% Ràmàyaõa: Kiùkindhàkàõóa % % This file generated by % rconv ../tokunaga/nr4.e % April 28, 1995: 1.07 p.m. % 4001001a sa tàü puùkariõãü gatvà padmotpalajhaùàkulàm 4001001c ràmaþ saumitrisahito vilalàpàkulendriyaþ 4001002a tasya dçùñvaiva tàü harùàd indriyàõi cakampire 4001002c sa kàmava÷am àpannaþ saumitrim idam abravãt 4001003a saumitre pa÷ya pampàyàþ kànanaü ÷ubhadar÷anam 4001003c yatra ràjanti ÷ailàbhà drumàþ sa÷ikharà iva 4001004a màü tu ÷okàbhisaütaptam àdhayaþ pãóayanti vai 4001004c bharatasya ca duþkhena vaidehyà haraõena ca 4001005a adhikaü pravibhàty etan nãlapãtaü tu ÷àdvalam 4001005c drumàõàü vividhaiþ puùpaiþ paristomair ivàrpitam 4001006a sukhànilo 'yaü saumitre kàlaþ pracuramanmathaþ 4001006c gandhavàn surabhir màso jàtapuùpaphaladrumaþ 4001007a pa÷ya råpàõi saumitre vanànàü puùpa÷àlinàm 4001007c sçjatàü puùpavarùàõi varùaü toyamucàm iva 4001008a prastareùu ca ramyeùu vividhàþ kànanadrumàþ 4001008c vàyuvegapracalitàþ puùpair avakiranti gàm 4001009a màrutaþ sukhaü saüspar÷e vàti candana÷ãtalaþ 4001009c ùañpadair anukåjadbhir vaneùu madhugandhiùu 4001010a giriprastheùu ramyeùu puùpavadbhir manoramaiþ 4001010c saüsakta÷ikharà ÷ailà viràjanti mahàdrumaiþ 4001011a puùpitàgràü÷ ca pa÷yemàn karõikàràn samantataþ 4001011c hàñakapratisaüchannàn naràn pãtàmbaràn iva 4001012a ayaü vasantaþ saumitre nànàvihaganàditaþ 4001012c sãtayà viprahãõasya ÷okasaüdãpano mama 4001013a màü hi ÷okasamàkràntaü saütàpayati manmathaþ 4001013c hçùñaþ pravadamàna÷ ca samàhvayati kokilaþ 4001014a eùa dàtyåhako hçùño ramye màü vananirjhare 4001014c praõadan manmathàviùñaü ÷ocayiùyati lakùmaõa 4001015a vimi÷rà vihagàþ pumbhir àtmavyåhàbhinanditàþ 4001015c bhçïgaràjapramuditàþ saumitre madhurasvaràþ 4001016a màü hi sà mçga÷àvàkùã cintà÷okabalàtkçtam 4001016c saütàpayati saumitre kråra÷ caitravanànilaþ 4001017a ÷ikhinãbhiþ parivçtà mayårà girisànuùu 4001017c manmathàbhiparãtasya mama manmathavardhanàþ 4001018a pa÷ya lakùõama nçtyantaü mayåram upançtyati 4001018c ÷ikhinã manmathàrtaiùà bhartàraü girisànuùu 4001019a mayårasya vane nånaü rakùasà na hçtà priyà 4001019c mama tv ayaü vinà vàsaþ puùpamàse suduþsahaþ 4001020a pa÷ya lakùmaõa puùpàõi niùphalàni bhavanti me 4001020c puùpabhàrasamçddhànàü vanànàü ÷i÷iràtyaye 4001021a vadanti ràvaü muditàþ ÷akunàþ saügha÷aþ kalam 4001021c àhvayanta ivànyonyaü kàmonmàdakarà mama 4001022a nånaü parava÷à sãtà sàpi ÷ocaty ahaü yathà 4001022c ÷yàmà padmapalà÷àkùã mçdubhàùà ca me priyà 4001023a eùa puùpavaho vàyuþ sukhaspar÷o himàvahaþ 4001023c tàü vicintayataþ kàntàü pàvakapratimo mama 4001024a tàü vinàtha vihaügo 'sau pakùã praõaditas tadà 4001024c vàyasaþ pàdapagataþ prahçùñam abhinardati 4001025a eùa vai tatra vaidehyà vihagaþ pratihàrakaþ 4001025c pakùã màü tu vi÷àlàkùyàþ samãpam upaneùyati 4001026a pa÷ya lakùmaõa saünàdaü vane madavivardhanam 4001026c puùpitàgreùu vçkùeùu dvijànàm upakåjatàm 4001027a saumitre pa÷ya pampàyà÷ citràsu vanaràjiùu 4001027c nalinàni prakà÷ante jale taruõasåryavat 4001028a eùà prasannasalilà padmanãlotpalàyatà 4001028c haüsakàraõóavàkãrõà pampà saugandhikàyutà 4001029a cakravàkayutà nityaü citraprasthavanàntarà 4001029c màtaïgamçgayåthai÷ ca ÷obhate salilàrthibhiþ 4001030a padmako÷apalà÷àni draùñuü dçùñir hi manyate 4001030c sãtàyà netrako÷àbhyàü sadç÷ànãti lakùmaõa 4001031a padmakesarasaüsçùño vçkùàntaraviniþsçtaþ 4001031c niþ÷vàsa iva sãtàyà vàti vàyur manoharaþ 4001032a saumitre pa÷ya pampàyà dakùiõe girisànuni 4001032c puùpitàü karõikàrasya yaùñiü parama÷obhanàm 4001033a adhikaü ÷ailaràjo 'yaü dhàtubhis tu vibhåùitaþ 4001033c vicitraü sçjate reõuü vàyuvegavighaññitam 4001034a giriprasthàs tu saumitre sarvataþ saüprapuùpitaiþ 4001034c niùpatraiþ sarvato ramyaiþ pradãpà iva kuü÷ukaiþ 4001035a pampàtãraruhà÷ ceme saüsaktà madhugandhinaþ 4001035c màlatãmallikàùaõóàþ karavãrà÷ ca puùpitàþ 4001036a ketakyaþ sinduvàrà÷ ca vàsantya÷ ca supuùpitàþ 4001036c màdhavyo gandhapårõà÷ ca kundagulmà÷ ca sarva÷aþ 4001037a ciribilvà madhåkà÷ ca va¤julà bakulàs tathà 4001037c campakàs tilakà÷ caiva nàgavçkùà÷ ca puùpitàþ 4001038a nãpà÷ ca varaõà÷ caiva kharjårà÷ ca supuùpitàþ 4001038c aïkolà÷ ca kuraõñà÷ ca cårõakàþ pàribhadrakàþ 4001039a cåtàþ pàñalaya÷ caiva kovidàrà÷ ca puùpitàþ 4001039c mucukundàrjunà÷ caiva dç÷yante girisànuùu 4001040a ketakoddàlakà÷ caiva ÷irãùàþ ÷iü÷apà dhavàþ 4001040c ÷àlmalyaþ kiü÷ukà÷ caiva raktàþ kurabakàs tathà 4001040e tini÷à nakta màlà÷ ca candanàþ syandanàs tathà 4001041a vividhà vividhaiþ puùpais tair eva nagasànuùu 4001041c vikãrõaiþ pãtaraktàbhàþ saumitre prastaràþ kçtàþ 4001042a himànte pa÷ya saumitre vçkùàõàü puùpasaübhavam 4001042c puùpamàse hi taravaþ saügharùàd iva puùpitàþ 4001043a pa÷ya ÷ãtajalàü cemàü saumitre puùkaràyutàm 4001043c cakravàkànucaritàü kàraõóavaniùevitàm 4001043e plavaiþ krau¤cai÷ ca saüpårõàü varàhamçgasevitàm 4001044a adhikaü ÷obhate pampàvikåjadbhir vihaügamaiþ 4001045a dãpayantãva me kàmaü vividhà mudità dvijàþ 4001045c ÷yàmàü candramukhãü smçtvà priyàü padmanibhekùaõàm 4001046a paya sànuùu citreùu mçgãbhiþ sahitàn mçgàn 4001046c màü punar mçga÷àvàkùyà vaidehyà virahãkçtam 4001047a evaü sa vilapaüs tatra ÷okopahatacetanaþ 4001047c avekùata ÷ivàü pampàü ramyavàrivahàü ÷ubhàm 4001048a nirãkùamàõaþ sahasà mahàtmà; sarvaü vanaü nirjharakandaraü ca 4001048c udvignacetàþ saha lakùmaõena; vicàrya duþkhopahataþ pratasthe 4001049a tàv çùyamåkaü sahitau prayàtau; sugrãva÷àkhàmçgasevitaü tam 4001049c trastàs tu dçùñvà harayo babhåvur; mahaujasau ràghavalakùmaõau tau 4002001a tau tu dçùñvà mahàtmànau bhràtarau ràmalakùmaõau 4002001c varàyudhadharau vãrau sugrãvaþ ÷aïkito 'bhavat 4002002a udvignahçdayaþ sarvà di÷aþ samavalokayan 4002002c na vyatiùñhata kasmiü÷ cid de÷e vànarapuügavaþ 4002003a naiva cakre manaþ sthàne vãkùamàõo mahàbalau 4002003c kapeþ paramabhãtasya cittaü vyavasasàda ha 4002004a cintayitvà sa dharmàtmà vimç÷ya gurulàghavam 4002004c sugrãvaþ paramodvignaþ sarvair anucaraiþ saha 4002005a tataþ sa sacivebhyas tu sugrãvaþ plavagàdhipaþ 4002005c ÷a÷aüsa paramodvignaþ pa÷yaüs tau ràmalakùmaõau 4002006a etau vanam idaü durgaü vàlipraõihitau dhruvam 4002006c chadmanà cãravasanau pracarantàv ihàgatau 4002007a tataþ sugrãvasacivà dçùñvà paramadhanvinau 4002007c jagmur giritañàt tasmàd anyac chikharam uttamam 4002008a te kùipram abhigamyàtha yåthapà yåthaparùabham 4002008c harayo vànara÷reùñhaü parivàryopatasthire 4002009a ekam ekàyanagatàþ plavamànà girer girim 4002009c prakampayanto vegena girãõàü ÷ikharàõi ca 4002010a tataþ ÷àkhàmçgàþ sarve plavamànà mahàbalàþ 4002010c babha¤ju÷ ca nagàüs tatra puùpitàn durgasaü÷ritàn 4002011a àplavanto harivaràþ sarvatas taü mahàgirim 4002011c mçgamàrjàra÷àrdålàüs tràsayanto yayus tadà 4002012a tataþ sugrãvasacivàþ parvatendraü samà÷ritàþ 4002012c saügamya kapimukhyena sarve prà¤jalayaþ sthitàþ 4002013a tatas taü bhayasaütrastaü vàlikilbiùa÷aïkitam 4002013c uvàca hanumàn vàkyaü sugrãvaü vàkyakovidaþ 4002014a yasmàd udvignacetàs tvaü pradruto haripuügava 4002014c taü kråradar÷anaü kråraü neha pa÷yàmi vàlinam 4002015a yasmàt tava bhayaü saumya pårvajàt pàpakarmaõaþ 4002015c sa neha vàlã duùñàtmà na te pa÷yàmy ahaü bhayam 4002016a aho ÷àkhàmçgatvaü te vyaktam eva plavaügama 4002016c laghucittatayàtmànaü na sthàpayasi yo matau 4002017a buddhivij¤ànasaüpanna iïgitaiþ sarvam àcara 4002017c na hy abuddhiü gato ràjà sarvabhåtàni ÷àsti hi 4002018a sugrãvas tu ÷ubhaü vàkyaü ÷rutvà sarvaü hanåmataþ 4002018c tataþ ÷ubhataraü vàkyaü hanåmantam uvàca ha 4002019a dãrghabàhå vi÷àlàkùau ÷aracàpàsidhàriõau 4002019c kasya na syàd bhayaü dçùñvà etau surasutopamau 4002020a vàlipraõihitàv etau ÷aïke 'haü puruùottamau 4002020c ràjàno bahumitrà÷ ca vi÷vàso nàtra hi kùamaþ 4002021a araya÷ ca manuùyeõa vij¤eyà÷ channacàriõaþ 4002021c vi÷vastànàm avi÷vastà÷ chidreùu praharanti hi 4002022a kçtyeùu vàlã medhàvã ràjàno bahudar÷anàþ 4002022c bhavanti parahantàras te j¤eyàþ pràkçtair naraiþ 4002023a tau tvayà pràkçtenaiva gatvà j¤eyau plavaügama 4002023c ÷aïkitànàü prakàrai÷ ca råpavyàbhàùaõena ca 4002024a lakùayasva tayor bhàvaü prahçùñamanasau yadi 4002024c vi÷vàsayan pra÷aüsàbhir iïgitai÷ ca punaþ punaþ 4002025a mamaivàbhimukhaü sthitvà pçccha tvaü haripuügava 4002025c prayojanaü prave÷asya vanasyàsya dhanurdharau 4002026a ÷uddhàtmànau yadi tv etau jànãhi tvaü plavaügama 4002026c vyàbhàùitair và råpair và vij¤eyà duùñatànayoþ 4002027a ity evaü kapiràjena saüdiùño màrutàtmajaþ 4002027c cakàra gamane buddhiü yatra tau ràmalakùmaõau 4002028a tatheti saüpåjya vacas tu tasya; kapeþ subhãtasya duràsadasya 4002028c mahànubhàvo hanumàn yayau tadà; sa yatra ràmo 'tibala÷ ca lakùmaõaþ 4003001a vaco vij¤àya hanumàn sugrãvasya mahàtmanaþ 4003001c parvatàd ç÷yamåkàt tu pupluve yatra ràghavau 4003002a sa tatra gatvà hanumàn balavàn vànarottamaþ 4003002c upacakràma tau vàgbhir mçdvãbhiþ satyavikramaþ 4003003a svakaü råpaü parityajya bhikùuråpeõa vànaraþ 4003003c àbabhàùe ca tau vãrau yathàvat pra÷a÷aüsa ca 4003004a ràjarùidevapratimau tàpasau saü÷itavratau 4003004c de÷aü katham imaü pràptau bhavantau varavarõinau 4003005a tràsayantau mçgagaõàn anyàü÷ ca vanacàriõaþ 4003005c pampàtãraruhàn vçkùàn vãkùamàõau samantataþ 4003006a imàü nadãü ÷ubhajalàü ÷obhayantau tarasvinau 4003006c dhairyavantau suvarõàbhau kau yuvàü cãravàsasau 4003007a siühaviprekùitau vãrau siühàtibalavikramau 4003007c ÷akracàpanibhe càpe pragçhya vipulair bhujaiþ 4003008a ÷rãmantau råpasaüpannau vçùabha÷reùñhavikramau 4003008c hastihastopamabhujau dyutimantau nararùabhau 4003009a prabhayà parvatendro 'yaü yuvayor avabhàsitaþ 4003009c ràjyàrhàv amaraprakhyau kathaü de÷am ihàgatau 4003010a padmapatrekùaõau vãrau jañàmaõóaladhàriõau 4003010c anyonyasadç÷au vãrau devalokàd ivàgatau 4003011a yadçcchayeva saüpràptau candrasåryau vasuüdharàm 4003011c vi÷àlavakùasau vãrau mànuùau devaråpiõau 4003012a siühaskandhau mahàsattvau samadàv iva govçùau 4003012c àyatà÷ ca suvçttà÷ ca bàhavaþ parighottamàþ 4003012e sarvabhåùaõabhåùàrhàþ kim arthaü na vibhåùitaþ 4003013a ubhau yogyàv ahaü manye rakùituü pçthivãm imàm 4003013c sasàgaravanàü kçtsnàü vindhyameruvibhåùitàm 4003014a ime ca dhanuùã citre ÷lakùõe citrànulepane 4003014c prakà÷ete yathendrasya vajre hemavibhåùite 4003015a saüpårõà ni÷itair bàõair tåõà÷ ca ÷ubhadar÷anàþ 4003015c jãvitàntakarair ghorair jvaladbhir iva pannagaiþ 4003016a mahàpramàõau vipulau taptahàñakabhåùitau 4003016c khaógàv etau viràjete nirmuktabhujagàv iva 4003017a evaü màü paribhàùantaü kasmàd vai nàbhibhàùathaþ 4003018a sugrãvo nàma dharmàtmà ka÷ cid vànarayåthapaþ 4003018c vãro vinikçto bhràtrà jagad bhramati duþkhitaþ 4003019a pràpto 'haü preùitas tena sugrãveõa mahàtmanà 4003019c ràj¤à vànaramukhyànàü hanumàn nàma vànaraþ 4003020a yuvàbhyàü saha dharmàtmà sugrãvaþ sakhyam icchati 4003020c tasya màü sacivaü vittaü vànaraü pavanàtmajam 4003021a bhikùuråpapraticchannaü sugrãvapriyakàmyayà 4003021c ç÷yamåkàd iha pràptaü kàmagaü kàmaråpiõam 4003022a evam uktvà tu hanumàüs tau vãrau ràmalakùmaõau 4003022c vàkyaj¤au vàkyaku÷alaþ punar novàca kiü cana 4003023a etac chrutvà vacas tasya ràmo lakùmaõam abravãt 4003023c prahçùñavadanaþ ÷rãmàn bhràtaraü pàr÷vataþ sthitam 4003024a sacivo 'yaü kapãndrasya sugrãvasya mahàtmanaþ 4003024c tam eva kàïkùamàõasya mamàntikam upàgataþ 4003025a tam abhyabhàùa saumitre sugrãvasacivaü kapim 4003025c vàkyaj¤aü madhurair vàkyaiþ snehayuktam ariüdamam 4004001a tataþ prahçùño hanumàn kçtyavàn iti tad vacaþ 4004001c ÷rutvà madhurasaübhàùaü sugrãvaü manasà gataþ 4004002a bhavyo ràjyàgamas tasya sugrãvasya mahàtmanaþ 4004002c yad ayaü kçtyavàn pràptaþ kçtyaü caitad upàgatam 4004003a tataþ paramasaühçùño hanåmàn plavagarùabhaþ 4004003c pratyuvàca tato vàkyaü ràmaü vàkyavi÷àradaþ 4004004a kimarthaü tvaü vanaü ghoraü pampàkànanamaõóitam 4004004c àgataþ sànujo durgaü nànàvyàlamçgàyutam 4004005a tasya tadvacanaü ÷rutvà lakùmaõo ràmacoditaþ 4004005c àcacakùe mahàtmànaü ràmaü da÷arathàtmajam 4004006a ràjà da÷aratho nàma dyutimàn dharmavatsalaþ 4004006c tasyàyaü pårvajaþ putro ràmo nàma janaiþ ÷rutaþ 4004007a ÷araõyaþ sarvabhåtànàü pitur nirde÷apàragaþ 4004007c vãro da÷arathasyàyaü putràõàü guõavattaraþ 4004008a ràjyàd bhraùño vane vastuü mayà sàrdham ihàgataþ 4004008c bhàryayà ca mahàtejàþ sãtayànugato va÷ã 4004008e dinakùaye mahàtejàþ prabhayeva divàkaraþ 4004009a aham asyàvaro bhràtà guõair dàsyam upàgataþ 4004009c kçtaj¤asya bahuj¤asya lakùmaõo nàma nàmataþ 4004010a sukhàrhasya mahàrhasya sarvabhåtahitàtmanaþ 4004010c ai÷varyeõa vihãnasya vanavàsà÷ritasya ca 4004011a rakùasàpahçtà bhàryà rahite kàmaråpiõà 4004011c tac ca na j¤àyate rakùaþ patnã yenàsya sà hçtà 4004012a danur nàma ÷riyaþ putraþ ÷àpàd ràkùasatàü gataþ 4004012c àkhyàtas tena sugrãvaþ samartho vànaràdhipaþ 4004013a sa j¤àsyati mahàvãryas tava bhàryàpahàriõam 4004013c evam uktvà danuþ svargaü bhràjamàno gataþ sukham 4004014a etat te sarvam àkhyàtaü yàthàtathyena pçcchataþ 4004014c ahaü caiva hi ràma÷ ca sugrãvaü ÷araõaü gatau 4004015a eùa dattvà ca vittàni pràpya cànuttamaü ya÷aþ 4004015c lokanàthaþ purà bhåtvà sugrãvaü nàtham icchati 4004016a ÷okàbhibhåte ràme tu ÷okàrte ÷araõaü gate 4004016c kartum arhati sugrãvaþ prasàdaü saha yåthapaiþ 4004017a evaü bruvàõaü saumitriü karuõaü sà÷rupàtanam 4004017c hanåmàn pratyuvàcedaü vàkyaü vàkyavi÷àradaþ 4004018a ãdç÷à buddhisaüpannà jitakrodhà jitendriyàþ 4004018c draùñavyà vànarendreõa diùñyà dar÷anam àgatàþ 4004019a sa hi ràjyàc ca vibhraùñaþ kçtavaira÷ ca vàlinà 4004019c hçtadàro vane trasto bhràtrà vinikçto bhç÷am 4004020a kariùyati sa sàhàyyaü yuvayor bhàskaràtmajaþ 4004020c sugrãvaþ saha càsmàbhiþ sãtàyàþ parimàrgaõe 4004021a ity evam uktvà hanumठ÷lakùõaü madhurayà girà 4004021c babhàùe so 'bhigacchàmaþ sugrãvam iti ràghavam 4004022a evaü bruvàõaü dharmàtmà hanåmantaü sa lakùmaõaþ 4004022c pratipåjya yathànyàyam idaü provàca ràghavam 4004023a kapiþ kathayate hçùño yathàyaü màrutàtmajaþ 4004023c kçtyavàn so 'pi saüpràptaþ kçtakçtyo 'si ràghava 4004024a prasannamukhavarõa÷ ca vyaktaü hçùña÷ ca bhàùate 4004024c nànçtaü vakùyate vãro hanåmàn màrutàtmajaþ 4004025a tataþ sa tu mahàpràj¤o hanåmàn màrutàtmajaþ 4004025c jagàmàdàya tau vãrau hariràjàya ràghavau 4004026a sa tu vipula ya÷àþ kapipravãraþ; pavanasutaþ kçtakçtyavat prahçùñaþ 4004026c girivaram uruvikramaþ prayàtaþ; sa ÷ubhamatiþ saha ràmalakùmaõàbhyàm 4005001a ç÷yamåkàt tu hanumàn gatvà taü malayaü giram 4005001c àcacakùe tadà vãrau kapiràjàya ràghavau 4005002a ayaü ràmo mahàpràj¤aþ saüpràpto dçóhavikramaþ 4005002c lakùmaõena saha bhràtrà ràmo 'yaü satyavikramaþ 4005003a ikùvàkåõàü kule jàto ràmo da÷arathàtmajaþ 4005003c dharme nigadita÷ caiva pitur nirde÷apàlakaþ 4005004a tasyàsya vasato 'raõye niyatasya mahàtmanaþ 4005004c rakùasàpahçtà bhàryà sa tvàü ÷araõam àgataþ 4005005a ràjasåyà÷vamedhai÷ ca vahnir yenàbhitarpitaþ 4005005c dakùiõà÷ ca tathotsçùñà gàvaþ ÷atasahasra÷aþ 4005006a tapasà satyavàkyena vasudhà yena pàlità 4005006c strãhetos tasya putro 'yaü ràmas tvàü ÷araõaü gataþ 4005007a bhavatà sakhyakàmau tau bhràtarau ràmalakùmaõau 4005007c pratigçhyàrcayasvemau påjanãyatamàv ubhau 4005008a ÷rutvà hanumato vàkyaü sugrãvo hçùñamànasaþ 4005008c bhayaü sa ràghavàd ghoraü prajahau vigatajvaraþ 4005009a sa kçtvà mànuùaü råpaü sugrãvaþ plavagàdhipaþ 4005009c dar÷anãyatamo bhåtvà prãtyà provàca ràghavam 4005010a bhavàn dharmavinãta÷ ca vikràntaþ sarvavatsalaþ 4005010c àkhyàtà vàyuputreõa tattvato me bhavadguõàþ 4005011a tan mamaivaiùa satkàro làbha÷ caivottamaþ prabho 4005011c yat tvam icchasi sauhàrdaü vànareõa mayà saha 4005012a rocate yadi và sakhyaü bàhur eùa prasàritaþ 4005012c gçhyatàü pàõinà pàõir maryàdà vadhyatàü dhruvà 4005013a etat tu vacanaü ÷rutvà sugrãvasya subhàùitam 4005013c saüprahçùñamanà hastaü pãóayàm àsa pàõinà 4005013e hçdyaü sauhçdam àlambya paryaùvajata pãóitam 4005014a tato hanåmàn saütyajya bhikùuråpam ariüdamaþ 4005014c kàùñhayoþ svena råpeõa janayàm àsa pàvakam 4005015a dãpyamànaü tato vahniü puùpair abhyarcya satkçtam 4005015c tayor madhye tu suprãto nidadhe susamàhitaþ 4005016a tato 'gniü dãpyamànaü tau cakratu÷ ca pradakùiõam 4005016c sugrãvo ràghava÷ caiva vayasyatvam upàgatau 4005017a tataþ suprãta manasau tàv ubhau hariràghavau 4005017c anyonyam abhivãkùantau na tçptim upajagmatuþ 4005018a tataþ sarvàrthavidvàüsaü ràmaü da÷arathàtmajam 4005018c sugrãvaþ pràha tejasvã vàkyam ekamanàs tadà 4006001a ayam àkhyàti me ràma sacivo mantrisattamaþ 4006001c hanumàn yannimittaü tvaü nirjanaü vanam àgataþ 4006002a lakùmaõena saha bhràtrà vasata÷ ca vane tava 4006002c rakùasàpahçtà bhàryà maithilã janakàtmajà 4006003a tvayà viyuktà rudatã lakùmaõena ca dhãmatà 4006003c antaraü prepsunà tena hatvà gçdhraü jañàyuùam 4006004a bhàryàviyogajaü duþkhaü naciràt tvaü vimokùyase 4006004c ahaü tàm ànayiùyàmi naùñàü veda÷rutiü yathà 4006005a rasàtale và vartantãü vartantãü và nabhastale 4006005c aham ànãya dàsyàmi tava bhàryàm ariüdama 4006006a idaü tathyaü mama vacas tvam avehi ca ràghava 4006006c tyaja ÷okaü mahàbàho tàü kàntàm ànayàmi te 4006007a anumànàt tu jànàmi maithilã sà na saü÷ayaþ 4006007c hriyamàõà mayà dçùñà rakùasà krårakarmaõà 4006008a kro÷antã ràma ràmeti lakùmaõeti ca visvaram 4006008c sphurantã ràvaõasyàïke pannagendravadhår yathà 4006009a àtmanà pa¤camaü màü hi dçùñvà ÷ailatañe sthitam 4006009c uttarãyaü tayà tyaktaü ÷ubhàny àbharaõàni ca 4006010a tàny asmàbhir gçhãtàni nihitàni ca ràghava 4006010c ànayiùyàmy ahaü tàni pratyabhij¤àtum arhasi 4006011a tam abravãt tato ràmaþ sugrãvaü priyavàdinam 4006011c ànayasva sakhe ÷ãghraü kimarthaü pravilambase 4006012a evam uktas tu sugrãvaþ ÷ailasya gahanàü guhàm 4006012c pravive÷a tataþ ÷ãghraü ràghavapriyakàmyayà 4006013a uttarãyaü gçhãtvà tu ÷ubhàny àbharaõàni ca 4006013c idaü pa÷yeti ràmàya dar÷ayàm àsa vànaraþ 4006014a tato gçhãtvà tadvàsaþ ÷ubhàny àbharaõàni ca 4006014c abhavad bàùpasaüruddho nãhàreõeva candramàþ 4006015a sãtàsnehapravçttena sa tu bàùpeõa dåùitaþ 4006015c hà priyeti rudan dhairyam utsçjya nyapatat kùitau 4006016a hçdi kçtvà sa bahu÷as tam alaükàram uttamam 4006016c ni÷a÷vàsa bhç÷aü sarpo bilastha iva roùitaþ 4006017a avicchinnà÷ruvegas tu saumitriü vãkùya pàr÷vataþ 4006017c paridevayituü dãnaü ràmaþ samupacakrame 4006018a pa÷ya lakùmaõa vaidehyà saütyaktaü hriyamàõayà 4006018c uttarãyam idaü bhåmau ÷arãràd bhåùaõàni ca 4006019a ÷àdvalinyàü dhruvaü bhåmyàü sãtayà hriyamàõayà 4006019c utsçùñaü bhåùaõam idaü tathàråpaü hi dç÷yate 4006020a bråhi sugrãva kaü de÷aü hriyantã lakùità tvayà 4006020c rakùasà raudraråpeõa mama pràõasamà priyà 4006021a kva và vasati tad rakùo mahad vyasanadaü mama 4006021c yannimittam ahaü sarvàn nà÷ayiùyàmi ràkùasàn 4006022a haratà maithilãü yena màü ca roùayatà bhç÷am 4006022c àtmano jãvitàntàya mçtyudvàram apàvçtam 4006023a mama dayitatamà hçtà vanàd; rajanicareõa vimathya yena sà 4006023c kathaya mama ripuü tam adya vai; pravagapate yamasaünidhiü nayàmi 4007001a evam uktas tu sugrãvo ràmeõàrtena vànaraþ 4007001c abravãt prà¤jalir vàkyaü sabàùpaü bàùpagadgadaþ 4007002a na jàne nilayaü tasya sarvathà pàparakùasaþ 4007002c sàmarthyaü vikramaü vàpi dauùkuleyasya và kulam 4007003a satyaü tu pratijànàmi tyaja ÷okam ariüdama 4007003c kariùyàmi tathà yatnaü yathà pràpsyasi maithilãm 4007004a ràvaõaü sagaõaü hatvà paritoùyàtmapauruùam 4007004c tathàsmi kartà naciràd yathà prãto bhaviùyasi 4007005a alaü vaiklavyam àlambya dhairyam àtmagataü smara 4007005c tvadvidhànàü na sadç÷am ãdç÷aü buddhilàghavam 4007006a mayàpi vyasanaü pràptaü bhàryà haraõajaü mahat 4007006c na càham evaü ÷ocàmi na ca dhairyaü parityaje 4007007a nàhaü tàm anu÷ocàmi pràkçto vànaro 'pi san 4007007c mahàtmà ca vinãta÷ cà kiü punar dhçtimàn bhavàn 4007008a bàùpam àpatitaü dhairyàn nigrahãtuü tvam arhasi 4007008c maryàdàü sattvayuktànàü dhçtiü notsraùñum arhasi 4007009a vyasane vàrtha kçcchre và bhaye và jãvitàntage 4007009c vimç÷an vai svayà buddhyà dhçtimàn nàvasãdati 4007010a bàli÷as tu naro nityaü vaiklavyaü yo 'nuvartate 4007010c sa majjaty ava÷aþ ÷oke bhàràkrànteva naur jale 4007011a eùo '¤jalir mayà baddhaþ praõayàt tvàü prasàdaye 4007011c pauruùaü ÷raya ÷okasya nàntaraü dàtum arhasi 4007012a ye ÷okam anuvartante na teùàü vidyate sukham 4007012c teja÷ ca kùãyate teùàü na tvaü ÷ocitum arhasi 4007013a hitaü vayasya bhàvena bråhi nopadi÷àmi te 4007013c vayasyatàü påjayan me na tvaü ÷ocitum arhasi 4007014a madhuraü sàntvitas tena sugrãveõa sa ràghavaþ 4007014c mukham a÷rupariklinnaü vastràntena pramàrjayat 4007015a prakçtiùñhas tu kàkutsthaþ sugrãvavacanàt prabhuþ 4007015c saüpariùvajya sugrãvam idaü vacanam abravãt 4007016a kartavyaü yad vayasyena snigdhena ca hitena ca 4007016c anuråpaü ca yuktaü ca kçtaü sugrãva tat tvayà 4007017a eùa ca prakçtiùñho 'ham anunãtas tvayà sakhe 4007017c durlabho hãdç÷o bandhur asmin kàle vi÷eùataþ 4007018a kiü tu yatnas tvayà kàryo maithilyàþ parimàrgaõe 4007018c ràkùasasya ca raudrasya ràvaõasya duràtmanaþ 4007019a mayà ca yad anuùñheyaü visrabdhena tad ucyatàm 4007019c varùàsv iva ca sukùetre sarvaü saüpadyate tava 4007020a mayà ca yad idaü vàkyam abhimànàt samãritam 4007020c tat tvayà hari÷àrdåla tattvam ity upadhàryatàm 4007021a ançtaü noktapårvaü me na ca vakùye kadà cana 4007021c etat te pratijànàmi satyenaiva ÷apàmi te 4007022a tataþ prahçùñaþ sugrãvo vànaraiþ sacivaiþ saha 4007022c ràghavasya vacaþ ÷rutvà pratij¤àtaü vi÷eùataþ 4007023a mahànubhàvasya vaco ni÷amya; harir naràõàm çùabhasya tasya 4007023c kçtaü sa mene harivãra mukhyas; tadà svakàryaü hçdayena vidvàn 4008001a parituùñas tu sugrãvas tena vàkyena vànaraþ 4008001c lakùmaõasyàgrajaü ràmam idaü vacanam abravãt 4008002a sarvathàham anugràhyo devatànàm asaü÷ayaþ 4008002c upapannaguõopetaþ sakhà yasya bhavàn mama 4008003a ÷akyaü khalu bhaved ràma sahàyena tvayànagha 4008003c suraràjyam api pràptuü svaràjyaü kiü punaþ prabho 4008004a so 'haü sabhàjyo bandhånàü suhçdàü caiva ràghava 4008004c yasyàgnisàkùikaü mitraü labdhaü ràghavavaü÷ajam 4008005a aham apy anuråpas te vayasyo j¤àsyase ÷anaiþ 4008005c na tu vaktuü samartho 'haü svayam àtmagatàn guõàn 4008006a mahàtmanàü tu bhåyiùñhaü tvadvidhànàü kçtàtmanàm 4008006c ni÷calà bhavati prãtir dhairyam àtmavatàm iva 4008007a rajataü và suvarõaü và vastràõy àbharaõàni và 4008007c avibhaktàni sàdhånàm avagacchanti sàdhavaþ 4008008a àóhyo vàpi daridro và duþkhitaþ sukhito 'pi và 4008008c nirdoùo và sadoùo và vayasyaþ paramà gatiþ 4008009a dhanatyàgaþ sukhatyàgo dehatyàgo 'pi và punaþ 4008009c vayasyàrthe pravartante snehaü dçùñvà tathàvidham 4008010a tat tathety abravãd ràmaþ sugrãvaü priyavàdinam 4008010c lakùmaõasyàgrato lakùmyà vàsavasyeva dhãmataþ 4008011a tato ràmaü sthitaü dçùñvà lakùmaõaü ca mahàbalam 4008011c sugrãvaþ sarvata÷ cakùur vane lolam apàtayat 4008012a sa dadar÷a tataþ sàlam avidåre harã÷varaþ 4008012c supuùpam ãùatpatràóhyaü bhramarair upa÷obhitam 4008013a tasyaikàü parõabahulàü