cità 6013015c prakçtyà dharma÷ãlasya ràghavasyàpy arocata 6013016a sa lakùmaõaü mahàtejàþ sugrãvaü ca harã÷varam 6013016c satkriyàrthaü kriyàdakùaþ smitapårvam uvàca ha 6013017a vibhãùaõasya mantro 'yaü mama lakùmaõa rocate 6013017c bråhi tvaü sahasugrãvas tavàpi yadi rocate 6013018a sugrãvaþ paõóito nityaü bhavàn mantravicakùaõaþ 6013018c ubhàbhyàü saüpradhàryàryaü rocate yat tad ucyatàm 6013019a evam uktau tu tau vãràv ubhau sugrãvalakùmaõau 6013019c samudàcàra saüyuktam idaü vacanam åcatuþ 6013020a kimarthaü no naravyàghra na rociùyati ràghava 6013020c vibhãùaõena yat tåktam asmin kàle sukhàvaham 6013021a abaddhvà sàgare setuü ghore 'smin varuõàlaye 6013021c laïkà nàsàdituü ÷akyà sendrair api suràsuraiþ 6013022a vibhãùaõasya ÷årasya yathàrthaü kriyatàü vacaþ 6013022c alaü kàlàtyayaü kçtvà samudro 'yaü niyujyatàm 6013023a evam uktaþ ku÷àstãrõe tãre nadanadãpateþ 6013023c saüvive÷a tadà ràmo vedyàm iva hutà÷anaþ 6014001a tasya ràmasya suptasya ku÷àstãrõe mahãtale 6014001c niyamàd apramattasya ni÷às tisro 'ticakramuþ 6014002a na ca dar÷ayate mandas tadà ràmasya sàgaraþ 6014002c prayatenàpi ràmeõa yathàrham abhipåjitaþ 6014003a samudrasya tataþ kruddho ràmo raktàntalocanaþ 6014003c samãpastham uvàcedaü lakùmaõaü ÷ubhalakùmaõam 6014004a pa÷ya tàvad anàryasya påjyamànasya lakùmaõa 6014004c avalepaü samudrasya na dar÷ayati yat svayam 6014005a pra÷ama÷ ca kùamà caiva àrjavaü priyavàdità 6014005c asàmarthyaü phalanty ete nirguõeùu satàü guõàþ 6014006a àtmapra÷aüsinaü duùñaü dhçùñaü viparidhàvakam 6014006c sarvatrotsçùñadaõóaü ca lokaþ satkurute naram 6014007a na sàmnà ÷akyate kãrtir na sàmnà ÷akyate ya÷aþ 6014007c pràptuü lakùmaõa loke 'smi¤ jayo và raõamådhani 6014008a adya madbàõanirbhinnair makarair makaràlayam 6014008c niruddhatoyaü saumitre plavadbhiþ pa÷ya sarvataþ 6014009a mahàbhogàni matsyànàü kariõàü ca karàn iha 6014009c bhogàü÷ ca pa÷ya nàgànàü mayà bhinnàni lakùmaõa 6014010a sa÷aïkha÷uktikà jàlaü samãnamakaraü ÷araiþ 6014010c adya yuddhena mahatà samudraü pari÷oùaye 6014011a kùamayà hi samàyuktaü màm ayaü makaràlayaþ 6014011c asamarthaü vijànàti dhik kùamàm ãdç÷e jane 6014012a càpam ànaya saumitre ÷aràü÷ cà÷ãviùopamàn 6014012c adyàkùobhyam api kruddhaþ kùobhayiùyàmi sàgaram 6014013a velàsu kçtamaryàdaü sahasormisamàkulam 6014013c nirmaryàdaü kariùyàmi sàyakair varuõàlayam 6014014a evam uktvà dhanuùpàõiþ krodhavisphàritekùaõaþ 6014014c babhåva ràmo durdharùo yugàntàgnir iva jvalan 6014015a saüpãóya ca dhanur ghoraü kampayitvà ÷arair jagat 6014015c mumoca vi÷ikhàn ugràn vajràõãva ÷atakratuþ 6014016a te jvalanto mahàvegàs tejasà sàyakottamàþ 6014016c pravi÷anti samudrasya salilaü trastapannagam 6014017a tato vegaþ samudrasya sanakramakaro mahàn 6014017c saübabhåva mahàghoraþ samàrutaravas tadà 6014018a mahormimàlàvitataþ ÷aïkha÷uktisamàkulaþ 6014018c sadhåmaparivçttormiþ sahasàbhån mahodadhiþ 6014019a vyathitàþ pannagà÷ càsan dãptàsyà dãptalocanàþ 6014019c dànavà÷ ca mahàvãryàþ pàtàlatalavàsinaþ 6014020a årmayaþ sindhuràjasya sanakramakaràs tadà 6014020c vindhyamandarasaükà÷àþ samutpetuþ sahasra÷aþ 6014021a àghårõitataraïgaughaþ saübhràntoragaràkùasaþ 6014021c udvartita mahàgràhaþ saüvçttaþ salilà÷ayaþ 6015001a tato madhyàt samudrasya sàgaraþ svayam utthitaþ 6015001c udayan hi mahà÷ailàn meror iva divàkaraþ 6015001e pannagaiþ saha dãptàsyaiþ samudraþ pratyadç÷yata 6015002a snigdhavaidåryasaükà÷o jàmbånadavibhåùitaþ 6015002c raktamàlyàmbaradharaþ padmapatranibhekùaõaþ 6015003a sàgaraþ samatikramya pårvam àmantrya vãryavàn 6015003c abravãt prà¤jalir vàkyaü ràghavaü ÷arapàõinam 6015004a pçthivã vàyur àkà÷am àpo jyoti÷ ca ràghavaþ 6015004c svabhàve saumya tiùñhanti ÷à÷vataü màrgam à÷ritàþ 6015005a tat svabhàvo mamàpy eùa yad agàdho 'ham aplavaþ 6015005c vikàras tu bhaved ràdha etat te pravadàmy aham 6015006a na kàmàn na ca lobhàd và na bhayàt pàrthivàtmaja 6015006c gràhanakràkulajalaü stambhayeyaü kathaü cana 6015007a vidhàsye ràma yenàpi viùahiùye hy ahaü tathà 6015007c gràhà na prahariùyanti yàvat senà tariùyati 6015008a ayaü saumya nalo nàma tanujo vi÷vakarmaõaþ 6015008c pitrà dattavaraþ ÷rãmàn pratimo vi÷vakarmaõaþ 6015009a eùa setuü mahotsàhaþ karotu mayi vànaraþ 6015009c tam ahaü dhàrayiùyàmi tathà hy eùa yathà pità 6015010a evam uktvodadhir naùñaþ samutthàya nalas tataþ 6015010c abravãd vànara÷reùñho vàkyaü ràmaü mahàbalaþ 6015011a ahaü setuü kariùyàmi vistãrõe varuõàlaye 6015011c pituþ sàmarthyam àsthàya tattvam àha mahodadhiþ 6015012a mama màtur varo datto mandare vi÷vakarmaõà 6015012c aurasas tasya putro 'haü sadç÷o vi÷vakarmaõà 6015013a na càpy aham anukto vai prabråyàm àtmano guõàn 6015013c kàmam adyaiva badhnantu setuü vànarapuügavàþ 6015014a tato nisçùñaràmeõa sarvato hariyåthapàþ 6015014c abhipetur mahàraõyaü hçùñàþ ÷atasahasra÷aþ 6015015a te nagàn nagasaükà÷àþ ÷àkhàmçgagaõarùabhàþ 6015015c babha¤jur vànaràs tatra pracakarùu÷ ca sàgaram 6015016a te sàlai÷ cà÷vakarõai÷ ca dhavair vaü÷ai÷ ca vànaràþ 6015016c kuñajair arjunais tàlais tikalais timi÷air api 6015017a bilvakaiþ saptaparõai÷ ca karõikàrai÷ ca puùpitaiþ 6015017c cåtai÷ cà÷okavçkùai÷ ca sàgaraü samapårayan 6015018a samålàü÷ ca vimålàü÷ ca pàdapàn harisattamàþ 6015018c indraketån ivodyamya prajahrur harayas tarån 6015019a prakùipyamàõair acalaiþ sahasà jalam uddhatam 6015019c samutpatitam àkà÷am apàsarpat tatas tataþ 6015020a da÷ayojanavistãrõaü ÷atayojanam àyatam 6015020c nala÷ cakre mahàsetuü madhye nadanadãpateþ 6015021a ÷ilànàü kùipyamàõànàü ÷ailànàü tatra pàtyatàm 6015021c babhåva tumulaþ ÷abdas tadà tasmin mahodadhau 6015022a sa nalena kçtaþ setuþ sàgare makaràlaye 6015022c ÷u÷ubhe subhagaþ ÷rãmàn svàtãpatha ivàmbare 6015023a tato devàþ sagandharvàþ siddhà÷ ca paramarùayaþ 6015024a àplavantaþ plavanta÷ ca garjanta÷ ca plavaügamàþ 6015024c tam acintyam asahyaü ca adbhutaü lomaharùaõam 6015024e dadç÷uþ sarvabhåtàni sàgare setubandhanam 6015025a tàni koñisahasràõi vànaràõàü mahaujasàm 6015025c badhnantaþ sàgare setuü jagmuþ pàraü mahodadheþ 6015026a vi÷àlaþ sukçtaþ ÷rãmàn subhåmiþ susamàhitaþ 6015026c a÷obhata mahàsetuþ sãmanta iva sàgare 6015027a tataþ pare samudrasya gadàpàõir vibhãùaõaþ 6015027c pareùàm abhighatàrtham atiùñhat sacivaiþ saha 6015028a agratas tasya sainyasya ÷rãmàn ràmaþ salakùmaõaþ 6015028c jagàma dhanvã dharmàtmà sugrãveõa samanvitaþ 6015029a anye madhyena gacchanti pàr÷vato 'nye plavaügamàþ 6015029c salile prapatanty anye màrgam anye na lebhire 6015029e ke cid vaihàyasa gatàþ suparõà iva pupluvuþ 6015030a ghoùeõa mahatà ghoùaü sàgarasya samucchritam 6015030c bhãmam antardadhe bhãmà tarantã harivàhinã 6015031a vànaràõàü hi sà tãrõà vàhinã nala setunà 6015031c tãre nivivi÷e ràj¤à bahumålaphalodake 6015032a tad adbhutaü ràghava karma duùkaraü; samãkùya devàþ saha siddhacàraõaiþ 6015032c upetya ràmaü sahità maharùibhiþ; samabhyaùi¤can su÷ubhair jalaiþ pçthak 6015033a jayasva ÷atrån naradeva medinãü; sasàgaràü pàlaya ÷à÷vatãþ samàþ 6015033c itãva ràmaü naradevasatkçtaü; ÷ubhair vacobhir vividhair apåjayan 6016001a sabale sàgaraü tãrõe ràme da÷arathàtmaje 6016001c amàtyau ràvaõaþ ÷rãmàn abravãc chukasàraõau 6016002a samagraü sàgaraü tãrõaü dustaraü vànaraü balam 6016002c abhåtapårvaü ràmeõa sàgare setubandhanam 6016003a sàgare setubandhaü tu na ÷raddadhyàü kathaü cana 6016003c ava÷yaü càpi saükhyeyaü tan mayà vànaraü balam 6016004a bhavantau vànaraü sainyaü pravi÷yànupalakùitau 6016004c parimàõaü ca vãryaü ca ye ca mukhyàþ plavaügamàþ 6016005a mantriõo ye ca ràmasya sugrãvasya ca saümatàþ 6016005c ye pårvam abhivartante ye ca ÷åràþ plavaügamàþ 6016006a sa ca setur yathà baddhaþ sàgare salilàrõave 6016006c nive÷a÷ ca yathà teùàü vànaràõàü mahàtmanàm 6016007a ràmasya vyavasàyaü ca vãryaü praharaõàni ca 6016007c lakùmaõasya ca vãrasya tattvato j¤àtum arhatha 6016008a ka÷ ca senàpatis teùàü vànaràõàü mahaujasàm 6016008c etaj j¤àtvà yathàtattvaü ÷ãghram agantum arhathaþ 6016009a iti pratisamàdiùñau ràkùasau ÷ukasàraõau 6016009c hariråpadharau vãrau praviùñau vànaraü balam 6016010a tatas tad vànaraü sainyam acintyaü lomaharùaõam 6016010c saükhyàtuü nàdhyagacchetàü tadà tau ÷ukasàraõau 6016011a tat sthitaü parvatàgreùu nirdareùu guhàsu ca 6016011c samudrasya ca tãreùu vaneùåpavaneùu ca 6016012a taramàõaü ca tãrõaü ca tartukàmaü ca sarva÷aþ 6016012c niviùñaü nivi÷ac caiva bhãmanàdaü mahàbalam 6016013a tau dadar÷a mahàtejàþ pracchannau ca vibhãùaõaþ 6016013c àcacakùe 'tha ràmàya gçhãtvà ÷ukasàraõau 6016013e laïkàyàþ samanupràptau càrau parapuraüjayau 6016014a tau dçùñvà vyathitau ràmaü nirà÷au jãvite tadà 6016014c kçtà¤jalipuñau bhãtau vacanaü cedam åcatuþ 6016015a àvàm ihàgatau saumya ràvaõaprahitàv ubhau 6016015c parij¤àtuü balaü kçtsnaü tavedaü raghunandana 6016016a tayos tad vacanaü ÷rutvà ràmo da÷arathàtmajaþ 6016016c abravãt prahasan vàkyaü sarvabhåtahite rataþ 6016017a yadi dçùñaü balaü kçtsnaü vayaü và susamãkùitàþ 6016017c yathoktaü và kçtaü kàryaü chandataþ pratigamyatàm 6016018a pravi÷ya nagarãü laïkàü bhavadbhyàü dhanadànujaþ 6016018c vaktavyo rakùasàü ràjà yathoktaü vacanaü mama 6016019a yad balaü ca samà÷ritya sãtàü me hçtavàn asi 6016019c tad dar÷aya yathàkàmaü sasainyaþ sahabàndhavaþ 6016020a ÷vaþkàle nagarãü laïkàü sapràkàràü satoraõàm 6016020c ràkùasaü ca balaü pa÷ya ÷arair vidhvaüsitaü mayà 6016021a ghoraü roùam ahaü mokùye balaü dhàraya ràvaõa 6016021c ÷vaþkàle vajravàn vajraü dànaveùv iva vàsavaþ 6016022a iti pratisamàdiùñau ràkùasau ÷ukasàraõau 6016022c àgamya nagarãü laïkàm abråtàü ràkùasàdhipam 6016023a vibhãùaõagçhãtau tu vadhàrhau ràkùase÷vara 6016023c dçùñvà dharmàtmanà muktau ràmeõàmitatejasà 6016024a ekasthànagatà yatra catvàraþ puruùarùabhàþ 6016024c lokapàlopamàþ ÷åràþ kçtàstrà dçóhavikramàþ 6016025a ràmo dà÷arathiþ ÷rãmà§l lakùmaõa÷ ca vibhãùaõaþ 6016025c sugrãva÷ ca mahàtejà mahendrasamavikramaþ 6016026a ete ÷aktàþ purãü laïkàü sapràkàràü satoraõàm 6016026c utpàñya saükràmayituü sarve tiùñhantu vànaràþ 6016027a yàdç÷aü tasya ràmasya råpaü praharaõàni ca 6016027c vadhiùyati purãü laïkàm ekas tiùñhantu te trayaþ 6016028a ràmalakùmaõaguptà sà sugrãveõa ca vàhinã 6016028c babhåva durdharùatarà sarvair api suràsuraiþ 6016029a prahçùñaråpà dhvajinã vanaukasàü; mahàtmanàü saüprati yoddhum icchatàm 6016029c alaü virodhena ÷amo vidhãyatàü; pradãyatàü dà÷arathàya maithilã 6017001a tad vacaþ pathyam aklãbaü sàraõenàbhibhàùitam 6017001c ni÷amya ràvaõo ràjà pratyabhàùata sàraõam 6017002a yadi màm abhiyu¤jãran devagandharvadànavàþ 6017002c naiva sãtàü pradàsyàmi sarvalokabhayàd api 6017003a tvaü tu saumya paritrasto haribhir nirjito bhç÷am 6017003c pratipradànam adyaiva sãtàyàþ sàdhu manyase 6017003e ko hi nàma sapatno màü samare jetum arhati 6017004a ity uktvà paruùaü vàkyaü ràvaõo ràkùasàdhipaþ 6017004c àruroha tataþ ÷rãmàn pràsàdaü himapàõóuram 6017004e bahutàlasamutsedhaü ràvaõo 'tha didçkùayà 6017005a tàbhyàü caràbhyàü sahito ràvaõaþ krodhamårchitaþ 6017005c pa÷yamànaþ samudraü ca parvatàü÷ ca vanàni ca 6017005e dadar÷a pçthivãde÷aü susaüpårõaü plavaügamaiþ 6017006a tad apàram asaükhyeyaü vànaràõàü mahad balam 6017006c àlokya ràvaõo ràjà paripapraccha sàraõam 6017007a eùàü vànaramukhyànàü ke ÷åràþ ke mahàbalàþ 6017007c ke pårvam abhivartante mahotsàhàþ samantataþ 6017008a keùàü ÷çõoti sugrãvaþ ke và yåthapayåthapàþ 6017008c sàraõàcakùva me sarvaü ke pradhànàþ plavaügamàþ 6017009a sàraõo ràkùasendrasya vacanaü paripçcchataþ 6017009c àcacakùe 'tha mukhyaj¤o mukhyàüs tàüs tu vanaukasaþ 6017010a eùa yo 'bhimukho laïkàü nardaüs tiùñhati vànaraþ 6017010c yåthapànàü sahasràõàü ÷atena parivàritaþ 6017011a yasya ghoùeõa mahatà sapràkàrà satoraõà 6017011c laïkà pravepate sarvà sa÷ailavanakànanà 6017012a sarva÷àkhàmçgendrasya sugrãvasya mahàtmanaþ 6017012c balàgre tiùñhate vãro nãlo nàmaiùa yåthapaþ 6017013a bàhå pragçhya yaþ padbhyàü mahãü gacchati vãryavàn 6017013c laïkàm abhimukhaþ kopàd abhãkùõaü ca vijçmbhate 6017014a giri÷çïgapratãkà÷aþ padmaki¤jalkasaünibhaþ 6017014c sphoñayaty abhisaürabdho làïgålaü ca punaþ punaþ 6017015a yasya làïgåla÷abdena svanantãva di÷o da÷a 6017015c eùa vànararàjena surgrãveõàbhiùecitaþ 6017015e yauvaràjye 'ïgado nàma tvàm àhvayati saüyuge 6017016a ye tu viùñabhya gàtràõi kùveóayanti nadanti ca 6017016c utthàya ca vijçmbhante krodhena haripuügavàþ 6017017a ete duùprasahà ghorà÷ caõóà÷ caõóaparàkramàþ 6017017c aùñau ÷atasahasràõi da÷akoñi÷atàni ca 6017018a ya enam anugacchanti vãrà÷ candanavàsinaþ 6017018c eùa à÷aüsate laïkàü svenànãkena marditum 6017019a ÷veto rajatasaükà÷aþ sabalo bhãmavikramaþ 6017019c buddhimàn vànaraþ ÷åras triùu lokeùu vi÷rutaþ 6017020a tårõaü sugrãvam àgamya punar gacchati vànaraþ 6017020c vibhajan vànarãü senàm anãkàni praharùayan 6017021a yaþ purà gomatãtãre ramyaü paryeti parvatam 6017021c nàmnà saükocano nàma nànànagayuto giriþ 6017022a tatra ràjyaü pra÷àsty eùa kumudo nàma yåthapaþ 6017022c yo 'sau ÷atasahasràõàü sahasraü parikarùati 6017023a yasya vàlà bahuvyàmà dãrghalàïgålam à÷ritàþ 6017023c tàmràþ pãtàþ sitàþ ÷vetàþ prakãrõà ghorakarmaõaþ 6017024a adãno roùaõa÷ caõóaþ saügràmam abhikàïkùati 6017024c eùaivà÷aüsate laïkàü svenànãkena marditum 6017025a yas tv eùa siühasaükà÷aþ kapilo dãrghakesaraþ 6017025c nibhçtaþ prekùate laïkàü didhakùann iva cakùuùà 6017026a vindhyaü kçùõagiriü sahyaü parvataü ca sudar÷anam 6017026c ràjan satatam adhyàste rambho nàmaiùa yåthapaþ 6017027a ÷ataü ÷atasahasràõàü triü÷ac ca hariyåthapàþ 6017027c parivàryànugacchanti laïkàü marditum ojasà 6017028a yas tu karõau vivçõute jçmbhate ca punaþ punaþ 6017028c na ca saüvijate mçtyor na ca yåthàd vidhàvati 6017029a mahàbalo vãtabhayo ramyaü sàlveya parvatam 6017029c ràjan satatam adhyàste ÷arabho nàma yåthapaþ 6017030a etasya balinaþ sarve vihàrà nàma yåthapàþ 6017030c ràja¤ ÷atasahasràõi catvàriü÷at tathaiva ca 6017031a yas tu megha ivàkà÷aü mahàn àvçtya tiùñhati 6017031c madhye vànaravãràõàü suràõàm iva vàsavaþ 6017032a bherãõàm iva saünàdo yasyaiùa ÷råyate mahàn 6017032c ghoraþ ÷àkhàmçgendràõàü saügràmam abhikàïkùatàm 6017033a eùa parvatam adhyàste pàriyàtram anuttamam 6017033c yuddhe duùprasaho nityaü panaso nàma yåthapaþ 6017034a enaü ÷atasahasràõàü ÷atàrdhaü paryupàsate 6017034c yåthapà yåthapa÷reùñhaü yeùàü yåthàni bhàga÷aþ 6017035a yas tu bhãmàü pravalgantãü camåü tiùñhati ÷obhayan 6017035c sthitàü tãre samudrasya dvitãya iva sàgaraþ 6017036a eùa dardarasaükà÷o vinato nàma yåthapaþ 6017036c pibaü÷ carati parõà÷àü nadãnàm uttamàü nadãm 6017037a ùaùñiþ ÷atasahasràõi balam asya plavaügamàþ 6017037c tvàm àhvayati yuddhàya krathano nàma yåthapaþ 6017038a yas tu gairikavarõàbhaü vapuþ puùyati vànaraþ 6017038c gavayo nàma tejasvã tvàü krodhàd abhivartate 6017039a enaü ÷atasahasràõi saptatiþ paryupàsate 6017039c eùa à÷aüsate laïkàü svenànãkena marditum 6017040a ete duùprasahà ghorà balinaþ kàmaråpiõaþ 6017040c yåthapà yåthapa÷reùñhà yeùàü saükhyà na vidyate 6018001a tàüs tu te 'haü pravakùyàmi prekùamàõasya yåthapàn 6018001c ràghavàrthe paràkràntà ye na rakùanti jãvitam 6018002a snigdhà yasya bahu÷yàmà bàlà làïgålam à÷ritàþ 6018002c tàmràþ pãtàþ sitàþ ÷vetàþ prakãrõà ghorakarmaõaþ 6018003a pragçhãtàþ prakà÷ante såryasyeva marãcayaþ 6018003c pçthivyàü cànukçùyante haro nàmaiùa yåthapaþ 6018004a yaü pçùñhato 'nugacchanti ÷ata÷o 'tha sahasra÷aþ 6018004c drumàn udyamya sahità laïkàrohaõatatparàþ 6018005a eùa koñãsahasreõa vànaràõàü mahaujasàm 6018005c àkàïkùate tvàü saügràme jetuü parapuraüjaya 6018006a nãlàn iva mahàmeghàüs tiùñhato yàüs tu pa÷yasi 6018006c asitठjanasaükà÷àn yuddhe satyaparàkramàn 6018007a nakhadaüùñràyudhàn vãràüs tãkùõakopàn bhayàvahàn 6018007c asaükhyeyàn anirde÷yàn paraü pàram ivodadheþ 6018008a parvateùu ca ye ke cid viùameùu nadãùu ca 6018008c ete tvàm abhivartante ràjann çùkàþ sudàruõàþ 6018009a eùàü madhye sthito ràjan bhãmàkùo bhãmadar÷anaþ 6018009c parjanya iva jãmåtaiþ samantàt parivàritaþ 6018010a çkùavantaü giri÷reùñham adhyàste narmadàü piban 6018010c sarvarkùàõàm adhipatir dhåmro nàmaiùa yåthapaþ 6018011a yavãyàn asya tu bhràtà pa÷yainaü parvatopamam 6018011c bhràtrà samàno råpeõa vi÷iùñas tu paràkrame 6018012a sa eùa jàmbavàn nàma mahàyåthapayåthapaþ 6018012c pra÷ànto guruvartã ca saüprahàreùv amarùaõaþ 6018013a etena sàhyaü sumahat kçtaü ÷akrasya dhãmatà 6018013c devàsure jàmbavatà labdhà÷ ca bahavo varàþ 6018014a àruhya parvatàgrebhyo mahàbhravipulàþ ÷ilàþ 6018014c mu¤canti vipulàkàrà na mçtyor udvijanti ca 6018015a ràkùasànàü ca sadç÷àþ pi÷àcànàü ca roma÷àþ 6018015c etasya sainye bahavo vicaranty agnitejasaþ 6018016a yaü tv enam abhisaürabdhaü plavamànam iva sthitam 6018016c prekùante vànaràþ sarve sthitaü yåthapayåthapam 6018017a eùa ràjan sahasràkùaü paryupàste harã÷varaþ 6018017c balena balasaüpanno rambho nàmaiùa yåthapaþ 6018018a yaþ sthitaü yojane ÷ailaü gacchan pàr÷vena sevate 6018018c årdhvaü tathaiva kàyena gataþ pràpnoti yojanam 6018019a yasmàn na paramaü råpaü catuùpàdeùu vidyate 6018019c ÷rutaþ saünàdano nàma vànaràõàü pitàmahaþ 6018020a yena yuddhaü tadà dattaü raõe ÷akrasya dhãmatà 6018020c paràjaya÷ ca na pràptaþ so 'yaü yåthapayåthapaþ 6018020e yasya vikramamàõasya ÷akrasyeva paràkramaþ 6018021a eùa gandharvakanyàyàm utpannaþ kçùõavartmanà 6018021c purà devàsure yuddhe sàhyàrthaü tridivaukasàm 6018022a yasya vai÷ravaõo ràjà jambåm upaniùevate 6018022c yo ràjà parvatendràõàü bahukiünarasevinàm 6018023a vihàrasukhado nityaü bhràtus te ràkùasàdhipa 6018023c tatraiùa vasati ÷rãmàn balavàn vànararùabhaþ 6018023e yuddheùv akatthano nityaü krathano nàma yåthapaþ 6018024a vçtaþ koñisahasreõa harãõàü samupasthitaþ 6018024c eùaivà÷aüsate laïkàü svenànãkena marditum 6018025a yo gaïgàm anu paryeti tràsayan hastiyåthapàn 6018025c hastinàü vànaràõàü ca pårvavairam anusmaran 6018026a eùa yåthapatir netà gacchan giriguhà÷ayaþ 6018026c harãõàü vàhinã mukhyo nadãü haimavatãm anu 6018027a u÷ãra bãjam à÷ritya parvataü mandaropamam 6018027c ramate vànara÷reùñho divi ÷akra iva svayam 6018028a enaü ÷atasahasràõàü sahasram abhivartate 6018028c eùa durmarùaõo ràjan pramàthã nàma yåthapaþ 6018029a vàtenevoddhataü meghaü yam enam anupa÷yasi 6018029c vivartamànaü bahu÷o yatraitad bahulaü rajaþ 6018030a ete 'sitamukhà ghorà golàïgålà mahàbalàþ 6018030c ÷ataü ÷atasahasràõi dçùñvà vai setubandhanam 6018031a golàïgålaü mahàvegaü gavàkùaü nàma yåthapam 6018031c parivàryàbhivartante laïkàü marditum ojasà 6018032a bhramaràcarità yatra sarvakàmaphaladrumàþ 6018032c yaü såryatulyavarõàbham anuparyeti parvatam 6018033a yasya bhàsà sadà bhànti tadvarõà mçgapakùiõaþ 6018033c yasya prasthaü mahàtmàno na tyajanti maharùayaþ 6018034a tatraiùa ramate ràjan ramye kà¤canaparvate 6018034c mukhyo vànaramukhyànàü kesarã nàma yåthapaþ 6018035a ùaùñir girisahasràõàü ramyàþ kà¤canaparvatàþ 6018035c teùàü madhye girivaras tvam ivànagha rakùasàm 6018036a tatraite kapilàþ ÷vetàs tàmràsyà madhupiïgalàþ 6018036c nivasanty uttamagirau tãkùõadaüùñrànakhàyudhàþ 6018037a siüha iva caturdaüùñrà vyàghrà iva duràsadàþ 6018037c sarve vai÷vanarasamà jvalità÷ãviùopamàþ 6018038a sudãrghà¤citalàïgålà mattamàtaügasaünibhàþ 6018038c mahàparvatasaükà÷à mahàjãmåtanisvanàþ 6018039a eùa caiùàm adhipatir madhye tiùñhati vãryavàn 6018039c nàmnà pçthivyàü vikhyàto ràja¤ ÷atabalãti yaþ 6018039e eùaivà÷aüsate laïkàü svenànãkena marditum 6018040a gajo gavàkùo gavayo nalo nãla÷ ca vànaraþ 6018040c ekaika eva yåthànàü koñibhir da÷abhir vçtaþ 6018041a tathànye vànara÷reùñhà vindhyaparvatavàsinaþ 6018041c na ÷akyante bahutvàt tu saükhyàtuü laghuvikramàþ 6018042a sarve mahàràja mahàprabhàvàþ; sarve mahà÷ailanikà÷akàyàþ 6018042c sarve samarthàþ pçthivãü kùaõena; kartuü pravidhvastavikãrõa÷ailàm 6019001a sàraõasya vacaþ ÷rutvà ràvaõaü ràkùasàdhipam 6019001c balam àlokayan sarvaü ÷uko vàkyam athàbravãt 6019002a sthitàn pa÷yasi yàn etàn mattàn iva mahàdvipàn 6019002c nyagrodhàn iva gàïgeyàn sàlàn haimavatãn iva 6019003a ete duùprasahà ràjan balinaþ kàmaråpiõaþ 6019003c daityadànavasaükà÷à yuddhe devaparàkramàþ 6019004a eùàü koñisahasràõi nava pa¤caca sapta ca 6019004c tathà ÷aïkhasahasràõi tathà vçnda÷atàni ca 6019005a ete sugrãvasacivàþ kiùkindhànilayàþ sadà 6019005c harayo devagandharvair utpannàþ kàmaråpiõaþ 6019006a yau tau pa÷yasi tiùñhantau kumàrau devaråpiõau 6019006c mainda÷ ca dvivida÷ cobhau tàbhyàü nàsti samo yudhi 6019007a brahmaõà samanuj¤àtàv amçtaprà÷inàv ubhau 6019007c à÷aüsete yudhà laïkàm etau marditum ojasà 6019008a yàv etàv etayoþ pàr÷ve sthitau parvatasaünibhau 6019008c sumukho vimukha÷ caiva mçtyuputrau pituþ samau 6019009a yaü tu pa÷yasi tiùñhantaü prabhinnam iva ku¤jaram 6019009c yo balàt kùobhayet kruddhaþ samudram api vànaraþ 6019010a eùo 'bhigantà laïkàyà vaidehyàs tava ca prabho 6019010c enaü pa÷ya purà dçùñaü vànaraü punar àgatam 6019011a jyeùñhaþ kesariõaþ putro vàtàtmaja iti ÷rutaþ 6019011c hanåmàn iti vikhyàto laïghito yena sàgaraþ 6019012a kàmaråpã hari÷reùñho balaråpasamanvitaþ 6019012c anivàryagati÷ caiva yathà satatagaþ prabhuþ 6019013a udyantaü bhàskaraü dçùñvà bàlaþ kila pipàsitaþ 6019013c triyojanasahasraü tu adhvànam avatãrya hi 6019014a àdityam àhariùyàmi na me kùut pratiyàsyati 6019014c iti saücintya manasà puraiùa baladarpitaþ 6019015a anàdhçùyatamaü devam api devarùidànavaiþ 6019015c anàsàdyaiva patito bhàskarodayane girau 6019016a patitasya kaper asya hanur ekà ÷ilàtale 6019016c kiü cid bhinnà dçóhahanor hanåmàn eùa tena vai 6019017a satyam àgamayogena mamaiùa vidito hariþ 6019017c nàsya ÷akyaü balaü råpaü prabhàvo vànubhàùitum 6019018a eùa à÷aüsate laïkàm eko marditum ojasà 6019018c ya÷ caiùo 'nantaraþ ÷åraþ ÷yàmaþ padmanibhekùaõaþ 6019019a ikùvàkåõàm atiratho loke vikhyàta pauruùaþ 6019019c yasmin na calate dharmo yo dharmaü nàtivartate 6019020a yo bràhmam astraü vedàü÷ ca veda vedavidàü varaþ 6019020c yo bhindyàd gaganaü bàõaiþ parvatàü÷ càpi dàrayet 6019021a yasya mçtyor iva krodhaþ ÷akrasyeva paràkramaþ 6019021c sa eùa ràmas tvàü yoddhuü ràjan samabhivartate 6019022a ya÷ caiùa dakùiõe pàr÷ve ÷uddhajàmbånadaprabhaþ 6019022c vi÷àlavakùàs tàmràkùo nãlaku¤citamårdhajaþ 6019023a eùo 'sya lakùmaõo nàma bhràtà pràõasamaþ priyaþ 6019023c naye yuddhe ca ku÷alaþ sarva÷àstravi÷àradaþ 6019024a amarùã durjayo jetà vikrànto buddhimàn balã 6019024c ràmasya dakùiõo bàhur nityaü pràõo bahi÷caraþ 6019025a na hy eùa ràghavasyàrthe jãvitaü parirakùati 6019025c eùaivà÷aüsate yuddhe nihantuü sarvaràkùasàn 6019026a yas tu savyam asau pakùaü ràmasyà÷ritya tiùñhati 6019026c rakùogaõaparikùipto ràjà hy eùa vibhãùaõaþ 6019027a ÷rãmatà ràjaràjena laïkàyàm abhiùecitaþ 6019027c tvàm eva pratisaürabdho yuddhàyaiùo 'bhivartate 6019028a yaü tu pa÷yasi tiùñhantaü madhye girim ivàcalam 6019028c sarva÷àkhàmçgendràõàü bhartàram aparàjitam 6019029a tejasà ya÷asà buddhyà j¤ànenàbhijanena ca 6019029c yaþ kapãn ati babhràja himavàn iva parvatàn 6019030a kiùkindhàü yaþ samadhyàste guhàü sagahanadrumàm 6019030c durgàü parvatadurgasthàü pradhànaiþ saha yåthapaiþ 6019031a yasyaiùà kà¤canã màlà ÷obhate ÷atapuùkarà 6019031c kàntà devamanuùyàõàü yasyàü lakùmãþ pratiùñhità 6019032a etàü ca màlàü tàràü ca kapiràjyaü ca ÷à÷vatam 6019032c sugrãvo vàlinaü hatvà ràmeõa pratipàditaþ 6019033a evaü koñisahasreõa ÷aïkånàü ca ÷atena ca 6019033c sugrãvo vànarendras tvàü yuddhàrtham abhivartate 6019034a imàü mahàràjasamãkùya vàhinãm; upasthitàü prajvalitagrahopamàm 6019034c tataþ prayatnaþ paramo vidhãyatàü; yathà jayaþ syàn na paraiþ paràjayaþ 6020001a ÷ukena tu samàkhyàtàüs tàn dçùñvà hariyåthapàn 6020001c samãpasthaü ca ràmasya bhràtaraü svaü vibhãùaõam 6020002a lakùmaõaü ca mahàvãryaü bhujaü ràmasya dakùiõam 6020002c sarvavànararàjaü ca sugrãvaü bhãmavikramam 6020003a kiü cid àvignahçdayo jàtakrodha÷ ca ràvaõaþ 6020003c bhartsayàm àsa tau vãrau kathànte ÷ukasàraõau 6020004a adhomukhau tau praõatàv abravãc chukasàraõau 6020004c roùagadgadayà vàcà saürabdhaþ paruùaü vacaþ 6020005a na tàvat sadç÷aü nàma sacivair upajãvibhiþ 6020005c vipriyaü nçpater vaktuü nigrahapragrahe vibhoþ 6020006a ripåõàü pratikålànàü yuddhàrtham abhivartatàm 6020006c ubhàbhyàü sadç÷aü nàma vaktum aprastave stavam 6020007a àcàryà guravo vçddhà vçthà vàü paryupàsitàþ 6020007c sàraü yad ràja÷àstràõàm anujãvyaü na gçhyate 6020008a gçhãto và na vij¤àto bhàro j¤ànasya vochyate 6020008c ãdç÷aiþ sacivair yukto mårkhair diùñyà dharàmy aham 6020009a kiü nu mçtyor bhayaü nàsti màü vaktuü paruùaü vacaþ 6020009c yasya me ÷àsato jihvà prayacchati ÷ubhà÷ubham 6020010a apy eva dahanaü spçùñvà vane tiùñhanti pàdapàþ 6020010c ràjadoùaparàmçùñàs tiùñhante nàparàdhinaþ 6020011a hanyàm aham imau pàpau ÷atrupakùapra÷aüsakau 6020011c yadi pårvopakàrair me na krodho mçdutàü vrajet 6020012a apadhvaüsata gacchadhvaü saünikarùàd ito mama 6020012c na hi vàü hantum icchàmi smarann upakçtàni vàm 6020012e hatàv eva kçtaghnau tau mayi snehaparàïmukhau 6020013a evam uktau tu savrãóau tàv ubhau ÷ukasàraõau 6020013c ràvaõaü jaya÷abdena pratinandyàbhiniþsçtau 6020014a abravãt sa da÷agrãvaþ samãpasthaü mahodaram 6020014c upasthàpaya ÷ãghraü me càràn nãtivi÷àradàn 6020015a tata÷ caràþ saütvaritàþ pràptàþ pàrthiva÷àsanàt 6020015c upasthitàþ prà¤jalayo vardhayitvà jayà÷iùà 6020016a tàn abravãt tato vàkyaü ràvaõo ràkùasàdhipaþ 6020016c càràn pratyayikठ÷åràn bhaktàn vigatasàdhvasàn 6020017a ito gacchata ràmasya vyavasàyaü parãkùatha 6020017c mantreùv abhyantarà ye 'sya prãtyà tena samàgatàþ 6020018a kathaü svapiti jàgarti kim anyac ca kariùyati 6020018c vij¤àya nipuõaü sarvam àgantavyam a÷eùataþ 6020019a càreõa viditaþ ÷atruþ paõóitair vasudhàdhipaiþ 6020019c yuddhe svalpena yatnena samàsàdya nirasyate 6020020a càràs tu te tathety uktvà prahçùñà ràkùase÷varam 6020020c kçtvà pradakùiõaü jagmur yatra ràmaþ salakùmaõaþ 6020021a te suvelasya ÷ailasya samãpe ràmalakùmaõau 6020021c pracchannà dadç÷ur gatvà sasugrãvavibhãùaõau 6020022a te tu dharmàtmanà dçùñà ràkùasendreõa ràkùasàþ 6020022c vibhãùaõena tatrasthà nigçhãtà yadçcchayà 6020023a vànarair arditàs te tu vikràntair laghuvikramaiþ 6020023c punar laïkàm anupràptàþ ÷vasanto naùñacetasaþ 6020024a tato da÷agrãvam upasthitàs te; càrà bahirnityacarà ni÷àcaràþ 6020024c gireþ suvelasya samãpavàsinaü; nyavedayan bhãmabalaü mahàbalàþ 6021001a tatas tam akùobhya balaü laïkàdhipataye caràþ 6021001c suvele ràghavaü ÷aile niviùñaü pratyavedayan 6021002a càràõàü ràvaõaþ ÷rutvà pràptaü ràmaü mahàbalam 6021002c jàtodvego 'bhavat kiü cic chàrdålaü vàkyam abravãt 6021003a ayathàvac ca te varõo dãna÷ càsi ni÷àcara 6021003c nàsi kaccid amitràõàü kruddhànàü va÷am àgataþ 6021004a iti tenànu÷iùñas tu vàcaü mandam udãrayat 6021004c tadà ràkùasa÷àrdålaü ÷àrdålo bhayavihvalaþ 6021005a na te càrayituü ÷akyà ràjan vànarapuügavàþ 6021005c vikràntà balavanta÷ ca ràghaveõa ca rakùitàþ 6021006a nàpi saübhàùituü ÷akyàþ saüpra÷no 'tra na labhyate 6021006c sarvato rakùyate panthà vànaraiþ parvatopamaiþ 6021007a praviùñamàtre j¤àto 'haü bale tasminn acàrite 6021007c balàd gçhãto bahubhir bahudhàsmi vidàritaþ 6021008a jànubhir muùñibhir dantais talai÷ càbhihato bhç÷am 6021008c pariõãto 'smi haribhir balavadbhir amarùaõaiþ 6021009a pariõãya ca sarvatra nãto 'haü ràmasaüsadam 6021009c rudhiràdigdhasarvàïgo vihvala÷ calitendriyaþ 6021010a haribhir vadhyamàna÷ ca yàcamànaþ kçtà¤jaliþ 6021010c ràghaveõa paritràto jãvàmi ha yadçcchayà 6021011a eùa ÷ailaiþ ÷ilàbhi÷ ca pårayitvà mahàrõavam 6021011c dvàram à÷ritya laïkàyà ràmas tiùñhati sàyudhaþ 6021012a garuóavyåham àsthàya sarvato haribhir vçtaþ 6021012c màü visçjya mahàtejà laïkàm evàbhivartate 6021013a purà pràkàram àyàti kùipram ekataraü kuru 6021013c sãtàü càsmai prayacchà÷u suyuddhaü và pradãyatàm 6021014a manasà saütatàpàtha tac chrutvà ràkùasàdhipaþ 6021014c ÷àrdålasya mahad vàkyam athovàca sa ràvaõaþ 6021015a yadi màü pratiyudhyeran devagandharvadànavàþ 6021015c naiva sãtàü pradàsyàmi sarvalokabhayàd api 6021016a evam uktvà mahàtejà ràvaõaþ punar abravãt 6021016c càrità bhavatà senà ke 'tra ÷åràþ plavaügamàþ 6021017a kãdç÷àþ kiüprabhàvà÷ ca vànarà ye duràsadàþ 6021017c kasya putrà÷ ca pautrà÷ ca tattvam àkhyàhi ràkùasa 6021018a tatr atra pratipatsyàmi j¤àtvà teùàü balàbalam 6021018c ava÷yaü balasaükhyànaü kartavyaü yuddham icchatà 6021019a athaivam uktaþ ÷àrdålo ràvaõenottama÷ caraþ 6021019c idaü vacanam àrebhe vaktuü ràvaõasaünidhau 6021020a atharkùarajasaþ putro yudhi ràjan sudurjayaþ 6021020c gadgadasyàtha putro 'tra jàmbavàn iti vi÷rutaþ 6021021a gadgadasyaiva putro 'nyo guruputraþ ÷atakratoþ 6021021c kadanaü yasya putreõa kçtam ekena rakùasàm 6021022a suùeõa÷ càpi dharmàtmà putro dharmasya vãryavàn 6021022c saumyaþ somàtmaja÷ càtra ràjan dadhimukhaþ kapiþ 6021023a sumukho durmukha÷ càtra vegadar÷ã ca vànaraþ 6021023c mçtyur vànararåpeõa nånaü sçùñaþ svayambhuvà 6021024a putro hutavahasyàtha nãlaþ senàpatiþ svayam 6021024c anilasya ca putro 'tra hanåmàn iti vi÷rutaþ 6021025a naptà ÷akrasya durdharùo balavàn aïgado yuvà 6021025c mainda÷ ca dvivida÷ cobhau balinàv a÷visaübhavau 6021026a putrà vaivasvatasyàtra pa¤cakàlàntakopamàþ 6021026c gajo gavàkùo gavayaþ ÷arabho gandhamàdanaþ 6021027a ÷veto jyotirmukha÷ càtra bhàskarasyàtmasaübhavau 6021027c varuõasya ca putro 'tha hemakåñaþ plavaügamaþ 6021028a vi÷vakarmasuto vãro nalaþ plavagasattamaþ 6021028c vikrànto vegavàn atra vasuputraþ sudurdharaþ 6021029a da÷avànarakoñya÷ ca ÷åràõàü yuddhakàïkùiõàm 6021029c ÷rãmatàü devaputràõàü ÷eùàn nàkhyàtum utsahe 6021030a putro da÷arathasyaiùa siühasaühanano yuvà 6021030c dåùaõo nihato yena khara÷ ca tri÷iràs tathà 6021031a nàsti ràmasya sadç÷o vikrame bhuvi ka÷ cana 6021031c viràdho nihato yena kabandha÷ càntakopamaþ 6021032a vaktuü na ÷akto ràmasya naraþ ka÷ cid guõàn kùitau 6021032c janasthànagatà yena tàvanto ràkùasà hatàþ 6021033a lakùmaõa÷ càtra dharmàtmà màtaügànàm ivarùabhaþ 6021033c yasya bàõapathaü pràpya na jãved api vàsavaþ 6021034a ràkùasànàü variùñha÷ ca tava bhràtà vibhãùaõaþ 6021034c parigçhya purãü laïkàü ràghavasya hite rataþ 6021035a iti sarvaü samàkhyàtaü tavedaü vànaraü balam 6021035c suvele 'dhiùñhitaü ÷aile ÷eùakàrye bhavàn gatiþ 6022001a tatas tam akùobhyabalaü laïkàyàü nçpate÷ caraþ 6022001c suvele ràghavaü ÷aile niviùñaü pratyavedayan 6022002a càràõàü ràvaõaþ ÷rutvà pràptaü ràmaü mahàbalam 6022002c jàtodvego 'bhavat kiü cit sacivàü÷ cedam abravãt 6022003a mantriõaþ ÷ãghram àyàntu sarve vai susamàhitàþ 6022003c ayaü no mantrakàlo hi saüpràpta iva ràkùasàþ 6022004a tasya tac chàsanaü ÷rutvà mantriõo 'bhyàgaman drutam 6022004c tataþ saümantrayàm àsa sacivai ràkùasaiþ saha 6022005a mantrayitvà sa durdharùaþ kùamaü yat samanantaram 6022005c visarjayitvà sacivàn pravive÷a svam àlayam 6022006a tato ràkùasam àhåya vidyujjihvaü mahàbalam 6022006c màyàvidaü mahàmàyaþ pràvi÷ad yatra maithilã 6022007a vidyujjihvaü ca màyàj¤am abravãd ràkùasàdhipaþ 6022007c mohayiùyàmahe sãtàü màyayà janakàtmajàm 6022008a ÷iro màyàmayaü gçhya ràghavasya ni÷àcara 6022008c màü tvaü samupatiùñhasva mahac ca sa÷araü dhanuþ 6022009a evam uktas tathety àha vidyujjihvo ni÷àcaraþ 6022009c tasya tuùño 'bhavad ràjà pradadau ca vibhåùaõam 6022010a a÷okavanikàyàü tu pravive÷a mahàbalaþ 6022010c tato dãnàm adainyàrhàü dadar÷a dhanadànujaþ 6022010e adhomukhãü ÷okaparàm upaviùñàü mahãtale 6022011a bhartàram eva dhyàyantãm a÷okavanikàü gatàm 6022011c upàsyamànàü ghoràbhã ràkùasãbhir adårataþ 6022012a upasçtya tataþ sãtàü praharùan nàma kãrtayan 6022012c idaü ca vacanaü dhçùñam uvàca janakàtmajàm 6022013a sàntvyamànà mayà bhadre yam upà÷ritya valgase 6022013c khara hantà sa te bhartà ràghavaþ samare hataþ 6022014a chinnaü te sarvato målaü darpas te nihato mayà 6022014c vyasanenàtmanaþ sãte mama bhàryà bhaviùyasi 6022015a alpapuõye nivçttàrthe måóhe paõóitamànini 6022015c ÷çõu bhartçbadhaü sãte ghoraü vçtravadhaü yathà 6022016a samàyàtaþ samudràntaü màü hantuü kila ràghavaþ 6022016c vànarendrapraõãtena balena mahatà vçtaþ 6022017a saüniviùñaþ samudrasya tãram àsàdya dakùiõam 6022017c balena mahatà ràmo vrajaty astaü divàkare 6022018a athàdhvani pari÷ràntam ardharàtre sthitaü balam 6022018c sukhasuptaü samàsàdya càritaü prathamaü caraiþ 6022019a tat prahastapraõãtena balena mahatà mama 6022019c balam asya hataü ràtrau yatra ràmaþ sulakùmaõaþ 6022020a paññasàn parighàn khaógàü÷ cakràn daõóàn mahàyasàn 6022020c bàõajàlàni ÷ålàni bhàsvaràn kåñamudgaràn 6022021a yaùñã÷ ca tomaràn pràsaü÷ cakràõi musalàni ca 6022021c udyamyodyamya rakùobhir vànareùu nipàtitàþ 6022022a atha suptasya ràmasya prahastena pramàthinà 6022022c asaktaü kçtahastena ÷ira÷ chinnaü mahàsinà 6022023a vibhãùaõaþ samutpatya nigçhãto yadçcchayà 6022023c di÷aþ pravràjitaþ sarvair lakùmaõaþ plavagaiþ saha 6022024a sugrãvo grãvayà ÷ete bhagnayà plavagàdhipaþ 6022024c nirastahanukaþ ÷ete hanåmàn ràkùasair hataþ 6022025a jàmbavàn atha jànubhyàm utpatan nihato yudhi 6022025c paññasair bahubhi÷ chinno nikçttaþ pàdapo yathà 6022026a mainda÷ ca dvivida÷ cobhau nihatau vànararùabhau 6022026c niþ÷vasantau rudantau ca rudhireõa samukùitau 6022027a asinàbhyàhata÷ chinno madhye ripuniùådanaþ 6022027c abhiùñanati medinyàü panasaþ panaso yathà 6022028a nàràcair bahubhi÷ chinnaþ ÷ete daryàü darãmukhaþ 6022028c kumudas tu mahàtejà niùkåjan sàyakair hataþ 6022029a aïgado bahubhi÷ chinnaþ ÷arair àsàdya ràkùasaiþ 6022029c pàtito rudhirodgàrã kùitau nipatito 'ïgadaþ 6022030a harayo mathità nàgai rathajàlais tathàpare 6022030c ÷àyità mçditàs tatra vàyuvegair ivàmbudàþ 6022031a pradrutà÷ ca pare trastà hanyamànà jaghanyataþ 6022031c abhidrutàs tu rakùobhiþ siühair iva mahàdvipàþ 6022032a sàgare patitàþ ke cit ke cid gaganam à÷ritàþ 6022032c çkùà vçkùàn upàråóhà vànarais tu vimi÷ritàþ 6022033a sàgarasya ca tãreùu ÷aileùu ca vaneùu ca 6022033c piïgàkùàs te viråpàkùair bahubhir bahavo hatàþ 6022034a evaü tava hato bhartà sasainyo mama senayà 6022034c kùatajàrdraü rajodhvastam idaü càsyàhçtaü ÷iraþ 6022035a tataþ paramadurdharùo ràvaõo ràkùase÷varaþ 6022035c sãtàyàm upa÷çõvantyàü ràkùasãm idam abravãt 6022036a ràkùasaü krårakarmàõaü vidyujjihvaü tvam ànaya 6022036c yena tad ràghava÷iraþ saügràmàt svayam àhçtam 6022037a vidyujjihvas tato gçhya ÷iras tat sa÷aràsanam 6022037c praõàmaü ÷irasà kçtvà ràvaõasyàgrataþ sthitaþ 6022038a tam abravãt tato ràjà ràvaõo ràkùasaü sthitam 6022038c vidyujjihvaü mahàjihvaü samãpaparivartinam 6022039a agrataþ kuru sãtàyàþ ÷ãghraü dà÷aratheþ ÷iraþ 6022039c avasthàü pa÷cimàü bhartuþ kçpaõà sàdhu pa÷yatu 6022040a evam uktaü tu tad rakùaþ ÷iras tat priyadar÷anam 6022040c