bhaïktvà ÷àkhàü supuùpitàm 4008013c sàlasyàstãrya sugrãvo niùasàda saràghavaþ 4008014a tàv àsãnau tato dçùñvà hanåmàn api lakùmaõam 4008014c sàla÷àkhàü samutpàñya vinãtam upave÷ayat 4008015a tataþ prahçùñaþ sugrãvaþ ÷lakùõaü madhurayà girà 4008015c uvàca praõayàd ràmaü harùavyàkulitàkùaram 4008016a ahaü vinikçto bhràtrà caràmy eùa bhayàrditaþ 4008016c ç÷yamåkaü girivaraü hçtabhàryaþ suduþkhitaþ 4008017a so 'haü trasto bhaye magno vasàmy udbhràntacetanaþ 4008017c vàlinà nikçto bhràtrà kçtavaira÷ ca ràghava 4008018a vàlino me bhayàrtasya sarvalokàbhayaükara 4008018c mamàpi tvam anàthasya prasàdaü kartum arhasi 4008019a evam uktas tu tejasvã dharmaj¤o dharmavatsalaþ 4008019c pratyuvàca sa kàkutsthaþ sugrãvaü prahasann iva 4008020a upakàraphalaü mitram apakàro 'rilakùaõam 4008020c adyaiva taü haniùyàmi tava bhàryàpahàriõam 4008021a ime hi me mahàvegàþ patriõas tigmatejasaþ 4008021c kàrtikeyavanodbhåtàþ ÷arà hemavibhåùitàþ 4008022a kaïkapatrapraticchannà mahendrà÷anisaünibhàþ 4008022c suparvàõaþ sutãkùõàgrà saroùà bhujagà iva 4008023a bhràtçsaüj¤am amitraü te vàlinaü kçtakilbiùam 4008023c ÷arair vinihataü pa÷ya vikãrõam iva parvatam 4008024a ràghavasya vacaþ ÷rutvà sugrãvo vàhinãpatiþ 4008024c praharùam atulaü lebhe sàdhu sàdhv iti càbravãt 4008025a ràma÷okàbhibhåto 'haü ÷okàrtànàü bhavàn gatiþ 4008025c vayasya iti kçtvà hi tvayy ahaü paridevaye 4008026a tvaü hi pàõipradànena vayasyo so 'gnisàkùikaþ 4008026c kçtaþ pràõair bahumataþ satyenàpi ÷apàmy aham 4008027a vayasya iti kçtvà ca visrabdhaü pravadàmy aham 4008027c duþkham antargataü yan me mano dahati nitya÷aþ 4008028a etàvad uktvà vacanaü bàùpadåùitalocanaþ 4008028c bàùpopahatayà vàcà noccaiþ ÷aknoti bhàùitum 4008029a bàùpavegaü tu sahasà nadãvegam ivàgatam 4008029c dhàrayàm àsa dhairyeõa sugrãvo ràmasaünidhau 4008030a saünigçhya tu taü bàùpaü pramçjya nayane ÷ubhe 4008030c viniþ÷vasya ca tejasvã ràghavaü punar abravãt 4008031a puràhaü valinà ràma ràjyàt svàd avaropitaþ 4008031c paruùàõi ca saü÷ràvya nirdhåto 'smi balãyasà 4008032a hçtà bhàryà ca me tena pràõebhyo 'pi garãyasã 4008032c suhçda÷ ca madãyà ye saüyatà bandhaneùu te 4008033a yatnavàü÷ ca suduùñàtmà mad vinà÷àya ràghava 4008033c bahu÷as tat prayuktà÷ ca vànarà nihatà mayà 4008034a ÷aïkayà tv etayà càhaü dçùñvà tvàm api ràghava 4008034c nopasarpàmy ahaü bhãto bhaye sarve hi bibhyati 4008035a kevalaü hi sahàyà me hanumat pramukhàs tv ime 4008035c ato 'haü dhàrayàmy adya pràõàn kçcchra gato 'pi san 4008036a ete hi kapayaþ snigdhà màü rakùanti samantataþ 4008036c saha gacchanti gantavye nityaü tiùñhanti ca sthite 4008037a saükùepas tv eùa me ràma kim uktvà vistaraü hi te 4008037c sa me jyeùñho ripur bhràtà vàlã vi÷rutapauruùaþ 4008038a tadvinà÷àd dhi me duþkhaü pranaùñaü syàd anantaram 4008038c sukhaü me jãvitaü caiva tadvinà÷anibandhanam 4008039a eùa me ràma ÷okàntaþ ÷okàrtena niveditaþ 4008039c duþkhito 'duþkhito vàpi sakhyur nityaü sakhà gatiþ 4008040a ÷rutvaitac ca vaco ràmaþ sugrãvam idam abravãt 4008040c kiünimittam abhåd vairaü ÷rotum icchàmi tattvataþ 4008041a sukhaü hi kàraõaü ÷rutvà vairasya tava vànara 4008041c ànantaryaü vidhàsyàmi saüpradhàrya balàbalam 4008042a balavàn hi mamàmarùaþ ÷rutvà tvàm avamànitam 4008042c vardhate hçdayotkampã pràvçóvega ivàmbhasaþ 4008043a hçùñaþ kathaya visrabdho yàvad àropyate dhanuþ 4008043c sçùña÷ ca hi mayà bàõo nirasta÷ ca ripus tava 4008044a evam uktas tu sugrãvaþ kàkutsthena mahàtmanà 4008044c praharùam atulaü lebhe caturbhiþ saha vànaraiþ 4008045a tataþ prahçùñavadanaþ sugrãvo lakùmaõàgraje 4008045c vairasya kàraõaü tattvam àkhyàtum upacakrame 4009001a vàlã nàma mama bhràtà jyeùñhaþ ÷atruniùådanaþ 4009001c pitur bahumato nityaü mama càpi tathà purà 4009002a pitary uparate 'smàkaü jyeùñho 'yam iti mantribhiþ 4009002c kapãnàm ã÷varo ràjye kçtaþ paramasaümataþ 4009003a ràjyaü pra÷àsatas tasya pitçpaitàmahaü mahat 4009003c ahaü sarveùu kàleùu praõataþ preùyavat sthitaþ 4009004a màyàvã nàma tejasvã pårvajo dundubheþ sutaþ 4009004c tena tasya mahad vairaü strãkçtaü vi÷rutaü purà 4009005a sa tu supte jane ràtrau kiùkindhàd vàram àgataþ 4009005c nardati sma susaürabdho vàlinaü càhvayad raõe 4009006a prasuptas tu mama bhràtà narditaü bhairavasvanam 4009006c ÷rutvà na mamçùe vàlã niùpapàta javàt tadà 4009007a sa tu vai niþsçtaþ krodhàt taü hantum asurottamam 4009007c vàryamàõas tataþ strãbhir mayà ca praõatàtmanà 4009008a sa tu nirdhåya sarvànno nirjagàma mahàbalaþ 4009008c tato 'ham api sauhàrdàn niþsçto vàlinà saha 4009009a sa tu me bhràtaraü dçùñvà màü ca dåràd avasthitam 4009009c asuro jàtasaütràsaþ pradudràva tadà bhç÷am 4009010a tasmin dravati saütraste hy àvàü drutataraü gatau 4009010c prakà÷o 'pi kçto màrga÷ candreõodgacchatà tadà 4009011a sa tçõair àvçtaü durgaü dharaõyà vivaraü mahat 4009011c pravive÷àsuro vegàd àvàm àsàdya viùñhitau 4009012a taü praviùñaü ripuü dçùñvà bilaü roùava÷aü gataþ 4009012c màm uvàca tadà vàlã vacanaü kùubhitendriyaþ 4009013a iha tvaü tiùñha sugrãva biladvàri samàhitaþ 4009013c yàvad atra pravi÷yàhaü nihanmi samare ripum 4009014a mayà tv etad vacaþ ÷rutvà yàcitaþ sa paraütapa 4009014c ÷àpayitvà ca màü padbhyàü pravive÷a bilaü tadà 4009015a tasya praviùñasya bilaü sàgraþ saüvatsaro gataþ 4009015c sthitasya ca mama dvàri sa kàlo vyatyavartata 4009016a ahaü tu naùñaü taü j¤àtvà snehàd àgatasaübhramaþ 4009016c bhràtaraü na hi pa÷yàmi pàpa÷aïki ca me manaþ 4009017a atha dãrghasya kàlasya bilàt tasmàd viniþsçtam 4009017c saphenaü rudhiraü raktam ahaü dçùñvà suduþkhitaþ 4009018a nardatàm asuràõàü ca dhvanir me ÷rotram àgataþ 4009018c nirastasya ca saügràme kro÷ato niþsvano guroþ 4009019a ahaü tv avagato buddhyà cihnais tair bhràtaraü hatam 4009019c pidhàya ca biladvàraü ÷ilayà girimàtrayà 4009019e ÷okàrta÷ codakaü kçtvà kiùkindhàm àgataþ sakhe 4009020a gåhamànasya me tattvaü yatnato mantribhiþ ÷rutam 4009020c tato 'haü taiþ samàgamya sametair abhiùecitaþ 4009021a ràjyaü pra÷àsatas tasya nyàyato mama ràghava 4009021c àjagàma ripuü hatvà vàlã tam asurottamam 4009022a abhiùiktaü tu màü dçùñvà krodhàt saüraktalocanaþ 4009022c madãyàn mantriõo baddhvà paruùaü vàkyam abravãt 4009023a nigrahe 'pi samarthasya taü pàpaü prati ràghava 4009023c na pràvartata me buddhir bhràtçgauravayantrità 4009024a mànayaüs taü mahàtmànaü yathàvac càbhyavàdayam 4009024c uktà÷ ca nà÷iùas tena saütuùñenàntaràtmanà 4010001a tataþ krodhasamàviùñaü saürabdhaü tam upàgatam 4010001c ahaü prasàdayàü cakre bhràtaraü priyakàmyayà 4010002a diùñyàsi ku÷alã pràpto nihata÷ ca tvayà ripuþ 4010002c anàthasya hi me nàthas tvam eko 'nàthanandanaþ 4010003a idaü bahu÷alàkaü te pårõacandram ivoditam 4010003c chatraü savàlavyajanaü pratãcchasva mayodyatam 4010004a tvam eva ràjà mànàrhaþ sadà càhaü yathàpurà 4010004c nyàsabhåtam idaü ràjyaü tava niryàtayàmy aham 4010005a mà ca roùaü kçthàþ saumya mayi ÷atrunibarhaõa 4010005c yàce tvàü ÷irasà ràjan mayà baddho 'yam a¤jaliþ 4010006a balàd asmi samàgamya mantribhiþ puravàsibhiþ 4010006c ràjabhàve niyukto 'haü ÷ånyade÷ajigãùayà 4010007a snigdham evaü bruvàõaü màü sa tu nirbhartsya vànaraþ 4010007c dhik tvàm iti ca màm uktvà bahu tat tad uvàca ha 4010008a prakçtã÷ ca samànãya mantriõa÷ caiva saümatàn 4010008c màm àha suhçdàü madhye vàkyaü paramagarhitam 4010009a viditaü vo yathà ràtrau màyàvã sa mahàsuraþ 4010009c màü samàhvayata kråro yuddhàkàïkùã sudurmatiþ 4010010a tasya tad garjitaü ÷rutvà niþsçto 'haü nçpàlayàt 4010010c anuyàta÷ ca màü tårõam ayaü bhràtà sudàruõaþ 4010011a sa tu dçùñvaiva màü ràtrau sadvitãyaü mahàbalaþ 4010011c pràdravad bhayasaütrasto vãkùyàvàü tam anudrutau 4010011e anudrutas tu vegena pravive÷a mahàbilam 4010012a taü praviùñaü viditvà tu sughoraü sumahad bilam 4010012c ayam ukto 'tha me bhràtà mayà tu kråradar÷anaþ 4010013a ahatvà nàsti me ÷aktiþ pratigantum itaþ purãm 4010013c biladvàri pratãkùa tvaü yàvad enaü nihanmy aham 4010014a sthito 'yam iti matvà tu praviùño 'haü duràsadam 4010014c taü ca me màrgamàõasya gataþ saüvatsaras tadà 4010015a sa tu dçùño mayà ÷atrur anirvedàd bhayàvahaþ 4010015c nihata÷ ca mayà tatra so 'suro bandhubhiþ saha 4010016a tasyàsyàt tu pravçttena rudhiraugheõa tad bilam 4010016c pårõam àsãd duràkràmaü stanatas tasya bhåtale 4010017a sådayitvà tu taü ÷atruü vikràntaü dundubheþ sutam 4010017c niùkràmann eva pa÷yàmi bilasya pihitaü mukham 4010018a vikro÷amànasya tu me sugrãveti punaþ punaþ 4010018c yadà prativaco nàsti tato 'haü bhç÷aduþkhitaþ 4010019a pàdaprahàrais tu mayà bahu÷as tad vidàritam 4010019c tato 'haü tena niùkramya yathà punar upàgataþ 4010020a tatrànenàsmi saüruddho ràjyaü màrgayatàtmanaþ 4010020c sugrãveõa nç÷aüsena vismçtya bhràtçsauhçdam 4010021a evam uktvà tu màü tatra vastreõaikena vànaraþ 4010021c tadà nirvàsayàm àsa vàlã vigatasàdhvasaþ 4010022a tenàham apaviddha÷ ca hçtadàra÷ ca ràghava 4010022c tadbhayàc ca mahãkçtsnà krànteyaü savanàrõavà 4010023a ç÷yamåkaü girivaraü bhàryàharaõaduþkhitaþ 4010023c praviùño 'smi duràdharùaü vàlinaþ kàraõàntare 4010024a etat te sarvam àkhyàtaü vairànukathanaü mahat 4010024c anàgasà mayà pràptaü vyasanaü pa÷ya ràghava 4010025a vàlinas tu bhayàrtasya sarvalokàbhayaükara 4010025c kartum arhasi me vãra prasàdaü tasya nigrahàt 4010026a evam uktaþ sa tejasvã dharmaj¤o dharmasaühitam 4010026c vacanaü vaktum àrebhe sugrãvaü prahasann iva 4010027a amoghàþ såryasaükà÷à mameme ni÷itàþ ÷aràþ 4010027c tasmin vàlini durvçtte patiùyanti ruùànvitàþ 4010028a yàvat taü na hi pa÷yeyaü tava bhàryàpahàriõam 4010028c tàvat sa jãvet pàpàtmà vàlã càritradåùakaþ 4010029a àtmànumànàt pa÷yàmi magnaü tvàü ÷okasàgare 4010029c tvàm ahaü tàrayiùyàmi kàmaü pràpsyasi puùkalam 4011001a ràmasya vacanaü ÷rutvà harùapauruùavardhanam 4011001c sugrãvaþ påjayàü cakre ràghavaü pra÷a÷aüsa ca 4011002a asaü÷ayaü prajvalitais tãkùõair marmàtigaiþ ÷araiþ 4011002c tvaü daheþ kupito lokàn yugànta iva bhàskaraþ 4011003a vàlinaþ pauruùaü yat tad yac ca vãryaü dhçti÷ ca yà 4011003c tan mamaikamanàþ ÷rutvà vidhatsva yadanantaram 4011004a samudràt pa÷cimàt pårvaü dakùiõàd api cottaram 4011004c kràmaty anudite sårye vàlã vyapagataklamaþ 4011005a agràõy àruhya ÷ailànàü ÷ikharàõi mahànty api 4011005c årdhvam utkùipya tarasà pratigçhõàti vãryavàn 4011006a bahavaþ sàravanta÷ ca vaneùu vividhà drumàþ 4011006c vàlinà tarasà bhagnà balaü prathayatàtmanaþ 4011007a mahiùo dundubhir nàma kailàsa÷ikharaprabhaþ 4011007c balaü nàgasahasrasya dhàrayàm àsa vãryavàn 4011008a vãryotsekena duùñàtmà varadànàc ca mohitaþ 4011008c jagàma sa mahàkàyaþ samudraü saritàü patim 4011009a årmimantam atikramya sàgaraü ratnasaücayam 4011009c mama yuddhaü prayaccheti tam uvàca mahàrõavam 4011010a tataþ samudro dharmàtmà samutthàya mahàbalaþ 4011010c abravãd vacanaü ràjann asuraü kàlacoditam 4011011a samartho nàsmi te dàtuü yuddhaü yuddhavi÷àrada 4011011c ÷råyatàm abhidhàsyàmi yas te yuddhaü pradàsyati 4011012a ÷ailaràjo mahàraõye tapasvi÷araõaü param 4011012c ÷aükara÷va÷uro nàmnà himavàn iti vi÷rutaþ 4011013a guhà prasravaõopeto bahukandaranirjharaþ 4011013c sa samarthas tava prãtim atulàü kartum àhave 4011014a taü bhãtam iti vij¤àya samudram asurottamaþ 4011014c himavadvanam àgacchac chara÷ càpàd iva cyutaþ 4011015a tatas tasya gireþ ÷vetà gajendravipulàþ ÷ilàþ 4011015c cikùepa bahudhà bhåmau dundubhir vinanàda ca 4011016a tataþ ÷vetàmbudàkàraþ saumyaþ prãtikaràkçtiþ 4011016c himavàn abravãd vàkyaü sva eva ÷ikhare sthitaþ 4011017a kleùñum arhasi màü na tvaü dundubhe dharmavatsala 4011017c raõakarmasv aku÷alas tapasvi÷araõaü hy aham 4011018a tasya tadvacanaü ÷rutvà giriràjasya dhãmataþ 4011018c uvàca dundubhir vàkyaü krodhàt saüraktalocanaþ 4011019a yadi yuddhe 'samarthas tvaü madbhayàd và nirudyamaþ 4011019c tam àcakùva pradadyàn me yo 'dya yuddhaü yuyutsataþ 4011020a himavàn abravãd vàkyaü ÷rutvà vàkyavi÷àradaþ 4011020c anuktapårvaü dharmàtmà krodhàt tam asurottamam 4011021a vàlã nàma mahàpràj¤aþ ÷akratulyaparàkramaþ 4011021c adhyàste vànaraþ ÷rãmàn kiùkindhàm atulaprabhàm 4011022a sa samartho mahàpràj¤as tava yuddhavi÷àradaþ 4011022c dvandvayuddhaü mahad dàtuü namucer iva vàsavaþ 4011023a taü ÷ãghram abhigaccha tvaü yadi yuddham ihecchasi 4011023c sa hi durdharùaõo nityaü ÷åraþ samarakarmaõi 4011024a ÷rutvà himavato vàkyaü krodhàviùñaþ sa dundubhiþ 4011024c jagàma tàü purãü tasya kiùkindhàü vàlinas tadà 4011025a dhàrayan màhiùaü råpaü tãkùõa÷çïgo bhayàvahaþ 4011025c pràvçùãva mahàmeghas toyapårõo nabhastale 4011026a tatas tu dvàram àgamya kiùkindhàyà mahàbalaþ 4011026c nanarda kampayan bhåmiü dundubhir dundubhir yathà 4011027a samãpajàn drumàn bha¤jan vasudhàü dàrayan khuraiþ 4011027c viùàõenollekhan darpàt taddvàraü dvirado yathà 4011028a antaþpuragato vàlã ÷rutvà ÷abdam amarùaõaþ 4011028c niùpapàta saha strãbhis tàràbhir iva candramàþ 4011029a mitaü vyaktàkùarapadaü tam uvàca sa dundubhim 4011029c harãõàm ã÷varo vàlã sarveùàü vanacàriõàm 4011030a kimarthaü nagaradvàram idaü ruddhvà vinardasi 4011030c dundubhe vidito me 'si rakùa pràõàn mahàbala 4011031a tasya tadvacanaü ÷rutvà vànarendrasya dhãmataþ 4011031c uvàca dundubhir vàkyaü krodhàt saüraktalocanaþ 4011032a na tvaü strãsaünidhau vãra vacanaü vaktum arhasi 4011032c mama yuddhaü prayaccha tvaü tato j¤àsyàmi te balam 4011033a atha và dhàrayiùyàmi krodham adya ni÷àm imàm 4011033c gçhyatàm udayaþ svairaü kàmabhogeùu vànara 4011034a yo hi mattaü pramattaü và suptaü và rahitaü bhç÷am 4011034c hanyàt sa bhråõahà loke tvadvidhaü madamohitam 4011035a sa prahasyàbravãn mandaü krodhàt tam asurottamam 4011035c visçjya tàþ striyaþ sarvàs tàràprabhçtikàs tadà 4011036a matto 'yam iti mà maüsthà yady abhãto 'si saüyuge 4011036c mado 'yaü saüprahàre 'smin vãrapànaü samarthyatàm 4011037a tam evam uktvà saükruddho màlàm utkùipya kà¤canãm 4011037c pitrà dattàü mahendreõa yuddhàya vyavatiùñhata 4011038a viùàõayor gçhãtvà taü dundubhiü girisaünibham 4011038c vàlã vyàpàtayàü cakre nanarda ca mahàsvanam 4011039a yuddhe pràõahare tasmin niùpiùño dundubhis tadà 4011039c ÷rotràbhyàm atha raktaü tu tasya susràva pàtyataþ 4011039e papàta ca mahàkàyaþ kùitau pa¤catvam àgataþ 4011040a taü tolayitvà bàhubhyàü gatasattvam acetanam 4011040c cikùepa vegavàn vàlã vegenaikena yojanam 4011041a tasya vegapraviddhasya vaktràt kùatajabindavaþ 4011041c prapetur màrutotkùiptà mataïgasyà÷ramaü prati 4011042a tàn dçùñvà patitàüs tatra muniþ ÷oõitavipruùaþ 4011042c utsasarja mahà÷àpaü kùeptàraü vàlinaü prati 4011042e iha tenàpraveùñavyaü praviùñasya badho bhavet 4011043a sa maharùiü samàsàdya yàcate sma kçtà¤jaliþ 4011044a tataþ ÷àpabhayàd bhãta ç÷yamåkaü mahàgirim 4011044c praveùñuü necchati harir draùñuü vàpi nare÷vara 4011045a tasyàprave÷aü j¤àtvàham idaü ràma mahàvanam 4011045c vicaràmi sahàmàtyo viùàdena vivarjitaþ 4011046a eùo 'sthinicayas tasya dundubheþ saüprakà÷ate 4011046c vãryotsekàn nirastasya girikåñanibho mahàn 4011047a ime ca vipulàþ sàlàþ sapta ÷àkhàvalambinaþ 4011047c yatraikaü ghañate vàlã niùpatrayitum ojasà 4011048a etad asyàsamaü vãryaü mayà ràma prakà÷itam 4011048c kathaü taü vàlinaü hantuü samare ÷akùyase nçpa 4011049a yadi bhindyàd bhavàn sàlàn imàüs tv ekeùuõà tataþ 4011049c jànãyàü tvàü mahàbàho samarthaü vàlino vadhe 4011050a tasya tadvacanaü ÷rutvà sugrãvasya mahàtmanaþ 4011050c ràghavo dundubheþ kàyaü pàdàïguùñhena lãlayà 4011050e tolayitvà mahàbàhu÷ cikùepa da÷ayojanam 4011051a kùiptaü dçùñvà tataþ kàyaü sugrãvaþ punar abravãt 4011051c lakùmaõasyàgrato ràmam idaü vacanam arthavat 4011052a àrdraþ samàüsapratyagraþ kùiptaþ kàyaþ purà sakhe 4011052c laghuþ saüprati nirmàüsas tçõabhåta÷ ca ràghava 4011052e nàtra ÷akyaü balaü j¤àtuü tava và tasya vàdhikam 4012001a etac ca vacanaü ÷rutvà sugrãveõa subhàùitam 4012001c pratyayàrthaü mahàtejà ràmo jagràha kàrmukam 4012002a sa gçhãtvà dhanur ghoraü ÷aram ekaü ca mànadaþ 4012002c sàlàn uddi÷ya cikùepa jyàsvanaiþ pårayan di÷aþ 4012003a sa visçùño balavatà bàõaþ svarõapariùkçtaþ 4012003c bhittvà sàlàn giriprasthe sapta bhåmiü vive÷a ha 4012004a praviùñas tu muhårtena rasàü bhittvà mahàjavaþ 4012004c niùpatya ca punas tårõaü svatåõãü pravive÷a ha 4012005a tàn dçùñvà sapta nirbhinnàn sàlàn vànarapuügavaþ 4012005c ràmasya ÷aravegena vismayaü paramaü gataþ 4012006a sa mårdhnà nyapatad bhåmau pralambãkçtabhåùaõaþ 4012006c sugrãvaþ paramaprãto ràghavàya kçtà¤jaliþ 4012007a idaü covàca dharmaj¤aü karmaõà tena harùitaþ 4012007c ràmaü sarvàstraviduùàü ÷reùñhaü ÷åram avasthitam 4012008a sendràn api suràn sarvàüs tvaü bàõaiþ puruùarùabha 4012008c samarthaþ samare hantuü kiü punar vàlinaü prabho 4012009a yena sapta mahàsàlà girir bhåmi÷ ca dàritàþ 4012009c bàõenaikena kàkutstha sthàtà te ko raõàgrataþ 4012010a adya me vigataþ ÷okaþ prãtir adya parà mama 4012010c suhçdaü tvàü samàsàdya mahendravaruõopamam 4012011a tam adyaiva priyàrthaü me vairiõaü bhràtçråpiõam 4012011c vàlinaü jahi kàkutstha mayà baddho 'yam a¤jaliþ 4012012a tato ràmaþ pariùvajya sugrãvaü priyadar÷anam 4012012c pratyuvàca mahàpràj¤o lakùmaõànumataü vacaþ 4012013a asmàd gacchàma kiùkindhàü kùipraü gaccha tvam agrataþ 4012013c gatvà càhvaya sugrãva vàlinaü bhràtçgandhinam 4012014a sarve te tvaritaü gatvà kiùkindhàü vàlinaþ purãm 4012014c vçkùair àtmànam àvçtya vyatiùñhan gahane vane 4012015a sugrãvo vyanadad ghoraü vàlino hvànakàraõàt 4012015c gàóhaü parihito vegàn nàdair bhindann ivàmbaram 4012016a taü ÷rutvà ninadaü bhràtuþ kruddho vàlã mahàbalaþ 4012016c niùpapàta susaürabdho bhàskaro 'statañàd iva 4012017a tataþ sutumulaü yuddhaü vàlisugrãvayor abhåt 4012017c gagane grahayor ghoraü budhàïgàrakayor iva 4012018a talair a÷anikalpai÷ ca vajrakalpai÷ ca muùñibhiþ 4012018c jaghnatuþ samare 'nyonyaü bhràtarau krodhamårchitau 4012019a tato ràmo dhanuùpàõis tàv ubhau samudãkùya tu 4012019c anyonyasadç÷au vãràv ubhau devàv ivà÷vinau 4012020a yan nàvagacchat sugrãvaü vàlinaü vàpi ràghavaþ 4012020c tato na kçtavàn buddhiü moktum antakaraü ÷aram 4012021a etasminn antare bhagnaþ sugrãvas tena vàlinà 4012021c apa÷yan ràghavaü nàtham ç÷yamåkaü pradudruve 4012022a klànto rudhirasiktàïgaþ prahàrair jarjarãkçtaþ 4012022c vàlinàbhidrutaþ krodhàt pravive÷a mahàvanam 4012023a taü praviùñaü vanaü dçùñvà vàlã ÷àpabhayàt tataþ 4012023c mukto hy asi tvam ity uktvà sa nivçtto mahàbalaþ 4012024a ràghavo 'pi saha bhràtrà saha caiva hanåmatà 4012024c tad eva vanam àgacchat sugrãvo yatra vànaraþ 4012025a taü samãkùyàgataü ràmaü sugrãvaþ sahalakùmaõam 4012025c hrãmàn dãnam uvàcedaü vasudhàm avalokayan 4012026a àhvayasveti màm uktvà dar÷ayitvà ca vikramam 4012026c vairiõà ghàtayitvà ca kim idànãü tvayà kçtam 4012027a tàm eva velàü vaktavyaü tvayà ràghava tattvataþ 4012027c vàlinaü na nihanmãti tato nàham ito vraje 4012028a tasya caivaü bruvàõasya sugrãvasya mahàtmanaþ 4012028c karuõaü dãnayà vàcà ràghavaþ punar abravãt 4012029a sugrãva ÷råyatàü tàtaþ krodha÷ ca vyapanãyatàm 4012029c kàraõaü yena bàõo 'yaü na mayà sa visarjitaþ 4012030a alaükàreõa veùeõa pramàõena gatena ca 4012030c tvaü ca sugrãva vàlã ca sadç÷au sthaþ parasparam 4012031a svareõa varcasà caiva prekùitena ca vànara 4012031c vikrameõa ca vàkyai÷ ca vyaktiü vàü nopalakùaye 4012032a tato 'haü råpasàdç÷yàn mohito vànarottama 4012032c notsçjàmi mahàvegaü ÷araü ÷atrunibarhaõam 4012033a etanmuhårte tu mayà pa÷ya vàlinam àhave 4012033c nirastam iùuõaikena veùñamànaü mahãtale 4012034a abhij¤ànaü kuruùva tvam àtmano vànare÷vara 4012034c yena tvàm abhijànãyàü dvandvayuddham upàgatam 4012035a gajapuùpãm imàü phullàm utpàñya ÷ubhalakùaõàm 4012035c kuru lakùmaõa kaõñhe 'sya sugrãvasya mahàtmanaþ 4012036a tato giritañe jàtàm utpàñya kusumàyutàm 4012036c lakùmaõo gajapuùpãü tàü tasya kaõñhe vyasarjayat 4012037a sa tathà ÷u÷ubhe ÷rãmà§l latayà kaõñhasaktayà 4012037c màlayeva balàkànàü sasaüdhya iva toyadaþ 4012038a vibhràjamàno vapuùà ràmavàkyasamàhitaþ 4012038c jagàma saha ràmeõa kiùkindhàü vàlipàlitàm 4013001a ç÷yamåkàt sa dharmàtmà kiùkindhàü lakùmaõàgrajaþ 4013001c jagàma sahasugrãvo vàlivikramapàlitàm 4013002a samudyamya mahac càpaü ràmaþ kà¤canabhåùitam 4013002c ÷aràü÷ càditya saükà÷àn gçhãtvà raõasàdhakàn 4013003a agratas tu yayau tasya ràghavasya mahàtmanaþ 4013003c sugrãvaþ saühatagrãvo lakùmaõa÷ ca mahàbalaþ 4013004a pçùñhato hanumàn vãro nalo nãla÷ ca vànaraþ 4013004c tàra÷ caiva mahàtejà hariyåthapa yåthapàþ 4013005a te vãkùamàõà vçkùàü÷ ca puùpabhàràvalambinaþ 4013005c prasannàmbuvahà÷ caiva saritaþ sàgaraü gamàþ 4013006a kandaràõi ca ÷ailàü÷ ca nirjharàõi guhàs tathà 4013006c ÷ikharàõi ca mukhyàni darã÷ ca priyadar÷anàþ 4013007a vaidåryavimalaiþ parõaiþ padmai÷ càkà÷akuómalaiþ 4013007c ÷obhitàn sajalàn màrge tañàkàü÷ ca vyalokayan 4013008a kàraõóaiþ sàrasair haüsair va¤jålair jalakukkuñaiþ 4013008c cakravàkais tathà cànyaiþ ÷akunaiþ pratinàditàn 4013009a mçdu÷aùpàïkuràhàràn nirbhayàn vanagocaràn 4013009c carataþ sarvato 'pa÷yan sthalãùu hariõàn sthitàn 4013010a tañàkavairiõa÷ càpi ÷ukladantavibhåùitàn 4013010c ghoràn ekacaràn vanyàn dviradàn kålaghàtinaþ 4013011a vane vanacaràü÷ cànyàn khecaràü÷ ca vihaügamàn 4013011c pa÷yantas tvarità jagmuþ sugrãvava÷avartinaþ 4013012a teùàü tu gacchatàü tatra tvaritaü raghunandanaþ 4013012c drumaùaõóaü vanaü dçùñvà ràmaþ sugrãvam abravãt 4013013a eùa megha ivàkà÷e vçkùaùaõóaþ prakà÷ate 4013013c meghasaüghàtavipulaþ paryantakadalãvçtaþ 4013014a kim etaj j¤àtum icchàmi sakhe kautåhalaü mama 4013014c kautåhalàpanayanaü kartum icchàmy ahaü tvayà 4013015a tasya tadvacanaü ÷rutvà ràghavasya mahàtmanaþ 4013015c gacchann evàcacakùe 'tha sugrãvas tan mahad vanam 4013016a etad ràghava vistãrõam à÷ramaü ÷ramanà÷anam 4013016c udyànavanasaüpannaü svàdumålaphalodakam 4013017a atra saptajanà nàma munayaþ saü÷itavratàþ 4013017c saptaivàsann adhaþ÷ãrùà niyataü jala÷àyinaþ 4013018a saptaràtrakçtàhàrà vàyunà vanavàsinaþ 4013018c divaü varùa÷atair yàtàþ saptabhiþ sakalevaràþ 4013019a teùàm evaü prabhàvena drumapràkàrasaüvçtam 4013019c à÷ramaü suduràdharùam api sendraiþ suràsuraiþ 4013020a pakùiõo varjayanty etat tathànye vanacàriõaþ 4013020c vi÷anti mohàd ye 'py atra nivartante na te punaþ 4013021a vibhåùaõaravà÷ càtra ÷råyante sakalàkùaràþ 4013021c tåryagãtasvanà÷ càpi gandho divya÷ ca ràghava 4013022a tretàgnayo 'pi dãpyante dhåmo hy eùa pradç÷yate 4013022c veùñayann iva vçkùàgràn kapotàïgàruõo ghanaþ 4013023a kuru praõàmaü dharmàtmaüs tàn samuddi÷ya ràghavaþ 4013023c lakùmaõena saha bhràtrà prayataþ saüyatà¤jaliþ 4013024a praõamanti hi ye teùàm çùãõàü bhàvitàtmanàm 4013024c na teùàm a÷ubhaü kiü cic charãre ràma dç÷yate 4013025a tato ràmaþ saha bhràtrà lakùmaõena kçtà¤jaliþ 4013025c samuddi÷ya mahàtmànas tàn çùãn abhyavàdayat 4013026a abhivàdya ca dharmàtmà ràmo bhràtà ca lakùmaõaþ 4013026c sugrãvo vànarà÷ caiva jagmuþ saühçùñamànasàþ 4013027a te gatvà dåram adhvànaü tasmàt saptajanà÷ramàt 4013027c dadç÷us tàü duràdharùàü kiùkindhàü vàlipàlitàm 4014001a sarve te tvaritaü gatvà kiùkindhàü vàlipàlitàm 4014001c vçkùair àtmànam àvçtya vyatiùñhan gahane vane 4014002a vicàrya sarvato dçùñiü kànane kànanapriyaþ 4014002c sugrãvo vipulagrãvaþ krodham àhàrayad bhç÷am 4014003a tataþ sa ninadaü ghoraü kçtvà yuddhàya càhvayat 4014003c parivàraiþ parivçto nàdair bhindann ivàmbaram 4014004a atha bàlàrkasadç÷o dçptasiühagatis tadà 4014004c dçùñvà ràmaü kriyàdakùaü sugrãvo vàkyam abravãt 4014005a harivàgurayà vyàptaü taptakà¤canatoraõàm 4014005c pràptàþ sma dhvajayantràóhyàü kiùkindhàü vàlinaþ purãm 4014006a pratij¤à yà tvayà vãra kçtà vàlivadhe purà 4014006c saphalàü tàü kuru kùipraü latàü kàla ivàgataþ 4014007a evam uktas tu dharmàtmà sugrãveõa sa ràghavaþ 4014007c tam athovàca sugrãvaü vacanaü ÷atrusådanaþ 4014008a kçtàbhij¤àna cihnas tvam anayà gajasàhvayà 4014008c viparãta ivàkà÷e såryo nakùatra màlayà 4014009a adya vàlisamutthaü te bhayaü vairaü ca vànara 4014009c ekenàhaü pramokùyàmi bàõamokùeõa saüyuge 4014010a mama dar÷aya sugrãvavairiõaü bhràtçråpiõam 4014010c vàlã vinihato yàvad vane pàüsuùu veùñate 4014011a yadi dçùñipathaü pràpto jãvan sa vinivartate 4014011c tato doùeõa mà gacchet sadyo garhec ca mà bhavàn 4014012a pratyakùaü sapta te sàlà mayà bàõena dàritàþ 4014012c tato vetsi balenàdya bàlinaü nihataü mayà 4014013a ançtaü noktapårvaü me vãra kçcchre 'pi tiùñhatà 4014013c dharmalobhaparãtena na ca vakùye kathaü cana 4014014a saphalàü ca kariùyàmi pratij¤àü jahi saübhramam 4014014c prasåtaü kalamaü kùetre varùeõeva ÷atakratuþ 4014015a tadàhvànanimittaü tvaü vàlino hemamàlinaþ 4014015c sugrãva kuru taü ÷abdaü niùpated yena vànaraþ 4014016a jitakà÷ã jaya÷làghã tvayà càdharùitaþ puràt 4014016c niùpatiùyaty asaügena vàlã sa priyasaüyugaþ 4014017a ripåõàü dharùaõaü ÷årà marùayanti na saüyuge 4014017c jànantas tu svakaü vãryaü strãsamakùaü vi÷eùataþ 4014018a sa tu ràmavacaþ ÷rutvà sugrãvo hemapiïgalaþ 4014018c nanarda kråranàdena vinirbhindann ivàmbaram 4014019a tasya ÷abdena vitrastà gàvo yànti hataprabhàþ 4014019c ràjadoùaparàmçùñàþ kulastriya ivàkulàþ 4014020a dravanti ca mçgàþ ÷ãghraü bhagnà iva raõe hayàþ 4014020c patanti ca khagà bhåmau kùãõapuõyà iva grahàþ 4014021a tataþ sa jãmåtagaõapraõàdo; nàdaü vyamu¤cat tvarayà pratãtaþ 4014021c såryàtmajaþ ÷auryavivçddhatejàþ; saritpatir vànilaca¤calormiþ 4015001a atha tasya ninàdaü taü sugrãvasya mahàtmanaþ 4015001c ÷u÷ràvàntaþpuragato vàlã bhràtur amarùaõaþ 4015002a ÷rutvà tu tasya ninadaü sarvabhåtaprakampanam 4015002c mada÷ caikapade naùñaþ krodha÷ càpatito mahàn 4015003a sa tu roùaparãtàïgo vàlã saüdhyàtapaprabhaþ 4015003c uparakta ivàdityaþ sadyo niùprabhatàü gataþ 4015004a vàlã daüùñrà karàlas tu krodhàd dãptàgnisaünibhaþ 4015004c bhàty utpatitapadmàbhaþ samçõàla iva hradaþ 4015005a ÷abdaü durmarùaõaü ÷rutvà niùpapàta tato hariþ 4015005c vegena caraõanyàsair dàrayann iva medinãm 4015006a taü tu tàrà pariùvajya snehàd dar÷itasauhçdà 4015006c uvàca trastasaübhràntà hitodarkam idaü vacaþ 4015007a sàdhu krodham imaü vãra nadã vegam ivàgatam 4015007c ÷ayanàd utthitaþ kàlyaü tyaja bhuktàm iva srajam 4015008a sahasà tava niùkràmo mama tàvan na rocate 4015008c ÷råyatàm abhidhàsyàmi yannimittaü nivàryase 4015009a pårvam àpatitaþ krodhàt sa tvàm àhvayate yudhi 4015009c niùpatya ca nirastas te hanyamàno di÷o gataþ 4015010a tvayà tasya nirastasya pãóitasya vi÷eùataþ 4015010c ihaitya punar àhvànaü ÷aïkàü janayatãva me 4015011a darpa÷ ca vyavasàya÷ ca yàdç÷as tasya nardataþ 4015011c ninàdasya ca saürambho naitad alpaü hi kàraõam 4015012a nàsahàyam ahaü manye sugrãvaü tam ihàgatam 4015012c avaùñabdhasahàya÷ ca yam à÷rityaiùa garjati 4015013a prakçtyà nipuõa÷ caiva buddhimàü÷ caiva vànaraþ 4015013c aparãkùitavãryeõa sugrãvaþ saha naiùyati 4015014a pårvam eva mayà vãra ÷rutaü kathayato vacaþ 4015014c aïgadasya kumàrasya vakùyàmi tvà hitaü vacaþ 4015015a tava bhràtur hi vikhyàtaþ sahàyo raõakarka÷aþ 4015015c ràmaþ parabalàmardã yugàntàgnir ivotthitaþ 4015016a nivàsavçkùaþ sàdhånàm àpannànàü parà gatiþ 4015016c àrtànàü saü÷raya÷ caiva ya÷asa÷ caikabhàjanam 4015017a j¤ànavij¤ànasaüpanno nide÷o nirataþ pituþ 4015017c dhàtånàm iva ÷ailendro guõànàm àkaro mahàn 4015018a tatkùamaü na virodhas te saha tena mahàtmanà 4015018c durjayenàprameyena ràmeõa raõakarmasu 4015019a ÷åra vakùyàmi te kiü cin na cecchàmy abhyasåyitum 4015019c ÷råyatàü kriyatàü caiva tava vakùyàmi yad dhitam 4015020a yauvaràjyena sugrãvaü tårõaü sàdhv abhiùecaya 4015020c vigrahaü mà kçthà vãra bhràtrà ràjan balãyasà 4015021a ahaü hi te kùamaü manye tava ràmeõa sauhçdam 4015021c sugrãveõa ca saüprãtiü vairam utsçjya dårataþ 4015022a làlanãyo hi te bhràtà yavãyàn eùa vànaraþ 4015022c tatra và sann ihastho và sarvathà bandhur eva te 4015023a yadi te matpriyaü kàryaü yadi càvaiùi màü hitàm 4015023c yàcyamànaþ prayatnena sàdhu vàkyaü kuruùva me 4016001a tàm evaü bruvatãü tàràü tàràdhipanibhànanàm 4016001c vàlã nirbhartsayàm àsa vacanaü cedam abravãt 4016002a garjato 'sya ca saürambhaü bhràtuþ ÷atror vi÷eùataþ 4016002c marùayiùyàmy ahaü kena kàraõena varànane 4016003a adharùitànàü ÷åràõàü samareùv anivartinàm 4016003c dharùaõàmarùaõaü bhãru maraõàd atiricyate 4016004a soóhuü na ca samartho 'haü yuddhakàmasya saüyuge 4016004c sugrãvasya ca saürambhaü hãnagrãvasya garjataþ 4016005a na ca kàryo viùàdas te ràghavaü prati matkçte 4016005c dharmaj¤a÷ ca kçtaj¤a÷ ca kathaü pàpaü kariùyati 4016006a nivartasva saha strãbhiþ kathaü bhåyo 'nugacchasi 4016006c sauhçdaü dar÷itaü tàre mayi bhaktiþ kçtà tvayà 4016007a pratiyotsyàmy ahaü gatvà sugrãvaü jahi saübhramam 4016007c darpaü càsya vineùyàmi na ca pràõair vimokùyate 4016008a ÷àpitàsi mama pràõair nivartasva jayena ca 4016008c ahaü jitvà nivartiùye tam alaü bhràtaraü raõe 4016009a taü tu tàrà pariùvajya vàlinaü priyavàdinã 4016009c cakàra rudatã mandaü dakùiõà sà pradakùiõam 4016010a tataþ svastyayanaü kçtvà mantravad vijayaiùiõã 4016010c antaþpuraü saha strãbhiþ praviùñà ÷okamohità 4016011a praviùñàyàü tu tàràyàü saha strãbhiþ svam àlayam 4016011c nagaràn niryayau kruddho mahàsarpa iva ÷vasan 4016012a sa niþ÷vasya mahàvego vàlã paramaroùaõaþ 4016012c sarvata÷ càrayan dçùñiü ÷atrudar÷anakàïkùayà 4016013a sa dadar÷a tataþ ÷rãmàn sugrãvaü hemapiïgalam 4016013c susaüvãtam avaùñabdhaü dãpyamànam ivànalam 4016014a sa taü dçùñvà mahàvãryaü sugrãvaü paryavasthitam 4016014c gàóhaü paridadhe vàso vàlã paramaroùaõaþ 4016015a sa vàlã gàóhasaüvãto muùñim udyamya vãryavàn 4016015c sugrãvam evàbhimukho yayau yoddhuü kçtakùaõaþ 4016016a ÷liùñamuùñiü samudyamya saürabdhataram àgataþ 4016016c sugrãvo 'pi samuddi÷ya vàlinaü hemamàlinam 4016017a taü vàlã krodhatàmràkùaþ sugrãvaü raõapaõóitam 4016017c àpatantaü mahàvegam idaü vacanam abravãt 4016018a eùa muùñir mayà baddho gàóhaþ sunihitàïguliþ 4016018c mayà vegavimuktas te pràõàn àdàya yàsyati 4016019a evam uktas tu sugrãvaþ kruddho vàlinam abravãt 4016019c tavaiva ca haran pràõàn muùñiþ patatu mårdhani 4016020a tàóitas tena saükruddhaþ samabhikramya vegataþ 4016020c abhavac choõitodgàrã sotpãóa iva parvataþ 4016021a sugrãveõa tu niþsaügaü sàlam utpàñya tejasà 4016021c gàtreùv abhihato vàlã vajreõeva mahàgiriþ 4016022a sa tu vàlã pracaritaþ sàlatàóanavihvalaþ 4016022c gurubhàrasamàkràntà sàgare naur ivàbhavat 4016023a tau bhãmabalavikràntau suparõasamaveginau 4016023c pravçddhau ghoravapuùau candrasåryàv ivàmbare 4016024a vàlinà bhagnadarpas tu sugrãvo mandavikramaþ 4016024c vàlinaü prati sàmarùo dar÷ayàm àsa làghavam 4016025a tato dhanuùi saüdhàya ÷aram à÷ãviùopamam 4016025c ràghaveõa mahàbàõo vàlivakùasi pàtitaþ 4016026a vegenàbhihato vàlã nipapàta mahãtale 4016027a athokùitaþ ÷oõitatoyavisravaiþ ; supuùpità÷oka ivàniloddhataþ 4016027c vicetano vàsavasånur àhave; prabhraü÷itendradhvajavat kùitiü gataþ 4017001a tataþ ÷areõàbhihato ràmeõa raõakarka÷aþ 4017001c papàta sahasà vàlã nikçtta iva pàdapaþ 4017002a sa bhåmau nyastasarvàïgas taptakà¤canabhåùaõaþ 4017002c apatad devaràjasya muktara÷mir iva dhvajaþ 4017003a tasmin nipatite bhåmau haryçùàõàü gaõe÷vare 4017003c naùñacandram iva vyoma na vyaràjata bhåtalam 4017004a bhåmau nipatitasyàpi tasya dehaü mahàtmanaþ 4017004c na ÷rãr jahàti na pràõà na tejo na paràkramaþ 4017005a ÷akradattà varà màlà kà¤canã ratnabhåùità 4017005c dadhàra harimukhyasya pràõàüs tejaþ ÷riyaü ca sà 4017006a sa tayà màlayà vãro haimayà hariyåthapaþ 4017006c saüdhyànugataparyantaþ payodhara ivàbhavat 4017007a tasya màlà ca deha÷ ca marmaghàtã ca yaþ ÷araþ 4017007c tridheva racità lakùmãþ patitasyàpi ÷obhate 4017008a tad astraü tasya vãrasya svargamàrgaprabhàvanam 4017008c ràmabàõàsanakùiptam àvahat paramàü gatim 4017009a taü tathà patitaü saükhye gatàrciùam ivànalam 4017009c yayàtim iva puõyànte devalokàt paricyutam 4017010a àdityam iva kàlena yugànte bhuvi pàtitam 4017010c mahendram iva durdharùaü mahendram iva duþsaham 4017011a mahendraputraü patitaü vàlinaü hemamàlinam 4017011c siühoraskaü mahàbàhuü dãptàsyaü harilocanam 4017011e lakùmaõànugato ràmo dadar÷opasasarpa ca 4017012a sa dçùñvà ràghavaü vàlã lakùmaõaü ca mahàbalam 4017012c abravãt pra÷ritaü vàkyaü paruùaü dharmasaühitam 4017013a paràïmukhavadhaü kçtvà ko nu pràptas tvayà guõaþ 4017013c yad ahaü yuddhasaürabdhas tvatkçte nidhanaü gataþ 4017014a kulãnaþ sattvasaüpannas tejasvã caritavrataþ 4017014c ràmaþ karuõavedã ca prajànàü ca hite rataþ 4017015a sànukro÷o mahotsàhaþ samayaj¤o dçóhavrataþ 4017015c iti te sarvabhåtàni kathayanti ya÷o bhuvi 4017016a tàn guõàn saüpradhàryàham agryaü càbhijanaü tava 4017016c tàrayà pratiùiddhaþ san sugrãveõa samàgataþ 4017017a na màm anyena saürabdhaü pramattaü veddhum arhasi 4017017c iti me buddhir utpannà babhåvàdar÷ane tava 4017018a na tvàü vinihatàtmànaü dharmadhvajam adhàrmikam 4017018c jàne pàpasamàcàraü tçõaiþ kåpam ivàvçtam 4017019a satàü veùadharaü pàpaü pracchannam iva pàvakam 4017019c nàhaü tvàm abhijànàni dharmacchadmàbhisaüvçtam 4017020a viùaye và pure và te yadà nàpakaromy aham 4017020c na ca tvàü pratijàne 'haü kasmàt tvaü haüsy akilbiùam 4017021a phalamålà÷anaü nityaü vànaraü vanagocaram 4017021c màm ihàpratiyudhyantam anyena ca samàgatam 4017022a tvaü naràdhipateþ putraþ pratãtaþ priyadar÷anaþ 4017022c liïgam apy asti te ràjan dç÷yate dharmasaühitam 4017023a kaþ kùatriyakule jàtaþ ÷rutavàn naùñasaü÷ayaþ 4017023c dharmaliïga praticchannaþ kråraü karma samàcaret 4017024a ràma ràjakule jàto dharmavàn iti vi÷rutaþ 4017024c abhavyo bhavyaråpeõa kimarthaü paridhàvasi 4017025a sàma dànaü kùamà dharmaþ satyaü dhçtiparàkramau 4017025c pàrthivànàü guõà ràjan daõóa÷ càpy apakàriùu 4017026a vayaü vanacarà ràma mçgà målaphalà÷anàþ 4017026c eùà prakçtir asmàkaü puruùas tvaü nare÷varaþ 4017027a bhåmir hiraõyaü råpyaü ca nigrahe kàraõàni ca 4017027c tatra kas te vane lobho madãyeùu phaleùu và 4017028a naya÷ ca vinaya÷ cobhau nigrahànugrahàv api 4017028c ràjavçttir asaükãrõà na nçpàþ kàmavçttayaþ 4017029a tvaü tu kàmapradhàna÷ ca kopana÷ cànavasthitaþ 4017029c ràjavçttai÷ ca saükãrõaþ ÷aràsanaparàyaõaþ 4017030a na te 'sty apacitir dharme nàrthe buddhir avasthità 4017030c indriyaiþ kàmavçttaþ san kçùyase manuje÷vara 4017031a hatvà bàõena kàkutstha màm ihànaparàdhinam 4017031c kiü vakùyasi satàü madhye karma kçtvà jugupsitam 4017032a ràjahà brahmahà goghna÷ coraþ pràõivadhe rataþ 4017032c nàstikaþ parivettà ca sarve nirayagàminaþ 4017033a adhàryaü carma me sadbhã romàõy asthi ca varjitam 4017033c abhakùyàõi ca màüsàni tvadvidhair dharmacàribhiþ 4017034a pa¤ca pa¤canakhà bhakùyà brahmakùatreõa ràghava 4017034c ÷alyakaþ ÷vàvidho godhà ÷a÷aþ kårma÷ ca pa¤camaþ 4017035a carma càsthi ca me ràjan na spç÷anti manãùiõaþ 4017035c abhakùyàõi ca màüsàni so 'haü pa¤canakho hataþ 4017036a tvayà nàthena kàkutstha na sanàthà vasuüdharà 4017036c pramadà ÷ãlasaüpannà dhårtena patità yathà 4017037a ÷añho naikçtikaþ kùudro mithyà pra÷ritamànasaþ 4017037c kathaü da÷arathena tvaü jàtaþ pàpo mahàtmanà 4017038a chinnacàritryakakùyeõa satàü dharmàtivartinà 4017038c tyaktadharmàïku÷enàhaü nihato ràmahastinà 4017039a dç÷yamànas tu yudhyethà mayà yudhi nçpàtmaja 4017039c adya vaivasvataü devaü pa÷yes tvaü nihato mayà 4017040a tvayàdç÷yena tu raõe nihato 'haü duràsadaþ 4017040c prasuptaþ pannageneva naraþ pànava÷aü gataþ 4017041a sugrãvapriyakàmena yad ahaü nihatas tvayà 4017041c kaõñhe baddhvà pradadyàü te 'nihataü ràvaõaü raõe 4017042a nyastàü sàgaratoye và pàtàle vàpi maithilãm 4017042c jànayeyaü tavàde÷àc chvetàm a÷vatarãm iva 4017043a yuktaü yat prapnuyàd ràjyaü sugrãvaþ svargate mayi 4017043c ayuktaü yad adharmeõa tvayàhaü nihato raõe 4017044a kàmam evaüvidhaü lokaþ kàlena viniyujyate 4017044c kùamaü ced bhavatà pràptam uttaraü sàdhu cintyatàm 4017045a ity evam uktvà pari÷uùkavaktraþ; ÷aràbhighàtàd vyathito mahàtmà 4017045c samãkùya ràmaü ravisaünikà÷aü; tåùõãü babhåvàmararàjasånuþ 4018001a ity uktaþ pra÷ritaü vàkyaü dharmàrthasahitaü hitam 4018001c paruùaü vàlinà ràmo nihatena vicetasà 4018002a taü niùprabham ivàdityaü muktatoyam ivàmbudam 4018002c uktavàkyaü hari÷reùñham upa÷àntam ivànalam 4018003a dharmàrthaguõasaüpannaü harã÷varam anuttamam 4018003c adhikùiptas tadà ràmaþ pa÷càd vàlinam abravãt 4018004a dharmam arthaü ca kàmaü ca samayaü càpi laukikam 4018004c avij¤àya kathaü bàlyàn màm ihàdya vigarhase 4018005a apçùñvà buddhisaüpannàn vçddhàn àcàryasaümatàn 4018005c saumya vànaracàpalyàt tvaü màü vaktum ihecchasi 4018006a ikùvàkåõàm iyaü bhåmiþ sa÷ailavanakànanà 4018006c mçgapakùimanuùyàõàü nigrahànugrahàv api 4018007a tàü pàlayati dharmàtmà bharataþ satyavàg çjuþ 4018007c dharmakàmàrthatattvaj¤o nigrahànugrahe rataþ 4018008a naya÷ ca vinaya÷ cobhau yasmin satyaü ca susthitam 4018008c vikrama÷ ca yathà dçùñaþ sa ràjà de÷akàlavit 4018009a tasya dharmakçtàde÷à vayam anye ca pàrthivaþ 4018009c caràmo vasudhàü kçtsnàü dharmasaütànam icchavaþ 4018010a tasmin nçpati÷àrdåla bharate dharmavatsale 4018010c pàlayaty akhilàü bhåmiü ka÷ cared dharmanigraham 4018011a te vayaü màrgavibhraùñaü svadharme parame sthitàþ 4018011c bharatàj¤àü puraskçtya nigçhõãmo yathàvidhi 4018012a tvaü tu saükliùñadharmà ca karmaõà ca vigarhitaþ 4018012c kàmatantrapradhàna÷ ca na sthito ràjavartmani 4018013a jyeùñho bhràtà pità caiva ya÷ ca vidyàü prayacchati 4018013c trayas te pitaro j¤eyà dharme ca pathi vartinaþ 4018014a yavãyàn àtmanaþ putraþ ÷iùya÷ càpi guõoditaþ 4018014c putravat te traya÷ cintyà dharma÷ ced atra kàraõam 4018015a såkùmaþ paramadurj¤eyaþ satàü dharmaþ plavaügama 4018015c hçdisthaþ sarvabhåtànàm àtmà veda ÷ubhà÷ubham 4018016a capala÷ capalaiþ sàrdhaü vànarair akçtàtmabhiþ 4018016c jàtyandha iva jàtyandhair mantrayan drakùyase nu kim 4018017a ahaü tu vyaktatàm asya vacanasya bravãmi te 4018017c na hi màü kevalaü roùàt tvaü vigarhitum arhasi 4018018a tad etat kàraõaü pa÷ya yadarthaü tvaü mayà hataþ 4018018c bhràtur vartasi bhàryàyàü tyaktvà dharmaü sanàtanam 4018019a asya tvaü dharamàõasya sugrãvasya mahàtmanaþ 4018019c rumàyàü vartase kàmàt snuùàyàü pàpakarmakçt 4018020a tad vyatãtasya te dharmàt kàmavçttasya vànara 4018020c bhràtçbhàryàbhimar÷e 'smin daõóo 'yaü pratipàditaþ 4018021a na hi dharmaviruddhasya lokavçttàd apeyuùaþ 4018021c daõóàd anyatra pa÷yàmi nigrahaü hariyåthapa 4018022a aurasãü bhaginãü vàpi bhàryàü vàpy anujasya yaþ 4018022c pracareta naraþ kàmàt tasya daõóo vadhaþ smçtaþ 4018023a bharatas tu mahãpàlo vayaü tv àde÷avartinaþ 4018023c tvaü ca dharmàd atikràntaþ kathaü ÷akyam upekùitum 4018024a gurudharmavyatikràntaü pràj¤o dharmeõa pàlayan 4018024c bharataþ kàmavçttànàü nigrahe paryavasthitaþ 4018025a vayaü tu bharatàde÷aü vidhiü kçtvà harã÷vara 4018025c tvadvidhàn bhinnamaryàdàn niyantuü paryavasthitàþ 4018026a sugrãveõa ca me sakhyaü lakùmaõena yathà tathà 4018026c dàraràjyanimittaü ca niþ÷reyasi rataþ sa me 4018027a pratij¤à ca mayà dattà tadà vànarasaünidhau 4018027c pratij¤à ca kathaü ÷akyà madvidhenànavekùitum 4018028a tad ebhiþ kàraõaiþ sarvair mahadbhir dharmasaühitaiþ 4018028c ÷àsanaü tava yad yuktaü tad bhavàn anumanyatàm 4018029a sarvathà dharma ity eva draùñavyas tava nigrahaþ 4018029c vayasyasyopakartavyaü dharmam evànupa÷yatà 4018030a ràjabhir dhçtadaõóàs tu kçtvà pàpàni mànavàþ 4018030c nirmalàþ svargam àyànti santaþ sukçtino yathà 4018031a àryeõa mama màndhàtrà vyasanaü ghoram ãpsitam 4018031c ÷ramaõena kçte pàpe yathà pàpaü kçtaü tvayà 4018032a anyair api kçtaü pàpaü pramattair vasudhàdhipaiþ 4018032c pràya÷cittaü ca kurvanti tena tac chàmyate rajaþ 4018033a tad alaü paritàpena dharmataþ parikalpitaþ 4018033c vadho vànara÷àrdåla na vayaü svava÷e sthitàþ 4018034a vàguràbhi÷ ca pà÷ai÷ ca kåñai÷ ca vividhair naràþ 4018034c praticchannà÷ ca dç÷yà÷ ca gçhõanti subahån mçgàn 4018034e pradhàvitàn và vitrastàn visrabdhàn ativiùñhitàn 4018035a pramattàn apramattàn và narà màüsàrthino bhç÷am 4018035c vidhyanti vimukhàü÷ càpi na ca doùo 'tra vidyate 4018036a yànti ràjarùaya÷ càtra mçgayàü dharmakovidàþ 4018036c tasmàt tvaü nihato yuddhe mayà bàõena vànara 4018036e ayudhyan pratiyudhyan và yasmàc chàkhàmçgo hy asi 4018037a durlabhasya ca dharmasya jãvitasya ÷ubhasya ca 4018037c ràjàno vànara÷reùñha pradàtàro na saü÷ayaþ 4018038a tàn na hiüsyàn na càkro÷en nàkùipen nàpriyaü vadet 4018038c devà mànuùaråpeõa caranty ete mahãtale 4018039a tvaü tu dharmam avij¤àya kevalaü roùam àsthitaþ 4018039c pradåùayasi màü dharme pitçpaitàmahe sthitam 4018040a evam uktas tu ràmeõa vàlã pravyathito bhç÷am 4018040c pratyuvàca tato ràmaü prà¤jalir vànare÷varaþ 4018041a yat tvam àttha nara÷reùñha tad evaü nàtra saü÷ayaþ 4018041c prativaktuü prakçùñe hi nàpakçùñas tu ÷aknuyàt 4018042a yad ayuktaü mayà pårvaü pramàdàd vàkyam apriyam 4018042c tatràpi khalu me doùaü kartuü nàrhasi ràghava 4018043a tvaü hi dçùñàrthatattvaj¤aþ prajànàü ca hite rataþ 4018043c kàryakàraõasiddhau te prasannà buddhir avyayà 4018044a màm apy avagataü dharmàd vyatikràntapuraskçtam 4018044c dharmasaühitayà vàcà dharmaj¤a paripàlaya 4018045a bàùpasaüruddhakaõñhas tu vàlã sàrtaravaþ ÷anaiþ 4018045c uvàca ràmaü saüprekùya païkalagna iva dvipaþ 4018046a na tv àtmànam ahaü ÷oce na tàràü nàpi bàndhavàn 4018046c yathà putraü guõa÷reùñham aïgadaü kanakàïgadam 4018047a sa mamàdar÷anàd dãno bàlyàt prabhçti làlitaþ 4018047c tañàka iva pãtàmbur upa÷oùaü gamiùyati 4018048a sugrãve càïgade caiva vidhatsva matim uttamàm 4018048c tvaü hi ÷àstà ca goptà ca kàryàkàryavidhau sthitaþ 4018049a yà te narapate vçttir bharate lakùmaõe ca yà 4018049c sugrãve càïgade ràjaüs tàü cintayitum arhasi 4018050a maddoùakçtadoùàü tàü yathà tàràü tapasvinãm 4018050c sugrãvo nàvamanyeta tathàvasthàtum arhasi 4018051a tvayà hy anugçhãtena ÷akyaü ràjyam upàsitum 4018051c tvadva÷e vartamànena tava cittànuvartinà 4018052a sa tam à÷vàsayad ràmo vàlinaü vyaktadar÷anam 4018053a na vayaü bhavatà cintyà nàpy àtmà harisattama 4018053c vayaü bhavadvi÷eùeõa dharmataþ kçtani÷cayàþ 4018054a daõóye yaþ pàtayed daõóaü daõóyo ya÷ càpi daõóyate 4018054c kàryakàraõasiddhàrthàv ubhau tau nàvasãdataþ 4018055a tad bhavàn daõóasaüyogàd asmàd vigatakalmaùaþ 4018055c gataþ svàü prakçtiü dharmyàü dharmadçùñtena vartmanà 4018056a sa tasya vàkyaü madhuraü mahàtmanaþ; samàhitaü dharmapathànuvartinaþ 4018056c ni÷amya ràmasya raõàvamardino; vacaþ suyuktaü nijagàda vànaraþ 4018057a ÷aràbhitaptena vicetasà mayà; pradåùitas tvaü yad ajànatà prabho 4018057c idaü mahendropamabhãmavikrama; prasàditas tvaü kùama me mahã÷vara 4019001a sa vànaramahàràjaþ ÷ayànaþ ÷aravikùataþ 4019001c pratyukto hetumadvàkyair nottaraü pratyapadyata 4019002a a÷mabhiþ paribhinnàïgaþ pàdapair àhato bhç÷am 4019002c ràmabàõena càkrànto jãvitànte mumoha saþ 4019003a taü bhàryàbàõamokùeõa ràmadattena saüyuge 4019003c hataü plavaga÷àrdålaü tàrà ÷u÷ràva vàlinam 4019004a sà saputràpriyaü ÷rutvà vadhaü bhartuþ sudàruõam 4019004c niùpapàta bhç÷aü trastà vividhàd girigahvaràt 4019005a ye tv aïgadaparãvàrà vànarà hi mahàbalàþ 4019005c te sakàrmukam àlokya ràmaü trastàþ pradudruvuþ 4019006a sà dadar÷a tatas trastàn harãn àpatato drutam 4019006c yåthàd iva paribhraùñàn mçgàn nihatayåthapàn 4019007a tàn uvàca samàsàdya duþkhitàn duþkhità satã 4019007c ràma vitràsitàn sarvàn anubaddhàn iveùubhiþ 4019008a vànarà ràjasiühasya yasya yåyaü puraþsaràþ 4019008c taü vihàya suvitrastàþ kasmàd dravata durgatàþ 4019009a ràjyahetoþ sa ced bhràtà bhràtà raudreõa pàtitaþ 4019009c ràmeõa prasçtair dåràn màrgaõair dåra pàtibhiþ 4019010a kapipatnyà vacaþ ÷rutvà kapayaþ kàmaråpiõaþ 4019010c pràptakàlam avi÷liùñam åcur vacanam aïganàm 4019011a jãva putre nivartasya putraü rakùasva càndagam 4019011c antako ràma råpeõa hatvà nayati vàlinam 4019012a kùiptàn vçkùàn samàvidhya vipulà÷ ca ÷ilàs tathà 4019012c vàlã vajrasamair bàõair vajreõeva nipàtitaþ 4019013a abhidrutam idaü sarvaü vidrutaü prasçtaü balam 4019013c asmin plavaga÷àrdåle hate ÷akrasamaprabhe 4019014a rakùyatàü nagaraü ÷årair aïgada÷ càbhiùicyatàm 4019014c padasthaü vàlinaþ putraü bhajiùyanti plavaügamàþ 4019015a atha và ruciraü sthànam iha te rucirànane 4019015c àvi÷anti hi durgàõi kùipram adyaiva vànaràþ 4019016a abhàryàþ saha bhàryà÷ ca santy atra vanacàriõaþ 4019016c lubdhebhyo viprayuktebhyaþ svebhyo nas tumulaü bhayam 4019017a alpàntaragatànàü tu ÷rutvà vacanam aïganà 4019017c àtmanaþ pratiråpaü sà babhàùe càruhàsinã 4019018a putreõa mama kiü kàryaü kiü ràjyena kim àtmanà 4019018c kapisiühe mahàbhàge tasmin bhartari na÷yati 4019019a pàdamålaü gamiùyàmi tasyaivàhaü mahàtmanaþ 4019019c yo 'sau ràmaprayuktena ÷areõa vinipàtitaþ 4019020a evam uktvà pradudràva rudatã ÷okakar÷ità 4019020c ÷ira÷ cora÷ ca bàhubhyàü duþkhena samabhighnatã 4019021a àvrajantã dadar÷àtha patiü nipatitaü bhuvi 4019021c hantàraü dànavendràõàü samareùv anivartinàm 4019022a kùeptàraü parvatendràõàü vajràõàm iva vàsavam 4019022c mahàvàtasamàviùñaü mahàmeghaughaniþsvanam 4019023a ÷akratulyaparàkràntaü vçùñvevoparataü ghanam 4019023c nardantaü nardatàü bhãmaü ÷åraü ÷åreõa pàtitam 4019024a ÷àrdålenàmiùasyàrthe mçgaràjaü yathà hatam 4019024c arcitaü sarvalokasya sapatàkaü savedikam 4019025a nàgahetoþ suparõena caityam unmathitaü yathà 4019025c avaùñabhyàvatiùñhantaü dadar÷a dhanur årjitam 4019026a ràmaü ràmànujaü caiva bhartu÷ caivànujaü ÷ubhà 4019026c tàn atãtya samàsàdya bhartàraü nihataü raõe 4019027a samãkùya vyathità bhåmau saübhràntà nipapàta ha 4019027c supteva punar utthàya àryaputreti kro÷atã 4019028a ruroda sà patiü dçùñvà saüditaü mçtyudàmabhiþ 4019028c tàm avekùya tu sugrãvaþ kro÷antãü kurarãm iva 4019029a viùàdam agamat kaùñaü dçùñvà càïgadam àgatam 4020001a ràmacàpavisçùñena ÷areõàntakareõa tam 4020001c dçùñvà vinihataü bhåmau tàrà tàràdhipànanà 4020002a sà samàsàdya bhartàraü paryaùvajata bhàminã 4020002c iùuõàbhihataü dçùñvà vàlinaü ku¤jaropamam 4020003a vànarendraü mahendràbhaü ÷okasaütaptamànasà 4020003c tàrà tarum ivonmålaü paryadevayad àturà 4020004a raõe dàruõavikrànta pravãra plavatàü vara 4020004c kiü dãnàm apurobhàgàm adya tvaü nàbhibhàùase 4020005a uttiùñha hari÷àrdåla bhajasva ÷ayanottamam 4020005c naivaüvidhàþ ÷erate hi bhåmau nçpatisattamàþ 4020006a atãva khalu