upanikùipya sãtàyàþ kùipram antaradhãyata 6022041a ràvaõa÷ càpi cikùepa bhàsvaraü kàrmukaü mahat 6022041c triùu lokeùu vikhyàtaü sãtàm idam uvàca ha 6022042a idaü tat tava ràmasya kàrmukaü jyàsamanvitam 6022042c iha prahastenànãtaü hatvà taü ni÷i mànuùam 6022043a sa vidyujjihvena sahaiva tac chiro; dhanu÷ ca bhåmau vinikãrya ràvaõaþ 6022043c videharàjasya sutàü ya÷asvinãü; tato 'bravãt tàü bhava me va÷ànugà 6023001a sà sãtà tac chiro dçùñvà tac ca kàrmukam uttamam 6023001c sugrãvapratisaüsargam àkhyàtaü ca hanåmatà 6023002a nayane mukhavarõaü ca bhartus tat sadç÷aü mukham 6023002c ke÷àn ke÷àntade÷aü ca taü ca cåóàmaõiü ÷ubham 6023003a etaiþ sarvair abhij¤ànair abhij¤àya suduþkhità 6023003c vijagarhe 'tha kaikeyãü kro÷antã kurarã yathà 6023004a sakàmà bhava kaikeyi hato 'yaü kulanandanaþ 6023004c kulam utsàditaü sarvaü tvayà kalaha÷ãlayà 6023005a àryeõa kiü nu kaikeyyàþ kçtaü ràmeõa vipriyam 6023005c yad gçhàc cãravasanas tayà prasthàpito vanam 6023006a evam uktvà tu vaidehã vepamànà tapasvinã 6023006c jagàma jagatãü bàlà chinnà tu kadalã yathà 6023007a sà muhårtàt samà÷vasya pratilabhya ca cetanàm 6023007c tac chiraþ samupàghràya vilalàpàyatekùaõà 6023008a hà hatàsmi mahàbàho vãravratam anuvratà 6023008c imàü te pa÷cimàvasthàü gatàsmi vidhavà kçtà 6023009a prathamaü maraõaü nàryà bhartur vaiguõyam ucyate 6023009c suvçttaþ sàdhuvçttàyàþ saüvçttas tvaü mamàgrataþ 6023010a duþkhàd duþkhaü prapannàyà magnàyàþ ÷okasàgare 6023010c yo hi màm udyatas tràtuü so 'pi tvaü vinipàtitaþ 6023011a sà ÷va÷rår mama kausalyà tvayà putreõa ràghava 6023011c vatseneva yathà dhenur vivatsà vatsalà kçtà 6023012a àdiùñaü dãrgham àyus te yair acintyaparàkrama 6023012c ançtaü vacanaü teùàm alpàyur asi ràghava 6023013a atha và na÷yati praj¤à pràj¤asyàpi satas tava 6023013c pacaty enaü tathà kàlo bhåtànàü prabhavo hy ayam 6023014a adçùñaü mçtyum àpannaþ kasmàt tvaü naya÷àstravit 6023014c vyasanànàm upàyaj¤aþ ku÷alo hy asi varjane 6023015a tathà tvaü saüpariùvajya raudrayàtinç÷aüsayà 6023015c kàlaràtryà mayàcchidya hçtaþ kamalalocanaþ 6023016a upa÷eùe mahàbàho màü vihàya tapasvinãm 6023016c priyàm iva ÷ubhàü nàrãü pçthivãü puruùarùabha 6023017a arcitaü satataü yatnàd gandhamàlyair mayà tava 6023017c idaü te matpriyaü vãra dhanuþ kà¤canabhåùitam 6023018a pitrà da÷arathena tvaü ÷va÷ureõa mamànagha 6023018c pårvai÷ ca pitçbhiþ sàrdhaü nånaü svarge samàgataþ 6023019a divi nakùatrabhåtas tvaü mahat karma kçtaü priyam 6023019c puõyaü ràjarùivaü÷aü tvam àtmanaþ samupekùase 6023020a kiü màn na prekùase ràjan kiü màü na pratibhàùase 6023020c bàlàü bàlena saüpràptàü bhàryàü màü sahacàriõãm 6023021a saü÷rutaü gçhõatà pàõiü cariùyàmãti yat tvayà 6023021c smara tan mama kàkutstha naya màm api duþkhitàm 6023022a kasmàn màm apahàya tvaü gato gatimatàü vara 6023022c asmàl lokàd amuü lokaü tyaktvà màm iha duþkhitàm 6023023a kalyàõair ucitaü yat tat pariùvaktaü mayaiva tu 6023023c kravyàdais tac charãraü te nånaü viparikçùyate 6023024a agniùñomàdibhir yaj¤air iùñavàn àptadakùiõaiþ 6023024c agnihotreõa saüskàraü kena tvaü tu na lapsyase 6023025a pravrajyàm upapannànàü trayàõàm ekam àgatam 6023025c pariprakùyati kausalyà lakùmaõaü ÷okalàlasà 6023026a sa tasyàþ paripçcchantyà vadhaü mitrabalasya te 6023026c tava càkhyàsyate nånaü ni÷àyàü ràkùasair vadham 6023027a sà tvàü suptaü hataü ÷rutvà màü ca rakùogçhaü gatàm 6023027c hçdayena vidãrõena na bhaviùyati ràghava 6023028a sàdhu pàtaya màü kùipraü ràmasyopari ràvaõaþ 6023028c samànaya patiü patnyà kuru kalyàõam uttamam 6023029a ÷irasà me ÷ira÷ càsya kàyaü kàyena yojaya 6023029c ràvaõànugamiùyàmi gatiü bhartur mahàtmanaþ 6023029e muhårtam api necchàmi jãvituü pàpajãvinà 6023030a ÷rutaü mayà vedavidàü bràhmaõànàü pitur gçhe 6023030c yàsàü strãõàü priyo bhartà tàsàü lokà mahodayàþ 6023031a kùamà yasmin damas tyàgaþ satyaü dharmaþ kçtaj¤atà 6023031c ahiüsà caiva bhåtànàü tam çte kà gatir mama 6023032a iti sà duþkhasaütaptà vilalàpàyatekùaõà 6023032c bhartuþ ÷iro dhanus tatra samãkùya janakàtmajà 6023033a evaü làlapyamànàyàü sãtàyàü tatra ràkùasaþ 6023033c abhicakràma bhartàram anãkasthaþ kçtà¤jaliþ 6023034a vijayasvàryaputreti so 'bhivàdya prasàdya ca 6023034c nyavedayad anupràptaü prahastaü vàhinãpatim 6023035a amàtyaiþ sahitaþ sarvaiþ prahastaþ samupasthitaþ 6023035c kiü cid àtyayikaü kàryaü teùàü tvaü dar÷anaü kuru 6023036a etac chrutvà da÷agrãvo ràkùasaprativeditam 6023036c a÷okavanikàü tyaktvà mantriõàü dar÷anaü yayau 6023037a sa tu sarvaü samarthyaiva mantribhiþ kçtyam àtmanaþ 6023037c sabhàü pravi÷ya vidadhe viditvà ràmavikramam 6023038a antardhànaü tu tac chãrùaü tac ca kàrmukam uttamam 6023038c jagàma ràvaõasyaiva niryàõasamanantaram 6023039a ràkùasendras tu taiþ sàrdhaü mantribhir bhãmavikramaiþ 6023039c samarthayàm àsa tadà ràmakàryavini÷cayam 6023040a avidårasthitàn sarvàn balàdhyakùàn hitaiùiõaþ 6023040c abravãt kàlasadç÷o ràvaõo ràkùasàdhipaþ 6023041a ÷ãghraü bherãninàdena sphuñakoõàhatena me 6023041c samànayadhvaü sainyàni vaktavyaü ca na kàraõam 6023042a tatas tatheti pratigçhya tad vaco; balàdhipàs te mahad àtmano balam 6023042c samànayaü÷ caiva samàgataü ca te; nyavedayan bhartari yuddhakàïkùiõi 6024001a sãtàü tu mohitàü dçùñvà saramà nàma ràkùasã 6024001c àsasàdà÷u vaidehãü priyàü praõayinã sakhã 6024002a sà hi tatra kçtà mitraü sãtayà rakùyamàõayà 6024002c rakùantã ràvaõàd iùñà sànukro÷à dçóhavratà 6024003a sà dadar÷a sakhãü sãtàü saramà naùñacetanàm 6024003c upàvçtyotthitàü dhvastàü vaóavàm iva pàüsuùu 6024004a tàü samà÷vàsayàm àsa sakhã snehena suvratà 6024004c uktà yad ràvaõena tvaü pratyuktaü ca svayaü tvayà 6024005a sakhãsnehena tad bhãru mayà sarvaü prati÷rutam 6024005c lãnayà ganahe ÷åhye bhayam utsçjya ràvaõàt 6024005e tava hetor vi÷àlàkùi na hi me jãvitaü priyam 6024006a sa saübhrànta÷ ca niùkrànto yat kçte ràkùasàdhipaþ 6024006c tac ca me viditaü sarvam abhiniùkramya maithili 6024007a na ÷akyaü sauptikaü kartuü ràmasya viditàtmanaþ 6024007c vadha÷ ca puruùavyàghre tasminn evopapadyate 6024008a na caiva vànarà hantuü ÷akyàþ pàdapayodhinaþ 6024008c surà devarùabheõeva ràmeõa hi surakùitàþ 6024009a dãrghavçttabhujaþ ÷rãmàn mahoraskaþ pratàpavàn 6024009c dhanvã saühananopeto dharmàtmà bhuvi vi÷rutaþ 6024010a vikrànto rakùità nityam àtmana÷ ca parasya ca 6024010c lakùmaõena saha bhràtrà ku÷alã naya÷àstravit 6024011a hantà parabalaughànàm acintyabalapauruùaþ 6024011c na hato ràghavaþ ÷rãmàn sãte ÷atrunibarhaõaþ 6024012a ayuktabuddhikçtyena sarvabhåtavirodhinà 6024012c iyaü prayuktà raudreõa màyà màyàvidà tvayi 6024013a ÷okas te vigataþ sarvaþ kalyàõaü tvàm upasthitam 6024013c dhruvaü tvàü bhajate lakùmãþ priyaü prãtikaraü ÷çõu 6024014a uttãrya sàgaraü ràmaþ saha vànarasenayà 6024014c saüniviùñaþ samudrasya tãram àsàdya dakùiõam 6024015a dçùño me paripårõàrthaþ kàkutsthaþ sahalakùmaõaþ 6024015c sahitaiþ sàgaràntasthair balais tiùñhati rakùitaþ 6024016a anena preùità ye ca ràkùasà laghuvikramaþ 6024016c ràghavas tãrõa ity evaü pravçttis tair ihàhçtà 6024017a sa tàü ÷rutvà vi÷àlàkùi pravçttiü ràkùasàdhipaþ 6024017c eùa mantrayate sarvaiþ sacivaiþ saha ràvaõaþ 6024018a iti bruvàõà saramà ràkùasã sãtayà saha 6024018c sarvodyogena sainyànàü ÷abdaü ÷u÷ràva bhairavam 6024019a daõóanirghàtavàdinyàþ ÷rutvà bheryà mahàsvanam 6024019c uvàca saramà sãtàm idaü madhurabhàùiõã 6024020a saünàhajananã hy eùà bhairavà bhãru bherikà 6024020c bherãnàdaü ca gambhãraü ÷çõu toyadanisvanam 6024021a kalpyante mattamàtaügà yujyante rathavàjinaþ 6024021c tatra tatra ca saünaddhàþ saüpatanti padàtayaþ 6024022a àpåryante ràjamàrgàþ sainyair adbhutadar÷anaiþ 6024022c vegavadbhir nadadbhi÷ ca toyaughair iva sàgaraþ 6024023a ÷àstràõàü ca prasannànàü carmaõàü varmaõàü tathà 6024023c rathavàjigajànàü ca bhåùitànàü ca rakùasàm 6024024a prabhàü visçjatàü pa÷ya nànàvarõàü samutthitàm 6024024c vanaü nirdahato dharme yathàråpaü vibhàvasoþ 6024025a ghaõñànàü ÷çõu nirghoùaü rathànàü ÷çõu nisvanam 6024025c hayànàü heùamàõànàü ÷çõu tåryadhvaniü yathà 6024026a udyatàyudhahastànàü ràkùasendrànuyàyinàm 6024026c saübhramo rakùasàm eùa tumulo lomaharùaõaþ 6024027a ÷rãs tvàü bhajati ÷okaghnã rakùasàü bhayam àgatam 6024027c ràmàt kamalapatràkùi daityànàm iva vàsavàt 6024028a avajitya jitakrodhas tam acintyaparàkramaþ 6024028c ràvaõaü samare hatvà bhartà tvàdhigamiùyati 6024029a vikramiùyati rakùaþsu bhartà te sahalakùmaõaþ 6024029c yathà ÷atruùu ÷atrughno viùõunà saha vàsavaþ 6024030a àgatasya hi ràmasya kùipram aïkagatàü satãm 6024030c ahaü drakùyàmi siddhàrthàü tvàü ÷atrau vinipàtite 6024031a a÷råõy ànandajàni tvaü vartayiùyasi ÷obhane 6024031c samàgamya pariùvaktà tasyorasi mahorasaþ 6024032a aciràn mokùyate sãte devi te jaghanaü gatàm 6024032c dhçtàm etàü bahån màsàn veõãü ràmo mahàbalaþ 6024033a tasya dçùñvà mukhaü devi pårõacandram ivoditam 6024033c mokùyase ÷okajaü vàri nirmokam iva pannagã 6024034a ràvaõaü samare hatvà naciràd eva maithili 6024034c tvayà samagraü priyayà sukhàrho lapsyate sukham 6024035a samàgatà tvaü ràmeõa modiùyasi mahàtmanà 6024035c suvarùeõa samàyuktà yathà sasyena medinã 6024036a girivaram abhito 'nuvartamàno; haya iva maõóalam à÷u yaþ karoti 6024036c tam iha ÷araõam abhyupehi devi; divasakaraü prabhavo hy ayaü prajànàm 6025001a atha tàü jàtasaütàpàü tena vàkyena mohitàm 6025001c saramà hlàdayàm àsa pçtivãü dyaur ivàmbhasà 6025002a tatas tasyà hitaü sakhyà÷ cikãrùantã sakhã vacaþ 6025002c uvàca kàle kàlaj¤à smitapårvàbhibhàùiõã 6025003a utsaheyam ahaü gatvà tvadvàkyam asitekùaõe 6025003c nivedya ku÷alaü ràme praticchannà nivartitum 6025004a na hi me kramamàõàyà niràlambe vihàyasi 6025004c samartho gatim anvetuü pavano garuóo 'pi và 6025005a evaü bruvàõàü tàü sãtà saramàü punar abravãt 6025005c madhuraü ÷lakùõayà vàcà pårva÷okàbhipannayà 6025006a samarthà gaganaü gantum api và tvaü rasàtalam 6025006c avagacchàmy akartavyaü kartavyaü te madantare 6025007a matpriyaü yadi kartavyaü yadi buddhiþ sthirà tava 6025007c j¤àtum icchàmi taü gatvà kiü karotãti ràvaõaþ 6025008a sa hi màyàbalaþ kråro ràvaõaþ ÷atruràvaõaþ 6025008c màü mohayati duùñàtmà pãtamàtreva vàruõã 6025009a tarjàpayati màü nityaü bhartsàpayati càsakçt 6025009c ràkùasãbhiþ sughoràbhir yà màü rakùanti nitya÷aþ 6025010a udvignà ÷aïkità càsmi na ca svasthaü mano mama 6025010c tad bhayàc càham udvignà a÷okavanikàü gatàþ 6025011a yadi nàma kathà tasya ni÷citaü vàpi yad bhavet 6025011c nivedayethàþ sarvaü tat paro me syàd anugrahaþ 6025012a sà tv evaü bruvatãü sãtàü saramà valgubhàùiõã 6025012c uvàca vacanaü tasyàþ spç÷antã bàùpaviklavam 6025013a eùa te yady abhipràyas tasmàd gacchàmi jànaki 6025013c gçhya ÷atror abhipràyam upàvçttàü ca pa÷ya màm 6025014a evam uktvà tato gatvà samãpaü tasya rakùasaþ 6025014c ÷u÷ràva kathitaü tasya ràvaõasya samantriõaþ 6025015a sà ÷rutvà ni÷cayaü tasya ni÷cayaj¤à duràtmanaþ 6025015c punar evàgamat kùipram a÷okavanikàü tadà 6025016a sà praviùñà punas tatra dadar÷a janakàtmajàm 6025016c pratãkùamàõàü svàm eva bhraùñapadmàm iva ÷riyam 6025017a tàü tu sãtà punaþ pràptàü saramàü valgubhàùiõãm 6025017c pariùvajya ca susnigdhaü dadau ca svayam àsanam 6025018a ihàsãnà sukhaü sarvam àkhyàhi mama tattvataþ 6025018c krårasya ni÷cayaü tasya ràvaõasya duràtmanaþ 6025019a evam uktà tu saramà sãtayà vepamànayà 6025019c kathitaü sarvam àcaùña ràvaõasya samantriõaþ 6025020a jananyà ràkùasendro vai tvanmokùàrthaü bçhadvacaþ 6025020c aviddhena ca vaidehi mantrivçddhena bodhitaþ 6025021a dãyatàm abhisatkçtya manujendràya maithilã 6025021c nidar÷anaü te paryàptaü janasthàne yad adbhutam 6025022a laïghanaü ca samudrasya dar÷anaü ca hanåmataþ 6025022c vadhaü ca rakùasàü yuddhe kaþ kuryàn mànuùo bhuvi 6025023a evaü sa mantrivçddhai÷ ca màtrà ca bahu bhàùitaþ 6025023c na tvàm utsahate moktum artahm arthaparo yathà 6025024a notsahaty amçto moktuü yuddhe tvàm iti maithili 6025024c sàmàtyasya nç÷aüsasya ni÷cayo hy eùa vartate 6025025a tad eùà susthirà buddhir mçtyulobhàd upasthità 6025025c bhayàn na ÷aktas tvàü moktum anirastas tu saüyuge 6025025e ràkùasànàü ca sarveùàm àtmana÷ ca vadhena hi 6025026a nihatya ràvaõaü saükhye sarvathà ni÷itaiþ ÷araiþ 6025026c pratineùyati ràmas tvàm ayodhyàm asitekùaõe 6025027a etasminn antare ÷abdo bherã÷aïkhasamàkulaþ 6025027c ÷ruto vai sarvasainyànàü kampayan dharaõãtalam 6025028a ÷rutvà tu taü vànarasainya÷abdaü; laïkàgatà ràkùasaràjabhçtyàþ 6025028c naùñaujaso dainyaparãtaceùñàþ; ÷reyo na pa÷yanti nçpasya doùaiþ 6026001a tena ÷aïkhavimi÷reõa bherã÷abdena ràghavaþ 6026001c upayato mahàbàhå ràmaþ parapuraüjayaþ 6026002a taü ninàdaü ni÷amyàtha ràvaõo ràkùase÷varaþ 6026002c muhårtaü dhyànam àsthàya sacivàn abhyudaikùata 6026003a atha tàn sacivàüs tatra sarvàn àbhàùya ràvaõaþ 6026003c sabhàü saünàdayan sarvàm ity uvàca mahàbalaþ 6026004a taraõaü sàgarasyàpi vikramaü balasaücayam 6026004c yad uktavanto ràmasya bhavantas tan mayà ÷rutam 6026004e bhavata÷ càpy ahaü vedmi yuddhe satyaparàkramàn 6026005a tatas tu sumahàpràj¤o màlyavàn nàma ràkùasaþ 6026005c ràvaõasya vacaþ ÷rutvà màtuþ paitàmaho 'bravãt 6026006a vidyàsv abhivinãto yo ràjà ràjan nayànugaþ 6026006c sa ÷àsti ciram ai÷varyam arãü÷ ca kurute va÷e 6026007a saüdadhàno hi kàlena vigçhõaü÷ càribhiþ saha 6026007c svapakùavardhanaü kurvan mahad ai÷varyam a÷nute 6026008a hãyamànena kartavyo ràj¤à saüdhiþ samena ca 6026008c na ÷atrum avamanyeta jyàyàn kurvãta vigraham 6026009a tan mahyaü rocate saüdhiþ saha ràmeõa ràvaõa 6026009c yadartham abhiyuktàþ sma sãtà tasmai pradãyatàm 6026010a tasya devarùayaþ sarve gandharvà÷ ca jayaiùiõaþ 6026010c virodhaü mà gamas tena saüdhis te tena rocatàm 6026011a asçjad bhagavàn pakùau dvàv eva hi pitàmahaþ 6026011c suràõàm asuràõàü ca dharmàdharmau tadà÷rayau 6026012a dharmo hi ÷råyate pakùaþ suràõàü ca mahàtmanàm 6026012c adharmo rakùasaü pakùo hy asuràõàü ca ràvaõa 6026013a dharmo vai grasate 'dharmaü tataþ kçtam abhåd yugam 6026013c adharmo grasate dharmaü tatas tiùyaþ pravartate 6026014a tat tvayà caratà lokàn dharmo vinihato mahàn 6026014c adharmaþ pragçhãta÷ ca tenàsmadbalinaþ pare 6026015a sa pramàdàd vivçddhas te 'dharmo 'hir grasate hi naþ 6026015c vivardhayati pakùaü ca suràõàü surabhàvanaþ 6026016a viùayeùu prasaktena yatkiücitkàriõà tvayà 6026016c çùãõàm agnikalpànàm udvego janito mahàn 6026016e teùàü prabhàvo durdharùaþ pradãpta iva pàvakaþ 6026017a tapasà bhàvitàtmàno dharmasyànugrahe ratàþ 6026017c mukhyair yaj¤air yajanty ete nityaü tais tair dvijàtayaþ 6026018a juhvaty agnãü÷ ca vidhivad vedàü÷ coccair adhãyate 6026018c abhibhåya ca rakùàüsi brahmaghoùàn udairayan 6026018e di÷o vipradrutàþ sarve stanayitnur ivoùõage 6026019a çùãõàm agnikalpànàm agnihotrasamutthitaþ 6026019c àdatte rakùasàü tejo dhåmo vyàpya di÷o da÷a 6026020a teùu teùu ca de÷eùu puõyeùu ca dçóhavrataiþ 6026020c caryamàõaü tapas tãvraü saütàpayati ràkùasàn 6026021a utpàtàn vividhàn dçùñvà ghoràn bahuvidhàüs tathà 6026021c vinà÷am anupa÷yàmi sarveùàü rakùasàm aham 6026022a kharàbhis tanità ghorà meghàþ pratibhayaükaraþ 6026022c ÷oõitenàbhivarùanti laïkàm uùõena sarvataþ 6026023a rudatàü vàhanànàü ca prapatanty asrabindavaþ 6026023c dhvajà dhvastà vivarõà÷ ca na prabhànti yathàpuram 6026024a vyàlà gomàyavo gçdhrà và÷anti ca subhairavam 6026024c pravi÷ya laïkàm ani÷aü samavàyàü÷ ca kurvate 6026025a kàlikàþ pàõóurair dantaiþ prahasanty agrataþ sthitàþ 6026025c striyaþ svapneùu muùõantyo gçhàõi pratibhàùya ca 6026026a gçhàõàü balikarmàõi ÷vànaþ paryupabhu¤jate 6026026c kharà goùu prajàyante måùikà nakulaiþ saha 6026027a màrjàrà dvãpibhiþ sàrdhaü såkaràþ ÷unakaiþ saha 6026027c kiünarà ràkùasai÷ càpi sameyur mànuùaiþ saha 6026028a pàõóurà raktapàdà÷ ca vihagàþ kàlacoditàþ 6026028c ràkùasànàü vinà÷àya kapotà vicaranti ca 6026029a cãkã kåcãti và÷antyaþ ÷àrikà ve÷masu sthitàþ 6026029c patanti grathità÷ càpi nirjitàþ kalahaiùiõaþ 6026030a karàlo vikaño muõóaþ puruùaþ kçùõapiïgalaþ 6026030c kàlo gçhàõi sarveùàü kàle kàle 'nvavekùate 6026030e etàny anyàni duùñàni nimittàny utpatanti ca 6026031a viùõuü manyàmahe ràmaü mànuùaü deham àsthitam 6026031c na hi mànuùamàtro 'sau ràghavo dçóhavikramaþ 6026032a yena baddhaþ samudrasya sa setuþ paramàdbhutaþ 6026032c kuruùva nararàjena saüdhiü ràmeõa ràvaõa 6026033a idaü vacas tatra nigadya màlyavan; parãkùya rakùo'dhipater manaþ punaþ 6026033c anuttameùåttamapauruùo balã; babhåva tåùõãü samavekùya ràvaõam 6027001a tat tu màlyavato vàkyaü hitam uktaü da÷ànanaþ 6027001c na marùayati duùñàtmà kàlasya va÷am àgataþ 6027002a sa baddhvà bhrukuñiü vaktre krodhasya va÷am àgataþ 6027002c amarùàt parivçttàkùo màlyavantam athàbravãt 6027003a hitabuddhyà yad ahitaü vacaþ paruùam ucyate 6027003c parapakùaü pravi÷yaiva naitac chrotragataü mama 6027004a mànuùaü kçpaõaü ràmam ekaü ÷àkhàmçgà÷rayam 6027004c samarthaü manyase kena tyaktaü pitrà vanàlayam 6027005a rakùasàm ã÷varaü màü ca devatànàü bhayaükaram 6027005c hãnaü màü manyase kena ahãnaü sarvavikramaiþ 6027006a vãradveùeõa và ÷aïke pakùapàtena và ripoþ 6027006c tvayàhaü paruùàõy uktaþ paraprotsàhanena và 6027007a prabhavantaü padasthaü hi paruùaü ko 'hbidhàsyati 6027007c paõóitaþ ÷àstratattvaj¤o vinà protsàhanàd ripoþ 6027008a ànãya ca vanàt sãtàü padmahãnàm iva ÷riyam 6027008c kimarthaü pratidàsyàmi ràghavasya bhayàd aham 6027009a vçtaü vànarakoñãbhiþ sasugrãvaü salakùmaõam 6027009c pa÷ya kai÷ cid ahobhis tvaü ràghavaü nihataü mayà 6027010a dvandve yasya na tiùñhanti daivatàny api saüyuge 6027010c sa kasmàd ràvaõo yuddhe bhayam àhàrayiùyati 6027011a dvidhà bhajyeyam apy evaü na nameyaü tu kasya cit 6027011c eùa me sahajo doùaþ svabhàvo duratikramaþ 6027012a yadi tàvat samudre tu setur baddho yadçcchayà 6027012c ràmeõa vismayaþ ko 'tra yena te bhayam àgatam 6027013a sa tu tãrtvàrõavaü ràmaþ saha vànarasenayà 6027013c pratijànàmi te satyaü na jãvan pratiyàsyati 6027014a evaü bruvàõaü saürabdhaü ruùñaü vij¤àya ràvaõam 6027014c vrãóito màlyavàn vàkyaü nottaraü pratyapadyata 6027015a jayà÷iùà ca ràjànaü vardhayitvà yathocitam 6027015c màlyavàn abhyanuj¤àto jagàma svaü nive÷anam 6027016a ràvaõas tu sahàmàtyo mantrayitvà vimç÷ya ca 6027016c laïkàyàm atulàü guptiü kàrayàm àsa ràkùasaþ 6027017a vyàdide÷a ca pårvasyàü prahastaü dvàri ràkùasaü 6027017c dakùiõasyàü mahàvãryau mahàpàr÷va mahodarau 6027018a pa÷cimàyàm atho dvàri putram indrajitaü tathà 6027018c vyàdide÷a mahàmàyaü ràkùasair bahubhir vçtam 6027019a uttarasyàü puradvàri vyàdi÷ya ÷ukasàraõau 6027019c svayaü càtra bhaviùyàmi mantriõas tàn uvàca ha 6027020a ràkùasaü tu viråpàkùaü mahàvãryaparàkramam 6027020c madhyame 'sthàpayad gulme bahubhiþ saha ràkùasaiþ 6027021a evaüvidhànaü laïkàyàü kçtvà ràkùasapuügavaþ 6027021c mene kçtàrtham àtmànaü kçtàntava÷am àgataþ 6027022a visarjayàm àsa tataþ sa mantriõo; vidhànam àj¤àpya purasya puùkalam 6027022c jayà÷iùà mantragaõena påjito; vive÷a so 'ntaþpuram çddhiman mahat 6028001a naravànararàjau tau sa ca vàyusutaþ kapiþ 6028001c jàmbavàn çkùaràja÷ ca ràkùasa÷ ca vibhãùaõaþ 6028002a aïgado vàliputra÷ ca saumitriþ ÷arabhaþ kapiþ 6028002c suùeõaþ sahadàyàdo maindo dvivida eva ca 6028003a gajo gavàkùo kumudo nalo 'tha panasas tathà 6028003c amitraviùayaü pràptàþ samavetàþ samarthayan 6028004a iyaü sà lakùyate laïkà purã ràvaõapàlità 6028004c sàsuroragagandharvair amarair api durjayà 6028005a kàryasiddhiü puraskçtya mantrayadhvaü vinirõaye 6028005c nityaü saünihito hy atra ràvaõo ràkùasàdhipaþ 6028006a tathà teùu bruvàõeùu ràvaõàvarajo 'bravãt 6028006c vàkyam agràmyapadavat puùkalàrthaü vibhãùaõaþ 6028007a analaþ ÷arabha÷ caiva saüpàtiþ praghasas tathà 6028007c gatvà laïkàü mamàmàtyàþ purãü punar ihàgatàþ 6028008a bhåtvà ÷akunayaþ sarve praviùñà÷ ca ripor balam 6028008c vidhànaü vihitaü yac ca tad dçùñvà samupasthitàþ 6028009a saüvidhànaü yathàhus te ràvaõasya duràtmanaþ 6028009c ràma tad bruvataþ sarvaü yathàtathyena me ÷çõu 6028010a pårvaü prahastaþ sabalo dvàram àsàdya tiùñhati 6028010c dakùiõaü ca mahàvãryau mahàpàr÷vamahodarau 6028011a indrajit pa÷cimadvàraü ràkùasair bahubhir vçtaþ 6028011c paññasàsidhanuùmadbhiþ ÷ålamudgarapàõibhiþ 6028012a nànàpraharaõaiþ ÷årair àvçto ràvaõàtmajaþ 6028012c ràkùasànàü sahasrais tu bahubhiþ ÷astrapàõibhiþ 6028013a yuktaþ paramasaüvigno ràkùasair bahubhir vçtaþ 6028013c uttaraü nagaradvàraü ràvaõaþ svayam àsthitaþ 6028014a viråpàkùas tu mahatà ÷ålakhaógadhanuùmatà 6028014c balena ràkùasaiþ sàrdhaü madhyamaü gulmam àsthitaþ 6028015a etàn evaüvidhàn gulmà§l laïkàyàü samudãkùya te 6028015c màmakàþ sacivàþ sarve ÷ãghraü punar ihàgatàþ 6028016a gajànàü ca sahasraü ca rathànàm ayutaü pure 6028016c hayànàm ayute dve ca sàgrakoñã ca rakùasàm 6028017a vikràntà balavanta÷ ca saüyugeùv àtatàyinaþ 6028017c iùñà ràkùasaràjasya nityam ete ni÷àcaràþ 6028018a ekaikasyàtra yuddhàrthe ràkùasasya vi÷àü pate 6028018c parivàraþ sahasràõàü sahasram upatiùñhate 6028019a etàü pravçttiü laïkàyàü mantriproktaü vibhãùaõaþ 6028019c ràmaü kamalapatràkùam idam uttaram abravãt 6028020a kuberaü tu yadà ràma ràvaõaþ pratyayudhyata 6028020c ùaùñiþ ÷atasahasràõi tadà niryànti ràkùasàþ 6028021a paràkrameõa vãryeõa tejasà sattvagauravàt 6028021c sadç÷à yo 'tra darpeõa ràvaõasya duràtmanaþ 6028022a atra manyur na kartavyo roùaye tvàü na bhãùaye 6028022c samartho hy asi vãryeõa suràõàm api nigrahe 6028023a tad bhavàü÷ caturaïgeõa balena mahatà vçtaþ 6028023c vyåhyedaü vànarànãkaü nirmathiùyasi ràvaõam 6028024a ràvaõàvaraje vàkyam evaü bruvati ràghavaþ 6028024c ÷atråõàü pratighàtàrtham idaü vacanam abravãt 6028025a pårvadvàre tu laïkàyà nãlo vànarapuügavaþ 6028025c prahastaü pratiyoddhà syàd vànarair bahubhir vçtaþ 6028026a aïgado vàliputras tu balena mahatà vçtaþ 6028026c dakùiõe bàdhatàü dvàre mahàpàr÷vamahodarau 6028027a hanåmàn pa÷cimadvàraü nipãóya pavanàtmajaþ 6028027c pravi÷atv aprameyàtmà bahubhiþ kapibhir vçtaþ 6028028a daityadànavasaüghànàm çùãõàü ca mahàtmanàm 6028028c viprakàrapriyaþ kùudro varadànabalànvitaþ 6028029a parikràmati yaþ sarvà§l lokàn saütàpayan prajàþ 6028029c tasyàhaü ràkùasendrasya svayam eva vadhe dhçtaþ 6028030a uttaraü nagaradvàram ahaü saumitriõà saha 6028030c nipãóyàbhipravekùyàmi sabalo yatra ràvaõaþ 6028031a vànarendra÷ ca balavàn çkùaràja÷ ca jàmbavàn 6028031c ràkùasendrànuja÷ caiva gulme bhavatu madhyame 6028032a na caiva mànuùaü råpaü kàryaü haribhir àhave 6028032c eùà bhavatu naþ saüj¤à yuddhe 'smin vànare bale 6028033a vànarà eva ni÷cihnaü svajane 'smin bhaviùyati 6028033c vayaü tu mànuùeõaiva sapta yotsyàmahe paràn 6028034a aham eva saha bhràtrà lakùmaõena mahaujasà 6028034c àtmanà pa¤cama÷ càyaü sakhà mama vibhãùaõaþ 6028035a sa ràmaþ kàryasiddhyartham evam uktvà vibhãùaõam 6028035c suvelàrohaõe buddhiü cakàra matimàn matim 6028036a tatas tu ràmo mahatà balena; pracchàdya sarvàü pçthivãü mahàtmà 6028036c prahçùñaråpo 'bhijagàma laïkàü; kçtvà matiü so 'rivadhe mahàtmà 6029001a sa tu kçtvà suvelasya matim àrohaõaü prati 6029001c lakùmaõànugato ràmaþ sugrãvam idam abravãt 6029002a vibhãùaõaü ca dharmaj¤am anuraktaü ni÷àcaram 6029002c mantraj¤aü