te kàntà vasudhà vasudhàdhipa 4020006c gatàsur api yàü gàtrair màü vihàya niùevase 4020007a vyaktam anyà tvayà vãra dharmataþ saüpravartatà 4020007c kiùkindheva purã ramyà svargamàrge vinirmità 4020008a yàny asmàbhis tvayà sàrdhaü vaneùu madhugandhiùu 4020008c vihçtàni tvayà kàle teùàm uparamaþ kçtaþ 4020009a nirànandà nirà÷àhaü nimagnà ÷okasàgare 4020009c tvayi pa¤catvam àpanne mahàyåthapayåthape 4020010a hçdayaü susthiraü mahyaü dçùñvà vinihataü bhuvi 4020010c yan na ÷okàbhisaütaptaü sphuñate 'dya sahasradhà 4020011a sugrãvasya tvayà bhàryà hçtà sa ca vivàsitaþ 4020011c yat tat tasya tvayà vyuùñiþ pràpteyaü plavagàdhipa 4020012a niþ÷reyasaparà mohàt tvayà càhaü vigarhità 4020012c yaiùàbruvaü hitaü vàkyaü vànarendrahitaiùiõã 4020013a kàlo niþsaü÷ayo nånaü jãvitàntakaras tava 4020013c balàd yenàvapanno 'si sugrãvasyàva÷o va÷am 4020014a vaidhavyaü ÷okasaütàpaü kçpaõaü kçpaõà satã 4020014c aduþkhopacità pårvaü vartayiùyàmy anàthavat 4020015a làlita÷ càïgado vãraþ sukumàraþ sukhocitaþ 4020015c vatsyate kàm avasthàü me pitçvye krodhamårchite 4020016a kuruùva pitaraü putra sudçùñaü dharmavatsalam 4020016c durlabhaü dar÷anaü tv asya tava vatsa bhaviùyati 4020017a samà÷vàsaya putraü tvaü saüde÷aü saüdi÷asva ca 4020017c mårdhni cainaü samàghràya pravàsaü prasthito hy asi 4020018a ràmeõa hi mahat karma kçtaü tvàm abhinighnatà 4020018c ànçõyaü tu gataü tasya sugrãvasya prati÷rave 4020019a sakàmo bhava sugrãva rumàü tvaü pratipatsyase 4020019c bhuïkùva ràjyam anudvignaþ ÷asto bhràtà ripus tava 4020020a kiü màm evaü vilapatãü preüõà tvaü nàbhibhàùase 4020020c imàþ pa÷ya varà bahvãr bhàryàs te vànare÷vara 4020021a tasyà vilapitaü ÷rutvà vànaryaþ sarvata÷ ca tàþ 4020021c parigçhyàïgadaü dãnaü duþkhàrtàþ paricukru÷uþ 4020022a kim aïgadaü sàïgada vãra bàho; vihàya yàsy adya cirapravàsaü 4020022c na yuktam evaü guõasaünikçùñaü; vihàya putraü priyaputra gantum 4020023a kim apriyaü te priyacàruveùa; kçtaü mayà nàtha sutena và te 4020023c sahàyinãm adya vihàya vãra; yamakùayaü gacchasi durvinãtam 4020024a yady apriyaü kiü cid asaüpradhàrya; kçtaü mayà syàt tava dãrghabàho 4020024c kùamasva me tad dharivaü÷a nàtha; vrajàmi mårdhnà tava vãra pàdau 4020025a tathà tu tàrà karuõaü rudantã; bhartuþ samãpe saha vànarãbhiþ 4020025c vyavasyata pràyam anindyavarõà; upopaveùñuü bhuvi yatra vàlã 4021001a tato nipatitàü tàràü cyutàü tàràm ivàmbaràt 4021001c ÷anair à÷vàsayàm àsa hanåmàn hariyåthapaþ 4021002a guõadoùakçtaü jantuþ svakarmaphalahetukam 4021002c avyagras tad avàpnoti sarvaü pretya ÷ubhà÷ubham 4021003a ÷ocyà ÷ocasi kaü ÷ocyaü dãnaü dãnànukampase 4021003c ka÷ ca kasyànu÷ocyo 'sti dehe 'smin budbudopame 4021004a aïgadas tu kumàro 'yaü draùñavyo jãvaputrayà 4021004c àyatyà ca vidheyàni samarthàny asya cintaya 4021005a jànàsy aniyatàm evaü bhåtànàm àgatiü gatim 4021005c tasmàc chubhaü hi kartavyaü paõóite naihalaukikam 4021006a yasmin harisahasràõi prayutàny arbudàni ca 4021006c vartayanti kçtàü÷àni so 'yaü diùñàntam àgataþ 4021007a yad ayaü nyàyadçùñàrthaþ sàmadànakùamàparaþ 4021007c gato dharmajitàü bhåmiü nainaü ÷ocitum arhasi 4021008a sarve ca hari÷àrdåla putra÷ càyaü tavàïgadaþ 4021008c haryçùkapatiràjyaü ca tvatsanàtham anindite 4021009a tàv imau ÷okasaütaptau ÷anaiþ preraya bhàmini 4021009c tvayà parigçhãto 'yam aïgadaþ ÷àstu medinãm 4021010a saütati÷ ca yathàdçùñà kçtyaü yac càpi sàmpratam 4021010c ràj¤as tat kriyatàü sarvam eùa kàlasya ni÷cayaþ 4021011a saüskàryo hariràjas tu aïgada÷ càbhiùicyatàm 4021011c siühàsanagataü putraü pa÷yantã ÷àntim eùyasi 4021012a sà tasya vacanaü ÷rutvà bhartçvyasanapãóità 4021012c abravãd uttaraü tàrà hanåmantam avasthitam 4021013a aïgada pratiråpàõàü putràõàm ekataþ ÷atam 4021013c hatasyàpy asya vãrasya gàtrasaü÷leùaõaü varam 4021014a na càhaü hariràjasya prabhavàmy aïgadasya và 4021014c pitçvyastasya sugrãvaþ sarvakàryeùv anantaraþ 4021015a na hy eùà buddhir àstheyà hanåmann aïgadaü prati 4021015c pità hi bandhuþ putrasya na màtà harisattama 4021016a na hi mama hariràjasaü÷rayàt; kùamataram asti paratra ceha và 4021016c abhimukhahatavãrasevitaü; ÷ayanam idaü mama sevituü kùamam 4022001a vãkùamàõas tu mandàsuþ sarvato mandam ucchvasan 4022001c àdàv eva tu sugrãvaü dadar÷a tv àtmajàgrataþ 4022002a taü pràptavijayaü vàlã sugrãvaü plavage÷varam 4022002c àbhàùya vyaktayà vàcà sasneham idam abravãt 4022003a sugrãvadoùeõa na màü gantum arhasi kilbiùàt 4022003c kçùyamàõaü bhaviùyeõa buddhimohena màü balàt 4022004a yugapadvihitaü tàta na manye sukham àvayoþ 4022004c sauhàrdaü bhràtçyuktaü hi tad idaü jàtam anyathà 4022005a pratipadya tvam adyaiva ràjyam eùàü vanaukasàm 4022005c màm apy adyaiva gacchantaü viddhi vaivasvatakùayam 4022006a jãvitaü ca hi ràjyaü ca ÷riyaü ca vipulàm imàm 4022006c prajahàmy eùa vai tårõaü mahac càgarhitaü ya÷aþ 4022007a asyàü tv aham avasthàyàü vãra vakùyàmi yad vacaþ 4022007c yady apy asukaraü ràjan kartum eva tad arhasi 4022008a sukhàrhaü sukhasaüvçddhaü bàlam enam abàli÷am 4022008c bàùpapårõamukhaü pa÷ya bhåmau patitam aïgadam 4022009a mama pràõaiþ priyataraü putraü putram ivaurasaü 4022009c mayà hãnam ahãnàrthaü sarvataþ paripàlaya 4022010a tvam apy asya hi dàtà ca paritràtà ca sarvataþ 4022010c bhayeùv abhayada÷ caiva yathàhaü plavage÷vara 4022011a eùa tàràtmajaþ ÷rãmàüs tvayà tulyaparàkramaþ 4022011c rakùasàü tu vadhe teùàm agratas te bhaviùyati 4022012a anuråpàõi karmàõi vikramya balavàn raõe 4022012c kariùyaty eùa tàreyas tarasvã taruõo 'ïgadaþ 4022013a suùeõaduhità ceyam arthasåkùmavini÷caye 4022013c autpàtike ca vividhe sarvataþ pariniùñhità 4022014a yad eùà sàdhv iti bråyàt kàryaü tan muktasaü÷ayam 4022014c na hi tàràmataü kiü cid anyathà parivartate 4022015a ràghavasya ca te kàryaü kartavyam avi÷aïkayà 4022015c syàd adharmo hy akaraõe tvàü ca hiüsyàd vimànitaþ 4022016a imàü ca màlàm àdhatsva divyàü sugrãvakà¤canãm 4022016c udàrà ÷rãþ sthità hy asyàü saüprajahyàn mçte mayi 4022017a ity evam uktaþ sugrãvo vàlinà bhràtçsauhçdàt 4022017c harùaü tyaktvà punar dãno grahagrasta ivoóuràñ 4022018a tad vàlivacanàc chàntaþ kurvan yuktam atandritaþ 4022018c jagràha so 'bhyanuj¤àto màlàü tàü caiva kà¤canãm 4022019a tàü màlàü kà¤canãü dattvà vàlã dçùñvàtmajaü sthitam 4022019c saüsiddhaþ pretya bhàvàya snehàd aïgadam abravãt 4022020a de÷akàlau bhajasvàdya kùamamàõaþ priyàpriye 4022020c sukhaduþkhasahaþ kàle sugrãvava÷ago bhava 4022021a yathà hi tvaü mahàbàho làlitaþ satataü mayà 4022021c na tathà vartamànaü tvàü sugrãvo bahu maüsyate 4022022a màsyàmitrair gataü gaccher mà ÷atrubhir ariüdama 4022022c bhartur arthaparo dàntaþ sugrãvava÷ago bhava 4022023a na càtipraõayaþ kàryaþ kartavyo 'praõaya÷ ca te 4022023c ubhayaü hi mahàdoùaü tasmàd antaradçg bhava 4022024a ity uktvàtha vivçttàkùaþ ÷arasaüpãóito bhç÷am 4022024c vivçtair da÷anair bhãmair babhåvotkràntajãvitaþ 4022025a hate tu vãre plavagàdhipe tadà; plavaügamàs tatra na ÷arma lebhire 4022025c vanecaràþ siühayute mahàvane; yathà hi gàvo nihate gavàü patau 4022026a tatas tu tàrà vyasanàrõava plutà; mçtasyà bhartur vadanaü samãkùya sà 4022026c jagàma bhåmiü parirabhya vàlinaü; mahàdrumaü chinnam ivà÷rità latà 4023001a tataþ samupajighrantã kapiràjasya tanmukham 4023001c patiü lokàc cyutaü tàrà mçtaü vacanam abravãt 4023002a ÷eùe tvaü viùame duþkham akçtvà vacanaü mama 4023002c upalopacite vãra suduþkhe vasudhàtale 4023003a mattaþ priyatarà nånaü vànarendra mahã tava 4023003c ÷eùe hi tàü pariùvajya màü ca na pratibhàùase 4023004a sugrãva eva vikrànto vãra sàhasika priya 4023004c çkùavànaramukhyàs tvàü balinaü paryupàsate 4023005a eùàü vilapitaü kçcchram aïgadasya ca ÷ocataþ 4023005c mama cemàü giraü ÷rutvà kiü tvaü na pratibudhyase 4023006a idaü tac chåra÷ayanaü yatra ÷eùe hato yudhi 4023006c ÷àyità nihatà yatra tvayaiva ripavaþ purà 4023007a vi÷uddhasattvàbhijana priyayuddha mama priya 4023007c màm anàthàü vihàyaikàü gatas tvam asi mànada 4023008a ÷åràya na pradàtavyà kanyà khalu vipa÷cità 4023008c ÷årabhàryàü hatàü pa÷ya sadyo màü vidhavàü kçtàm 4023009a avabhagna÷ ca me màno bhagnà me ÷à÷vatã gatiþ 4023009c agàdhe ca nimagnàsmi vipule ÷okasàgare 4023010a a÷masàramayaü nånam idaü me hçdayaü dçóham 4023010c bhartàraü nihataü dçùñvà yan nàdya ÷atadhà gatam 4023011a suhçc caiva hi bhartà ca prakçtyà ca mama priyaþ 4023011c àhave ca paràkràntaþ ÷åraþ pa¤catvam àgataþ 4023012a patihãnà tu yà nàrã kàmaü bhavatu putriõã 4023012c dhanadhànyaiþ supårõàpi vidhavety ucyate budhaiþ 4023013a svagàtraprabhave vãra ÷eùe rudhiramaõóale 4023013c kçmiràgaparistome tvam evaü ÷ayane yathà 4023014a reõu÷oõitasaüvãtaü gàtraü tava samantataþ 4023014c parirabdhuü na ÷aknomi bhujàbhyàü plavagarùabha 4023015a kçtakçtyo 'dya sugrãvo vaire 'sminn atidàruõe 4023015c yasya ràmavimuktena hçtam ekeùuõà bhayam 4023016a ÷areõa hçdi lagnena gàtrasaüspar÷ane tava 4023016c vàryàmi tvàü nirãkùantã tvayi pa¤catvam àgate 4023017a udbabarha ÷araü nãlas tasya gàtragataü tadà 4023017c girigahvarasaülãnaü dãptam à÷ãviùaü yathà 4023018a tasya niùkçùyamàõasya bàõasya ca babhau dyutiþ 4023018c astamastakasaüruddho ra÷mir dinakaràd iva 4023019a petuþ kùatajadhàràs tu vraõebhyas tasya sarva÷aþ 4023019c tàmragairikasaüpçktà dhàrà iva dharàdharàt 4023020a avakãrõaü vimàrjantã bhartàraü raõareõunà 4023020c asrair nayanajaiþ ÷åraü siùecàstrasamàhatam 4023021a rudhirokùitasarvàïgaü dçùñvà vinihataü patim 4023021c uvàca tàrà piïgàkùaü putram aïgadam aïganà 4023022a avasthàü pa÷cimàü pa÷ya pituþ putra sudàruõàm 4023022c saüprasaktasya vairasya gato 'ntaþ pàpakarmaõà 4023023a bàlasåryodayatanuü prayàntaü yamasàdanam 4023023c abhivàdaya ràjànaü pitaraü putra mànadam 4023024a evam uktaþ samutthàya jagràha caraõau pituþ 4023024c bhujàbhyàü pãnavçtàbhyàm aïgado 'ham iti bruvan 4023025a abhivàdayamànaü tvàm aïgadaü tvaü yathàpurà 4023025c dãrghàyur bhava putreti kimarthaü nàbhibhàùase 4023026a ahaü putrasahàyà tvàm upàse gatacetanam 4023026c siühena nihataü sadyo gauþ savatseva govçùam 4023027a iùñvà saügràmayaj¤ena nànàpraharaõàmbhasà 4023027c asminn avabhçthe snàtaþ kathaü patnyà mayà vinà 4023028a yà dattà devaràjena tava tuùñena saüyuge 4023028c ÷àtakumbhamayãü màlàü tàü te pa÷yàmi neha kim 4023029a ràja÷rãr na jahàti tvàü gatàsum api mànada 4023029c såryasyàvartamànasya ÷ailaràjam iva prabhà 4023030a na me vacaþ pathyam idaü tvayà kçtaü; na càsmi ÷aktà hi nivàraõe tava 4023030c hatà saputràsmi hatena saüyuge; saha tvayà ÷rãr vijahàti màm iha 4024001a gatàsuü vàlinaü dçùñvà ràghavas tadanantaram 4024001c abravãt pra÷ritaü vàkyaü sugrãvaü ÷atrutàpanaþ 4024002a na ÷okaparitàpena ÷reyasà yujyate mçtaþ 4024002c yad atrànantaraü kàryaü tat samàdhàtum arhatha 4024003a lokavçttam anuùñheyaü kçtaü vo bàùpamokùaõam 4024003c na kàlàd uttaraü kiü cit karma ÷akyam upàsitum 4024004a niyataþ kàraõaü loke niyatiþ karmasàdhanam 4024004c niyatiþ sarvabhåtànàü niyogeùv iha kàraõam 4024005a na kartà kasya cit ka÷ cin niyoge càpi ne÷varaþ 4024005c svabhàve vartate lokas tasya kàlaþ paràyaõam 4024006a na kàlaþ kàlam atyeti na kàlaþ parihãyate 4024006c svabhàvaü và samàsàdya na ka÷ cid ativartate 4024007a na kàlasyàsti bandhutvaü na hetur na paràkramaþ 4024007c na mitraj¤àtisaübandhaþ kàraõaü nàtmano va÷aþ 4024008a kiü tu kàla parãõàmo draùñavyaþ sàdhu pa÷yatà 4024008c dharma÷ càrtha÷ ca kàma÷ ca kàlakramasamàhitàþ 4024009a itaþ svàü prakçtiü vàlã gataþ pràptaþ kriyàphalam 4024009c dharmàrthakàmasaüyogaiþ pavitraü plavage÷vara 4024010a svadharmasya ca saüyogàj jitas tena mahàtmanà 4024010c svargaþ parigçhãta÷ ca pràõàn aparirakùatà 4024011a eùà vai niyatiþ ÷reùñhà yàü gato hariyåthapaþ 4024011c tad alaü paritàpena pràptakàlam upàsyatàm 4024012a vacanànte tu ràmasya lakùmaõaþ paravãrahà 4024012c avadat pra÷ritaü vàkyaü sugrãvaü gatacetasaü 4024013a kuru tvam asya sugrãva pretakàryam anantaram 4024013c tàràïgadàbhyàü sahito vàlino dahanaü prati 4024014a samàj¤àpaya kàùñhàni ÷uùkàõi ca bahåni ca 4024014c candanàni ca divyàni vàlisaüskàrakàraõàt 4024015a samà÷vàsaya cainaü tvam aïgadaü dãnacetasaü 4024015c mà bhår bàli÷abuddhis tvaü tvadadhãnam idaü puram 4024016a aïgadas tv ànayen màlyaü vastràõi vividhàni ca 4024016c ghçtaü tailam atho gandhàn yac càtra samanantaram 4024017a tvaü tàra ÷ibikàü ÷ãghram àdàyàgaccha saübhramàt 4024017c tvarà guõavatã yuktà hy asmin kàle vi÷eùataþ 4024018a sajjãbhavantu plavagàþ ÷ibikàvàhanocitàþ 4024018c samarthà balina÷ caiva nirhariùyanti vàlinam 4024019a evam uktvà tu sugrãvaü sumitrànandavardhanaþ 4024019c tasthau bhràtçsamãpastho lakùmaõaþ paravãrahà 4024020a lakùmaõasya vacaþ ÷rutvà tàraþ saübhràntamànasaþ 4024020c pravive÷a guhàü ÷ãghraü ÷ibikàsaktamànasaþ 4024021a àdàya ÷ibikàü tàraþ sa tu paryàpayat punaþ 4024021c vànarair uhyamànàü tàü ÷årair udvahanocitaiþ 4024022a tato vàlinam udyamya sugrãvaþ ÷ibikàü tadà 4024022c àropayata vikro÷ann aïgadena sahaiva tu 4024023a àropya ÷ibikàü caiva vàlinaü gatajãvitam 4024023c alaükàrai÷ ca vividhair màlyair vastrai÷ ca bhåùitam 4024024a àj¤àpayat tadà ràjà sugrãvaþ plavage÷varaþ 4024024c aurdhvadehikam àryasya kriyatàm anuråpataþ 4024025a vi÷ràõayanto ratnàni vividhàni bahåni ca 4024025c agrataþ plavagà yàntu ÷ibikà tadanantaram 4024026a ràj¤àm çddhivi÷eùà hi dç÷yante bhuvi yàdç÷àþ 4024026c tàdç÷aü vàlinaþ kùipraü pràkurvann aurdhvadehikam 4024027a aïgadam aprigçhyà÷u tàraprabhçtayas tathà 4024027c kro÷antaþ prayayuþ sarve vànarà hatabàndhavàþ 4024028a tàràprabhçtayaþ sarvà vànaryo hatayåthapàþ 4024028c anujagmur hi bhartàraü kro÷antyaþ karuõasvanàþ 4024029a tàsàü rudita÷abdena vànarãõàü vanàntare 4024029c vanàni girayaþ sarve vikro÷antãva sarvataþ 4024030a puline girinadyàs tu vivikte jalasaüvçte 4024030c citàü cakruþ subahavo vànarà vanacàriõaþ 4024031a avaropya tataþ skandhàc chibikàü vahanocitàþ 4024031c tasthur ekàntam à÷ritya sarve ÷okasamanvitàþ 4024032a tatas tàrà patiü dçùñvà ÷ibikàtala÷àyinam 4024032c àropyàïke ÷iras tasya vilalàpa suduþkhità 4024033a janaü ca pa÷yasãmaü tvaü kasmàc chokàbhipãóitam 4024033c prahçùñam iva te vaktraü gatàsor api mànada 4024033e astàrkasamavarõaü ca lakùyate jãvato yathà 4024034a eùa tvàü ràmaråpeõa kàlaþ karùati vànara 4024034c yena sma vidhavàþ sarvàþ kçtà ekeùuõà raõe 4024035a imàs tàs tava ràjendravànaryo vallabhàþ sadà 4024035c pàdair vikçùñam adhvànam àgatàþ kiü na budhyase 4024036a taveùñà nanu nàmaità bhàryà÷ candranibhànanàþ 4024036c idànãü nekùase kasmàt sugrãvaü plavage÷varam 4024037a ete hi sacivà ràjaüs tàraprabhçtayas tava 4024037c puravàsijana÷ càyaü parivàryàsate 'nagha 4024038a visarjayainàn pravalàn yathocitam ariüdama 4024038c tataþ krãóàmahe sarvà vaneùu madirotkañàþ 4024039a evaü vilapatãü tàràü pati÷okapariplutàm 4024039c utthàpayanti sma tadà vànaryaþ ÷okakar÷itàþ 4024040a sugrãveõa tataþ sàrdham aïgadaþ pitaraü rudan 4024040c citàm àropayàm àsa ÷okenàbhihatendriyaþ 4024041a tato 'gniü vidhivad dattvà so 'pasavyaü cakàra ha 4024041c pitaraü dãrgham adhvànaü prasthitaü vyàkulendriyaþ 4024042a saüskçtya vàlinaü te tu vidhipårvaü plavaügamàþ 4024042c àjagmur udakaü kartuü nadãü ÷ãtajalàü ÷ubhàm 4024043a tatas te sahitàs tatra aïgadaü sthàpya càgrataþ 4024043c sugrãvatàràsahitàþ siùicur vàline jalam 4024044a sugrãveõaiva dãnena dãno bhåtvà mahàbalaþ 4024044c samàna÷okaþ kàkutsthaþ pretakàryàõy akàrayat 4025001a tataþ ÷okàbhisaütaptaü sugrãvaü klinnavàsanam 4025001c ÷àkhàmçgamahàmàtràþ parivàryopatasthire 4025002a abhigamya mahàbàhuü ràmam akliùñakàriõam 4025002c sthitàþ prà¤jalayaþ sarve pitàmaham ivarùayaþ 4025003a tataþ kà¤cana÷ailàbhas taruõàrkanibhànanaþ 4025003c abravãt prà¤jalir vàkyaü hanumàn màrutàtmajaþ 4025004a bhavatprasàdàt sugrãvaþ pitçpaitàmahaü mahat 4025004c vànaràõàü suduùpràpaü pràpto ràjyam idaü prabho 4025005a bhavatà samanuj¤àtaþ pravi÷ya nagaraü ÷ubham 4025005c saüvidhàsyati kàryàõi sarvàõi sasuhçjjanaþ 4025006a snàto 'yaü vividhair gandhair auùadhai÷ ca yathàvidhi 4025006c arcayiùyati ratnai÷ ca màlyai÷ ca tvàü vi÷eùataþ 4025007a imàü giriguhàü ramyàm abhigantum ito 'rhasi 4025007c kuruùva svàmi saübandhaü vànaràn saüpraharùayan 4025008a evam ukto hanumatà ràghavaþ paravãrahà 4025008c pratyuvàca hanåmantaü buddhimàn vàkyakovidaþ 4025009a caturda÷asamàþ saumya gràmaü và yadi và puram 4025009c na pravekùyàmi hanuman pitur nirde÷apàlakaþ 4025010a susamçddhàü guhàü divyàü sugrãvo vànararùabhaþ 4025010c praviùño vidhivad vãraþ kùipraü ràjye 'bhiùicyatàm 4025011a evam uktvà hanåmantaü ràmaþ sugrãvam abravãt 4025011c imam apy aïgadaü vãra yauvaràjye 'bhiùecaya 4025012a pårvo 'yaü vàrùiko màsaþ ÷ràvaõaþ salilàgamaþ 4025012c pravçttàþ saumya catvàro màsà vàrùikasaüj¤itàþ 4025013a nàyam udyogasamayaþ pravi÷a tvaü purãü ÷ubhàm 4025013c asmin vatsyàmy ahaü saumya parvate sahalakùmaõaþ 4025014a iyaü giriguhà ramyà vi÷àlà yuktamàrutà 4025014c prabhåtasalilà saumya prabhåtakamalotpalà 4025015a kàrtike samanupràpte tvaü ràvaõavadhe yata 4025015c eùa naþ samayaþ saumya pravi÷a tvaü svam àlayam 4025015e abhiùi¤casva ràjye ca suhçdaþ saüpraharùaya 4025016a iti ràmàbhyanuj¤àtaþ sugrãvo vànararùabhaþ 4025016c pravive÷a purãü ramyàü kiùkindhàü vàlipàlitàm 4025017a taü vànarasahasràõi praviùñaü vànare÷varam 4025017c abhivàdya prahçùñàni sarvataþ paryavàrayan 4025018a tataþ prakçtayaþ sarvà dçùñvà harigaõe÷varam 4025018c praõamya mårdhnà patità vasudhàyàü samàhitàþ 4025019a sugrãvaþ prakçtãþ sarvàþ saübhàùyotthàpya vãryavàn 4025019c bhràtur antaþpuraü saumyaü pravive÷a mahàbalaþ 4025020a pravi÷ya tv abhiniùkràntaü sugrãvaü vànararùabham 4025020c abhyaùi¤canta suhçdaþ sahasràkùam ivàmaràþ 4025021a tasya pàõóuram àjahru÷ chatraü hemapariùkçtam 4025021c ÷ukle ca bàlavyajane hemadaõóe ya÷askare 4025022a tathà sarvàõi ratnàni sarvabãjauùadhàni ca 4025022c sakùãràõàü ca vçkùàõàü prarohàn kusumàni ca 4025023a ÷uklàni caiva vastràõi ÷vetaü caivànulepanam 4025023c sugandhãni ca màlyàni sthalajàny ambujàni ca 4025024a candanàni ca divyàni gandhàü÷ ca vividhàn bahån 4025024c akùataü jàtaråpaü ca priyaïgumadhusarpiùã 4025025a dadhicarma ca vaiyàghraü vàràhã càpy upànahau 4025025c samàlambhanam àdàya rocanàü samanaþ÷ilàm 4025025e àjagmus tatra mudità varàþ kanyàs tu ùoóa÷a 4025026a tatas te vànara÷reùñhaü yathàkàlaü yathàvidhi 4025026c ratnair vastrai÷ ca bhakùyai÷ ca toùayitvà dvijarùabhàn 4025027a tataþ ku÷aparistãrõaü samiddhaü jàtavedasaü 4025027c mantrapåtena haviùà hutvà mantravido janàþ 4025028a tato hemapratiùñhàne varàstaraõasaüvçte 4025028c pràsàda÷ikhare ramye citramàlyopa÷obhite 4025029a pràïmukhaü vividhiar mantraiþ sthàpayitvà varàsane 4025029c nadãnadebhyaþ saühçtya tãrthebhya÷ ca samantataþ 4025030a àhçtya ca samudrebhyaþ sarvebhyo vànararùabhàþ 4025030c apaþ kanakakumbheùu nidhàya vimalàþ ÷ubhàþ 4025031a ÷ubhair vçùabha÷çïgai÷ ca kala÷ai÷ càpi kà¤canaiþ 4025031c ÷àstradçùñena vidhinà maharùivihitena ca 4025032a gajo gavàkùo gavayaþ ÷arabho gandhamàdanaþ 4025032c mainda÷ ca dvivida÷ caiva hanåmठjàmbavàn nalaþ 4025033a abhyaùi¤canta sugrãvaü prasannena sugandhinà 4025033c salilena sahasràkùaü vasavo vàsavaü yathà 4025034a abhiùikte tu sugrãve sarve vànarapuügavàþ 4025034c pracukru÷ur mahàtmàno hçùñàs tatra sahasra÷aþ 4025035a ràmasya tu vacaþ kurvan sugrãvo haripuügavaþ 4025035c aïgadaü saüpariùvajya yauvaràjye 'bhiùecayat 4025036a aïgade càbhiùikte tu sànukro÷àþ plavaügamàþ 4025036c sàdhu sàdhv iti sugrãvaü mahàtmàno 'bhyapåjayan 4025037a hçùñapuùñajanàkãrõà patàkàdhvaja÷obhità 4025037c babhåva nagarã ramyà kùikindhà girigahvare 4025038a nivedya ràmàya tadà mahàtmane; mahàbhiùekaü kapivàhinãpatiþ 4025038c rumàü ca bhàryàü pratilabhya vãryavàn; avàpa ràjyaü trida÷àdhipo yathà 4026001a abhiùikte tu sugrãve praviùñe vànare guhàm 4026001c àjagàma saha bhràtrà ràmaþ prasravaõaü girim 4026002a ÷àrdålamçgasaüghuùñaü siühair bhãmaravair vçtam 4026002c nànàgulmalatàgåóhaü bahupàdapasaükulam 4026003a çkùavànaragopucchair màrjàrai÷ ca niùevitam 4026003c megharà÷inibhaü ÷ailaü nityaü ÷ucijalà÷rayam 4026004a tasya ÷ailasya ÷ikhare mahatãm àyatàü guhàm 4026004c pratyagçhõata vàsàrthaü ràmaþ saumitriõà saha 4026005a avasat tatra dharmàtmà ràghavaþ sahalakùmaõaþ 4026005c bahudç÷yadarãku¤je tasmin prasravaõe girau 4026006a susukhe 'pi bahudravye tasmin hi dharaõãdhare 4026006c vasatas tasya ràmasya ratir alpàpi nàbhavat 4026006e hçtàü hi bhàryàü smarataþ pràõebhyo 'pi garãyasãm 4026007a udayàbhyuditaü dçùñvà ÷a÷àïkaü ca vi÷eùataþ 4026007c àvive÷a na taü nidrà ni÷àsu ÷ayanaü gatam 4026008a tat samutthena ÷okena bàùpopahatacetasaü 4026008c taü ÷ocamànaü kàkutsthaü nityaü ÷okaparàyaõam 4026008e tulyaduþkho 'bravãd bhràtà lakùmaõo 'nunayan vacaþ 4026009a alaü vãra vyathàü gatvà na tvaü ÷ocitum arhasi 4026009c ÷ocato hy avasãdanti sarvàrthà viditaü hi te 4026010a bhavàn kriyàparo loke bhavàn devaparàyaõaþ 4026010c àstiko dharma÷ãla÷ ca vyavasàyã ca ràghava 4026011a na hy avyavasitaþ ÷atruü ràkùasaü taü vi÷eùataþ 4026011c samarthas tvaü raõe hantuü vikramair jihmakàriõam 4026012a samunmålaya ÷okaü tvaü vyavasàyaü sthiraü kuru 4026012c tataþ saparivàraü taü nirmålaü kuru ràkùasaü 4026013a pçthivãm api kàkutstha sasàgaravanàcalàm 4026013c parivartayituü ÷aktaþ kim aïga puna ràvaõam 4026014a ahaü tu khalu te vãryaü prasuptaü pratibodhaye 4026014c dãptair àhutibhiþ kàle bhasmac channam ivànalam 4026015a lakùmaõasya tu tad vàkyaü pratipåjya hitaü ÷ubham 4026015c ràghavaþ suhçdaü snigdham idaü vacanam abravãt 4026016a vàcyaü yad anuraktena snigdhena ca hitena ca 4026016c satyavikrama yuktena tad uktaü lakùmaõa tvayà 4026017a eùa ÷okaþ parityaktaþ sarvakàryàvasàdakaþ 4026017c vikrameùv apratihataü tejaþ protsàhayàmy aham 4026018a ÷aratkàlaü pratãkùe 'ham iyaü pràvçó upasthità 4026018c tataþ saràùñraü sagaõaü ràkùasaü taü nihanmy aham 4026019a tasya tadvacanaü ÷rutvà hçùño ràmasya lakùmaõaþ 4026019c punar evàbravãd vàkyaü saumitrir mitranandanaþ 4026020a etat te sadç÷aü vàkyam uktaü ÷atrunibarhaõa 4026020c idànãm asi kàkutstha prakçtiü svàm upàgataþ 4026021a vij¤àya hy àtmano vãryaü tathyaü bhavitum arhasi 4026021c etat sadç÷am uktaü te ÷rutasyàbhijanasya ca 4026022a tasmàt puruùa÷àrdåla cintaya¤ ÷atrunigraham 4026022c varùàràtram anupràptam atikràmaya ràghava 4026023a niyamya kopaü pratipàlyatàü ÷arat; kùamasva màsàü÷ caturo mayà saha 4026023c vasàcale 'smin mçgaràjasevite; saüvardhaya¤ ÷atruvadhe samudyataþ 4027001a sa tadà vàlinaü hatvà sugrãvam abhiùicya ca 4027001c vasan màlyavataþ pçùñe ràmo lakùmaõam abravãt 4027002a ayaü sa kàlaþ saüpràptaþ samayo 'dya jalàgamaþ 4027002c saüpa÷ya tvaü nabho meghaiþ saüvçtaü girisaünibhaiþ 4027003a nava màsa dhçtaü garbhaü bhàskàrasya gabhastibhiþ 4027003c pãtvà rasaü samudràõàü dyauþ prasåte rasàyanam 4027004a ÷akyam ambaram àruhya meghasopànapaïktibhiþ 4027004c kuñajàrjunamàlàbhir alaükartuü divàkaram 4027005a saüdhyàràgotthitais tàmrair anteùv adhikapàõóuraiþ 4027005c snigdhair abhrapañacchadair baddhavraõam ivàmbaram 4027006a mandamàrutaniþ÷vàsaü saüdhyàcandanara¤jitam 4027006c àpàõóujaladaü