ca vidhij¤aü ca ÷lakùõayà parayà girà 6029003a suvelaü sàdhu ÷ailendram imaü dhàtu÷atai÷ citam 6029003c adhyàrohàmahe sarve vatsyàmo 'tra ni÷àm imàm 6029004a laïkàü càlokayiùyàmo nilayaü tasya rakùasaþ 6029004c yena me maraõàntàya hçtà bhàryà duràtmanà 6029005a yena dharmo na vij¤àto na vçttaü na kulaü tathà 6029005c ràkùasyà nãcayà buddhyà yena tad garhitaü kçtam 6029006a yasmin me vardhate roùaþ kãrtite ràkùasàdhame 6029006c yasyàparàdhàn nãcasya vadhaü drakùyàmi rakùasàm 6029007a eko hi kurute pàpaü kàlapà÷ava÷aü gataþ 6029007c nãcenàtmàpacàreõa kulaü tena vina÷yati 6029008a evaü saümantrayann eva sakrodho ràvaõaü prati 6029008c ràmaþ suvelaü vàsàya citrasànum upàruhat 6029009a pçùñhato lakùmaõa cainam anvagacchat samàhitaþ 6029009c sa÷araü càpam udyamya sumahad vikrame rataþ 6029010a tam anvarohat sugrãvaþ sàmàtyaþ savibhãùaõaþ 6029010c hanåmàn aïgado nãlo maindo dvivida eva ca 6029011a gajo gavàkùo gavayaþ ÷arabho gandhamàdanaþ 6029011c panasaþ kumuda÷ caiva haro rambha÷ ca yåthapaþ 6029012a ete cànye ca bahavo vànaràþ ÷ãghragàminaþ 6029012c te vàyuvegapravaõàs taü giriü giricàriõaþ 6029012e adhyàrohanta ÷ata÷aþ suvelaü yatra ràghavaþ 6029013a te tv adãrgheõa kàlena girim àruhya sarvataþ 6029013c dadç÷uþ ÷ikhare tasya viùaktàm iva khe purãm 6029014a tàü ÷ubhàü pravaradvàràü pràkàravara÷obhitàm 6029014c laïkàü ràkùasasaüpårõàü dadç÷ur hariyåthapàþ 6029015a pràkàracayasaüsthai÷ ca tathà nãlair ni÷àcaraiþ 6029015c dadç÷us te hari÷reùñhàþ pràkàram aparaü kçtam 6029016a te dçùñvà vànaràþ sarve ràkùasàn yuddhakàïkùiõaþ 6029016c mumucur vipulàn nàdàüs tatra ràmasya pa÷yataþ 6029017a tato 'stam agamat såryaþ saüdhyayà pratira¤jitaþ 6029017c pårõacandrapradãpà ca kùapà samabhivartate 6029018a tataþ sa ràmo harivàhinãpatir; vibhãùaõena pratinandya satkçtaþ 6029018c salakùmaõo yåthapayåthasaüvçtaþ; suvela pçùñhe nyavasad yathàsukham 6030001a tàü ràtrim uùitàs tatra suvele haripuügavàþ 6030001c laïkàyàü dadç÷ur vãrà vanàny upavanàni ca 6030002a samasaumyàni ramyàõi vi÷àlàny àyatàni ca 6030002c dçùñiramyàõi te dçùñvà babhåvur jàtavismayàþ 6030003a campakà÷okapuünàgasàlatàlasamàkulà 6030003c tamàlavanasaüchannà nàgamàlàsamàvçtà 6030004a hintàlair arjunair nãpaiþ saptaparõai÷ ca puùpitaiþ 6030004c tilakaiþ karõikàrai÷ ca pañàlai÷ ca samantataþ 6030005a ÷u÷ubhe puùpitàgrai÷ ca latàparigatair drumaiþ 6030005c laïkà bahuvidhair divyair yathendrasyàmaràvatã 6030006a vicitrakusumopetai raktakomalapallavaiþ 6030006c ÷àdvalai÷ ca tathà nãlai÷ citràbhir vanaràjibhiþ 6030007a gandhàóhyàny abhiramyàõi puùpàõi ca phalàni ca 6030007c dhàrayanty agamàs tatra bhåùaõànãva mànavàþ 6030008a tac caitrarathasaükà÷aü manoj¤aü nandanopamam 6030008c vanaü sarvartukaü ramyaü ÷u÷ubhe ùañpadàyutam 6030009a natyåhakoyaùñibhakair nçtyamànai÷ ca barhibhiþ 6030009c rutaü parabhçtànàü ca ÷u÷ruve vananirjhare 6030010a nityamattavihaügàni bhramaràcaritàni ca 6030010c kokilàkulaùaõóàni vihagàbhirutàni ca 6030011a bhçïgaràjàbhigãtàni bhramaraiþ sevitàni ca 6030011c koõàlakavighuùñàni sàrasàbhirutàni ca 6030012a vivi÷us te tatas tàni vanàny upavanàni ca 6030012c hçùñàþ pramudità vãrà harayaþ kàmaråpiõaþ 6030013a teùàü pravi÷atàü tatra vànaràõàü mahaujasàm 6030013c puùpasaüsargasurabhir vavau ghràõasukho 'nilaþ 6030014a anye tu harivãràõàü yåthàn niùkramya yåthapàþ 6030014c sugrãveõàbhyanuj¤àtà laïkàü jagmuþ patàkinãm 6030015a vitràsayanto vihagàüs tràsayanto mçgadvipàn 6030015c kampayanta÷ ca tàü laïkàü nàdaiþ svair nadatàü varàþ 6030016a kurvantas te mahàvegà mahãü càraõapãóitàm 6030016c raja÷ ca sahasaivordhvaü jagàma caraõoddhatam 6030017a çkùàþ siühà varàhà÷ ca mahiùà vàraõà mçgàþ 6030017c tena ÷abdena vitrastà jagmur bhãtà di÷o da÷a 6030018a ÷ikharaü tu trikåñasya pràü÷u caikaü divispç÷am 6030018c samantàt puùpasaüchannaü mahàrajatasaünibham 6030019a ÷atayojanavistãrõaü vimalaü càrudar÷anam 6030019c ÷lakùõaü ÷rãman mahac caiva duùpràpaü ÷akunair api 6030020a manasàpi duràrohaü kiü punaþ karmaõà janaiþ 6030020c niviùñà tatra ÷ikhare laïkà ràvaõapàlità 6030021a sà purã gopurair uccaiþ pàõóuràmbudasaünibhaiþ 6030021c kà¤canena ca sàlena ràjatena ca ÷obhità 6030022a pràsàdai÷ ca vimànai÷ ca laïkà paramabhåùità 6030022c ghanair ivàtapàpàye madhyamaü vaiùõavaü padam 6030023a yasyàü stambhasahasreõa pràsàdaþ samalaükçtaþ 6030023c kailàsa÷ikharàkàro dç÷yate kham ivollikhan 6030024a caityaþ sa ràkùasendrasya babhåva purabhåùaõam 6030024c ÷atena rakùasàü nityaü yaþ samagreõa rakùyate 6030025a tàü samçddhàü samçddhàrtho lakùmãvà§l lakùmaõàgrajaþ 6030025c ràvaõasya purãü ràmo dadar÷a saha vànaraiþ 6030026a tàü ratnapårõàü bahusaüvidhànàü; pràsàdamàlàbhir alaükçtàü ca 6030026c purãü mahàyantrakavàñamukhyàü; dadar÷a ràmo mahatà balena 6031001a atha tasmin nimittàni dçùñvà lakùmaõapårvajaþ 6031001c lakùmaõaü lakùmisaüpannam idaü vacanam abravãt 6031002a parigçhyodakaü ÷ãtaü vanàni phalavanti ca 6031002c balaughaü saüvibhajyemaü vyåhya tiùñhema lakùmaõa 6031003a lokakùayakaraü bhãmaü bhayaü pa÷yàmy upasthitam 6031003c nibarhaõaü pravãràõàm çkùavànararakùasàm 6031004a vàtà÷ ca paruùaü vànti kampate ca vasuüdharà 6031004c parvatàgràõi vepante patanti dharaõãdharàþ 6031005a meghàþ kravyàdasaükà÷àþ paruùàþ paruùasvanàþ 6031005c kråràþ kråraü pravarùanti mi÷raü ÷oõitabindubhiþ 6031006a raktacandanasaükà÷à saüdhyàparamadàruõà 6031006c jvalac ca nipataty etad àdityàd agnimaõóalam 6031007a àdityam abhivà÷yante janayanto mahad bhayam 6031007c dãnà dãnasvarà ghorà apra÷astà mçgadvijàþ 6031008a rajanyàm aprakà÷a÷ ca saütàpayati candramàþ 6031008c kçùõaraktàü÷uparyanto yathà lokasya saükùaye 6031009a hrasvo råkùo 'pra÷asta÷ ca pariveùaþ sulohitaþ 6031009c àdityamaõóale nãlaü lakùma lakùmaõa dç÷yate 6031010a dç÷yante na yathàvac ca nakùatràõy abhivartate 6031010c yugàntam iva lokasya pa÷ya lakùmaõa ÷aüsati 6031011a kàkàþ ÷yenàs tathà gçdhrà nãcaiþ paripatanti ca 6031011c ÷ivà÷ càpy a÷ivà vàcaþ pravadanti mahàsvanàþ 6031012a kùipram adya duràdharùàü purãü ràvaõapàlitàm 6031012c abhiyàma javenaiva sarvato haribhir vçtàþ 6031013a ity evaü tu vadan vãro lakùmaõaü lakùmaõàgrajaþ 6031013c tasmàd avàtarac chãghraü parvatàgràn mahàbalaþ 6031014a avatãrya tu dharmàtmà tasmàc chailàt sa ràghavaþ 6031014c paraiþ paramadurdharùaü dadar÷a balam àtmanaþ 6031015a saünahya tu sasugrãvaþ kapiràjabalaü mahat 6031015c kàlaj¤o ràghavaþ kàle saüyugàyàbhyacodayat 6031016a tataþ kàle mahàbàhur balena mahatà vçtaþ 6031016c prasthitaþ purato dhanvã laïkàm abhimukhaþ purãm 6031017a taü vibhãùaõa sugrãvau hanåmठjàmbavàn nalaþ 6031017c çkùaràjas tathà nãlo lakùmaõa÷ cànyayus tadà 6031018a tataþ pa÷càt sumahatã pçtanarkùavanaukasàm 6031018c pracchàdya mahatãü bhåmim anuyàti sma ràghavam 6031019a ÷aila÷çïgàõi ÷ata÷aþ pravçddhàü÷ ca mahãruhàm 6031019c jagçhuþ ku¤jaraprakhyà vànaràþ paravàraõàþ 6031020a tau tv adãrgheõa kàlena bhràtarau ràmalakùmaõau 6031020c ràvaõasya purãü laïkàm àsedatur ariüdamau 6031021a patàkàmàlinãü ramyàm udyànavana÷obhitàm 6031021c citravapràü suduùpràpàm uccapràkàratoraõàm 6031022a tàü surair api durdharùàü ràmavàkyapracoditàþ 6031022c yathànide÷aü saüpãóya nyavi÷anta vanaukasaþ 6031023a laïkàyàs tåttaradvàraü ÷aila÷çïgam ivonnatam 6031023c ràmaþ sahànujo dhanvã jugopa ca rurodha ca 6031024a laïkàm upaniviùña÷ ca ràmo da÷arathàtmajaþ 6031024c lakùmaõànucaro vãraþ purãü ràvaõapàlitàm 6031025a uttaradvàram àsàdya yatra tiùñhati ràvaõaþ 6031025c nànyo ràmàd dhi tad dvàraü samarthaþ parirakùitum 6031026a ràvaõàdhiùñhitaü bhãmaü varuõeneva sàgaram 6031026c sàyudhau ràkùasair bhãmair abhiguptaü samantataþ 6031026e laghånàü tràsajananaü pàtàlam iva dànavaiþ 6031027a vinyastàni ca yodhànàü bahåni vividhàni ca 6031027c dadar÷àyudhajàlàni tathaiva kavacàni ca 6031028a pårvaü tu dvàram àsàdya nãlo haricamåpatiþ 6031028c atiùñhat saha maindena dvividena ca vãryavàn 6031029a aïgado dakùiõadvàraü jagràha sumahàbalaþ 6031029c çùabheõa gavàkùeõa gajena gavayena ca 6031030a hanåmàn pa÷cimadvàraü rarakùa balavàn kapiþ 6031030c pramàthi praghasàbhyàü ca vãrair anyai÷ ca saügataþ 6031031a madhyame ca svayaü gulme sugrãvaþ samatiùñhata 6031031c saha sarvair hari÷reùñhaiþ suparõa÷vasanopamaiþ 6031032a vànaràõàü tu ùañtriü÷at koñyaþ prakhyàtayåthapàþ 6031032c nipãóyopaniviùñà÷ ca sugrãvo yatra vànaraþ 6031033a ÷àsanena tu ràmasya lakùmaõaþ savibhãùaõaþ 6031033c dvàre dvàre harãõàü tu koñiü koñiü nyave÷ayat 6031034a pa÷cimena tu ràmasya sugrãvaþ saha jàmbavàn 6031034c adåràn madhyame gulme tasthau bahubalànugaþ 6031035a te tu vànara÷àrdålàþ ÷àrdålà iva daüùñriõaþ 6031035c gçhãtvà druma÷ailàgràn hçùñà yuddhàya tasthire 6031036a sarve vikçtalàïgålàþ sarve daüùñrànakhàyudhàþ 6031036c sarve vikçtacitràïgàþ sarve ca vikçtànanàþ 6031037a da÷anàgabalàþ ke cit ke cid da÷aguõottaràþ 6031037c ke cin nàgasahasrasya babhåvus tulyavikramàþ 6031038a santi caughà balàþ ke cit ke cic chataguõottaràþ 6031038c aprameyabalà÷ cànye tatràsan hariyåthapàþ 6031039a adbhuta÷ ca vicitra÷ ca teùàm àsãt samàgamaþ 6031039c tatra vànarasainyànàü ÷alabhànàm ivodgamaþ 6031040a paripårõam ivàkà÷aü saüchanneva ca medinã 6031040c laïkàm upaniviùñai÷ ca saüpatadbhi÷ ca vànaraiþ 6031041a ÷ataü ÷atasahasràõàü pçthag çkùavanaukasàm 6031041c laïkà dvàràõy upàjagmur anye yoddhuü samantataþ 6031042a àvçtaþ sa giriþ sarvais taiþ samantàt plavaügamaiþ 6031042c ayutànàü sahasraü ca purãü tàm abhyavartata 6031043a vànarair balavadbhi÷ ca babhåva drumapàõibhiþ 6031043c sarvataþ saüvçtà laïkà duùprave÷àpi vàyunà 6031044a ràkùasà vismayaü jagmuþ sahasàbhinipãóitàþ 6031044c vànarair meghasaükà÷aiþ ÷akratulyaparàkramaiþ 6031045a mahठ÷abdo 'bhavat tatra balaughasyàbhivartataþ 6031045c sàgarasyeva bhinnasya yathà syàt salilasvanaþ 6031046a tena ÷abdena mahatà sapràkàrà satoraõà 6031046c laïkà pracalità sarvà sa÷ailavanakànanà 6031047a ràmalakùmaõaguptà sà sugrãveõa ca vàhinã 6031047c babhåva durdharùatarà sarvair api suràsuraiþ 6031048a ràghavaþ saünive÷yaivaü sainyaü svaü rakùasàü vadhe 6031048c saümantrya mantribhiþ sàrdhaü ni÷citya ca punaþ punaþ 6031049a ànantaryam abhiprepsuþ kramayogàrthatattvavit 6031049c vibhãùaõasyànumate ràjadharmam anusmaran 6031049e aïgadaü vàlitanayaü samàhåyedam abravãt 6031050a gatvà saumya da÷agrãvaü bråhi madvacanàt kape 6031050c laïghayitvà purãü laïkàü bhayaü tyaktvà gatavyathaþ 6031051a bhraùña÷rãkagatai÷varyamumårùo naùñacetanaþ 6031051c çùãõàü devatànàü ca gandharvàpsarasàü tathà 6031052a nàgànàm atha yakùàõàü ràj¤àü ca rajanãcara 6031052c yac ca pàpaü kçtaü mohàd avaliptena ràkùasa 6031053a nånam adya gato darpaþ svayambhå varadànajaþ 6031053c yasya daõóadharas te 'haü dàràharaõakar÷itaþ 6031053e daõóaü dhàrayamàõas tu laïkàdvare vyavasthitaþ 6031054a padavãü devatànàü ca maharùãõàü ca ràkùasa 6031054c ràjarùãõàü ca sarveõàü gamiùyasi mayà hataþ 6031055a balena yena vai sãtàü màyayà ràkùasàdhama 6031055c màm atikràmayitvà tvaü hçtavàüs tad vidar÷aya 6031056a aràkùasam imaü lokaü kartàsmi ni÷itaiþ ÷araiþ 6031056c na cec charaõam abhyeùi màm upàdàya maithilãm 6031057a dharmàtmà rakùasàü ÷reùñhaþ saüpràpto 'yaü vibhãùaõaþ 6031057c laïkai÷varyaü dhruvaü ÷rãmàn ayaü pràpnoty akaõñakam 6031058a na hi ràjyam adharmeõa bhoktuü kùaõam api tvayà 6031058c ÷akyaü mårkhasahàyena pàpenàvijitàtmanà 6031059a yudhyasva và dhçtiü kçtvà ÷auryam àlambya ràkùasa 6031059c maccharais tvaü raõe ÷àntas tataþ påto bhaviùyasi 6031060a yady àvi÷asi lokàüs trãn pakùibhåto manojavaþ 6031060c mama cakùuùpathaü pràpya na jãvan