bhàti kàmàturam ivàmbaram 4027007a eùà dharmaparikliùñà navavàripariplutà 4027007c sãteva ÷okasaütaptà mahã bàùpaü vimu¤cati 4027008a meghodaravinirmuktàþ kahlàrasukha÷ãtalàþ 4027008c ÷akyam a¤jalibhiþ pàtuü vàtàþ ketakigandhinaþ 4027009a eùa phullàrjunaþ ÷ailaþ ketakair adhivàsitaþ 4027009c sugrãva iva ÷àntàrir dhàràbhir abhiùicyate 4027010a meghakçùõàjinadharà dhàràyaj¤opavãtinaþ 4027010c màrutàpåritaguhàþ pràdhãtà iva parvatàþ 4027011a ka÷àbhir iva haimãbhir vidyudbhir iva tàóitam 4027011c antaþstanitanirghoùaü savedanam ivàmbaram 4027012a nãlameghà÷rità vidyut sphurantã pratibhàti me 4027012c sphurantã ràvaõasyàïke vaidehãva tapasvinã 4027013a imàs tà manmathavatàü hitàþ pratihatà di÷aþ 4027013c anuliptà iva ghanair naùñagrahani÷àkaràþ 4027014a kva cid bàùpàbhisaüruddhàn varùàgamasamutsukàn 4027014c kuñajàn pa÷ya saumitre puùñitàn girisànuùu 4027014e mama ÷okàbhibhåtasya kàmasaüdãpanàn sthitàn 4027015a rajaþ pra÷àntaü sahimo 'dya vàyur; nidàghadoùaprasaràþ pra÷àntàþ 4027015c sthità hi yàtrà vasudhàdhipànàü; pravàsino yànti naràþ svade÷àn 4027016a saüprasthità mànasavàsalubdhàþ; priyànvitàþ saüprati cakravàkaþ 4027016c abhãkùõavarùodakavikùateùu; yànàni màrgeùu na saüpatanti 4027017a kva cit prakà÷aü kva cid aprakà÷aü; nabhaþ prakãrõàmbudharaü vibhàti 4027017c kva cit kva cit parvatasaüniruddhaü; råpaü yathà ÷àntamahàrõavasya 4027018a vyàmi÷ritaü sarjakadambapuùpair; navaü jalaü parvatadhàtutàmram 4027018c mayårakekàbhir anuprayàtaü; ÷ailàpagàþ ÷ãghrataraü vahanti 4027019a rasàkulaü ùañpadasaünikà÷aü; prabhujyate jambuphalaü prakàmam 4027019c anekavarõaü pavanàvadhåtaü; bhåmau pataty àmraphalaü vipakvam 4027020a vidyutpatàkàþ sabalàka màlàþ; ÷ailendrakåñàkçtisaünikà÷àþ 4027020c garjanti meghàþ samudãrõanàdà; mattagajendrà iva saüyugasthaþ 4027021a meghàbhikàmã parisaüpatantã; saümodità bhàti balàkapaïktiþ 4027021c vàtàvadhåtà varapauõóarãkã; lambeva màlà racitàmbarasya 4027022a nidrà ÷anaiþ ke÷avam abhyupaiti; drutaü nadã sàgaram abhyupaiti 4027022c hçùñà balàkà ghanam abhyupaiti; kàntà sakàmà priyam abhyupaiti 4027023a jàtà vanàntàþ ÷ikhisuprançttà; jàtàþ kadambàþ sakadamba÷àkhàþ 4027023c jàtà vçùà goùu samànakàmà; jàtà mahã sasyavanàbhiràmà 4027024a vahanti varùanti nadanti bhànti; dhyàyanti nçtyanti samà÷vasanti 4027024c nadyo ghanà mattagajà vanàntàþ; priyàvinãhàþ ÷ikhinaþ plavaügàþ 4027025a praharùitàþ ketakapuùpagandham; àghràya hçùñà vananirjhareùu 4027025c prapàta ÷abdàkulità gajendràþ; sàrdhaü mayåraiþ samadà nadanti 4027026a dhàrànipàtair abhihanyamànàþ; kadamba÷àkhàsu vilambamànàþ 4027026c kùaõàrjitaü puùparasàvagàóhaü; ÷anair madaü ùañcaraõàs tyajanti 4027027a aïgàracårõotkarasaünikà÷aiþ; phalaiþ suparyàpta rasaiþ samçddhaiþ 4027027c jambådrumàõàü pravibhànti ÷àkhà; nilãyamànà iva ùañpadaughaiþ 4027028a taóitpatàkàbhir alaükçtànàm; udãrõagambhãramahàravàõàm 4027028c vibhànti råpàõi balàhakànàü; raõodyatànàm iva vàraõànàm 4027029a màrgànugaþ ÷ailavanànusàrã; saüprasthito megharavaü ni÷amya 4027029c yuddhàbhikàmaþ pratinàga÷aïkã; matto gajendraþ pratisaünivçttaþ 4027030a muktàsakà÷aü salilaü patad vai; sunirmalaü patrapuñeùu lagnam 4027030c hçùñà vivarõacchadanà vihaügàþ; surendradattaü tçùitàþ pibanti 4027031a nãleùu nãlà navavàripårõà; megheùu meghàþ pravibhànti saktàþ 4027031c davàgnidagdheùu davàgnidagdhàþ; ÷aileùu ÷ailà iva baddhamålàþ 4027032a mattà gajendrà mudità gavendrà; vaneùu vi÷ràntatarà mçgendràþ 4027032c ramyà nagendrà nibhçtà nagendràþ; prakrãóito vàridharaiþ surendraþ 4027033a vçttà yàtrà narendràõàü senà pratinivartate 4027033c vairàõi caiva màrgà÷ ca salilena samãkçtàþ 4027034a màsi prauùñhapade brahma bràhmaõànàü vivakùatàm 4027034c ayam adhyàyasamayaþ sàmagànàm upasthitaþ 4027035a nivçttakarmàyatano nånaü saücitasaücayaþ 4027035c àùàóhãm abhyupagato bharataþ koùakàdhipaþ 4027036a nånam àpåryamàõàyàþ sarayvà vadhate rayaþ 4027036c màü samãkùya samàyàntam ayodhyàyà iva svanaþ 4027037a imàþ sphãtaguõà varùàþ sugrãvaþ sukham a÷nute 4027037c vijitàriþ sadàra÷ ca ràjye mahati ca sthitaþ 4027038a ahaü tu hçtadàra÷ ca ràjyàc ca mahata÷ cyutaþ 4027038c nadãkålam iva klinnam avasãdàmi lakùmaõa 4027039a ÷oka÷ ca mama vistãrõo varùà÷ ca bhç÷adurgamàþ 4027039c ràvaõa÷ ca mahठ÷atrur apàraü pratibhàti me 4027040a ayàtràü caiva dçùñvemàü màrgàü÷ ca bhç÷adurgamàn 4027040c praõate caiva sugrãve na mayà kiü cid ãritam 4027041a api càtiparikliùñaü ciràd dàraiþ samàgatam 4027041c àtmakàryagarãyastvàd vaktuü necchàmi vànaram 4027042a svayam eva hi vi÷ramya j¤àtvà kàlam upàgatam 4027042c upakàraü ca sugrãvo vetsyate nàtra saü÷ayaþ 4027043a tasmàt kàlapratãkùo 'haü sthito 'smi ÷ubhalakùaõa 4027043c sugrãvasya nadãnàü ca prasàdam anupàlayan 4027044a upakàreõa vãro hi pratikàreõa yujyate 4027044c akçtaj¤o 'pratikçto hanti sattvavatàü manaþ 4027045a athaivam uktaþ praõidhàya lakùmaõaþ; kçtà¤jalis tat pratipåjya bhàùitam 4027045c uvàca ràmaü svabhiràma dar÷anaü; pradar÷ayan dar÷anam àtmanaþ ÷ubham 4027046a yathoktam etat tava sarvam ãpsitaü; narendra kartà naciràd dharã÷varaþ 4027046c ÷aratpratãkùaþ kùamatàm imaü bhavà¤; jalaprapàtaü ripunigrahe dhçtaþ 4028001a samãkùya vimalaü vyoma gatavidyudbalàhakam 4028001c sàrasàravasaüghuùñaü ramyajyotsnànulepanam 4028002a samçddhàrthaü ca sugrãvaü mandadharmàrthasaügraham 4028002c atyartham asatàü màrgam ekàntagatamànasaü 4028003a nivçttakàryaü siddhàrthaü pramadàbhirataü sadà 4028003c pràptavantam abhipretàn sarvàn eva manorathàn 4028004a svàü ca pàtnãm abhipretàü tàràü càpi samãpsitàm 4028004c viharantam ahoràtraü kçtàrthaü vigatajvalam 4028005a krãóantam iva deve÷aü nandane 'psarasàü gaõaiþ 4028005c mantriùu nyastakàryaü ca mantriõàm anavekùakam 4028006a utsannaràjyasaüde÷aü kàmavçttam avasthitam 4028006c ni÷citàrtho 'rthatattvaj¤aþ kàladharmavi÷eùavit 4028007a prasàdya vàkyair madhurair hetumadbhir manoramaiþ 4028007c vàkyavid vàkyatattvaj¤aü harã÷aü màrutàtmajaþ 4028008a hitaü tathyaü ca pathyaü ca sàmadharmàrthanãtimat 4028008c praõayaprãtisaüyuktaü vi÷vàsakçtani÷cayam 4028008e harã÷varam upàgamya hanumàn vàkyam abravãt 4028009a ràjyaü pràptaü ya÷a÷ caiva kaulã ÷rãr abhivarthità 4028009c mitràõàü saügrahaþ ÷eùas tad bhavàn kartum arhati 4028010a yo hi mitreùu kàlaj¤aþ satataü sàdhu vartate 4028010c tasya ràjyaü ca kãrti÷ ca pratàpa÷ càbhivardhate 4028011a yasya ko÷a÷ ca daõóa÷ ca mitràõy àtmà ca bhåmipa 4028011c samavetàni sarvàõi sa ràjyaü mahad a÷nute 4028012a tad bhavàn vçttasaüpannaþ sthitaþ pathi niratyaye 4028012c mitràrtham abhinãtàrthaü yathàvat kartum arhati 4028013a yas tu kàlavyatãteùu mitrakàryeùu vartate 4028013c sa kçtvà mahato 'py arthàn na mitràrthena yujyate 4028014a kriyatàü ràghavasyaitad vaidehyàþ parimàrgaõam 4028014c tad idaü vãra kàryaü te kàlàtãtam ariüdama 4028015a na ca kàlam atãtaü te nivedayati kàlavit 4028015c tvaramàõo 'pi san pràj¤as tava ràjan va÷ànugaþ 4028016a kulasya ketuþ sphãtasya dãrghabandhu÷ ca ràghavaþ 4028016c aprameyaprabhàva÷ ca svayaü càpratimo guõaiþ 4028017a tasya tvaü kuru vai kàryaü pårvaü tena kçtaü tava 4028017c harã÷vara hari÷reùñhàn àj¤àpayitum arhasi 4028018a na hi tàvad bhavet kàlo vyatãta÷ codanàd çte 4028018c coditasya hi kàryasya bhavet kàlavyatikramaþ 4028019a akartur api kàryasya bhavàn kartà harã÷vara 4028019c kiü punaþ pratikartus te ràjyena ca dhanena ca 4028020a ÷aktimàn asi vikrànto vànararùka gaõe÷vara 4028020c kartuü dà÷aratheþ prãtim àj¤àyàü kiü nu sajjase 4028021a kàmaü khalu ÷arair ÷aktaþ suràsuramahoragàn 4028021c va÷e dà÷arathiþ kartuü tvatpratij¤àü tu kàïkùate 4028022a pràõatyàgàvi÷aïkena kçtaü tena tava priyam 4028022c tasya màrgàma vaidehãü pçthivyàm api càmbare 4028023a na devà na ca gandharvà nàsurà na marudgaõàþ 4028023c na ca yakùà bhayaü tasya kuryuþ kim uta ràkùasàþ 4028024a tad evaü ÷aktiyuktasya pårvaü priyakçtas tathà 4028024c ràmasyàrhasi piïge÷a kartuü sarvàtmanà priyam 4028025a nàdhastàd avanau nàpsu gatir nopari càmbare 4028025c kasya cit sajjate 'smàkaü kapã÷vara tavàj¤ayà 4028026a tad àj¤àpaya kaþ kiü te kçte vasatu kutra cit 4028026c harayo hy apradhçùyàs te santi koñyagrato 'nagha 4028027a tasya tadvacanaü ÷rutvà kàle sàdhuniveditam 4028027c sugrãvaþ sattvasaüpanna÷ cakàra matim uttamàm 4028028a sa saüdide÷àbhimataü nãlaü nityakçtodyamam 4028028c dikùu sarvàsu sarveùàü sainyànàm upasaügrahe 4028029a yathà senà samagrà me yåthapàlà÷ ca sarva÷aþ 4028029c samàgacchanty asaügena senàgràõi tathà kuru 4028030a ye tv antapàlàþ plavagàþ ÷ãghragà vyavasàyinaþ 4028030c samànayantu te sainyaü tvaritàþ ÷àsanàn mama 4028030e svayaü cànantaraü sainyaü bhavàn evànupa÷yatu 4028031a tripa¤caràtràd årdhvaü yaþ pràpnuyàn neha vànaraþ 4028031c tasya pràõàntiko daõóo nàtra kàryà vicàraõà 4028032a harãü÷ ca vçddhàn upayàtu sàïgado; bhavàn mamàj¤àm adhikçtya ni÷citàm 4028032c iti vyavasthàü haripuügave÷varo; vidhàya ve÷ma pravive÷a vãryavàn 4029001a guhàü praviùñe sugrãve vimukte gagane ghanaiþ 4029001c varùaràtroùito ràmaþ kàma÷okàbhipãóitaþ 4029002a pàõóuraü gaganaü dçùñvà vimalaü candramaõóalam 4029002c ÷àradãü rajanãü caiva dçùñvà jyotsnànulepanàm 4029003a kàmavçttaü ca sugrãvaü naùñàü ca janakàtmajàm 4029003c buddhvà kàlam atãtaü ca mumoha paramàturaþ 4029004a sa tu saüj¤àm upàgamya muhårtàn matimàn punaþ 4029004c manaþsthàm api vaidehãü cintayàm àsa ràghavaþ 4029005a àsãnaþ parvatasyàgre hemadhàtuvibhåùite 4029005c ÷àradaü gaganaü dçùñva jagàma manasà priyàm 4029006a dçùñvà ca vimalaü vyoma gatavidyudbalàhakam 4029006c sàrasàravasaüghuùñaü vilalàpàrtayà girà 4029007a sàrasàravasaünàdaiþ sàrasàravanàdinã 4029007c yà÷rame ramate bàlà sàdya me ramate katham 4029008a puùpitàü÷ càsanàn dçùñvà kà¤canàn iva nirmalàn 4029008c kathaü sa ramate bàlà pa÷yantã màm apa÷yatã 4029009a yà purà kalahaüsànàü svareõa kalabhàùiõã 4029009c budhyate càrusarvàïgã sàdya me budhyate katham 4029010a niþsvanaü cakravàkànàü ni÷amya sahacàriõàm 4029010c puõóarãkavi÷àlàkùã katham eùà bhaviùyati 4029011a saràüsi sarito vàpãþ kànanàni vanàni ca 4029011c tàü vinà mçga÷àvàkùãü caran nàdya sukhaü labhe 4029012a api tàü madviyogàc ca saukumàryàc ca bhàminãm 4029012c na dåraü pãóayet kàmaþ ÷aradguõanirantaraþ 4029013a evamàdi nara÷reùñho vilalàpa nçpàtmajaþ 4029013c vihaüga iva sàraïgaþ salilaü trida÷e÷varàt 4029014a tata÷ ca¤cårya ramyeùu phalàrthã girisànuùu 4029014c dadar÷a paryupàvçtto lakùmãvà§l lakùmaõo 'grajam 4029015a taü cintayà duþsahayà parãtaü; visaüj¤am ekaü vijane manasvã 4029015c bhràtur viùàdàt paritàpadãnaþ; samãkùya saumitrir uvàca ràmam 4029016a kim àrya kàmasya va÷aügatena; kim àtmapauruùyaparàbhavena 4029016c ayaü sadà saühçiyate samàdhiþ; kim atra yogena nivartitena 4029017a kriyàbhiyogaü manasaþ prasàdaü; samàdhiyogànugataü ca kàlam 4029017c sahàyasàmarthyam adãnasattva; svakarmahetuü ca kuruùva hetum 4029018a na jànakã mànavavaü÷anàtha; tvayà sanàthà sulabhà pareõa 4029018c na càgnicåóàü jvalitàm upetya; na dahyate vãravaràrha ka÷ cit 4029019a salakùmaõaü lakùmaõam apradhçùyaü; svabhàvajaü vàkyam uvàca ràmaþ 4029019c hitaü ca pathyaü ca nayaprasaktaü; sasàmadharmàrthasamàhitaü ca 4029020a niþsaü÷ayaü kàryam avekùitavyaü; kriyàvi÷eùo hy anuvartitavyaþ 4029020c nanu pravçttasya duràsadasya; kumàrakàryasya phalaü na cintyam 4029021a atha padmapalà÷àkùãü maithilãm anucintayan 4029021c uvàca lakùmaõaü ràmo mukhena pari÷uùyatà 4029022a tarpayitvà sahasràkùaþ salilena vasuüdharàm 4029022c nirvartayitvà sasyàni kçtakarmà vyavasthitaþ 4029023a snigdhagambhãranirghoùàþ ÷ailadrumapurogamàþ 4029023c visçjya salilaü meghàþ pari÷ràntà nçpàtmaja 4029024a nãlotpaladala÷yàmaþ ÷yàmãkçtvà di÷o da÷a 4029024c vimadà iva màtaïgàþ ÷àntavegàþ payodharàþ 4029025a jalagarbhà mahàvegàþ kuñajàrjunagandhinaþ 4029025c caritvà viratàþ saumya vçùñivàtàþ samudyatàþ 4029026a ghanànàü vàraõànàü ca mayåràõàü ca lakùmaõa 4029026c nàdaþ prasravaõànàü ca pra÷àntaþ sahasànagha 4029027a abhivçùñà mahàmeghair nirmalà÷ citrasànavaþ 4029027c anuliptà ivàbhànti giraya÷ candrara÷mibhiþ 4029028a dar÷ayanti ÷arannadyaþ pulinàni ÷anaiþ ÷anaiþ 4029028c navasaügamasavrãóà jaghanànãva yoùitaþ 4029029a prasannasalilàþ saumya kurarãbhir vinàditàþ 4029029c cakravàkagaõàkãrõà vibhànti salilà÷ayàþ 4029030a anyonyabaddhavairàõàü jigãùåõàü nçpàtmaja 4029030c udyogasamayaþ saumya pàrthivànàm upasthitaþ 4029031a iyaü sà prathamà yàtrà pàrthivànàü nçpàtmaja 4029031c na ca pa÷yàmi sugrãvam udyogaü và tathàvidham 4029032a catvàro vàrùikà màsà gatà varùa÷atopamàþ 4029032c mama ÷okàbhitaptasya saumya sãtàm apa÷yataþ 4029033a priyàvihãne duþkhàrte hçtaràjye vivàsite 4029033c kçpàü na kurute ràjà sugrãvo mayi lakùmaõa 4029034a anàtho hçtaràjyo 'yaü ràvaõena ca dharùitaþ 4029034c dãno dåragçhaþ kàmã màü caiva ÷araõaü gataþ 4029035a ity etaiþ kàraõaiþ saumya sugrãvasya duràtmanaþ 4029035c ahaü vànararàjasya paribhåtaþ paraütapa 4029036a sa kàlaü parisaükhyàya sãtàyàþ parimàrgaõe 4029036c kçtàrthaþ samayaü kçtvà durmatir nàvabudhyate 4029037a tvaü pravi÷ya ca kiùkindhàü bråhi vànarapuügavam 4029037c mårkhaü gràmya sukhe saktaü sugrãvaü vacanàn mama 4029038a arthinàm upapannànàü pårvaü càpy upakàriõàm 4029038c à÷àü saü÷rutya yo hanti sa loke puruùàdhamaþ 4029039a ÷ubhaü và yadi và pàpaü yo hi vàkyam udãritam 4029039c satyena parigçhõàti sa vãraþ puruùottamaþ 4029040a kçtàrthà hy akçtàrthànàü mitràõàü na bhavanti ye 4029040c tàn mçtàn api kravyàdaþ kçtaghnàn nopabhu¤jate 4029041a nånaü kà¤canapçùñhasya vikçùñasya mayà raõe 4029041c draùñum icchanti càpasya råpaü vidyudgaõopamam 4029042a ghoraü jyàtalanirghoùaü kruddhasya mama saüyuge 4029042c nirghoùam iva vajrasya punaþ saü÷rotum icchati 4029043a kàmam evaü gate 'py asya parij¤àte paràkrame 4029043c tvatsahàyasya me vãra na cintà syàn nçpàtmaja 4029044a yadartham ayam àrambhaþ kçtaþ parapuraüjaya 4029044c samayaü nàbhijànàti kçtàrthaþ plavage÷varaþ 4029045a varùàsamayakàlaü tu pratij¤àya harã÷varaþ 4029045c vyatãtàü÷ caturo màsàn viharan nàvabudhyate 4029046a sàmàtyapariùat krãóan pànam evopasevate 4029046c ÷okadãneùu nàsmàsu sugrãvaþ kurute dayàm 4029047a ucyatàü gaccha sugrãvas tvayà vatsa mahàbala 4029047c mama roùasya yadråpaü bråyà÷ cainam idaü vacaþ 4029048a na ca saükucitaþ panthà yena vàlã hato gataþ 4029048c samaye tiùñha sugrãvamà vàlipatham anvagàþ 4029049a eka eva raõe vàlã ÷areõa nihato mayà 4029049c tvàü tu satyàd atikràntaü haniùyàmi sabàndhavam 4029050a tad evaü vihite kàrye yad dhitaü puruùarùabha 4029050c tat tad bråhi nara÷reùñha tvara kàlavyatikramaþ 4029051a kuruùva satyaü mayi vànare÷vara; prati÷rutaü dharmam avekùya ÷à÷vatam 4029051c mà vàlinaü pretya gato yamakùayaü; tvam adya pa÷yer mama coditaiþ ÷araiþ 4029052a sa pårvajaü tãvravivçddhakopaü; làlapyamànaü prasamãkùya dãnam 4029052c cakàra tãvràü matim ugratejà; harã÷varamànavavaü÷anàthaþ 4030001a sa kàminaü dãnam adãnasattvaþ; ÷okàbhipannaü samudãrõakopam 4030001c narendrasånur naradevaputraü; ràmànujaþ pårvajam ity uvàca 4030002a na vànaraþ sthàsyati sàdhuvçtte; na maüsyate kàryaphalànuùaïgàn 4030002c na bhakùyate vànararàjyalakùmãü; tathà hi nàbhikramate 'sya buddhiþ 4030003a matikùayàd gràmyasukheùu saktas; tava prasàdàpratikàrabuddhiþ 4030003c hato 'grajaü pa÷yatu vàlinaü sa; na ràjyam evaü viguõasya deyam 4030004a na dhàraye kopam udãrõavegaü; nihanmi sugrãvam asatyam adya 4030004c haripravãraiþ saha vàliputro; narendrapatnyà vicayaü karotu 4030005a tam àttabàõàsanam utpatantaü; niveditàrthaü raõacaõóakopam 4030005c uvaca ràmaþ paravãrahantà; svavekùitaü sànunayaü ca vàkyam 4030006a na hi vai tvadvidho loke pàpam evaü samàcaret 4030006c pàpam àryeõa yo hanti sa vãraþ puruùottamaþ 4030007a nedam adya tvayà gràhyaü sàdhuvçttena lakùmaõa 4030007c tàü prãtim anuvartasva pårvavçttaü ca saügatam 4030008a sàmopahitayà vàcà råkùàõi parivarjayan 4030008c vaktum arhasi sugrãvaü vyatãtaü kàlaparyaye 4030009a so' grajenànu÷iùñàrtho yathàvat puruùarùabhaþ 4030009c pravive÷a purãü vãro lakùmaõaþ paravãrahà 4030010a tataþ ÷ubhamatiþ pràj¤o bhràtuþ priyahite rataþ 4030010c lakùmaõaþ pratisaürabdho jagàma bhavanaü kapeþ 4030011a ÷akrabàõàsanaprakhyaü dhanuþ kàlàntakopamaþ 4030011c pragçhya giri÷çïgàbhaü mandaraþ sànumàn iva 4030012a yathoktakàrã vacanam uttaraü caiva sottaram 4030012c bçhaspatisamo buddhyà mattvà ràmànujas tadà 4030013a kàmakrodhasamutthena bhràtuþ kopàgninà vçtaþ 4030013c prabha¤jana ivàprãtaþ prayayau lakùmaõas tadà 4030014a sàlatàlà÷vakarõàü÷ ca tarasà pàtayan bahån 4030014c paryasyan girikåñàni drumàn anyàü÷ ca vegataþ 4030015a ÷ilà÷ ca ÷akalãkurvan padbhyàü gaja ivà÷ugaþ 4030015c dåram ekapadaü tyaktvà yayau kàryava÷àd drutam 4030016a tàm apa÷yad balàkãrõàü hariràjamahàpurãm 4030016c durgàm ikùvàku÷àrdålaþ kiùkindhàü girisaükañe 4030017a roùàt prasphuramàõauùñhaþ sugrãvaü prati kalùmaõaþ 4030017c dadar÷a vànaràn bhãmàn kiùkindhàyà bahi÷caràn 4030018a ÷aila÷çïgàõi ÷ata÷aþ pravçddhàü÷ ca mahãruhàn 4030018c jagçhuþ ku¤jaraprakhyà vànaràþ parvatàntare 4030019a tàn gçhãtapraharaõàn harãn dçùñvà tu lakùmaõaþ 4030019c babhåva dviguõaü kruddho bahvindhana ivànalaþ 4030020a taü te bhayaparãtàïgàþ kruddhaü dçùñvà plavaügamàþ 4030020c kàlamçtyuyugàntàbhaü ÷ata÷o vidrutà di÷aþ 4030021a tataþ sugrãvabhavanaü pravi÷ya haripuügavàþ 4030021c krodham àgamanaü caiva lakùmaõasya nyavedayan 4030022a tàrayà sahitaþ kàmã saktaþ kapivçùo rahaþ 4030022c na teùàü kapivãràõàü ÷u÷ràva vacanaü tadà 4030023a tataþ sacivasaüdiùñà harayo romaharùaõàþ 4030023c giriku¤jarameghàbhà nagaryà niryayus tadà 4030024a nakhadaüùñràyudhà ghoràþ sarve vikçtadar÷anàþ 4030024c sarve ÷àrdåladarpà÷ ca sarve ca vikçtànanàþ 4030025a da÷anàgabalàþ ke cit ke cid da÷aguõottaràþ 4030025c ke cin nàgasahasrasya babhåvus tulyavikramàþ 4030026a kçtsnàü hi kapibhir vyàptàü drumahastair mahàbalaiþ 4030026c apa÷yal lakùmaõaþ kruddhaþ kiùkindhàü tàü duràsadam 4030027a tatas te harayaþ sarve pràkàraparikhàntaràt 4030027c niùkramyodagrasattvàs tu tasthur àviùkçtaü tadà 4030028a sugrãvasya pramàdaü ca pårvajaü càrtam àtmavàn 4030028c buddhvà kopava÷aü vãraþ punar eva jagàma saþ 4030029a sa dãrghoùõamahocchvàsaþ kopasaüraktalocanaþ 4030029c babhåva nara÷àrdålasadhåma iva pàvakaþ 4030030a bàõa÷alyasphurajjihvaþ sàyakàsanabhogavàn 4030030c svatejoviùasaüghàtaþ pa¤càsya iva pannagaþ 4030031a taü dãptam iva kàlàgniü nàgendram iva kopitam 4030031c samàsàdyàïgadas tràsàd viùàdam agamad bhç÷am 4030032a so 'ïgadaü roùatàmràkùaþ saüdide÷a mahàya÷àþ 4030032c sugrãvaþ kathyatàü vatsa mamàgamanam ity uta 4030033a eùa ràmànujaþ pràptas tvatsakà÷am ariüdamaþ 4030033c bhràtur vyasanasaütapto dvàri tiùñhati lakùmaõaþ 4030034a lakùmaõasya vacaþ ÷rutvà ÷okàviùño 'ïgado 'bravãt 4030034c pituþ samãpam àgamya saumitrir ayam àgataþ 4030035a te mahaughanibhaü dçùñvà vajrà÷anisamasvanam 4030035c siühanàdaü samaü cakrur lakùmaõasya samãpataþ 4030036a tena ÷abdena mahatà pratyabudhyata vànaraþ 4030036c madavihvalatàmràkùo vyàkulasragvibhåùaõaþ 4030037a athàïgadavacaþ ÷rutvà tenaiva ca samàgatau 4030037c mantriõo vànarendrasya saümatodàradar÷inau 4030038a plakùa÷ caiva prabhàva÷ ca mantriõàv arthadharmayoþ 4030038c vaktum uccàvacaü pràptaü lakùmaõaü tau ÷a÷aüsatuþ 4030039a prasàdayitvà sugrãvaü vacanaiþ sàmani÷citaiþ 4030039c àsãnaü paryupàsãnau yathà ÷akraü marutpatim 4030040a satyasaüdhau mahàbhàgau bhràtarau ràmalakùmaõau 4030040c vayasya bhàvaü saüpràptau ràjyàrhau ràjyadàyinau 4030041a tayor eko dhanuùpàõir dvàri tiùñhati lakùmaõaþ 4030041c yasya bhãtàþ pravepante nàdàn mu¤canti vànaràþ 4030042a sa eùa ràghavabhràtà lakùmaõo vàkyasàrathiþ 4030042c vyavasàya rathaþ pràptas tasya ràmasya ÷àsanàt 4030043a tasya mårdhnà praõamya tvaü saputraþ saha bandhubhiþ 4030043c ràjaüs tiùñha svasamaye bhava satyaprati÷ravaþ 4031001a aïgadasya vacaþ ÷rutvà sugrãvaþ sacivaiþ saha 4031001c lakùmaõaü kupitaü ÷rutvà mumocàsanam àtmavàn 4031002a sacivàn abravãd vàkyaü ni÷citya gurulàghavam 4031002c mantraj¤àn mantraku÷alo mantreùu pariniùñhitaþ 4031003a na me durvyàhçtaü kiü cin nàpi me duranuùñhitam 4031003c lakùmaõo ràghavabhràtà kruddhaþ kim iti cintaye 4031004a asuhçdbhir mamàmitrair nityam antaradar÷ibhiþ 4031004c mama doùàn asaübhåtठ÷ràvito ràghavànujaþ 4031005a atra tàvad yathàbuddhi sarvair eva yathàvidhi 4031005c bhavadbhir ni÷cayas tasya vij¤eyo nipuõaü ÷anaiþ 4031006a na khalv asti mama tràso lakùmaõàn nàpi ràghavàt 4031006c mitraü tv asthàna kupitaü janayaty eva saübhramam 4031007a sarvathà sukaraü mitraü duùkaraü paripàlanam 4031007c anityatvàt tu cittànàü prãtir alpe 'pi bhidyate 4031008a atonimittaü trasto 'haü ràmeõa tu mahàtmanà 4031008c yan mamopakçtaü ÷akyaü pratikartuü na tan mayà 4031009a sugrãveõaivam uktas tu hanumàn haripuügavaþ 4031009c uvàca svena tarkeõa madhye vànaramantriõàm 4031010a sarvathà naitad à÷caryaü yat tvaü harigaõe÷vara 4031010c na vismarasi susnigdham upakàrakçtaü ÷ubham 4031011a ràghaveõa tu ÷åreõa bhayam utsçjya dårataþ 4031011c tvatpriyàrthaü hato vàlã ÷akratulyaparàkramaþ 4031012a sarvathà praõayàt kruddho ràghavo nàtra saü÷ayaþ 4031012c bhràtaraü sa prahitavà§l lakùmaõaü lakùmivardhanam 4031013a tvaü pramatto na jànãùe kàlaü kalavidàü vara 4031013c phullasaptacchada÷yàmà pravçttà tu ÷arac chivà 4031014a nirmala grahanakùatrà dyauþ pranaùñabalàhakà 4031014c prasannà÷ ca di÷aþ sarvàþ sarita÷ ca saràüsi ca 4031015a pràptam udyogakàlaü tu nàvaiùi haripuügava 4031015c tvaü pramatta iti vyaktaü lakùmaõo 'yam ihàgataþ 4031016a àrtasya hçtadàrasya paruùaü puruùàntaràt 4031016c vacanaü marùaõãyaü te ràghavasya mahàtmanaþ 4031017a kçtàparàdhasya hi te nànyat pa÷yàmy ahaü kùamam 4031017c antareõà¤jaliü baddhvà lakùmaõasya prasàdanàt 4031018a niyuktair mantribhir vàcyo ava÷yaü pàrthivo hitam 4031018c ata eva bhayaü tyaktvà bravãmy avadhçtaü vacaþ 4031019a abhikruddhaþ samartho hi càpam udyamya ràghavaþ 4031019c sadevàsuragandharvaü va÷e sthàpayituü jagat 4031020a na sa kùamaþ kopayituü yaþ prasàdya punar bhavet 4031020c pårvopakàraü smaratà kçtaj¤ena vi÷eùataþ 4031021a tasya mårdhnà praõamya tvaü saputraþ sasuhçjjanaþ 4031021c ràjaüs tiùñha svasamaye bhartur bhàryeva tadva÷e 4031022a na ràmaràmànuja÷àsanaü tvayà; kapãndrayuktaü manasàpy apohitum 4031022c mano hi te j¤àsyati mànuùaü balaü; saràghavasyàsya surendravarcasaþ 4032001a atha pratisamàdiùño lakùmaõaþ paravãrahà 4032001c pravive÷a guhàü ghoràü kiùkindhàü ràma÷àsanàt 4032002a dvàrasthà harayas tatra mahàkàyà mahàbalàþ 4032002c babhåvur lakùmaõaü dçùñvà sarve prà¤jalayaþ sthitàþ 4032003a niþ÷vasantaü tu taü dçùñvà kruddhaü da÷arathàtmajam 4032003c babhåvur harayas trastà na cainaü paryavàrayan 4032004a sa taü ratnamayãü ÷rãmàn divyàü puùpitakànanàm 4032004c ramyàü ratnasamàkãrõàü dadar÷a mahatãü guhàm 4032005a harmyapràsàdasaübàdhàü nànàpaõyopa÷obhitàm 4032005c sarvakàmaphalair vçkùaiþ puùpitair upa÷obhitàm 4032006a devagandharvaputrai÷ ca vànaraiþ kàmaråpibhiþ 4032006c divya màlyàmbaradhàraiþ ÷obhitàü priyadar÷anaiþ 4032007a candanàgarupadmànàü gandhaiþ surabhigandhinàm 4032007c maireyàõàü madhånàü ca saümoditamahàpathàm 4032008a vindhyamerugiriprasthaiþ pràsàdair naikabhåmibhiþ 4032008c dadar÷a girinadya÷ ca vimalàs tatra ràghavaþ 4032009a aïgadasya gçhaü ramyaü maindasya dvividasya ca 4032009c gavayasya gavàkùasya gajasya ÷arabhasya ca 4032010a vidyunmàle÷ ca saüpàteþ såryàkùasya hanåmataþ 4032010c vãrabàhoþ subàho÷ ca nalasya ca mahàtmanaþ 4032011a kumudasya suùeõasya tàrajàmbavatos tathà 4032011c dadhivaktrasya nãlasya supàñalasunetrayoþ 4032012a eteùàü kapimukhyànàü ràjamàrge mahàtmanàm 4032012c dadar÷a gçhamukhyàni mahàsàràõi lakùmaõaþ 4032013a pàõóuràbhraprakà÷àni divyamàlyayutàni ca 4032013c prabhåtadhanadhànyàni strãratnaiþ ÷obhitàni ca 4032014a pàõóureõa tu ÷ailena parikùiptaü duràsadam 4032014c vànarendragçhaü ramyaü mahendrasadanopamam 4032015a ÷ulkaiþ pràsàda÷ikharaiþ kailàsa÷ikharopamaiþ 4032015c sarvakàmaphalair vçkùaiþ puùñitair upa÷obhitam 4032016a mahendradattaiþ ÷rãmadbhir nãlajãmåtasaünibhaiþ 4032016c divyapuùpaphalair vçkùaiþ ÷ãtacchàyair manoramaiþ 4032017a haribhiþ saüvçtadvàraü balibhiþ ÷astrapàõibhiþ 4032017c divyamàlyàvçtaü ÷ubhraü taptakà¤canatoraõam 4032018a sugrãvasya gçhaü ramyaü pravive÷a mahàbalaþ 4032018c avàryamàõaþ saumitrir mahàbhram iva bhàskaraþ 4032019a sa sapta kakùyà dharmàtmà yànàsanasamàvçtàþ 4032019c pravi÷ya sumahad guptaü dadar÷àntaþpuraü mahat 4032020a haimaràjataparyaïkair bahubhi÷ ca varàsanaiþ 4032020c mahàrhàstaraõopetais tatra tatropa÷obhitam 4032021a pravi÷ann eva satataü ÷u÷ràva madhurasvaram 4032021c tantrãgãtasamàkãrõaü samagãtapadàkùaram 4032022a bahvã÷ ca vividhàkàrà råpayauvanagarvitàþ 4032022c striyaþ sugrãvabhavane dadar÷a sa mahàbalaþ 4032023a dçùñvàbhijanasaüpannà÷ citramàlyakçtasrajaþ 4032023c varamàlyakçtavyagrà bhåùaõottamabhåùitàþ 4032024a nàtçptàn nàti ca vyagràn nànudàttaparicchadàn 4032024c sugrãvànucaràü÷ càpi lakùayàm àsa lakùmaõaþ 4032025a tataþ sugrãvam àsãnaü kà¤cane paramàsane 4032025c mahàrhàstaraõopete dadar÷àdityasaünibham 4032026a divyàbharaõacitràïgaü divyaråpaü ya÷asvinam 4032026c divyamàlyàmbaradharaü mahendram iva durjayam 4032026e divyàbharaõamàlyàbhiþ pramadàbhiþ samàvçtam 4032027a rumàü tu vãraþ parirabhya gàóhaü; varàsanastho varahemavarõaþ 4032027c dadar÷a saumitrim adãnasattvaü; vi÷àlanetraþ suvi÷àlanetram 4033001a tam apratihataü kruddhaü praviùñaü puruùarùabham 4033001c sugrãvo lakùmaõaü dçùñvà babhåva vyathitendriyaþ 4033002a kruddhaü niþ÷vasamànaü taü pradãptam iva tejasà 4033002c bhràtur vyasanasaütaptaü dçùñvà da÷arathàtmajam 4033003a utpapàta hari÷reùñho hitvà sauvarõam àsanam 4033003c mahàn mahendrasya yathà svalaükçta iva dhvajaþ 4033004a utpatantam anåtpetå rumàprabhçtayaþ striyaþ 4033004c sugrãvaü gagane pårõaü candraü tàràgaõà iva 4033005a saüraktanayanaþ ÷rãmàn vicacàla kçtà¤jaliþ 4033005c babhåvàvasthitas tatra kalpavçkùo mahàn iva 4033006a rumà dvitãyaü sugrãvaü nàrãmadhyagataü sthitam 4033006c abravãl lakùmaõaþ kruddhaþ satàraü ÷a÷inaü yathà 4033007a sattvàbhijanasaüpannaþ sànukro÷o jitendriyaþ 4033007c kçtaj¤aþ satyavàdã ca ràjà loke mahãyate 4033008a yas tu ràjà sthito 'dharme mitràõàm upakàriõàm 4033008c mithyàpratij¤àü kurute ko nç÷aüsataras tataþ 4033009a ÷atam a÷vànçte hanti sahasraü tu gavànçte 4033009c àtmànaü svajanaü hanti puruùaþ puruùànçte 4033010a pårvaü kçtàrtho mitràõàü na tat pratikaroti yaþ 4033010c kçtaghnaþ sarvabhåtànàü sa vadhyaþ plavage÷vara 4033011a gãto 'yaü brahmaõà ÷lokaþ sarvalokanamaskçtaþ 4033011c dçùñvà kçtaghnaü kruddhena taü nibodha plavaügama 4033012a brahmaghne ca suràpe ca core bhagnavrate tathà 4033012c niùkçtir vihità sadbhiþ kçtaghne nàsti niùkçtiþ 4033013a anàryas tvaü kçtaghna÷ ca mithyàvàdã ca vànara 4033013c pårvaü kçtàrtho ràmasya na tat pratikaroùi yat 4033014a nanu nàma kçtàrthena tvayà ràmasya vànara 4033014c sãtàyà màrgaõe yatnaþ kartavyaþ kçtam icchatà 4033015a sa tvaü gràmyeùu bhogeùu sakto mithyà prati÷ravaþ 4033015c na tvàü ràmo vijànãte sarpaü maõóåkaràviõam 4033016a mahàbhàgena ràmeõa pàpaþ karuõavedinà 4033016c harãõàü pràpito ràjyaü tvaü duràtmà mahàtmanà 4033017a kçtaü cen nàbhijànãùe ràmasyàkliùñakarmaõaþ 4033017c sadyas tvaü ni÷itair bàõair hato drakùyasi vàlinam 4033018a na ca saükucitaþ panthà yena vàlã hato gataþ 4033018c samaye tiùñha sugrãva mà vàlipatham anvagàþ 4033019a na nånam ikùvàkuvarasya kàrmukàc; cyutठ÷aràn pa÷yasi vajrasaünibhàn 4033019c tataþ sukhaü nàma niùevase sukhã; na ràmakàryaü manasàpy avekùase 4034001a tathà bruvàõaü saumitriü pradãptam iva tejasà 4034001c abravãl lakùmaõaü tàrà tàràdhipanibhànanà 4034002a naivaü lakùmaõa vaktavyo nàyaü paruùam arhati 4034002c harãõàm ã÷varaþ ÷rotuü tava vaktràd vi÷eùataþ 4034003a naivàkçtaj¤aþ sugrãvo na ÷añho nàpi dàruõaþ 4034003c naivànçtakatho vãra na jihma÷ ca kapã÷varaþ 4034004a upakàraü kçtaü vãro nàpy ayaü vismçtaþ kapiþ 4034004c ràmeõa vãra sugrãvo yad anyair duùkaraü raõe 4034005a ràmaprasàdàt kãrtiü ca kapiràjyaü ca ÷à÷vatam 4034005c pràptavàn iha sugrãvo rumàü màü ca paraütapa 4034006a suduþkhaü ÷àyitaþ pårvaü pràpyedaü sukham uttamam 4034006c pràptakàlaü na jànãte vi÷vàmitro yathà muniþ 4034007a ghçtàcyàü kila saüsakto da÷avarùàõi lakùmaõa 4034007c aho 'manyata dharmàtmà vi÷vàmitro mahàmuniþ 4034008a sa hi pràptaü na jànãte kàlaü kàlavidàü varaþ 4034008c vi÷vàmitro mahàtejàþ kiü punar yaþ pçthagjanaþ 4034009a dehadharmaü gatasyàsya pari÷ràntasya lakùmaõa 4034009c avitçptasya kàmeùu ràmaþ kùantum ihàrhati 4034010a na ca roùava÷aü tàta gantum arhasi lakùmaõa 4034010c ni÷cayàrtham avij¤àya sahasà pràkçto yathà 4034011a sattvayuktà hi puruùàs tvadvidhàþ puruùarùabha 4034011c avimç÷ya na roùasya sahasà yànti va÷yatàm 4034012a prasàdaye tvàü dharmaj¤a sugrãvàrthe samàhità 4034012c mahàn roùasamutpannaþ saürambhas tyajyatàm ayam 4034013a rumàü màü kapiràjyaü ca dhanadhànyavasåni ca 4034013c ràmapriyàrthaü sugrãvas tyajed iti matir mama 4034014a samàneùvyati sugrãvaþ sãtayà saha ràghavam 4034014c ÷a÷àïkam iva rohiùyà nihatvà ràvaõaü raõe 4034015a ÷atakoñisahasràõi laïkàyàü kila rakùasàm 4034015c ayutàni ca ùañtriü÷at sahasràõi ÷atàni ca 4034016a ahatvà tàü÷ ca durdharùàn ràkùasàn kàmaråpiõaþ 4034016c na ÷akyo ràvaõo hantuü yena sà maithilã hçtà 4034017a te na ÷akyà raõe hantum asahàyena lakùmaõa 4034017c ràvaõaþ krårakarmà ca sugrãveõa vi÷eùataþ 4034018a evam àkhyàtavàn vàlã sa hy abhij¤o harã÷varaþ 4034018c àgamas tu na me vyaktaþ ÷ravàt tasya bravãmy aham 4034019a tvatsahàyanimittaü vai preùità haripuügavàþ 4034019c ànetuü vànaràn yuddhe subahån hariyåthapàn 4034020a tàü÷ ca pratãkùamàõo 'yaü vikràntàn sumahàbalàn 4034020c ràghavasyàrthasiddhyarthaü na niryàti harã÷varaþ 4034021a kçtà tu saüsthà saumitre sugrãveõa yathàpurà 4034021c adya tair vànarair sarvair àgantavyaü mahàbalaiþ 4034022a çkùakoñisahasràõi golàïgåla÷atàni ca 4034022c adya tvàm upayàsyanti jahi kopam ariüdama 4034022e koñyo 'nekàs tu kàkutstha kapãnàü dãptatejasàm 4034023a tava hi mukham idaü nirãkùya kopàt; kùatajanibhe nayane nirãkùamàõàþ 4034023c harivaravanità na yànti ÷àntiü; prathamabhayasya hi ÷aïkitàþ sma sarvàþ 4035001a ity uktas tàrayà vàkyaü pra÷ritaü dharmasaühitam 4035001c mçdusvabhàvaþ saumitriþ pratijagràha tadvacaþ 4035002a tasmin pratigçhãte tu vàkye harigaõe÷varaþ 4035002c lakùmaõàt sumahat tràsaü vastraü klinnam ivàtyajat 4035003a tataþ kaõñhagataü màlyaü citraü bahuguõaü mahat 4035003c ciccheda vimada÷ càsãt sugrãvo vànare÷varaþ 4035004a sa lakùmaõaü bhãmabalaü sarvavànarasattamaþ 4035004c abravãt pra÷ritaü vàkyaü sugrãvaþ saüpraharùayan 4035005a pranaùñà ÷rã÷ ca kãrti÷ ca kapiràjyaü ca ÷à÷vatam 4035005c ràmaprasàdàt saumitre punaþ pràptam idaü mayà 4035006a kaþ ÷aktas tasya devasya khyàtasya svena karmaõà 4035006c tàdç÷aü vikramaü vãra pratikartum ariüdama 4035007a sãtàü pràpsyati dharmàtmà vadhiùyati ca ràvaõam 4035007c sahàyamàtreõa mayà ràghavaþ svena tejasà 4035008a sahàyakçtyaü hi tasya yena sapta mahàdrumàþ 4035008c ÷aila÷ ca vasudhà caiva bàõenaikena dàritàþ 4035009a dhanur visphàramàõasya yasya ÷abdena lakùmaõa 4035009c sa÷ailà kampità bhåmiþ sahàyais tasya kiü nu vai 4035010a anuyàtràü narendrasya kariùye 'haü nararùabha 4035010c gacchato ràvaõaü hantuü vairiõaü sapuraþsaram 4035011a yadi kiü cid atikràntaü vi÷vàsàt praõayena và 4035011c preùyasya kùamitavyaü me na ka÷ cin nàparàdhyati 4035012a iti tasya bruvàõasya sugrãvasya mahàtmanaþ 4035012c abhaval lakùmaõaþ prãtaþ preüõà cedam uvàca ha 4035013a sarvathà hi mama bhràtà sanàtho vànare÷vara 4035013c tvayà nàthena sugrãva pra÷ritena vi÷eùataþ 4035014a yas te prabhàvaþ sugrãva yac ca te ÷aucam uttamam 4035014c arhas taü kapiràjyasya ÷riyaü bhoktum anuttamàm 4035015a sahàyena ca sugrãva tvayà ràmaþ pratàpavàn 4035015c vadhiùyati raõe ÷atrån aciràn nàtra saü÷ayaþ 4035016a dharmaj¤asya kçtaj¤asya saügràmeùv anivartinaþ 4035016c upapannaü ca yuktaü ca sugrãva tava bhàùitam 4035017a doùaj¤aþ sati sàmarthye ko 'nyo bhàùitum arhati 4035017c varjayitvà mama jyeùñhaü tvàü ca vànarasattama 4035018a sadç÷a÷ càsi ràmasya vikrameõa balena ca 4035018c sahàyo daivatair datta÷ ciràya haripuügava 4035019a kiü tu ÷ãghram ito vãra niùkràma tvaü mayà saha 4035019c sàntvayasva vayasyaü ca bhàryàharaõaduþkhitam 4035020a yac ca ÷okàbhibhåtasya ÷rutvà ràmasya bhàùitam 4035020c mayà tvaü paruùàõy uktas tac ca tvaü kùantum arhasi 4036001a evam uktas tu sugrãvo lakùmaõena mahàtmanà 4036001c hanumantaü sthitaü pàr÷ve sacivaü vàkyam abravãt 4036002a mahendrahimavadvindhyakailàsa÷ikhareùu ca 4036002c mandare pàõóu÷ikhare pa¤ca÷aileùu ye sthitàþ 4036003a taruõàdityavarõeùu bhràjamàneùu sarva÷aþ 4036003c parvateùu samudrànte pa÷cimasyàü tu ye di÷i 4036004a àdityabhavane caiva girau saüdhyàbhrasaünibhe 4036004c padmatàlavanaü bhãmaü saü÷rità haripuügavàþ 4036005a a¤janàmbudasaükà÷àþ ku¤jarapratimaujasaþ 4036005c a¤jane parate caiva ye vasanti plavaügamàþ 4036006a manaþ÷ilà guhàvàsà vànaràþ kanakaprabhàþ 4036006c merupàr÷vagatà÷ caiva ye ca dhåmragiriü ÷ritàþ 4036007a taruõàdityavarõà÷ ca parvate ye mahàruõe 4036007c pibanto madhumaireyaü bhãmavegàþ plavaügamàþ 4036008a vaneùu ca suramyeùu sugandhiùu mahatsu ca 4036008c tàpasànàü ca ramyeùu vanànteùu samantataþ 4036009a tàüs tàüs tvam ànaya kùipraü pçthivyàü sarvavànaràn 4036009c sàmadànàdibhiþ kalpair à÷u preùaya vànaràn 4036010a preùitàþ prathamaü ye ca mayà dåtà mahàjavàþ 4036010c tvaraõàrthaü tu bhåyas tvaü harãn saüpreùayàparàn 4036011a ye prasaktà÷ ca kàmeùu dãrghasåtrà÷ ca vànaràþ 4036011c ihànayasva tàn sarvठ÷ãghraü tu mama ÷àsanàt 4036012a ahobhir da÷abhir ye ca nàgacchanti mamàj¤ayà 4036012c hantavyàs te duràtmàno ràja÷àsanadåùakàþ 4036013a ÷atàny atha sahasràõi koñya÷ ca mama ÷àsanàt 4036013c prayàntu kapisiühànàü di÷o mama mate sthitàþ 4036014a meghaparvatasaükà÷à÷ chàdayanta ivàmbaram 4036014c ghoraråpàþ kapi÷reùñhà yàntu macchàsanàd itaþ 4036015a te gatij¤à gatiü gatvà pçthivyàü sarvavànaràþ 4036015c ànayantu harãn sarvàüs tvaritàþ ÷àsanàn mama 4036016a tasya vànararàjasya ÷rutvà vàyusuto vacaþ 4036016c dikùu sarvàsu vikràntàn preùayàm àsa vànaràn 4036017a te padaü viùõuvikràntaü patatrijyotiradhvagàþ 4036017c prayàtàþ prahità ràj¤à harayas tatkùaõena vai 4036018a te samudreùu giriùu vaneùu ca saritsu ca 4036018c vànarà vànaràn sarvàn ràmahetor acodayan 4036019a mçtyukàlopamasyàj¤àü ràjaràjasya vànaràþ 4036019c sugrãvasyàyayuþ ÷rutvà sugrãvabhayadar÷inaþ 4036020a tatas te '¤janasaükà÷à gires tasmàn mahàjavàþ 4036020c tisraþ koñyaþ plavaügànàü niryayur yatra ràghavaþ 4036021a astaü gacchati yatràrkas tasmin girivare ratàþ 4036021c taptahemasamàbhàsàs tasmàt koñyo da÷acyutàþ 4036022a kailàsa ÷ikharebhya÷ ca siühakesaravarcasàm 4036022c tataþ koñisahasràõi vànaràõàm upàgaman 4036023a phalamålena jãvanto himavantam upà÷ritàþ 4036023c teùàü koñisahasràõàü sahasraü samavartata 4036024a aïgàraka samànànàü bhãmànàü bhãmakarmaõàm 4036024c vindhyàd vànarakoñãnàü sahasràõy apatan drutam 4036025a kùãrodavelànilayàs tamàlavanavàsinaþ 4036025c nàrikelà÷anà÷ caiva teùàü saükhyà na vidyate 4036026a vanebhyo gahvarebhya÷ ca saridbhya÷ ca mahàjavàþ 4036026c àgacchad vànarã senà pibantãva divàkaram 4036027a ye tu tvarayituü yàtà vànaràþ sarvavànaràn 4036027c te vãrà himavac chailaü dadç÷us taü mahàdrumam 4036028a tasmin girivare ramye yaj¤o mahe÷varaþ purà 4036028c sarvadevamanastoùo babhau divyo manoharaþ 4036029a annaviùyandajàtàni målàni ca phalàni ca 4036029c amçtasvàdukalpàni dadç÷us tatra vànaràþ 4036030a tad anna saübhavaü divyaü phalaü målaü manoharam 4036030c yaþ ka÷ cit sakçd a÷nàti màsaü bhavati tarpitaþ 4036031a tàni målàni divyàni phalàni ca phalà÷anàþ 4036031c auùadhàni ca divyàni jagçhur hariyåthapàþ 4036032a tasmàc ca yaj¤àyatanàt puùpàõi surabhãõi ca 4036032c àninyur vànarà gatvà sugrãvapriyakàraõàt 4036033a te tu sarve harivaràþ pçthivyàü sarvavànaràn 4036033c saücodayitvà tvaritaü yåthànàü jagmur agrataþ 4036034a te tu tena muhårtena yåthapàþ ÷ãghrakàriõaþ 4036034c kiùkindhàü tvarayà pràptàþ sugrãvo yatra vànaraþ 4036035a te gçhãtvauùadhãþ sarvàþ phalaü målaü ca vànaràþ 4036035c taü pratigràhayàm àsur vacanaü cedam abruvan 4036036a sarve parigatàþ ÷ailàþ samudrà÷ ca vanàni ca 4036036c pçthivyàü vànaràþ sarve ÷àsanàd upayànti te 4036037a evaü ÷rutvà tato hçùñaþ sugrãvaþ plavagàdhipaþ 4036037c pratijagràha ca prãtas teùàü sarvam upàyanam 4037001a pratigçhya ca tat sarvam upànayam upàhçtam 4037001c vànaràn sàntvayitvà ca sarvàn eva vyasarjayat 4037002a visarjayitvà sa har㤠÷åràüs tàn kçtakarmaõaþ 4037002c mene kçtàrtham àtmànaü ràghavaü ca mahàbalam 4037003a sa lakùmaõo bhãmabalaü sarvavànarasattamam 4037003c abravãt pra÷ritaü vàkyaü sugrãvaü saüpraharùayan 4037003e kiùkindhàyà viniùkràma yadi te saumya rocate 4037004a tasya tadvacanaü ÷rutvà lakùmaõasya subhàùitam 4037004c sugrãvaþ paramaprãto vàkyam etad uvàca ha 4037005a evaü bhavatu gacchàmaþ stheyaü tvacchàsane mayà 4037005c tam evam uktvà sugrãvo lakùmaõaü ÷ubhalakùmaõam 4037006a visarjayàm àsa tadà tàràm anyà÷ ca yoùitaþ 4037006c etety uccair harivaràn sugrãvaþ samudàharat 4037007a tasya tadvacanaü ÷rutvà harayaþ ÷ãghram àyayuþ 4037007c baddhà¤jalipuñàþ sarve ye syuþ strãdar÷anakùamàþ 4037008a tàn uvàca tataþ pràptàn ràjàrkasadç÷aprabhaþ 4037008c upasthàpayata kùipraü ÷ibikàü mama vànaràþ 4037009a ÷rutvà tu vacanaü tasya harayaþ ÷ãghravikramàþ 4037009c samupasthàpayàm àsuþ ÷ibikàü priyadar÷anàm 4037010a tàm upasthàpitàü dçùñvà ÷ibikàü vànaràdhipaþ 4037010c lakùmaõàruhyatàü ÷ãghram iti saumitrim abravãt 4037011a ity uktvà kà¤canaü yànaü sugrãvaþ såryasaünibham 4037011c bçhadbhir haribhir yuktam àruroha salakùmaõaþ 4037012a pàõóureõàtapatreõa dhriyamàõena mårdhani 4037012c ÷uklai÷ ca bàlavyajanair dhåyamànaiþ samantataþ 4037013a ÷aïkhabherãninàdai÷ ca bandibhi÷ càbhivanditaþ 4037013c niryayau pràpya sugrãvo ràjya÷riyam anuttamàm 4037014a sa vànara÷atais tãùkõair bahubhiþ ÷astrapàõibhiþ 4037014c parikãrõo yayau tatra yatra ràmo vyavasthitaþ 4037015a sa taü de÷am anupràpya ÷reùñhaü ràmaniùevitam 4037015c avàtaran mahàtejàþ ÷ibikàyàþ salakùmaõaþ 4037016a àsàdya ca tato ràmaü kçtà¤jalipuño 'bhavat 4037016c kçtà¤jalau sthite tasmin vànarà÷ cabhavaüs tathà 4037017a tañàkam iva tad dçùñvà ràmaþ kuómalapaïkajam 4037017c vànaràõàü mahat sainyaü sugrãve prãtimàn abhåt 4037018a pàdayoþ patitaü mårdhnà tam utthàpya harã÷varam 4037018c preüõà ca bahumànàc ca ràghavaþ pariùasvaje 4037019a pariùvajya ca dharmàtmà niùãdeti tato 'bravãt 4037019c taü niùaõõaü tato dçùñvà kùitau ràmo 'bravãd vacaþ 4037020a dharmam arthaü ca kàmaü ca kàle yas tu niùevate 4037020c vibhajya satataü vãra sa ràjà harisattama 4037021a hitvà dharmaü tathàrthaü ca kàmaü yas tu niùevate 4037021c sa vçkùàgre yathà suptaþ patitaþ pratibudhyate 4037022a amitràõàü vadhe yukto mitràõàü saügrahe rataþ 4037022c trivargaphalabhoktà tu ràjà dharmeõa yujyate 4037023a udyogasamayas tv eùa pràptaþ ÷atruvinà÷ana 4037023c saücintyatàü hi piïge÷a haribhiþ saha mantribhiþ 4037024a evam uktas tu sugrãvo ràmaü vacanam abravãt 4037025a pranaùñà ÷rã÷ ca kãrti÷ ca kapiràjyaü ca ÷à÷vatam 4037025c tvatprasàdàn mahàbàho punaþ pràptam idaü mayà 4037026a tava devaprasadàc ca bhràtu÷ ca jayatàü vara 4037026c kçtaü na pratikuryàd yaþ puruùàõàü sa dåùakaþ 4037027a ete vànaramukhyà÷ ca ÷ata÷aþ ÷atrusådana 4037027c pràptà÷ càdàya balinaþ pçthivyàü sarvavànaràn 4037028a çkùà÷ càvahitàþ ÷årà golàïgålà÷ ca ràghava 4037028c kàntàra vanadurgàõàm abhij¤à ghoradar÷anàþ 4037029a devagandharvaputrà÷ ca vànaràþ kàmaråpiõaþ 4037029c svaiþ svaiþ parivçtàþ sainyair vartante pathi ràghava 4037030a ÷ataiþ ÷atasahasrai÷ ca koñibhi÷ ca plavaügamàþ 4037030c ayutai÷ càvçtà vãrà ÷aïkubhi÷ ca paraütapa 4037031a arbudair arbuda÷atair madhyai÷ càntai÷ ca vànaràþ 4037031c samudrai÷ ca paràrdhai÷ ca harayo hariyåthapàþ 4037032a àgamiùyanti te ràjan mahendrasamavikramàþ 4037032c merumandarasaükà÷à vindhyamerukçtàlayàþ 4037033a te tvàm abhigamiùyanti ràkùasaü ye sabàndhavam 4037033c nihatya ràvaõaü saükhye hy ànayiùyanti maithilãm 4037034a tatas tam udyogam avekùya buddhimàn; haripravãrasya nide÷avartinaþ 4037034c babhåva harùàd vasudhàdhipàtmajaþ; prabuddhanãlotpalatulyadar÷anaþ 4038001a iti bruvàõaü sugrãvaü ràmo dharmabhçtàü varaþ 4038001c bàhubhyàü saüpariùvajya pratyuvàca kçtà¤jalim 4038002a yad indro varùate varùaü na tac citraü bhaved bhuvi 4038002c àdityo và sahasràü÷uþ kuryàd vitimiraü nabhaþ 4038003a candramà ra÷mibhiþ kuryàt pçthivãü saumya nirmalàm 4038003c tvadvidho vàpi mitràõàü pratikuryàt paraütapa 4038004a evaü tvayi na tac citraü bhaved yat saumya ÷obhanam 4038004c jànàmy ahaü tvàü sugrãva satataü priyavàdinam 4038005a tvatsanàthaþ sakhe saükhye jetàsmi sakalàn arãn 4038005c tvam eva me suhçn mitraü sàhàyyaü kartum arhasi 4038006a jahàràtmavinà÷àya vaidehãü ràkùasàdhamaþ 4038006c va¤cayitvà tu paulomãm anuhlàdo yathà ÷acãm 4038007a naciràt taü haniùyàmi ràvaõaü ni÷itaiþ ÷araiþ 4038007c paulomyàþ pitaraü dçptaü ÷atakratur ivàrihà 4038008a etasminn antare caiva rajaþ samabhivartata 4038008c uùõàü tãvràü sahasràü÷o÷ chàdayad gagane prabhàm 4038009a di÷aþ paryàkulà÷ càsan rajasà tena mårchitàþ 4038009c cacàla ca mahã sarvà sa÷ailavanakànanà 4038010a tato nagendrasaükà÷ais tãkùõa daüùñrair mahàbalaiþ 4038010c kçtsnà saüchàdità bhåmir asaükhyeyaiþ plavaügamaiþ 4038011a nimeùàntaramàtreõa tatas tair hariyåthapaiþ 4038011c koñã÷ataparãvàraiþ kàmaråpibhir àvçtà 4038012a nàdeyaiþ pàrvatãyai÷ ca sàmudrai÷ ca mahàbalaiþ 4038012c haribhir meghanirhràdair anyai÷ ca vanacàribhiþ 4038013a taruõàdityavarõai÷ ca ÷a÷igaurai÷ ca vànaraiþ 4038013c padmakesaravarõai÷ ca ÷vetair merukçtàlayaiþ 4038014a koñãsahasrair da÷abhiþ ÷rãmàn parivçtas tadà 4038014c vãraþ ÷atabalir nàma vànaraþ pratyadç÷yata 4038015a tataþ kà¤cana÷ailàbhas tàràyà vãryavàn pità 4038015c anekair da÷asàhasraiþ koñibhiþ pratyadç÷yata 4038016a padmakesarasaükà÷as taruõàrkanibhànanaþ 4038016c buddhimàn vànara÷reùñhaþ sarvavànarasattamaþ 4038017a anãkair bahusàhasrair vànaràõàü samanvitaþ 4038017c pità hanumataþ ÷rãmàn kesarã pratyadç÷yata 4038018a golàïgålamahàràjo gavàkùo bhãmavikramaþ 4038018c vçtaþ koñisahasreõa vànaràõàm adç÷yata 4038019a çkùàõàü bhãmavegànàü dhåmraþ ÷atrunibarhaõaþ 4038019c vçtaþ koñisahasràbhyàü dvàbhyàü samabhivartata 4038020a mahàcalanibhair ghoraiþ panaso nàma yåthapaþ 4038020c àjagàma mahàvãryas tisçbhiþ koñibhir vçtaþ 4038021a nãlà¤janacayàkàro nãlo nàmàtha yåthapaþ 4038021c adç÷yata mahàkàyaþ koñibhir da÷abhir vçtaþ 4038022a darãmukha÷ ca balavàn yåthapo 'bhyàyayau tadà 4038022c vçtaþ koñisahasreõa sugrãvaü samupasthitaþ 4038023a mainda÷ ca dvivida÷ cobhàv a÷viputrau mahàvalau 4038023c koñikoñisahasreõa vànaràõàm adç÷yatàm 4038024a tataþ koñisahasràõàü sahasreõa ÷atena ca 4038024c pçùñhato 'nugataþ pràpto haribhir gandhamàdanaþ 4038025a tataþ padmasahasreõa vçtaþ ÷aïku÷atena ca 4038025c yuvaràjo 'ïgadaþ pràptaþ pitçtulyaparàkramaþ 4038026a tatas tàràdyutis tàro harir bhãmaparàkramaþ 4038026c pa¤cabhir harikoñãbhir dårataþ pratyadç÷yata 4038027a indrajànuþ kapir vãro yåthapaþ pratyadç÷yata 4038027c ekàda÷ànàü koñãnàm ã÷varas tai÷ ca saüvçtaþ 4038028a tato rambhas tv anupràptas taruõàdityasaünibhaþ 4038028c ayutena vçta÷ caiva sahasreõa ÷atena ca 4038029a tato yåthapatir vãro durmukho nàma vànaraþ 4038029c pratyadç÷yata koñibhyàü dvàbhyàü parivçto balã 4038030a kailàsa÷ikharàkàrair vànarair bhãmavikramaiþ 4038030c vçtaþ koñisahasreõa hanumàn pratyadç÷yata 4038031a nala÷ càpi mahàvãryaþ saüvçto drumavàsibhiþ 4038031c koñã÷atena saüpràptaþ sahasreõa ÷atena ca 4038032a ÷arabhaþ kumudo vahnir vànaro rambha eva ca 4038032c ete cànye ca bahavo vànaràþ kàmaråpiõaþ 4038033a àvçtya pçthivãü sarvàü parvatàü÷ ca vanàni ca 4038033c àplavantaþ plavanta÷ ca garjanta÷ ca plavaügamàþ 4038033e abhyavartanta sugrãvaü såryam abhragaõà iva 4038034a kurvàõà bahu÷abdàü÷ ca prahçùñà bala÷àlinaþ 4038034c ÷irobhir vànarendràya sugrãvàya nyavedayan 4038035a apare vànara÷reùñhàþ saügamya ca yathocitam 4038035c sugrãveõa samàgamya sthitàþ prà¤jalayas tadà 4038036a sugrãvas tvarito ràme sarvàüs tàn vànararùabhàn 4038036c nivedayitvà dharmaj¤aþ sthitaþ prà¤jalir abravãt 4038037a yathà sukhaü parvatanirjhareùu; vaneùu sarveùu ca vànarendràþ 4038037c nive÷ayitvà vidhivad balàni; balaü balaj¤aþ pratipattum ãùñe 4039001a atha ràjà samçddhàrthaþ sugrãvaþ plavage÷varaþ 4039001c uvàca nara÷àrdålaü ràmaü parabalàrdanam 4039002a àgatà viniviùñà÷ ca balinaþ kàmaråpiõaþ 4039002c vànarendrà mahendràbhà ye madviùayavàsinaþ 4039003a ta ime bahusàhasrair haribhir bhãmavikramaiþ 4039003c àgatà vànarà ghorà daityadànavasaünibhàþ 4039004a khyàtakarmàpadànà÷ ca balavanto jitaklamàþ 4039004c paràkrameùu vikhyàtà vyavasàyeùu cottamàþ 4039005a pçthivyambucarà ràma nànànaganivàsinaþ 4039005c koñyagra÷a ime pràptà vànaràs tava kiükaràþ 4039006a nide÷avartinaþ sarve sarve guruhite ratàþ 4039006c abhipretam anuùñhàtuü tava ÷akùyanty ariüdama 4039007a yan manyase naravyàghra pràptakàlaü tad ucyatàm 4039007c tat sainyaü tvadva÷e yuktam àj¤àpayitum arhasi 4039008a kàmam eùàm idaü kàryaü viditaü mama tattvataþ 4039008c tathàpi tu yathà tattvam àj¤àpayitum arhasi 4039009a tathà bruvàõaü sugrãvaü ràmo da÷arathàtmajaþ 4039009c bàhubhyàü saüpariùvajya idaü vacanam abravãt 4039010a j¤àyatàü saumya vaidehã yadi jãvati và na và 4039010c sa ca de÷o mahàpràj¤a yasmin vasati ràvaõaþ 4039011a adhigamya ca vaidehãü nilayaü ràvaõasya ca 4039011c pràptakàlaü vidhàsyàmi tasmin kàle saha tvayà 4039012a nàham asmin prabhuþ kàrye vànare÷a na lakùmaõaþ 4039012c tvam asya hetuþ kàryasya prabhu÷ ca plavage÷vara 4039013a tvam evàj¤àpaya vibho mama kàryavini÷cayam 4039013c tvaü hi jànàsi yat kàryaü mama vãra na saü÷ayaþ 4039014a suhçddvitãyo vikràntaþ pràj¤aþ kàlavi÷eùavit 4039014c bhavàn asmaddhite yuktaþ sukçtàrtho 'rthavittamaþ 4039015a evam uktas tu sugrãvo vinataü nàma yåthapam 4039015c abravãd ràma sàmnidhye lakùmaõasya ca dhãmataþ 4039015e ÷ailàbhaü