pratiyàsyasi 6031061a bravãmi tvàü hitaü vàkyaü kriyatàm aurdhvadekikam 6031061c sudçùñà kriyatàü laïkà jãvitaü te mayi sthitam 6031062a ity uktaþ sa tu tàreyo ràmeõàkliùñakarmaõà 6031062c jagàmàkà÷am àvi÷ya mårtimàn iva havyavàñ 6031063a so 'tipatya muhårtena ÷rãmàn ràvaõamandiram 6031063c dadar÷àsãnam avyagraü ràvaõaü sacivaiþ saha 6031064a tatas tasyàvidåreõa nipatya haripuügavaþ 6031064c dãptàgnisadç÷as tasthàv aïgadaþ kanakàïgadaþ 6031065a tad ràmavacanaü sarvam anyånàdhikam uttamam 6031065c sàmàtyaü ÷ràvayàm àsa nivedyàtmànam àtmanà 6031066a dåto 'haü kosalendrasya ràmasyàkliùñakarmaõaþ 6031066c vàliputro 'ïgado nàma yadi te ÷rotram àgataþ 6031067a àha tvàü ràghavo ràmaþ kausalyànandavardhanaþ 6031067c niùpatya pratiyudhyasva nç÷aüsaü puruùàdhama 6031068a hantàsmi tvàü sahàmàtyaü saputraj¤àtibàndhavam 6031068c nirudvignàs trayo lokà bhaviùyanti hate tvayi 6031069a devadànavayakùàõàü gandharvoragarakùasàm 6031069c ÷atrum adyoddhariùyàmi tvàm çùãõàü ca kaõñakam 6031070a vibhãùaõasya cai÷varyaü bhaviùyati hate tvayi 6031070c na cet satkçtya vaidehãü praõipatya pradàsyasi 6031071a ity evaü paruùaü vàkyaü bruvàõe haripuügave 6031071c amarùava÷am àpanno ni÷àcaragaõe÷varaþ 6031072a tataþ sa roùatàmràkùaþ ÷a÷àsa sacivàüs tadà 6031072c gçhyatàm eùa durmedhà vadhyatàm iti càsakçt 6031073a ràvaõasya vacaþ ÷rutvà dãptàgnisamatejasaþ 6031073c jagçhus taü tato ghorà÷ catvàro rajanãcaràþ 6031074a gràhayàm àsa tàreyaþ svayam àtmànam àtmanà 6031074c balaü dar÷ayituü vãro yàtudhànagaõe tadà 6031075a sa tàn bàhudvaye saktàn àdàya patagàn iva 6031075c pràsàdaü ÷ailasaükà÷am utpàpàtàïgadas tadà 6031076a te 'ntarikùàd vinirdhåtàs tasya vegena ràkùasàþ 6031076c bhumau nipatitàþ sarve ràkùasendrasya pa÷yataþ 6031077a tataþ pràsàda÷ikharaü ÷aila÷çïgam ivonnatam 6031077c tat paphàla tadàkràntaü da÷agrãvasya pa÷yataþ 6031078a bhaïktvà pràsàda÷ikharaü nàma vi÷ràvya càtmanaþ 6031078c vinadya sumahànàdam utpapàta vihàyasà 6031079a ràvaõas tu paraü cakre krodhaü pràsàdadharùaõàt 6031079c vinà÷aü càtmanaþ pa÷yan niþ÷vàsaparamo 'bhavat 6031080a ràmas tu bahubhir hçùñair ninadadbhiþ plavaügamaiþ 6031080c vçto ripuvadhàkàïkùã yuddhàyaivàbhyavartata 6031081a suùeõas tu mahàvãryo girikåñopamo hariþ 6031081c bahubhiþ saüvçtas tatra vànaraiþ kàmaråpibhiþ 6031082a caturdvàràõi sarvàõi sugrãvavacanàt kapiþ 6031082c paryàkramata durdharùo nakùatràõãva candramàþ 6031083a teùàm akùauhiõi÷ataü samavekùya vanaukasàm 6031083c laïkàm upaniviùñànàü sàgaraü càtivartatàm 6031084a ràkùasà vismayaü jagmus tràsaü jagmus tathàpare 6031084c apare samaroddharùàd dharùam evopapedire 6031085a kçtsnaü hi kapibhir vyàptaü pràkàraparikhàntaram 6031085c dadç÷å ràkùasà dãnàþ pràkàraü vànarãkçtam 6031086a tasmin mahàbhãùaõake pravçtte; kolàhale ràkùasaràjadhànyàm 6031086c pragçhya rakùàüsi mahàyudhàni; yugàntavàtà iva saüviceruþ 6032001a tatas te ràkùasàs tatra gatvà ràvaõamandiram 6032001c nyavedayan purãü ruddhàü ràmeõa saha vànaraiþ 6032002a ruddhàü tu nagarãü ÷rutvà jàtakrodho ni÷àcaraþ 6032002c vidhànaü dviguõaü ÷rutvà pràsàdaü so 'dhyarohata 6032003a sa dadar÷àvçtàü laïkàü sa÷ailavanakànanàm 6032003c asaükhyeyair harigaõaiþ sarvato yuddhakàïkùibhiþ 6032004a sa dçùñvà vànaraiþ sarvàü vasudhàü kavalãkçtàm 6032004c kathaü kùapayitavyàþ syur iti cintàparo 'bhavat 6032005a sa cintayitvà suciraü dhairyam àlambya ràvaõaþ 6032005c ràghavaü hariyåthàü÷ ca dadar÷àyatalocanaþ 6032006a prekùato ràkùasendrasya tàny anãkàni bhàga÷aþ 6032006c ràghavapriyakàmàrthaü laïkàm àruruhus tadà 6032007a te tàmravaktrà hemàbhà ràmàrthe tyaktajãvitàþ 6032007c laïkàm evàhyavartanta sàlatàla÷ilàyudhàþ 6032008a te drumaiþ parvatàgrai÷ ca muùñibhi÷ ca plavaügamàþ 6032008c pràsàdàgràõi coccàni mamantus toraõàni ca 6032009a pàrikhàþ pårayanti sma prasannasalilàyutàþ 6032009c pàüsubhiþ parvatàgrai÷ ca tçõaiþ kàùñhai÷ ca vànaràþ 6032010a tataþ sahasrayåthà÷ ca koñiyåthà÷ ca yåthapàþ 6032010c koñã÷atayutà÷ cànye laïkàm àruruhus tadà 6032011a kà¤canàni pramçdnantas toraõàni plavaügamàþ 6032011c kailàsa÷ikharàbhàni gopuràõi pramathya ca 6032012a àplavantaþ plavanta÷ ca garjanta÷ ca plavaügamàþ 6032012c laïkàü tàm abhyavartanta mahàvàraõasaünibhàþ 6032013a jayaty atibalo ràmo lakùmaõa÷ ca mahàbalaþ 6032013c ràjà jayati sugrãvo ràghaveõàbhipàlitaþ 6032014a ity evaü ghoùayanta÷ ca garjanta÷ ca plavaügamàþ 6032014c abhyadhàvanta laïkàyàþ pràkàraü kàmaråpiõaþ 6032015a vãrabàhuþ subàhu÷ ca nala÷ ca vanagocaraþ 6032015c nipãóyopaniviùñàs te pràkàraü hariyåthapàþ 6032016a etasminn antare cakruþ skandhàvàranive÷anam 6032017a pårvadvàraü tu kumudaþ koñibhir da÷abhir vçtaþ 6032017c àvçtya balavàüs tasthau haribhir jitakà÷ibhiþ 6032018a dakùiõadvàram àgamya vãraþ ÷atabaliþ kapiþ 6032018c àvçtya balavàüs tasthau viü÷atyà koñibhir vçtaþ 6032019a suùeõaþ pa÷cimadvàraü gatas tàrà pità hariþ 6032019c àvçtya balavàüs tasthau ùaùñi koñibhir àvçtaþ 6032020a uttaradvàram àsàdya ràmaþ saumitriõà saha 6032020c àvçtya balavàüs tasthau sugrãva÷ ca harã÷varaþ 6032021a golàïgålo mahàkàyo gavàkùo bhãmadar÷anaþ 6032021c vçtaþ koñyà mahàvãryas tasthau ràmasya pàrvataþ 6032022a çùkàõàü bhãmavegànàü dhåmraþ ÷atrunibarhaõaþ 6032022c vçtaþ koñyà mahàvãryas tasthau ràmasya pàr÷vataþ 6032023a saünaddhas tu mahàvãryo gadàpàõir vibhãùaõaþ 6032023c vçto yas tais tu sacivais tasthau tatra mahàbalaþ 6032024a gajo gavàkùo gavayaþ ÷arabho gandhamàdanaþ 6032024c samantàt parighàvanto rarakùur harivàhinãm 6032025a tataþ kopaparãtàtmà ràvaõo ràkùase÷varaþ 6032025c niryàõaü sarvasainyànàü drutam àj¤àpayat tadà 6032026a niùpatanti tataþ sainyà hçùñà ràvaõacoditàþ 6032026c samaye påryamàõasya vegà iva mahodadheþ 6032027a etasminn antare ghoraþ saügràmaþ samapadyata 6032027c rakùasàü vànaràõàü ca yathà devàsure purà 6032028a te gadàbhiþ pradãptàbhiþ ÷akti÷ålapara÷vadhaiþ 6032028c nijaghnur vànaràn ghoràþ kathayantaþ svavikramàn 6032029a tathà vçkùair mahàkàyàþ parvatàgrai÷ ca vànaràþ 6032029c ràkùasàs tàni rakùàüsi nakhair dantai÷ ca vegitàþ 6032030a ràkùasàs tv apare bhãmàþ pràkàrasthà mahãgatàn 6032030c bhiõóipàlai÷ ca khaógai÷ ca ÷ålai÷ caiva vyadàrayan 6032031a vànarà÷ càpi saükruddhàþ pràkàrasthàn mahãgatàþ 6032031c ràkùasàn pàtayàm àsuþ samàplutya plavaügamàþ 6032032a sa saüprahàras tumulo màüsa÷oõitakardamaþ 6032032c rakùasàü vànaràõàü ca saübabhåvàdbhutopamàþ 6033001a yudhyatàü tu tatas teùàü vànaràõàü mahàtmanàm 6033001c rakùasàü saübabhåvàtha balakopaþ sudàruõaþ 6033002a te hayaiþ kà¤canàpãóair dhvajai÷ càgni÷ikhopamaiþ 6033002c rathai÷ càdityasaükà÷aiþ kavacai÷ ca manoramaiþ 6033003a niryayå ràkùasavyàghrà nàdayanto di÷o da÷a 6033003c ràkùasà bhãmakarmàõo ràvaõasya jayaiùiõaþ 6033004a vànaràõàm api camår mahatã jayam iccatàm 6033004c abhyadhàvata tàü senàü rakùasàü kàmaråpiõàm 6033005a etasminn antare teùàm anyonyam abhidhàvatàm 6033005c rakùasàü vànaràõàü ca dvandvayuddham avartata 6033006a aïgadenendrajit sàrdhaü vàliputreõa ràkùasaþ 6033006c ayudhyata mahàtejàs tryambakeõa yathàndhakaþ 6033007a prajaïghena ca saüpàtir nityaü durmarùaõo raõe 6033007c jambåmàlinam àrabdho hanåmàn api vànaraþ 6033008a saügataþ sumahàkrodho ràkùaso ràvaõànujaþ 6033008c samare tãkùõavegena mitraghnena vibhãùaõaþ 6033009a tapanena gajaþ sàrdhaü ràkùasena mahàbalaþ 6033009c nikumbhena mahàtejà nãlo 'pi samayudhyata 6033010a vànarendras tu sugrãvaþ praghasena samàgataþ 6033010c saügataþ samare ÷rãmàn viråpàkùeõa lakùmaõaþ 6033011a agniketu÷ ca durdharùo ra÷miketu÷ ca ràkùasaþ 6033011c suptaghno yaj¤akopa÷ ca ràmeõa saha saügatàþ 6033012a vajramuùñis tu maindena dvividenà÷aniprabhaþ 6033012c ràkùasàbhyàü sughoràbhyàü kapimukhyau samàgatau 6033013a vãraþ pratapano ghoro ràkùaso raõadurdharaþ 6033013c samare tãkùõavegena nalena samayudhyata 6033014a dharmasya putro balavàn suùeõa iti vi÷rutaþ 6033014c sa vidyunmàlinà sàrdham ayudhyata mahàkapiþ 6033015a vànarà÷ càpare bhãmà ràkùasair aparaiþ saha 6033015c dvandvaü samãyur bahudhà yuddhàya bahubhiþ saha 6033016a tatràsãt sumahad yuddhaü tumulaü lomaharùaõam 6033016c rakùasàü vànaràõàü ca vãràõàü jayam icchatàm 6033017a hariràkùasadehebhyaþ prasçtàþ ke÷a÷àóvalàþ 6033017c ÷arãrasaüghàñavahàþ prasusruþ ÷oõitàpagàþ 6033018a àjaghànendrajit kruddho vajreõeva ÷atakratuþ 6033018c aïgadaü gadayà vãraü ÷atrusainyavidàraõam 6033019a tasya kà¤canacitràïgaü rathaü sà÷vaü sasàrathim 6033019c jaghàna samare ÷rãmàn aïgado vegavàn kapiþ 6033020a saüpàtis tu tribhir bàõaiþ prajaïghena samàhataþ 6033020c nijaghànà÷vakarõena prajaïghaü raõamårdhani 6033021a jambåmàlã rathasthas tu ratha÷aktyà mahàbalaþ 6033021c bibheda samare kruddho hanåmantaü stanàntare 6033022a tasya taü ratham àsthàya hanåmàn màrutàtmajaþ 6033022c pramamàtha talenà÷u saha tenaiva rakùasà 6033023a bhinnagàtraþ ÷arais tãkùõaiþ kùiprahastena rakùasà 6033023c prajaghànàdri÷çïgeõa tapanaü muùñinà gajaþ 6033024a grasantam iva sainyàni praghasaü vànaràdhipaþ 6033024c sugrãvaþ saptaparõena nirbibheda jaghàna ca 6033025a prapãóya ÷aravarùeõa ràkùasaü bhãmadar÷anam 6033025c nijaghàna viråpàkùaü ÷areõaikena lakùmaõaþ 6033026a agniketu÷ ca durdharùo ra÷miketu÷ ca ràkùasaþ 6033026c suptighno yaj¤akopa÷ ca ràmaü nirbibhiduþ ÷araiþ 6033027a teùàü caturõàü ràmas tu ÷iràüsi samare ÷araiþ 6033027c kruddha÷ caturbhi÷ ciccheda ghorair agni÷ikhopamaiþ 6033028a vajramuùñis tu maindena muùñinà nihato raõe 6033028c papàta sarathaþ sà÷vaþ puràñña iva bhåtale 6033029a vajrà÷anisamaspar÷o dvivido 'py a÷aniprabham 6033029c jaghàna giri÷çïgeõa miùatàü sarvarakùasàm 6033030a dvividaü vànarendraü tu drumayodhinam àhave 6033030c ÷arair a÷anisaükà÷aiþ sa vivyàdhà÷aniprabhaþ 6033031a sa ÷arair atividdhàïgo dvividaþ krodhamårchitaþ 6033031c sàlena sarathaü sà÷vaü nijaghànà÷aniprabham 6033032a nikumbhas tu raõe nãlaü nãlà¤janacayaprabham 6033032c nirbibheda ÷arais tãkùõaiþ karair megham ivàü÷umàn 6033033a punaþ ÷ara÷atenàtha kùiprahasto ni÷àcaraþ 6033033c bibheda samare nãlaü nikumbhaþ prajahàsa ca 6033034a tasyaiva rathacakreõa nãlo viùõur ivàhave 6033034c ÷ira÷ ciccheda samare nikumbhasya ca sàratheþ 6033035a vidyunmàlã rathasthas tu ÷araiþ kà¤canabhåùaõaiþ 6033035c suùeõaü tàóayàm àsa nanàda ca muhur muhuþ 6033036a taü rathastham atho dçùñvà suùeõo vànarottamaþ 6033036c giri÷çïgeõa mahatà ratham à÷u nyapàtayat 6033037a làghavena tu saüyukto vidyunmàlã ni÷àcaraþ 6033037c apakramya rathàt tårõaü gadàpàõiþ kùitau sthitaþ 6033038a tataþ krodhasamàviùñaþ suùeõo haripuügavaþ 6033038c ÷ilàü sumahatãü gçhya ni÷àcaram abhidravat 6033039a tam àpatantaü gadayà vidyunmàlã ni÷àcaraþ 6033039c vakùasy abhijagnànà÷u suùeõaü harisattamam 6033040a gadàprahàraü taü ghoram acintyaplavagottamaþ 6033040c tàü ÷ilàü pàtayàm àsa tasyorasi mahàmçdhe 6033041a ÷ilàprahàràbhihato vidyunmàlã ni÷àcaraþ 6033041c niùpiùñahçdayo bhåmau gatàsur nipapàta ha 6033042a evaü tair vànaraiþ ÷åraiþ ÷åràs te rajanãcaràþ 6033042c dvandve vimçditàs tatra daityà iva divaukasaiþ 6033043a bhallaiþ khaógair gadàbhi÷ ca ÷aktitomara paññasaiþ 6033043c apaviddha÷ ca bhinna÷ ca rathaiþ sàügràmikair hayaiþ 6033044a nihataiþ ku¤jarair mattais tathà vànararàkùasaiþ 6033044c cakràkùayugadaõóai÷ ca bhagnair dharaõisaü÷ritaiþ 6033044e babhåvàyodhanaü ghoraü gomàyugaõasevitam 6033045a kabandhàni samutpetur dikùu vànararakùasàm 6033045c vimarde tumule tasmin devàsuraraõopame 6033046a vidàryamàõà haripuügavais tadà; ni÷àcaràþ ÷oõitadigdhagàtràþ 6033046c punaþ suyuddhaü tarasà samà÷rità; divàkarasyàstamayàbhikàïkùiõaþ 6034001a yudhyatàm eva