meghanirghoùam årjitaü plavage÷varam 4039016a somasåryàtmajaiþ sàrdhaü vànarair vànarottama 4039016c de÷akàlanayair yuktaþ kàryàkàryavini÷caye 4039017a vçtaþ ÷atasahasreõa vànaràõàü tarasvinàm 4039017c adhigaccha di÷aü pårvàü sa÷ailavanakànanàm 4039018a tatra sãtàü ca vaidehãü nilayaü ràvaõasya ca 4039018c màrgadhvaü giridurgeùu vaneùu ca nadãùu ca 4039019a nadãü bhàgãrathãü ramyàü sarayåü kau÷ikãü tathà 4039019c kàlindãü yamunàü ramyàü yàmunaü ca mahàgirim 4039020a sarasvatãü ca sindhuü ca ÷oõaü maõinibhodakam 4039020c mahãü kàlamahãü caiva ÷ailakànana÷obhitàm 4039021a brahmamàlàn videhàü÷ ca màlavàn kà÷ikosalàn 4039021c màgadhàü÷ ca mahàgràmàn puõóràn vaïgàüs tathaiva ca 4039022a pattanaü ko÷akàràõàü bhåmiü ca rajatàkaràm 4039022c sarvam etad vicetavyaü mçgayadbhir tatas tataþ 4039023a ràmasya dayitàü bhàryàü sãtàü da÷arataþ snuùàm 4039023c samudram avagàóhàü÷ ca parvatàn pattanàni ca 4039024a mandarasya ca ye koñiü saü÷ritàþ ke cid àyatàm 4039024c karõapràvaraõà÷ caiva tathà càpy oùñhakarõakàþ 4039025a ghorà lohamukhà÷ caiva javanà÷ caikapàdakàþ 4039025c akùayà balavanta÷ ca puruùàþ puruùàdakàþ 4039026a kiràtàþ karõacåóà÷ ca hemàïgàþ priyadar÷anàþ 4039026c àmamãnà÷anàs tatra kiràtà dvãpavàsinaþ 4039027a antarjalacarà ghorà naravyàghrà iti ÷rutàþ 4039027c eteùàm àlayàþ sarve viceyàþ kànanaukasaþ 4039028a giribhir ye ca gamyante plavanena plavena ca 4039028c ratnavantaü yavadvãpaü saptaràjyopa÷obhitam 4039029a suvarõaråpyakaü caiva suvarõàkaramaõóitam 4039029c yavadvãpam atikramya ÷i÷iro nàma parvataþ 4039030a divaü spç÷ati ÷çïgeõa devadànavasevitaþ 4039030c eteùàü giridurgeùu pratàpeùu vaneùu ca 4039031a ràvaõaþ saha vaidehyà màrgitavyas tatas tataþ 4039031c tataþ samudradvãpàü÷ ca subhãmàn draùñum arhatha 4039032a tatràsurà mahàkàyà÷ chàyàü gçhõanti nitya÷aþ 4039032c brahmaõà samanuj¤àtà dãrghakàlaü bubhukùitàþ 4039033a taü kàlameghapratimaü mahoraganiùevitam 4039033c abhigamya mahànàdaü tãrthenaiva mahodadhim 4039034a tato raktajalaü bhãmaü lohitaü nàma sàgaram 4039034c gatà drakùyatha tàü caiva bçhatãü kåña÷àlmalãm 4039035a gçhaü ca vainateyasya nànàratnavibhåùitam 4039035c tatra kailàsasaükà÷aü vihitaü vi÷vakarmaõà 4039036a tatra ÷ailanibhà bhãmà mandehà nàma ràkùasàþ 4039036c ÷aila÷çïgeùu lambante nànàråpà bhayàvahàþ 4039037a te patanti jale nityaü såryasyodayanaü prati 4039037c abhitaptà÷ ca såryeõa lambante sma punaþ punaþ 4039038a tataþ pàõóurameghàbhaü kùãraudaü nàma sàgaram 4039038c gatà drakùyatha durdharùà mukhà hàram ivormibhiþ 4039039a tasya madhye mahà÷veta çùabho nàma parvataþ 4039039c divyagandhaiþ kusumitai rajatai÷ ca nagair vçtaþ 4039040a sara÷ ca ràjataiþ padmair jvalitair hemakesaraiþ 4039040c nàmnà sudar÷anaü nàma ràjahaüsaiþ samàkulam 4039041a vibudhà÷ càraõà yakùàþ kiünaràþ sàpsarogaõàþ 4039041c hçùñàþ samabhigacchanti nalinãü tàü riraüsavaþ 4039042a kùãrodaü samatikramya tato drakùyatha vànaràþ 4039042c jalodaü sàgara÷reùñhaü sarvabhåtabhayàvaham 4039043a tatra tat kopajaü tejaþ kçtaü hayamukhaü mahat 4039043c asyàhus tan mahàvegam odanaü sacaràcaram 4039044a tatra vikro÷atàü nàdo bhåtànàü sàgaraukasàm 4039044c ÷råyate càsamarthànàü dçùñvà tad vaóavàmukham 4039045a svàdådasyottare de÷e yojanàni trayoda÷a 4039045c jàtaråpa÷ilo nàma mahàn kanakaparvataþ 4039046a àsãnaü parvatasyàgre sarvabhåtanamaskçtam 4039046c sahasra÷irasaü devam anantaü nãlavàsasaü 4039047a tri÷iràþ kà¤canaþ ketus tàlas tasya mahàtmanaþ 4039047c sthàpitaþ parvatasyàgre viràjati savedikaþ 4039048a pårvasyàü di÷i nirmàõaü kçtaü tat trida÷e÷varaiþ 4039048c tataþ paraü hemamayaþ ÷rãmàn udayaparvataþ 4039049a tasya koñir divaü spçùñvà ÷atayojanam àyatà 4039049c jàtaråpamayã divyà viràjati savedikà 4039050a sàlais tàlais tamàlai÷ ca karõikàrai÷ ca puùpitaiþ 4039050c jàtaråpamayair divyaiþ ÷obhate såryasaünibhaiþ 4039051a tatra yojanavistàram ucchritaü da÷ayojanam 4039051c ÷çïgaü saumanasaü nàma jàtaråpamayaü dhruvam 4039052a tatra pårvaü padaü kçtvà purà viùõus trivikrame 4039052c dvitãyaü ÷ikharaü mero÷ cakàra puruùottamaþ 4039053a uttareõa parikramya jambådvãpaü divàkaraþ 4039053c dç÷yo bhavati bhåyiùñhaü ÷ikharaü tan mahocchrayam 4039054a tatra vaikhànasà nàma vàlakhilyà maharùayaþ 4039054c prakà÷amànà dç÷yante såryavarõàs tapasvinaþ 4039055a ayaü sudar÷ano dvãpaþ puro yasya prakà÷ate 4039055c yasmiüs teja÷ ca cakùu÷ ca sarvaprànabhçtàm api 4039056a ÷ailasya tasya ku¤jeùu kandareùu vaneùu ca 4039056c ràvaõaþ saha vaidehyà màrgitavyas tatas tataþ 4039057a kà¤canasya ca ÷ailasya såryasya ca mahàtmanaþ 4039057c àviùñà tejasà saüdhyà pårvà raktà prakà÷ate 4039058a tataþ paramagamyà syàd dik pårvà trida÷àvçtà 4039058c rahità candrasåryàbhyàm adç÷yà timiràvçtà 4039059a ÷aileùu teùu sarveùu kandareùu vaneùu ca 4039059c ya ca noktà mayà de÷à viceyà teùu jànakã 4039060a etàvad vànaraiþ ÷akyaü gantuü vànarapuügavàþ 4039060c abhàskaram amaryàdaü na jànãmas tataþ param 4039061a adhigamya tu vaidehãü nilayaü ràvaõasya ca 4039061c màse pårõe nivartadhvam udayaü pràpya parvatam 4039062a årdhvaü màsàn na vastavyaü vasan vadhyo bhaven mama 4039062c siddhàrthàþ saünivartadhvam adhigamya ca maithilãm 4039063a mahendrakàntàü vanaùaõóa maõóitàü; di÷aü caritvà nipuõena vànaràþ 4039063c avàpya sãtàü raghuvaü÷ajapriyàü; tato nivçttàþ sukhito bhaviùyatha 4040001a tataþ prasthàpya sugrãvas tan mahad vànaraü balam 4040001c dakùiõàü preùayàm àsa vànaràn abhilakùitàn 4040002a nãlam agnisutaü caiva hanumantaü ca vànaram 4040002c pitàmahasutaü caiva jàmbavantaü mahàkapim 4040003a suhotraü ca ÷arãraü ca ÷aragulmaü tathaiva ca 4040003c gajaü gavàkùaü gavayaü suùeõam çùabhaü tathà 4040004a maindaü ca dvividaü caiva vijayaü gandhamàdanam 4040004c ulkàmukham asaïgaü ca hutà÷ana sutàv ubhau 4040005a aïgadapramukhàn vãràn vãraþ kapigaõe÷varaþ 4040005c vegavikramasaüpannàn saüdide÷a vi÷eùavit 4040006a teùàm agreùaraü caiva mahad balam asaügagam 4040006c vidhàya harivãràõàm àdi÷ad dakùiõàü di÷am 4040007a ye ke cana samudde÷às tasyàü di÷i sudurgamàþ 4040007c kapã÷aþ kapimukhyànàü sa teùàü tàn udàharat 4040008a sahasra÷irasaü vindhyaü nànàdrumalatàvçtam 4040008c narmadàü ca nadãü durgàü mahoraganiùevitàm 4040009a tato godàvarãü ramyàü kçùõàveõãü mahànadãm 4040009c varadàü ca mahàbhàgàü mahoraganiùevitàm 4040010a mekhalàn utkalàü÷ caiva da÷àrõanagaràõy api 4040010c avantãm abhravantãü ca sarvam evànupa÷yata 4040011a vidarbhàn çùikàü÷ caiva ramyàn màhiùakàn api 4040011c tathà baïgàn kaliïgàü÷ ca kau÷ikàü÷ ca samantataþ 4040012a anvãkùya daõóakàraõyaü saparvatanadãguham 4040012c nadãü godàvarãü caiva sarvam evànupa÷yata 4040013a tathaivàndhràü÷ ca puõóràü÷ ca colàn pàõóyàn sakeralàn 4040013c ayomukha÷ ca gantavyaþ parvato dhàtumaõóitaþ 4040014a vicitra÷ikharaþ ÷rãmàü÷ citrapuùpitakànanaþ 4040014c sacandanavanodde÷o màrgitavyo mahàgiriþ 4040015a tatas tàm àpagàü divyàü prasannasalilàü ÷ivàm 4040015c tatra drakùyatha kàverãü vihçtàm apsarogaõaiþ 4040016a tasyàsãnaü nagasyàgre malayasya mahaujasaü 4040016c drakùyathàdityasaükà÷am agastyam çùisattamam 4040017a tatas tenàbhyanuj¤àtàþ prasannena mahàtmanà 4040017c tàmraparõãü gràhajuùñàü tariùyatha mahànadãm 4040018a sà candanavanair divyaiþ pracchannà dvãpa ÷àlinã 4040018c kànteva yuvatiþ kàntaü samudram avagàhate 4040019a tato hemamayaü divyaü muktàmaõivibhåùitam 4040019c yuktaü kavàñaü pàõóyànàü gatà drakùyatha vànaràþ 4040020a tataþ samudram àsàdya saüpradhàryàrthani÷cayam 4040020c agastyenàntare tatra sàgare vinive÷itaþ 4040021a citranànànagaþ ÷rãmàn mahendraþ parvatottamaþ 4040021c jàtaråpamayaþ ÷rãmàn avagàóho mahàrõavam 4040022a nànàvidhair nagaiþ phullair latàbhi÷ copa÷obhitam 4040022c devarùiyakùapravarair apsarobhi÷ ca sevitam 4040023a siddhacàraõasaüghai÷ ca prakãrõaü sumanoharam 4040023c tam upaiti sahasràkùaþ sadà parvasu parvasu 4040024a dvãpas tasyàpare pàre ÷atayojanam àyataþ 4040024c agamyo mànuùair dãptas taü màrgadhvaü samantataþ 4040024e tatra sarvàtmanà sãtà màrgitavyà vi÷eùataþ 4040025a sa hi de÷as tu vadhyasya ràvaõasya duràtmanaþ 4040025c ràkùasàdhipater vàsaþ sahasràkùasamadyuteþ 4040026a dakùiõasya samudrasya madhye tasya tu ràkùasã 4040026c aïgàraketi vikhyàtà chàyàm àkùipya bhojinã 4040027a tam atikramya lakùmãvàn samudre ÷atayojane 4040027c giriþ puùpitako nàma siddhacàraõasevitaþ 4040028a candrasåryàü÷usaükà÷aþ sàgaràmbusamàvçtaþ 4040028c bhràjate vipulaiþ ÷çïgair ambaraü vilikhann iva 4040029a tasyaikaü kà¤canaü ÷çïgaü sevate yaü divàkaraþ 4040029c ÷vetaü ràjatam ekaü ca sevate yaü ni÷àkaraþ 4040030a na taü kçtaghnàþ pa÷yanti na nç÷aüsà na nàstikàþ 4040030c praõamya ÷irasà ÷ailaü taü vimàrgata vànaràþ 4040031a tam atikramya durdharùàþ såryavàn nàma parvataþ 4040031c adhvanà durvigàhena yojanàni caturda÷a 4040032a tatas tam apy atikramya vaidyuto nàma parvataþ 4040032c sarvakàmaphalair vçkùaiþ sarvakàlamanoharaiþ 4040033a tatra bhuktvà varàrhàõi målàni ca phalàni ca 4040033c madhåni pãtvà mukhyàni paraü gacchata vànaràþ 4040034a tatra netramanaþkàntaþ ku¤jaro nàma parvataþ 4040034c agastyabhavanaü yatra nirmitaü vi÷vakarmaõà 4040035a tatra yojanavistàram ucchritaü da÷ayojanam 4040035c ÷araõaü kà¤canaü divyaü nànàratnavibhåùitam 4040036a tatra bhogavatã nàma sarpàõàm àlayaþ purã 4040036c vi÷àlarathyà durdharùà sarvataþ parirakùità 4040036e rakùità pannagair ghorais tãkùõadaüùñrair mahàviùaiþ 4040037a sarparàjo mahàghoro yasyàü vasati vàsukiþ 4040037c niryàya màrgitavyà ca sà ca bhogavatã purã 4040038a taü ca de÷am atikramya mahàn çùabhasaüsthitaþ 4040038c sarvaratnamayaþ ÷rãmàn çùabho nàma parvataþ 4040039a go÷ãrùakaü padmakaü ca hari÷yàmaü ca candanam 4040039c divyam utpadyate yatra tac caivàgnisamaprabham 4040040a na tu tac candanaü dçùñvà spraùñavyaü ca kadà cana 4040040c rohità nàma gandharvà ghorà rakùanti tad vanam 4040041a tatra gandharvapatayaþ pa¤casåryasamaprabhàþ 4040041c ÷ailåùo gràmaõãr bhikùuþ ÷ubhro babhrus tathaiva ca 4040042a ante pçthivyà durdharùàs tatra svargajitaþ sthitàþ 4040042c tataþ paraü na vaþ sevyaþ pitçlokaþ sudàruõaþ 4040042e ràjadhànã yamasyaiùà kaùñena tamasàvçtà 4040043a etàvad eva yuùmàbhir vãrà vànarapuügavàþ 4040043c ÷akyaü vicetuü gantuü và nàto gatimatàü gatiþ 4040044a sarvam etat samàlokya yac cànyad api dç÷yate 4040044c gatiü viditvà vaidehyàþ saünivartitam arhatha 4040045a yas tu màsàn nivçtto 'gre dçùñà sãteti vakùyati 4040045c mattulyavibhavo bhogaiþ sukhaü sa vihariùyati 4040046a tataþ priyataro nàsti mama pràõàd vi÷eùataþ 4040046c kçtàparàdho bahu÷o mama bandhur bhaviùyati 4040047a amitabalaparàkramà bhavanto; vipulaguõeùu kuleùu ca prasåtàþ 4040047c manujapatisutàü yathà labhadhvaü; tad adhiguõaü puruùàrtham àrabhadhvam 4041001a tataþ prasthàpya sugrãvas tàn harãn dakùiõàü di÷am 4041001c buddhivikramasaüpannàn vàyuvegasamà¤jave 4041002a athàhåya mahàtejàþ suùeõaü nàma yåthapam 4041002c tàràyàþ pitaraü ràjà ÷va÷urabhãmavikramam 4041003a abravãt prà¤jalir vàkyam abhigamya praõamya ca 4041003c sàhàyyaü kuru ràmasya kçtye 'smin samupasthite 4041004a vçtaþ ÷atasahasreõa vànaràõàü tarasvinàm 4041004c abhigaccha di÷aü saumya pa÷cimàü vàruõãü prabho 4041005a suràùñràn saha bàhlãkठ÷åràbhãràüs tathaiva ca 4041005c sphãtà¤janapadàn ramyàn vipulàni puràõi ca 4041006a puünàgagahanaü kukùiü bahuloddàlakàkulam 4041006c tathà ketakaùaõóàü÷ ca màrgadhvaü hariyåthapàþ 4041007a pratyak srotogamà÷ caiva nadyaþ ÷ãtajalàþ ÷ivàþ 4041007c tàpasànàm araõyàni kàntàrà giraya÷ ca ye 4041008a girijàlàvçtàü durgàü màrgitvà pa÷cimàü di÷am 4041008c tataþ pa÷cimam àsàdya samudraü draùñum arhatha 4041008e timi nakràyuta jalam akùobhyam atha vànaraþ 4041009a tataþ ketakaùaõóeùu tamàlagahaneùu ca 4041009c kapayo vihariùyanti nàrikelavaneùu ca 4041010a tatra sãtàü ca màrgadhvaü nilayaü ràvaõasya ca 4041010c marãcipattanaü caiva ramyaü caiva jañãpuram 4041011a avantãm aïgalopàü ca tathà càlakùitaü vanam 4041011c ràùñràõi ca vi÷àlàni pattanàni tatas tataþ 4041012a sindhusàgarayo÷ caiva saügame tatra parvataþ 4041012c mahàn hemagirir nàma ÷ata÷çïgo mahàdrumaþ 4041013a tasya prastheùu ramyeùu siühàþ pakùagamàþ sthitàþ 4041013c timimatsyagajàü÷ caiva nãóàny àropayanti te 4041014a tàni nãóàni siühànàü giri÷çïgagatà÷ ca ye 4041014c dçptàs tçptà÷ ca màtaïgàs toyadasvananiþsvanàþ 4041014e vicaranti vi÷àle 'smiüs toyapårõe samantataþ 4041015a tasya ÷çïgaü divaspar÷aü kà¤canaü citrapàdapam 4041015c sarvam à÷u vicetavyaü kapibhiþ kàmaråpibhiþ 4041016a koñiü tatra samudre tu kà¤canãü ÷atayojanam 4041016c durdar÷àü pariyàtrasya gatà drakùyatha vànaràþ 4041017a koñyas tatra caturviü÷ad gandharvàõàü tarasvinàm 4041017c vasanty agninikà÷ànàü ghoràõàü kàmaråpiõàm 4041018a nàtyàsàdayitavyàs te vànarair bhãmavikramaiþ 4041018c nàdeyaü ca phalaü tasmàd de÷àt kiü cit plavaügamaiþ 4041019a duràsadà hi te vãràþ sattvavanto mahàbalàþ 4041019c phalamålàni te tatra rakùante bhãmavikramàþ 4041020a tatra yatna÷ ca kartavyo màrgitavyà ca jànakã 4041020c na hi tebhyo bhayaü kiü cit kapitvam anuvartatàm 4041021a caturbhàge samudrasya cakravàn nàma parvataþ 4041021c tatra cakraü sahasràraü nirmitaü vi÷vakarmaõà 4041022a tatra pa¤cajanaü hatvà hayagrãvaü ca dànavam 4041022c àjahàra tata÷ cakraü ÷aïkhaü ca puruùottamaþ 4041023a tasya sànuùu citreùu vi÷àlàsu guhàsu ca 4041023c ràvaõaþ saha vaidehyà màrgitavyas tatas tataþ 4041024a yojanàni catuþùaùñir varàho nàma parvataþ 4041024c suvarõa÷çïgaþ su÷rãmàn agàdhe varuõàlaye 4041025a tatra pràgjyotiùaü nàma jàtaråpamayaü puram 4041025c yasmin vasti duùñàtmà narako nàma guhàsu ca 4041026a tasya sànuùu citreùu vi÷àlàsu guhàsu ca 4041026c ràvaõaþ saha vaidehyà màrgitavyas tatas tataþ 4041027a tam atikramya ÷ailendraü kà¤canàntaranirdaraþ 4041027c parvataþ sarvasauvarõo dhàrà prasravaõàyutaþ 4041028a taü gajà÷ ca varàhà÷ ca siühà vyàghrà÷ ca sarvataþ 4041028c abhigarjanti satataü tena ÷abdena darpitàþ 4041029a tasmin harihayaþ ÷rãmàn mahendraþ pàka÷àsanaþ 4041029c abhiùiktaþ surai ràjà meghavàn nàma parvataþ 4041030a tam atikramya ÷ailendraü mahendraparipàlitam 4041030c ùaùñiü girisahasràõi kà¤canàni gamiùyatha 4041031a taruõàdityavarõàni bhràjamànàni sarvataþ 4041031c jàtaråpamayair vçkùaiþ ÷obhitàni supuùpitaiþ 4041032a teùàü madhye sthito ràjà merur uttamaparvataþ 4041032c àdityena prasannena ÷ailo dattavaraþ purà 4041033a tenaivam uktaþ ÷ailendraþ sarva eva tvadà÷rayàþ 4041033c matprasàdàd bhaviùyanti divàràtrau ca kà¤canàþ 4041034a tvayi ye càpi vatsyanti devagandharvadànavàþ 4041034c te bhaviùyanti raktà÷ ca prabhayà kà¤canaprabhàþ 4041035a àdityà vasavo rudrà maruta÷ ca divaukasaþ 4041035c àgamya pa÷cimàü saüdhyàü merum uttamaparvatam 4041036a àdityam upatiùñhanti tai÷ ca såryo 'bhipåjitaþ 4041036c adç÷yaþ sarvabhåtànàm astaü gacchati parvatam 4041037a yojanànàü sahasràõi da÷atàni divàkaraþ 4041037c muhårtàrdhena taü ÷ãghram abhiyàti ÷iloccayam 4041038a ÷çïge tasya mahad divyaü bhavanaü såryasaünibham 4041038c pràsàdaguõasaübàdhaü vihitaü vi÷vakarmaõà 4041039a ÷obhitaü tarubhi÷ citrair nànàpakùisamàkulaiþ 4041039c niketaü pà÷ahastasya varuõasya mahàtmanaþ 4041040a antarà merum astaü ca tàlo da÷a÷irà mahàn 4041040c jàtaråpamayaþ ÷rãmàn bhràjate citravedikaþ 4041041a teùu sarveùu durgeùu saraþsu ca saritsu ca 4041041c ràvaõaþ saha vaidehyà màrgitavyas tatas tataþ 4041042a yatra tiùñhati dharmàtmà tapasà svena bhàvitaþ 4041042c merusàvarõir ity eva khyàto vai brahmaõà samaþ 4041043a praùñavyo merusàvarõir maharùiþ såryasaünibhaþ 4041043c praõamya ÷irasà bhåmau pravçttiü maithilãü prati 4041044a etàvaj jãvalokasya bhàskaro rajanãkùaye 4041044c kçtvà vitimiraü sarvam astaü gacchati parvatam 4041045a etàvad vànaraiþ ÷akyaü gantuü vànarapuügavàþ 4041045c abhàskaram amaryàdaü na jànãmas tataþ param 4041046a adhigamya tu vaidehãü nilayaü ràvaõasya ca 4041046c astaü parvatam àsàdya pårõe màse nivartata 4041047a årdhvaü màsàn na vastavyaü vasan vadhyo bhaven mama 4041047c sahaiva ÷åro yuùmàbhiþ ÷va÷uro me gamiùyati 4041048a ÷rotavyaü sarvam etasya bhavadbhir diùña kàribhiþ 4041048c gurur eùa mahàbàhuþ ÷va÷uro me mahàbalaþ 4041049a bhavanta÷ càpi vikràntàþ pramàõaü sarvakarmasu 4041049c pramàõam enaü saüsthàpya pa÷yadhvaü pa÷cimàü di÷am 4041050a dçùñàyàü tu narendrasyà patnyàm amitatejasaþ 4041050c kçtakçtyà bhaviùyàmaþ kçtasya pratikarmaõà 4041051a ato 'nyad api yat kiü cit kàryasyàsya hitaü bhavet 4041051c saüpradhàrya bhavadbhi÷ ca de÷akàlàrthasaühitam 4041052a tataþ suùeõa pramukhàþ plavaügamàþ; sugrãvavàkyaü nipuõaü ni÷amya 4041052c àmantrya sarve plavagàdhipaü te; jagmur di÷aü tàü varuõàbhiguptàm 4042001a tataþ saüdi÷ya sugrãvaþ ÷va÷uraü pa÷cimàü di÷am 4042001c vãraü ÷atabaliü nàma vànaraü vànararùabhaþ 4042002a uvàca ràjà mantraj¤aþ sarvavànarasaümatam 4042002c vàkyam àtmahitaü caiva ràmasya ca hitaü tathà 4042003a vçtaþ ÷atasahasreõa tvadvidhànàü vanaukasàm 4042003c vaivasvata sutaiþ sàrdhaü pratiùñhasva svamantribhiþ 4042004a di÷aü hy udãcãü vikràntàü hima÷ailàvataüsakàm 4042004c sarvataþ parimàrgadhvaü ràmapatnãm aninditàm 4042005a asmin kàrye vinivçtte kçte dà÷aratheþ priye 4042005c çõàn muktà bhaviùyàmaþ kçtàrthàrthavidàü varàþ 4042006a kçtaü hi priyam asmàkaü ràghaveõa mahàtmanà 4042006c tasya cet pratikàro 'sti saphalaü jãvitaü bhavet 4042007a etàü buddhiü samàsthàya dç÷yate jànakã yathà 4042007c tathà bhavadbhiþ kartavyam asmatpriyahitaiùibhiþ 4042008a ayaü hi sarvabhåtànàü mànyas tu narasattamaþ 4042008c asmàsu càgataprãtã ràmaþ parapuraüjayaþ 4042009a imàni vanadurgàõi nadyaþ ÷ailàntaràõi ca 4042009c bhavantaþ parimàrgaüs tu buddhivikramasaüpadà 4042010a tatra mlecchàn pulindàü÷ ca ÷årasenàüs tathàiva ca 4042010c prasthàlàn bharatàü÷ caiva kuråü÷ ca saha madrakaiþ 4042011a kàmbojàn yavanàü÷ caiva ÷akàn àraññakàn api 4042011c bàhlãkàn çùikàü÷ caiva pauravàn atha ñaïkaõàn 4042012a cãnàn paramacãnàü÷ ca nãhàràü÷ ca punaþ punaþ 4042012c anviùya daradàü÷ caiva himavantaü vicinvatha 4042013a lodhrapadmakaùaõóeùu devadàruvaneùu ca 4042013c ràvaõaþ saha vaidehya màrgitavyas tatas tataþ 4042014a tataþ somà÷ramaü gatvà devagandharvasevitam 4042014c kàlaü nàma mahàsànuü parvataü taü gamiùyatha 4042015a mahatsu tasya ÷çïgeùu nirdareùu guhàsu ca 4042015c vicinudhvaü mahàbhàgàü ràmapatnãü ya÷asvinãm 4042016a tam atikramya ÷ailendraü hemavargaü mahàgirim 4042016c tataþ sudar÷anaü nàma parvataü gantum arhatha 4042017a tasya kànanaùaõóeùu nirdareùu guhàsu ca 4042017c ràvaõaþ saha vaidehyà màrgitavyas tatas tataþ 4042018a tam atikramya càkà÷aü sarvataþ ÷atayojanam 4042018c aparvatanadã vçkùaü sarvasattvavivarjitam 4042019a taü tu ÷ãghram atikramya kàntàraü romaharùaõam 4042019c kailàsaü pàõóuraü ÷ailaü pràpya hçùñà bhaviùyatha 4042020a tatra pàõóurameghàbhaü jàmbånadapariùkçtam 4042020c kuberabhavanaü divyaü nirmitaü vi÷vakarmaõà 4042021a vi÷àlà nalinã yatra prabhåtakamalotpalà 4042021c haüsakàraõóavàkãrõà apsarogaõasevità 4042022a tatra vai÷ravaõo ràjà sarvabhåtanamaskçtaþ 4042022c dhanado ramate ÷rãmàn guhyakaiþ saha yakùaràñ 4042023a tasya candranika÷eùu parvateùu guhàsu ca 4042023c ràvaõaþ saha vaidehyà màrgitavyas tatas tataþ 4042024a krau¤caü tu girim àsàdya bilaü tasya sudurgamam 4042024c apramattaiþ praveùñavyaü duùprave÷aü hi tat smçtam 4042025a vasanti hi mahàtmànas tatra såryasamaprabhàþ 4042025c devair apy arcitàþ samyag devaråpà maharùayaþ 4042026a krau¤casya tu guhà÷ cànyàþ sànåni ÷ikharàõi ca 4042026c nirdarà÷ ca nitambà÷ ca vicetavyàs tatas tataþ 4042027a krau¤casya ÷ikharaü càpi nirãkùya ca tatas tataþ 4042027c avçkùaü kàma÷ailaü ca mànasaü vihagàlayam 4042028a na gatis tatra bhåtànàü devadànavarakùasàm 4042028c sa ca sarvair vicetavyaþ sasànuprasthabhådharaþ 4042029a krau¤caü girim atikramya mainàko nàma parvataþ 4042029c mayasya bhavanaü tatra dànavasya svayaü kçtam 4042030a mainàkas tu vicetavyaþ sasànuprasthakandaraþ 4042030c strãõàm a÷vamukhãnàü ca niketàs tatra tatra tu 4042031a taü de÷aü samatikramya à÷ramaü siddhasevitam 4042031c siddhà vaikhànasàs tatra vàlakhilyà÷ ca tàpasàþ 4042032a vandyàs te tu tapaþsiddhàs tàpasà vãtakalmaùàþ 4042032c praùñavyà÷ càpi sãtàyàþ pravçttaü vinayànvitaiþ 4042033a hemapuùkarasaüchannaü tatra vaikhànasaü saraþ 4042033c taruõàdityasaükà÷air haüsair vicaritaü ÷ubhaiþ 4042034a aupavàhyaþ kuberasya sarvabhauma iti smçtaþ 4042034c gajaþ paryeti taü de÷aü sadà saha kareõubhiþ 4042035a tat sàraþ samatikramya naùñacandradivàkaram 4042035c anakùatragaõaü vyoma niùpayodam anàadimat 4042036a gabhastibhir ivàrkasya sa tu de÷aþ prakà÷ate 4042036c vi÷ràmyadbhis tapaþ siddhair devakalpaiþ svayamprabhaiþ 4042037a taü tu de÷am atikramya ÷ailodà nàma nimnagà 4042037c ubhayos tãrayor yasyàþ kãcakà nàma veõavaþ 4042038a te nayanti paraü tãraü siddhàn pratyànayanti ca 4042038c uttaràþ kuravas tatra kçtapuõyaprati÷riyàþ 4042039a tataþ kà¤canapadmàbhiþ padminãbhiþ kçtodakàþ 4042039c nãlavaidåryapatràóhyà nadyas tatra sahasra÷aþ 4042040a raktotpalavanai÷ càtra maõóità÷ ca hiraõmayaiþ 4042040c taruõàdityasadç÷air bhànti tatra jalà÷ayàþ 4042041a mahàrhamaõipatrai÷ ca kà¤canaprabha kesaraiþ 4042041c nãlotpalavanai÷ citraiþ sa de÷aþ sarvatovçtaþ 4042042a nistulàbhi÷ ca muktàbhir maõibhi÷ ca mahàdhanaiþ 4042042c udbhåtapulinàs tatra jàtaråpai÷ ca nimnagàþ 4042043a sarvaratnamayai÷ citrair avagàóhà nagottamaiþ 4042043c jàtaråpamayai÷ càpi hutà÷anasamaprabhaiþ 4042044a nityapuùpaphalà÷ càtra nagàþ patrarathàkulàþ 4042044c divyagandharasaspar÷àþ sarvakàmàn sravanti ca 4042045a nànàkàràõi vàsàüsi phalanty anye nagottamàþ 4042045c muktàvaidåryacitràõi bhåùaõàni tathaiva ca 4042046a strãõàü yàny anuråpàõi puruùàõàü tathaiva ca 4042046c sarvartusukhasevyàni phalanty anye nagottamàþ 4042047a mahàrhàõi vicitràõi haimàny anye nagottamàþ 4042047c ÷ayanàni prasåyante citràstàraõavanti ca 4042048a manaþkàntàni màlyàni phalanty atràpare drumàþ 4042048c pànàni ca mahàrhàõi bhakùyàõi vividhàni ca 4042049a striya÷ ca guõasaüpannà råpayauvanalakùitàþ 4042049c gandharvàþ kiünarà siddhà nàgà vidyàdharàs tathà 4042049e ramante sahitàs tatra nàrãbhir bhàskaraprabhàþ 4042050a sarve sukçtakarmàõaþ sarve ratiparàyaõàþ 4042050c sarve kàmàrthasahità vasanti saha yoùitaþ 4042051a gãtavàditranirghoùaþ sotkçùñahasitasvanaþ 4042051c ÷råyate satataü tatra sarvabhåtamanoharaþ 4042052a tatra nàmuditaþ ka÷ cin nàsti ka÷ cid asatpriyaþ 4042052c ahany ahani vardhante guõàs tatra manoramàþ 4042053a samatikramya taü de÷am uttaras toyasàü nidhiþ 4042053c tatra somagirir nàma madhye hemamayo mahàn 4042054a indralokagatà ye ca brahmalokagatà÷ ca ye 4042054c devàs taü samavekùante giriràjaü divaü gatam 4042055a sa tu de÷o visåryo 'pi tasya bhàsà prakà÷ate 4042055c såryalakùmyàbhivij¤eyas tapaseva vivasvatà 4042056a bhagavàn api vi÷vàtmà ÷ambhur ekàda÷àtmakaþ 4042056c brahmà vasati deve÷o brahmarùiparivàritaþ 4042057a na kathaü cana gantavyaü kuråõàm uttareõa vaþ 4042057c anyeùàm api bhåtànàü nàtikràmati vai gatiþ 4042058a sà hi somagirir nàma devànàm api durgamaþ 4042058c tam àlokya tataþ kùipram upàvartitum arhatha 4042059a