teùàü tu tadà vànararakùasàm 6034001c ravir astaü gato ràtriþ pravçttà pràõahàriõã 6034002a anyonyaü baddhavairàõàü ghoràõàü jayam icchatàm 6034002c saüpravçttaü ni÷àyuddhaü tadà vàraõarakùasàm 6034003a ràkùaso 'sãti harayo hari÷ càsãti ràkùasàþ 6034003c anyonyaü samare jaghnus tasmiüs tamasi dàruõe 6034004a jahi dàraya caitãti kathaü vidravasãti ca 6034004c evaü sutumulaþ ÷abdas tasmiüs tamasi ÷u÷ruve 6034005a kàlàþ kà¤canasaünàhàs tasmiüs tamasi ràkùasàþ 6034005c saüpràdç÷yanta ÷ailendrà dãptauùadhivanà iva 6034006a tasmiüs tamasi duùpàre ràkùasàþ krodhamårchitàþ 6034006c paripetur mahàvegà bhakùayantaþ plavaügamàn 6034007a te hayàn kà¤canàpãóan dhvajàü÷ càgni÷ikhopamàn 6034007c àplutya da÷anais tãkùõair bhãmakopà vyadàrayan 6034008a ku¤jaràn ku¤jaràrohàn patàkàdhvajino rathàn 6034008c cakarùu÷ ca dadaü÷u÷ ca da÷anaiþ krodhamårchitàþ 6034009a lakùmaõa÷ càpi ràma÷ ca ÷arair à÷ãviùomapaiþ 6034009c dç÷yàdç÷yàni rakùàüsi pravaràõi nijaghnatuþ 6034010a turaügakhuravidhvastaü rathanemisamuddhatam 6034010c rurodha karõanetràõiõyudhyatàü dharaõãrajaþ 6034011a vartamàne tathà ghore saügràme lomaharùaõe 6034011c rudhirodà mahàvegà nadyas tatra prasusruvuþ 6034012a tato bherãmçdaïgànàü paõavànàü ca nisvanaþ 6034012c ÷aïkhaveõusvanonmi÷raþ saübabhåvàdbhutopamaþ 6034013a hatànàü stanamànànàü ràkùasànàü ca nisvanaþ 6034013c ÷astràõàü vànaràõàü ca saübabhåvàtidàruõaþ 6034014a ÷astrapuùpopahàrà ca tatràsãd yuddhamedinã 6034014c durj¤eyà durnive÷à ca ÷oõitàsravakardamà 6034015a sà babhåva ni÷à ghorà hariràkùasahàriõã 6034015c kàlaràtrãva bhåtànàü sarveùàü duratikramà 6034016a tatas te ràkùasàs tatra tasmiüs tamasi dàruõe 6034016c ràmam evàbhyadhàvanta saühçùñà ÷aravçùñibhiþ 6034017a teùàm àpatatàü ÷abdaþ kruddhànàm abhigarjatàm 6034017c udvarta iva saptànàü samudràõàm abhåt svanaþ 6034018a teùàü ràmaþ ÷araiþ ùaóbhiþ ùaó jaghàna ni÷àcaràn 6034018c nimeùàntaramàtreõa ÷itair agni÷ikhopamaiþ 6034019a yaj¤a÷atru÷ ca durdharùo mahàpàr÷vamahodarau 6034019c vajradaüùñro mahàkàyas tau cobhau ÷ukasàraõau 6034020a te tu ràmeõa bàõaughaþ sarvamarmasu tàóitàþ 6034020c yuddhàd apasçtàs tatra sàva÷eùàyuùo 'bhavan 6034021a tataþ kà¤canacitràïgaiþ ÷arair agni÷ikhopamaiþ 6034021c di÷a÷ cakàra vimalàþ pradi÷a÷ ca mahàbalaþ 6034022a ye tv anye ràkùasà vãrà ràmasyàbhimukhe sthitàþ 6034022c te 'pi naùñàþ samàsàdya pataügà iva pàvakam 6034023a suvarõapuïkhair vi÷ikhaiþ saüpatadbhiþ sahasra÷aþ 6034023c babhåva rajanã citrà khadyotair iva ÷àradã 6034024a ràkùasànàü ca ninadair harãõàü càpi garjitaiþ 6034024c sà babhåva ni÷à ghorà bhåyo ghoratarà tadà 6034025a tena ÷abdena mahatà pravçddhena samantataþ 6034025c trikåñaþ kandaràkãrõaþ pravyàharad ivàcalaþ 6034026a golàïgålà mahàkàyàs tamasà tulyavarcasaþ 6034026c saüpariùvajya bàhubhyàü bhakùayan rajanãcaràn 6034027a aïgadas tu raõe ÷atruü nihantuü samupasthitaþ 6034027c ràvaõer nijaghànà÷u sàrathiü ca hayàn api 6034028a indrajit tu rathaü tyaktvà hatà÷vo hatasàrathiþ 6034028c aïgadena mahàmàyas tatraivàntaradhãyata 6034029a so 'ntardhàna gataþ pàpo ràvaõã raõakarka÷aþ 6034029c brahmadattavaro vãro ràvaõiþ krodhamårchitaþ 6034029e adç÷yo ni÷itàn bàõàn mumocà÷anivarcasaþ 6034030a sa ràmaü lakùmaõaü caiva ghorair nàgamayaiþ ÷araiþ 6034030c bibheda samare kruddhaþ sarvagàtreùu ràkùasaþ 6035001a sa tasya gatim anvicchan ràjaputraþ pratàpavàn 6035001c dide÷àtibalo ràmo da÷avànarayåthapàn 6035002a dvau suùeõasya dàyàdau nãlaü ca plavagarùabham 6035002c aïgadaü vàliputraü ca ÷arabhaü ca tarasvinam 6035003a vinataü jàmbavantaü ca sànuprasthaü mahàbalam 6035003c çùabhaü carùabhaskandham àdide÷a paraütapaþ 6035004a te saüprahçùñà harayo bhãmàn udyamya pàdapàn 6035004c àkà÷aü vivi÷uþ sarve màrgàmàõà di÷o da÷a 6035005a teùàü vegavatàü vegam iùubhir vegavattaraiþ 6035005c astravit paramàstreõa vàrayàm àsa ràvaõiþ 6035006a taü bhãmavegà harayo nàràcaiþ kùatavikùatàþ 6035006c andhakàre na dadç÷ur meghaiþ såryam ivàvçtam 6035007a ràmalakùmaõayor eva sarvamarmabhidaþ ÷aràn 6035007c bhç÷am àve÷ayàm àsa ràvaõiþ samitiüjayaþ 6035008a nirantara÷arãrau tu bhràtarau ràmalakùmaõau 6035008c kruddhenendrajotà vãrau pannagaiþ ÷aratàü gataiþ 6035009a tayoþ kùatajamàrgeõa susràva rudhiraü bahu 6035009c tàv ubhau ca prakà÷ete puùpitàv iva kiü÷ukau 6035010a tataþ paryantaraktàkùo bhinnà¤janacayopamaþ 6035010c ràvaõir bhràtarau vàkyam antardhànagato 'bravãt 6035011a yudhyamànam anàlakùyaü ÷akro 'pi trida÷e÷varaþ 6035011c draùñum àsàdituü vàpi na ÷aktaþ kiü punar yuvàm 6035012a pràvçtàv iùujàlena ràghavau kaïkapatriõà 6035012c eùa roùaparãtàtmà nayàmi yamasàdanam 6035013a evam uktvà tu dharmaj¤au bhràtarau ràmalakùmaõau 6035013c nirbibheda ÷itair bàõaiþ prajaharùa nanàda ca 6035014a bhinnà¤janacaya÷yàmo visphàrya vipulaü dhanuþ 6035014c bhåyo bhåyaþ ÷aràn ghoràn visasarja mahàmçdhe 6035015a tato marmasu marmaj¤o majjayan ni÷itठ÷aràn 6035015c ràmalakùmaõayor vãro nanàda ca muhur muhuþ 6035016a baddhau tu ÷arabandhena tàv ubhau raõamårdhani 6035016c nimeùàntaramàtreõa na ÷ekatur udãkùitum 6035017a tato vibhinnasarvàïgau ÷ara÷alyàcitàv ubhau 6035017c dhvajàv iva mahendrasya rajjumuktau prakampitau 6035018a tau saüpracalitau vãrau marmabhedena kar÷itau 6035018c nipetatur maheùvàsau jagatyàü jagatãpatã 6035019a tau vãra÷ayane vãrau ÷ayànau rudhirokùitau 6035019c ÷araveùñitasarvàïgàv àrtau paramapãóitau 6035020a na hy aviddhaü tayor gàtraü babhåvàïgulam antaram 6035020c nànirbhinnaü na càstabdham à karàgràd ajihmagaiþ 6035021a tau tu kråreõa nihatau rakùasà kàmaråpiõà 6035021c asçksusruvatus tãvraü jalaü prasravaõàv iva 6035022a papàta prathamaü ràmo viddho marmasu màrgaõaiþ 6035022c krodhàd indrajità yena purà ÷akro vinirjitaþ 6035023a nàracair ardhanàràcair bhallair a¤jalikair api 6035023c vivyàdha vatsadantai÷ ca siühadaüùñraiþ kùurais tathà 6035024a sa vãra÷ayane ÷i÷ye vijyam àdàya kàrmukam 6035024c bhinnamuùñiparãõàhaü triõataü rukmabhåùitam 6035025a bàõapàtàntare ràmaü patitaü puruùarùabham 6035025c sa tatra lakùmaõo dçùñvà nirà÷o jãvite 'bhavat 6035026a baddhau tu vãrau patitau ÷ayànau; tau vànaràþ saüparivàrya tasthuþ 6035026c samàgatà vàyusutapramukhyà; viùadam àrtàþ paramaü ca jagmuþ 6036001a tato dyàü pçthivãü caiva vãkùamàõà vanaukasaþ 6036001c dadç÷uþ saütatau bàõair bhràtarau ràmalakùmaõau 6036002a vçùñvevoparate deve kçtakarmaõi ràkùase 6036002c àjagàmàtha taü de÷aü sasugrãvo vibhãùaõaþ 6036003a nãladvividamaindà÷ ca suùeõasumukhàïgadàþ 6036003c tårõaü hanumatà sàrdham anva÷ocanta ràghavau 6036004a ni÷ceùñau mandaniþ÷vàsau ÷oõitaughapariplutau 6036004c ÷arajàlàcitau stabdhau ÷ayànau ÷aratalpayoþ 6036005a niþ÷vasantau yathà sarpau ni÷ceùñau mandavikramau 6036005c rudhirasràvadigdhàïgau tàpanãyàv iva dhvajau 6036006a tau vãra÷ayane vãrau ÷ayànau mandaceùñitau 6036006c yåthapais taiþ parivçtau bàùpavyàkulalocanaiþ 6036007a ràghavau patitau dçùñvà ÷arajàlasamàvçtau 6036007c babhåvur vyathitàþ sarve vànaràþ savibhãùaõàþ 6036008a antarikùaü nirãkùanto di÷aþ sarvà÷ ca vànaràþ 6036008c na cainaü màyayà channaü dadç÷å ràvaõiü raõe 6036009a taü tu màyàpraticchinnaü màyayaiva vibhãùaõaþ 6036009c vãkùamàõo dadar÷àtha bhràtuþ putram avasthitam 6036010a tam apratima karmàõam apratidvandvam àhave 6036010c dadar÷àntarhitaü vãraü varadànàd vibhãùaõaþ 6036011a indrajit tv àtmanaþ karma tau ÷ayànau samãkùya ca 6036011c uvàca paramaprãto harùayan sarvanairçtàn 6036012a dåùaõasya ca hantàrau kharasya ca mahàbalau 6036012c sàditau màmakair bàõair bhràtarau ràmalakùmaõau 6036013a nemau mokùayituü ÷akyàv etasmàd iùubandhanàt 6036013c sarvair api samàgamya sarùisaïghaiþ suràsuraiþ 6036014a yatkçte cintayànasya ÷okàrtasya pitur mama 6036014c aspçùñvà ÷ayanaü gàtrais triyàmà yàti ÷arvatã 6036015a kçtsneyaü yatkçte laïkà nadã varùàsv ivàkulà 6036015c so 'yaü målaharo 'narthaþ sarveùàü nihato mayà 6036016a ràmasya lakùmaõasyaiva sarveùàü ca vanaukasàm 6036016c vikramà niùphalàþ sarve yathà ÷aradi toyadàþ 6036017a evam uktvà tu tàn sarvàn ràkùasàn paripàr÷vagàn 6036017c yåthapàn api tàn sarvàüs tàóayàm àsa ràvaõiþ 6036018a tàn ardayitvà bàõaughais tràsayitvà ca vànaràn 6036018c prajahàsa mahàbàhur vacanaü cedam abravãt 6036019a ÷arabandhena ghoreõa mayà baddhau camåmukhe 6036019c sahitau bhràtaràv etau ni÷àmayata ràkùasàþ 6036020a evam uktàs tu te sarve ràkùasàþ kåñayodhinaþ 6036020c paraü vismayam àjagmuþ karmaõà tena toùitàþ 6036021a vinedu÷ ca mahànàdàn sarve te jaladopamàþ 6036021c hato ràma iti j¤àtvà ràvaõiü samapåjayan 6036022a niùpandau tu tadà dçùñvà tàv ubhau ràmalakùmaõau 6036022c vasudhàyàü nirucchvàsau hatàv ity anvamanyata 6036023a harùeõa tu samàviùña indrajit samitiüjayaþ 6036023c pravive÷a purãü laïkàü harùayan sarvanairçtàn 6036024a ràmalakùmaõayor dçùñvà ÷arãre sàyakai÷ cite 6036024c sarvàõi càïgopàïgàni sugrãvaü bhayam àvi÷at 6036025a tam uvàca paritrastaü vànarendraü vibhãùaõaþ 6036025c sabàùpavadanaü dãnaü ÷okavyàkulalocanam 6036026a alaü tràsena sugrãva bàùpavego nigçhyatàm 6036026c evaü pràyàõi yuddhàni vijayo nàsti naiùñhikaþ 6036027a sa÷eùabhàgyatàsmàkaü yadi vãra bhaviùyati 6036027c moham etau prahàsyete bhràtarau ràmalakùmaõau 6036028a paryavasthàpayàtmànam anàthaü màü ca vànara 6036028c satyadharmànuraktànàü nàsti mçtyukçtaü bhayam 6036029a evam uktvà tatas tasya jalaklinnena pàõinà 6036029c sugrãvasya ÷ubhe netre pramamàrja vibhãùaõaþ 6036030a pramçjya vadanaü tasya kapiràjasya dhãmataþ 6036030c abravãt kàlasaüpràtam asaübhràntam idaü vacaþ 6036031a na kàlaþ kapiràjendra vaiklavyam anuvartitum 6036031c atisneho 'py akàle 'smin maraõàyopapadyate 6036032a tasmàd utsçjya vaiklavyaü sarvakàryavinà÷anam 6036032c hitaü ràmapurogàõàü sainyànàm anucintyatàm 6036033a atha và rakùyatàü ràmo yàvat saüj¤à viparyayaþ 6036033c labdhasaüj¤au tu kàkutsthau bhayaü no vyapaneùyataþ 6036034a naitat kiü cana ràmasya na ca ràmo mumårùati 6036034c na hy enaü hàsyate lakùmãr durlabhà yà gatàyuùàm 6036035a tasmàd à÷vàsayàtmànaü balaü cà÷vàsaya svakam 6036035c yàvat sarvàõi sainyàni punaþ saüsthàpayàmy aham 6036036a ete hy utphullanayanàs tràsàd àgatasàdhvasàþ 6036036c karõe karõe prakathità harayo haripuügava 6036037a màü tu dçùñvà pradhàvantam anãkaü saüpraharùitum 6036037c tyajantu harayas tràsaü bhuktapårvàm iva srajam 6036038a samà÷vàsya tu sugrãvaü ràkùasendro vibhãùaõaþ 6036038c vidrutaü vànarànãkaü tat samà÷vàsayat punaþ 6036039a indrajit tu mahàmàyaþ sarvasainyasamàvçtaþ 6036039c vive÷a nagarãü laïkàü pitaraü càbhyupàgamat 6036040a tatra ràvaõam àsãnam abhivàdya kçtà¤jaliþ 6036040c àcacakùe priyaü pitre nihatau ràmalakùmaõau 6036041a utpapàta tato hçùñaþ putraü ca pariùasvaje 6036041c ràvaõo rakùasàü madhye ÷rutvà ÷atrå nipàtitau 6036042a upàghràya sa mårdhny enaü papraccha prãtamànasaþ 6036042c pçcchate ca yathàvçttaü pitre sarvaü nyavedayat 6036043a sa harùavegànugatàntaràtmà; ÷rutvà vacas tasya mahàrathasya 6036043c jahau jvaraü dà÷aratheþ samutthitaü; prahçùya vàcàbhinananda putram 6037001a pratipraviùñe laïkàü tu kçtàrthe ràvaõàtmaje 6037001c ràghavaü parivàryàrtà rarakùur vànararùabhàþ 6037002a hanåmàn aïgado nãlaþ suùeõaþ kumudo nalaþ 6037002c gajo gavàkùo gavayaþ ÷arabho gandhamàdanaþ 6037003a jàmbavàn çùabhaþ sundo rambhaþ ÷atabaliþ pçthuþ 6037003c vyåóhànãkà÷ ca yattà÷ ca drumàn àdàya sarvataþ 6037004a vãkùamàõà di÷aþ sarvàs tiryag årdhvaü ca vànaràþ 6037004c tçõeùv api ca ceùñatsu ràkùasà iti menire 6037005a ràvaõa÷ càpi saühçùño visçjyendrajitaü sutam 6037005c àjuhàva tataþ sãtà rakùaõã ràkùasãs tadà 6037006a r