etàvad vànaraiþ ÷akyaü gantuü vànarapuügavàþ 4042059c abhàskaram amaryàdaü na jànãmas tataþ param 4042060a sarvam etad vicetavyaü yan mayà parikãrtitam 4042060c yad anyad api noktaü ca tatràpi kriyatàü matiþ 4042061a tataþ kçtaü dà÷arather mahat priyaü; mahattaraü càpi tato mama priyam 4042061c kçtaü bhaviùyaty anilànalopamà; videhajà dar÷anajena karmaõà 4042062a tataþ kçtàrthàþ sahitàþ sabàndhavà; mayàrcitàþ sarvaguõair manoramaiþ 4042062c cariùyathorvãü prati÷ànta÷atravaþ; sahapriyà bhåtadharàþ plavaügamàþ 4043001a vi÷eùeõa tu sugrãvo hanumatyartham uktavàn 4043001c sa hi tasmin hari÷reùñhe ni÷citàrtho 'rthasàdhane 4043002a na bhåmau nàntarikùe và nàmbare nàmaràlaye 4043002c nàpsu và gatisaügaü te pa÷yàmi haripuügava 4043003a sàsuràþ sahagandharvàþ sanàganaradevatàþ 4043003c viditàþ sarvalokàs te sasàgaradharàdharàþ 4043004a gatir vega÷ ca teja÷ ca làghavaü ca mahàkape 4043004c pitus te sadç÷aü vãra màrutasya mahaujasaþ 4043005a tejasà vàpi te bhåtaü samaü bhuvi na vidyate 4043005c tad yathà labhyate sãtà tattvam evopapàdaya 4043006a tvayy eva hanumann asti balaü buddhiþ paràkramaþ 4043006c de÷akàlànuvçtta÷ ca naya÷ ca nayapaõóita 4043007a tataþ kàryasamàsaügam avagamya hanåmati 4043007c viditvà hanumantaü ca cintayàm àsa ràghavaþ 4043008a sarvathà ni÷citàrtho 'yaü hanåmati harã÷varaþ 4043008c ni÷citàrthatara÷ càpi hanåmàn kàryasàdhane 4043009a tad evaü prasthitasyàsya parij¤àtasya karmabhiþ 4043009c bhartrà parigçhãtasya dhruvaþ kàryaphalodayaþ 4043010a taü samãkùya mahàtejà vyavasàyottaraü harim 4043010c kçtàrtha iva saüvçttaþ prahçùñendriyamànasaþ 4043011a dadau tasya tataþ prãtaþ svanàmàïkopa÷obhitam 4043011c aïgulãyam abhij¤ànaü ràjaputryàþ paraütapaþ 4043012a anena tvàü hari÷reùñha cihnena janakàtmajà 4043012c matsakà÷àd anupràptam anudvignànupa÷yati 4043013a vyavasàya÷ ca te vãra sattvayukta÷ ca vikramaþ 4043013c sugrãvasya ca saüde÷aþ siddhiü kathayatãva me 4043014a sa tad gçhya hari÷reùñhaþ sthàpya mårdhni kçtà¤jaliþ 4043014c vanditvà caraõau caiva prasthitaþ plavagottamaþ 4043015a sa tat prakarùan hariõàü balaü mahad; babhåva vãraþ pavanàtmajaþ kapi 4043015c gatàmbude vyomni vi÷uddhamaõóalaþ; ÷a÷ãva nakùatragaõopa÷obhitaþ 4043016a atibalabalam à÷ritas tavàhaü; harivaravikramavikramair analpaiþ 4043016c pavanasuta yathàbhigamyate sà; janakasutà hanumaüs tathà kuruùva 4044001a tad ugra÷àsanaü bhartur vij¤àya haripuügavàþ 4044001c ÷alabhà iva saüchàdya medinãü saüpratasthire 4044002a ràmaþ prasravaõe tasmin nyavasat sahalakùmaõaþ 4044002c pratãkùamàõas taü màsaü yaþ sãtàdhigame kçtaþ 4044003a uttaràü tu di÷aü ramyàü giriràjasamàvçtàm 4044003c pratasthe sahasà vãro hariþ ÷atabalis tadà 4044004a pårvàü di÷aü prati yayau vinato hariyåthapaþ 4044005a tàràïgadàdi sahitaþ plavagaþ pavanàtmajaþ 4044005c agastyacaritàm à÷àü dakùiõàü hariyåthapaþ 4044006a pa÷cimàü tu di÷aü ghoràü suùeõaþ plavage÷varaþ 4044006c pratasthe hari÷àrdålo bhç÷aü varuõapàlitàm 4044007a tataþ sarvà di÷o ràjà codayitvà yathà tatham 4044007c kapisenà patãn mukhyàn mumoda sukhitaþ sukham 4044008a evaü saücoditàþ sarve ràj¤à vànarayåthapàþ 4044008c svàü svàü di÷am abhipretya tvaritàþ saüpratasthire 4044009a nadanta÷ connadanta÷ ca garjanta÷ ca plavaügamàþ 4044009c kùvelanto dhàvamànà÷ ca yayuþ plavagasattamàþ 4044009e ànayiùyàmahe sãtàü haniùyàma÷ ca ràvaõam 4044010a aham eko haniùyàmi pràptaü ràvaõam àhave 4044010c tata÷ conmathya sahasà hariùye janakàtmajàm 4044011a vepamànaü ÷rameõàdya bhavadbhiþ sthãyatàm iti 4044011c eka evàhariùyàmi pàtàlàd api jànakãm 4044012a vidhamiùyàmy ahaü vçkùàn dàrayiùyàmy ahaü girãn 4044012c dharaõãü dàrayiùyàmi kùobhayiùyàmi sàgaràn 4044013a ahaü yojanasaükhyàyàþ plavità nàtra saü÷ayaþ 4044013c ÷ataü yojanasaükhyàyàþ ÷ataü samadhikaü hy aham 4044014a bhåtale sàgare vàpi ÷aileùu ca vaneùu ca 4044014c pàtàlasyàpi và madhye na mamàcchidyate gatiþ 4044015a ity ekaikaü tadà tatra vànarà baladarpitàþ 4044015c åcu÷ ca vacanaü tasmin hariràjasya saünidhau 4045001a gateùu vànarendreùu ràmaþ sugrãvam abravãt 4045001c kathaü bhavàn vinàjãte sarvaü vai maõóalaü bhuvaþ 4045002a sugrãvas tu tato ràmam uvàca praõatàtmavàn 4045002c ÷råyatàü sarvam àkhyàsye vistareõa nararùabha 4045003a yadà tu dundubhiü nàma dànavaü mahiùàkçtim 4045003c parikàlayate vàlã malayaü prati parvatam 4045004a tadà vive÷a mahiùo malayasya guhàü prati 4045004c vive÷a vàlã tatràpi malayaü tajjighàüsayà 4045005a tato 'haü tatra nikùipto guhàd vàrivinãtavat 4045005c na ca niùkramate vàlã tadà saüvatsare gate 4045006a tataþ kùatajavegena àpupåre tadà bilam 4045006c tad ahaü vismito dçùñvà bhràtç÷okaviùàrditaþ 4045007a athàhaü kçtabuddhis tu suvyaktaü nihato guruþ 4045007c ÷ilàparvatasaükà÷à biladvàri mayà kçtà 4045007e a÷aknuvan niùkramituü mahiùo vina÷ed iti 4045008a tato 'ham àgàü kiùkindhàü nirà÷as tasya jãvite 4045008c ràjyaü ca sumahat pràptaü tàrà ca rumayà saha 4045008e mitrai÷ ca sahitas tatra vasàmi vigatajvaraþ 4045009a àjagàma tato vàlã hatvà taü dànavarùabham 4045009c tato 'ham adadàü ràjyaü gauravàd bhayayantritaþ 4045010a sa màü jighàüsur duùñàtmà vàlã pravyathitendriyaþ 4045010c parilàkayate krodhàd dhàvantaü sacivaiþ saha 4045011a tato 'haü vàlinà tena sànubandhaþ pradhàvitaþ 4045011c nadã÷ ca vividhàþ pa÷yan vanàni nagaràõi ca 4045012a àdar÷atalasaükà÷à tato vai pçthivã mayà 4045012c alàtacakrapratimà dçùñà goùpadavat tadà 4045013a tataþ pårvam ahaü gatvà dakùiõàm aham à÷ritaþ 4045013c di÷aü ca pa÷cimàü bhåyo gato 'smi bhaya÷aïkitaþ 4045013e uttaràü tu di÷aü yàntaü hanumàn màm athàbravãt 4045014a idànãü me smçtaü ràjan yathà vàlã harã÷varaþ 4045014c mataïgena tadà ÷apto hy asminn à÷ramamaõóale 4045015a pravi÷ed yadi và vàlã mårdhàsya ÷atadhà bhavet 4045015c tatra vàsaþ sukho 'smàkaü nirudvigno bhaviùyati 4045016a tataþ parvatam àsàdya ç÷yamåkaü nçpàtmaja 4045016c na vive÷a tadà vàlã mataïgasya bhayàt tadà 4045017a evaü mayà tadà ràjan pratyakùam upalakùitam 4045017c pçthivãmaõóalaü kçtsnaü guhàm asmy àgatas tataþ 4046001a dar÷anàrthaü tu vaidehyàþ sarvataþ kapiyåthapàþ 4046001c vyàdiùñàþ kapiràjena yathoktaü jagmur a¤jasà 4046002a saràüsi saritaþ kakùàn àkà÷aü nagaràõi ca 4046002c nadãdurgàüs tathà ÷ailàn vicinvanti samantataþ 4046003a sugrãveõa samàkhyàtàn sarve vànarayåthapàþ 4046003c prade÷àn pravicinvanti sa÷ailavanakànanàn 4046004a vicintya divasaü sarve sãtàdhigamane dhçtàþ 4046004c samàyànti sma medinyàü ni÷àkàle÷u vànaràþ 4046005a sarvartukàü÷ ca de÷eùu vànaràþ saphalàn drumàn 4046005c àsàdya rajanãü ÷ayyàü cakruþ sarveùv ahaþsu te 4046006a tad ahaþ prathamaü kçtvà màse prasravaõaü gatàþ 4046006c kapiràjena saügamya nirà÷àþ kapiyåthapàþ 4046007a vicitya tu di÷aü pårvàü yathoktàü sacivaiþ saha 4046007c adçùñvà vinataþ sãtàm àjagàma mahàbalaþ 4046008a uttaràü tu di÷aü sarvàü vicitya sa mahàkapiþ 4046008c àgataþ saha sainyena vãraþ ÷atabalis tadà 4046009a suùeõaþ pa÷cimàm à÷àü vicitya saha vànaraiþ 4046009c sametya màse saüpårõe sugrãvam upacakrame 4046010a taü prasravaõapçùñhasthaü samàsàdyàbhivàdya ca 4046010c àsãnaü saha ràmeõa sugrãvam idam abruvan 4046011a vicitàþ parvatàþ sarve vanàni nagaràõi ca 4046011c nimnagàþ sàgaràntà÷ ca sarve janapadàs tathà 4046012a guhà÷ ca vicitàþ sarvà yàs tvayà parikãrtitàþ 4046012c vicità÷ ca mahàgulmà latàvitatasaütatàþ 4046013a gahaneùu ca de÷eùu durgeùu viùameùu ca 4046013c sattvàny atipramàõàni vicitàni hatàni ca 4046013e ye caiva gahanà de÷à vicitàs te punaþ punaþ 4046014a udàrasattvàbhijano mahàtmà; sa maithilãü drakùyati vànarendraþ 4046014c di÷aü tu yàm eva gatà tu sãtà; tàm àsthito vàyusuto hanåmàn 4047001a sahatàràïgadàbhyàü tu gatvà sa hanumàn kapiþ 4047001c sugrãveõa yathoddiùñaü taü de÷am upacakrame 4047002a sa tu dåram upàgamya sarvais taiþ kapisattamaiþ 4047002c vicinoti sma vindhyasya guhà÷ ca gahanàni ca 4047003a parvatàgràn nadãdurgàn saràüsi vipulàn drumàn 4047003c vçkùaùaõóàü÷ ca vividhàn parvatàn ghanapàdapàn 4047004a anveùamàõàs te sarve vànaràþ sarvato di÷am 4047004c na sãtàü dadç÷ur vãrà maithilãü janakàtmajàm 4047005a te bhakùayanto målàni phalàni vividhàni ca 4047005c anveùamàõà durdharùà nyavasaüs tatra tatra ha 4047005e sa tu de÷o duranveùo guhàgahanavàn mahàn 4047006a tyaktvà tu taü tadà de÷aü sarve vai hariyåthapàþ 4047006c de÷am anyaü duràdharùaü vivi÷u÷ càkutobhayàþ 4047007a yatra vandhyaphalà vçkùà vipuùpàþ parõavarjitàþ 4047007c nistoyàþ sarito yatra målaü yatra sudurlabham 4047008a na santi mahiùà yatra na mçgà na ca hastinaþ 4047008c ÷àrdålàþ pakùiõo vàpi ye cànye vanagocaràþ 4047009a snigdhapatràþ sthale yatra padminyaþ phullapaïkajàþ 4047009c prekùaõãyàþ sugandhà÷ ca bhramarai÷ càpi varjitàþ 4047010a kaõóur nàma mahàbhàgaþ satyavàdã tapodhanaþ 4047010c maharùiþ paramàmarùã niyamair duùpradharùaõaþ 4047011a tasya tasmin vane putro bàlako da÷avàrùikaþ 4047011c pranaùño jãvitàntàya kruddhas tatra mahàmuniþ 4047012a tena dharmàtmanà ÷aptaü kçtsnaü tatra mahad vanam 4047012c a÷araõyaü duràdharùaü mçgapakùivivarjitam 4047013a tasya te kànanàntàüs tu girãõàü kandaràõi ca 4047013c prabhavàni nadãnàüca vicinvanti samàhitàþ 4047014a tatra càpi mahàtmàno nàpa÷ya¤ janakàtmajàm 4047014c hartàraü ràvaõaü vàpi sugrãvapriyakàriõaþ 4047015a te pravi÷ya tu taü bhãmaü latàgulmasamàvçtam 4047015c dadç÷uþ krårakarmàõam asuraü suranirbhayam 4047016a taü dçùñvà vanarà ghoraü sthitaü ÷ailam ivàparam 4047016c gàóhaü parihitàþ sarve dçùñvà taü parvatopamam 4047017a so 'pi tàn vànaràn sarvàn naùñàþ sthety abravãd balã 4047017c abhyadhàvata saükruddho muùñim udyamya saühitam 4047018a tam àpatantaü sahasà vàliputro 'ïgadas tadà 4047019c ràvaõo 'yam iti j¤àtvà talenàbhijaghàna ha 4047019a sa vàliputràbhihato vaktràc choõitam udvaman 4047020a asuro nyapatad bhåmau paryasta iva parvataþ 4047020c te tu tasmin nirucchvàse vànarà jitakà÷inaþ 4047020e vyacinvan pràya÷as tatra sarvaü tad girigahvaram 4047021a vicitaü tu tataþ kçtvà sarve te kànanaü punaþ 4047021c anyadevàparaü ghoraü vivi÷ur girigahvaram 4047022a te vicintya punaþ khinnà viniùpatya samàgatàþ 4047022c ekànte vçkùamåle tu niùedur dãnamànasàþ 4048001a athàïgadas tadà sarvàn vànaràn idam abravãt 4048001c pari÷rànto mahàpràj¤aþ samà÷vàsya ÷anair vacaþ 4048002a vanàni girayo nadyo durgàõi gahanàni ca 4048002c daryo giriguhà÷ caiva vicità naþ samantataþ 4048003a tatra tatra sahàsmàbhir jànakã na ca dç÷yate 4048003c tad và rakùo hçtà yena sãtà surasutopamà 4048004a kàla÷ ca no mahàn yàtaþ sugrãva÷ cogra÷àsanaþ 4048004c tasmàd bhavantaþ sahità vicinvantu samantataþ 4048005a vihàya tandrãü ÷okaü ca nidràü caiva samutthitàm 4048005c vicinudhvaü yathà sãtàü pa÷yàmo janakàtmajàm 4048006a anirvedaü ca dàkùyaü ca manasa÷ càparàjayam 4048006c kàryasiddhikaràõy àhus tasmàd etad bravãmy aham 4048007a adyàpãdaü vanaü durgaü vicinvantu vanaukasaþ 4048007c khedaü tyaktvà punaþ sarvaü vanam etad vicãyatàm 4048008a ava÷yaü kriyamàõasya dç÷yate karmaõaþ phalam 4048008c alaü nirvedam àgamya na hi no malinaü kùamam 4048009a sugrãvaþ krodhano ràjà tãkùõadaõóa÷ ca vànaràþ 4048009c bhetavyaü tasya satataü ràmasya ca mahàtmanaþ 4048010a hitàrtham etad uktaü vaþ kriyatàü yadi rocate 4048010c ucyatàü và kùamaü yan naþ sarveùàm eva vànaràþ 4048011a aïgadasya vacaþ ÷rutvà vacanaü gandhamàdanaþ 4048011c uvàcàvyaktayà vàcà pipàsà ÷ramakhinnayà 4048012a sadç÷aü khalu vo vàkyam aïgado yad uvàca ha 4048012c hitaü caivànukålaü ca kriyatàm asya bhàùitam 4048013a punar màrgàmahe ÷ailàn kandaràü÷ ca darãs tathà 4048013c kànanàni ca ÷ånyàni giriprasravaõàni ca 4048014a yathoddiùñhàni sarvàõi sugrãveõa mahàtmanà 4048014c vicinvantu vanaü sarve giridurgàõi sarva÷aþ 4048015a tataþ samutthàya punar vànaràs te mahàbalàþ 4048015c vindhyakànanasaükãrõàü vicerur dakùiõàü di÷am 4048016a te ÷àradàbhrapratimaü ÷rãmadrajataparvatam 4048016c ÷çïgavantaü darãvantam adhiruhya ca vànaràþ 4048017a tatra lodhravanaü ramyaü saptaparõavanàni ca 4048017c vicinvanto harivaràþ sãtàdar÷anakàïkùiõaþ 4048018a tasyàgram adhiråóhàs te ÷ràntà vipulavikramàþ 4048018c na pa÷yanti sma vaidehãü ràmasya mahiùãü priyàm 4048019a te tu dçùñigataü kçtvà taü ÷ailaü bahukandaram 4048019c avàrohanta harayo vãkùamàõàþ samantataþ 4048020a avaruhya tato bhåmiü ÷ràntà vigatacetasaþ 4048020c sthitvà muhårtaü tatràtha vçkùamålam upà÷ritàþ 4048021a te muhårtaü samà÷vastàþ kiü cid bhagnapari÷ramàþ 4048021c punar evodyatàþ kçtsnàü màrgituü dakùiõàü di÷am 4048022a hanumatpramukhàs te tu prasthitàþ plavagarùabhàþ 4048022c vindhyam evàditas tàvad vicerus te samantataþ 4049001a saha tàràïgadàbhyàü tu saügamya hanumàn kapiþ 4049001c vicinoti sma vindhyasya guhà÷ ca gahanàni ca 4049002a siüha÷àrdålajuùñà÷ ca guhà÷ ca paritas tathà 4049002c viùameùu nagendrasya mahàprasravaõeùu ca 4049003a teùàü tatraiva vasatàü sa kàlo vyatyavartata 4049004a sa hi de÷o duranveùo guhà gahanavàn mahàn 4049004c tatra vàyusutaþ sarvaü vicinoti sma parvatam 4049005a paraspareõa rahità anyonyasyàvidårataþ 4049005c gajo gavàkùo gavayaþ ÷arabho gandhamàdanaþ 4049006a mainda÷ ca dvivida÷ caiva hanumठjàmbavàn api 4049006c aïgado yuvaràja÷ ca tàra÷ ca vanagocaraþ 4049007a girijàlàvçtàn de÷àn màrgitvà dakùiõàü di÷am 4049007c kùutpipàsà parãtà÷ ca ÷ràntà÷ ca salilàrthinaþ 4049007e avakãrõaü latàvçkùair dadç÷us te mahàbilam 4049008a tataþ krau¤cà÷ ca haüsà÷ ca sàrasà÷ càpi niùkraman 4049008c jalàrdrà÷ cakravàkà÷ ca raktàïgàþ padmareõubhiþ 4049009a tatas tad bilam àsàdya sugandhi duratikramam 4049009c vismayavyagramanaso babhåvur vànararùabhàþ 4049010a saüjàtapari÷aïkàs te tad bilaü plavagottamàþ 4049010c abhyapadyanta saühçùñàs tejovanto mahàbalàþ 4049011a tataþ parvatakåñàbho hanumàn màrutàtmajaþ 4049011c abravãd vànaràn sarvàn kàntàra vanakovidaþ 4049012a girijàlàvçtàn de÷àn màrgitvà dakùiõàü di÷am 4049012c vayaü sarve pari÷ràntà na ca pa÷yàmi maithilãm 4049013a asmàc càpi bilàd dhaüsàþ krau¤cà÷ ca saha sàrasaiþ 4049013c jalàrdrà÷ cakravàkà÷ ca niùpatanti sma sarva÷aþ 4049014a nånaü salilavàn atra kåpo và yadi và hradaþ 4049014c tathà ceme biladvàre snigdhàs tiùñhanti pàdapàþ 4049015a ity uktàs tad bilaü sarve vivi÷us timiràvçtam 4049015c acandrasåryaü harayo dadç÷å romaharùaõam 4049016a tatas tasmin bile durge nànàpàdapasaükule 4049016c anyonyaü saüpariùvajya jagmur yojanam antaram 4049017a te naùñasaüj¤às tçùitàþ saübhràntàþ salilàrthinaþ 4049017c paripetur bile tasmin kaü cit kàlam atandritàþ 4049018a te kç÷à dãnavadanàþ pari÷ràntàþ plavaügamàþ 4049018c àlokaü dadç÷ur vãrà nirà÷à jãvite tadà 4049019a tatas taü de÷am àgamya saumyaü vitimiraü vanam 4049019c dadç÷uþ kà¤canàn vçkùàn dãptavai÷vànaraprabhàn 4049020a sàlàüs tàlàü÷ ca puünàgàn kakubhàn va¤julàn dhavàn 4049020c campakàn nàgavçkùàü÷ ca karõikàràü÷ ca puùpitàn 4049021a taruõàdityasaükà÷àn vaidåryamayavedikàn 4049021c nãlavaidåryavarõà÷ ca padminãþ patagàvçtàþ 4049022a mahadbhiþ kà¤canair vçkùair vçtaü bàlàrka saünibhaiþ 4049022c jàtaråpamayair matsyair mahadbhi÷ ca sakacchapaiþ 4049023a nalinãs tatra dadç÷uþ prasannasalilàyutàþ 4049023c kà¤canàni vimànàni ràjatàni tathaiva ca 4049024a tapanãyagavàkùàõi muktàjàlàvçtàni ca 4049024c haimaràjatabhaumàni vaidåryamaõimanti ca 4049025a dadç÷us tatra harayo gçhamukhyàni sarva÷aþ 4049025c puùpitàn phalino vçkùàn pravàlamaõisaünibhàn 4049026a kà¤canabhramaràü÷ caiva madhåni ca samantataþ 4049026c maõikà¤canacitràõi ÷ayanàny àsanàni ca 4049027a mahàrhàõi ca yànàni dadç÷us te samantataþ 4049027c haimaràjatakàüsyànàü bhàjanànàü ca saücayàn 4049028a agaråõàü ca divyànàü candanànàü ca saücayàn 4049028c ÷ucãny abhyavahàryàõi målàni ca phalàni ca 4049029a mahàrhàõi ca pànàni madhåni rasavanti ca 4049029c divyànàm ambaràõàü ca mahàrhàõàü ca saücayàn 4049029e kambalànàü ca citràõàm ajinànàü ca saücayàn 4049030a tatra tatra vicinvanto bile tatra mahàprabhàþ 4049030c dadç÷ur vànaràþ ÷åràþ striyaü kàü cid adårataþ 4049031a tàü dçùñvà bhç÷asaütrastà÷ cãrakçùõàjinàmbaràm 4049031c tàpasãü niyatàhàràü jvalantãm iva tejasà 4049032a tato hanåmàn girisaünikà÷aþ; kçtà¤jalis tàm abhivàdya vçddhàm 4049032c papraccha kà tvaü bhavanaü bilaü ca; ratnàni cemàni vadasva kasya 4050001a ity uktvà hanumàüs tatra punaþ kçùõàjinàmbaràm 4050001c abravãt tàü mahàbhàgàü tàpasãü dharmacàriõãm 4050002a idaü praviùñàþ sahasà bilaü timirasaüvçtam 4050002c kùutpipàsà pari÷ràntàþ parikhinnà÷ ca sarva÷aþ 4050003a mahad dhiraõyà vivaraü praviùñàþ sma pipàsitàþ 4050003c imàüs tv evaü vidhàn bhàvàn vividhàn adbhutopamàn 4050003e dçùñvà vayaü pravyathitàþ saübhràntà naùñacetasaþ 4050004a kasyeme kà¤canà vçkùàs taruõàdityasaünibhàþ 4050004c ÷ucãny abhyavahàryàõi målàni ca phalàni ca 4050005a kà¤canàni vimànàni ràjatàni gçhàõi ca 4050005c tapanãya gavàkùàõi maõijàlàvçtàni ca 4050006a puùpitàþ phàlavanta÷ ca puõyàþ surabhigandhinaþ 4050006c ime jàmbånadamayàþ pàdapàþ kasya tejasà 4050007a kà¤canàni ca padmàni jàtàni vimale jale 4050007c kathaü matsyà÷ ca sauvarõà caranti saha kacchapaiþ 4050008a àtmànam anubhàvaü ca kasya caitat tapobalam 4050008c ajànatàü naþ sarveùàü sarvam àkhyàtum arhasi 4050009a evam uktà hanumatà tàpasã dharmacàriõã 4050009c pratyuvàca hanåmantaü sarvabhåtahite ratà 4050010a mayo nàma mahàtejà màyàvã dànavarùabhaþ 4050010c tenedaü nirmitaü sarvaü màyayà kà¤canaü vanam 4050011a purà dànavamukhyànàü vi÷vakarmà babhåva ha 4050011c yenedaü kà¤canaü divyaü nirmitaü bhavanottamam 4050012a sa tu varùasahasràõi tapas taptvà mahàvane 4050012c pitàmahàd varaü lebhe sarvam au÷asanaü dhanam 4050013a vidhàya sarvaü balavàn sarvakàme÷varas tadà 4050013c uvàsa sukhitaþ kàlaü kaü cid asmin mahàvane 4050014a tam apsarasi hemàyàü saktaü dànavapuügavam 4050014c vikramyaivà÷aniü gçhya jaghàne÷aþ puraüdaraþ 4050015a idaü ca brahmaõà dattaü hemàyai vanam uttamam 4050015c ÷à÷vataþ kàmabhoga÷ ca gçhaü cedaü hiraõmayam 4050016a duhità merusàvarõer ahaü tasyàþ svayaü prabhà 4050016c idaü rakùàmi bhavanaü hemàyà vànarottama 4050017a mama priyasakhã hemà nçttagãtavi÷àradà 4050017c tayà dattavarà càsmi rakùàmi bhavanottamam 4050018a kiü kàryaü kasya và hetoþ kàntàràõi prapadyatha 4050018c kathaü cedaü vanaü durgaü yuùmàbhir upalakùitam 4050019a imàny abhyavahàryàõi målàni ca phalàni ca 4050019c bhuktvà pãtvà ca pànãyaü sarvaü me vaktum arhatha 4051001a atha tàn abravãt sarvàn vi÷ràntàn hariyåthapàn 4051001c idaü vacanam ekàgrà tàpasã dharmacàriõã 4051002a vànarà yadi vaþ khedaþ pranaùñaþ phalabhakùaõàt 4051002c yadi caitan mayà ÷ràvyaü ÷rotum icchàmi kathyatàm 4051003a tasyàs tad vacanaü ÷rutvà hanumàn màrutàtmajaþ 4051003c àrjavena yathàtattvam àkhyàtum upacakrame 4051004a ràjà sarvasya lokasya mahendravaruõopamaþ 4051004c ràmo dà÷arathiþ ÷rãmàn praviùño daõóakàvanam 4051005a lakùmaõena saha bhràtrà vaidehyà càpi bhàryayà 4051005c tasya bhàryà janasthànàd ràvaõena hçtà balàt 4051006a vãras tasya sakhà ràj¤aþ sugrãvo nàma vànaraþ 4051006c ràjà vànaramukhyànàü yena prasthàpità vayam 4051007a agastyacaritàm à÷àü dakùiõàü yamarakùitàm 4051007c sahaibhir vànarair mukhyair aïgadapramukhair vayam 4051008a ràvaõaü sahitàþ sarve ràkùasaü kàmaråpiõam 4051008c sãtayà saha vaidehyà màrgadhvam iti coditàþ 4051009a vicitya tu vayaü sarve samagràü dakùiõàü di÷am 4051009c bubhukùitàþ pari÷ràntà vçkùamålam upà÷ritàþ 4051010a vivarõavadanàþ sarve sarve dhyànaparàyaõàþ 4051010c nàdhigacchàmahe pàraü magnà÷ cintàmahàrõave 4051011a càrayantas tata÷ cakùur dçùñavanto mahad bilam 4051011c latàpàdapasaüchannaü timireõa samàvçtam 4051012a asmàd dhaüsà jalaklinnàþ pakùaiþ salilareõubhiþ 4051012c kuraràþ sàrasà÷ caiva niùpatanti patatriõaþ 4051012e sàdhv atra pravi÷àmeti mayà tåktàþ plavaügamàþ 4051013a teùàm api hi sarveùàm anumànam upàgatam 4051013c gacchàmaþ pravi÷àmeti bhartçkàryatvarànvitàþ 4051014a tato gàóhaü nipatità gçhya hastau parasparam 4051014c idaü praviùñàþ sahasà bilaü timirasaüvçtam 4051015a etan naþ kàyam etena kçtyena vayam àgatàþ 4051015c tvàü caivopagatàþ sarve paridyånà bubhukùitàþ 4051016a àtithyadharmadattàni målàni ca phalàni ca 4051016c asmàbhir upabhuktàni bubhukùàparipãóitaiþ 4051017a yat tvayà rakùitàþ sarve mriyamàõà bubhukùayà 4051017c bråhi pratyupakàràrthaü kiü te kurvantu vànaràþ 4051018a evam uktà tu sarvaj¤à vànarais taiþ svayaüprabhà 4051018c pratyuvàca tataþ sarvàn idaü vànarayåthapam 4051019a sarveùàü parituùñàsmi vànaràõàü tarasvinàm 4051019c carantyà mama dharmeõa na kàryam iha kena cit 4052001a evam uktaþ ÷ubhaü vàkyaü tàpasyà dharmasaühitam 4052001c uvàca hanumàn vàkyaü tàm aninditaceùñitàm 4052002a ÷araõaü tvàü prapannàþ smaþ sarve vai dharmacàriõi 4052002c yaþ kçtaþ samayo 'smàkaü sugrãveõa mahàtmanà 4052002e sa tu kàlo vyatikrànto bile ca parivartatàm 4052003a sà tvam asmàd bilàd ghoràd uttàrayitum arhasi 4052004a tasmàt sugrãvavacanàd atikràntàn gatàyuùaþ 4052004c tràtum arhasi naþ sarvàn sugrãvabhaya÷aïkitàn 4052005a mahac ca kàryam asmàbhiþ kartavyaü dharmacàriõi 4052005c tac càpi na kçtaü kàryam asmàbhir iha vàsibhiþ 4052006a evam uktà hanumatà tàpasã vàkyam abravãt 4052006c jãvatà duùkaraü manye praviùñena nivartitum 4052007a tapasas tu prabhàvena niyamopàrjitena ca 4052007c sarvàn eva bilàd asmàd uddhariùyàmi vànaràn 4052008a nimãlayata cakùåüùi sarve vànarapuügavàþ 4052008c na hi niùkramituü ÷akyam animãlitalocanaiþ 4052009a tataþ saümãlitàþ sarve sukumàràïgulaiþ karaiþ 4052009c sahasà pidadhur dçùñiü hçùñà gamanakàïkùiõaþ 4052010a vànaràs tu mahàtmàno hastaruddhamukhàs tadà 4052010c nimeùàntaramàtreõa bilàd uttàritàs tayà 4052011a tatas tàn vànaràn sarvàüs tàpasã dharmacàriõã 4052011c niþsçtàn viùamàt tasmàt samà÷vàsyedam abravãt 4052012a eùa vindhyo giriþ ÷rãmàn nànàdrumalatàyutaþ 4052012c eùa prasavaõaþ ÷ailaþ sàgaro 'yaü mahodadhiþ 4052013a svasti vo 'stu gamiùyàmi bhavanaü vànararùabhàþ 4052013c ity uktvà tad bilaü ÷rãmat pravive÷a svayaüprabhà 4052014a tatas te dadç÷ur ghoraü sàgaraü varuõàlayam 4052014c apàram abhigarjantaü ghorair årmibhir àkulam 4052015a mayasya màyà vihitaü giridurgaü vicinvatàm 4052015c teùàü màso vyatikrànto yo ràj¤à samayaþ kçtaþ 4052016a vindhyasya tu gireþ pàde saüprapuùpitapàdape 4052016c upavi÷ya mahàbhàgà÷ cintàm àpedire tadà 4052017a tataþ puùpàtibhàràgrà§l latà÷atasamàvçtàn 4052017c drumàn vàsantikàn dçùñvà babhåvur bhaya÷aïkitàþ 4052018a te vasantam anupràptaü prativedya parasparam 4052018c naùñasaüde÷akàlàrthà nipetur dharaõãtale 4052019a sa tu siüharùabha skandhaþ pãnàyatabhujaþ kapiþ 4052019c yuvaràjo mahàpràj¤a aïgado vàkyam abravãt 4052020a ÷àsanàt kapiràjasya vayaü sarve vinirgatàþ 4052020c màsaþ pårõo bilasthànàü harayaþ kiü na budhyate 4052021a tasminn atãte kàle tu sugrãveõa kçte svayam 4052021c pràyopave÷anaü yuktaü sarveùàü ca vanaukasàm 4052022a tãkùõaþ prakçtyà sugrãvaþ svàmibhàve vyavasthitaþ 4052022c na kùamiùyati naþ sarvàn aparàdhakçto gatàn 4052023a apravçttau ca sãtàyàþ pàpam eva kariùyati 4052023c tasmàt kùamam ihàdyaiva pràyopavi÷anaü hi naþ 4052024a tyaktvà putràü÷ ca dàràü÷ ca dhanàni ca gçhàõi ca 4052024c yàvan na ghàtayed ràjà sarvàn pratigatàn itaþ 4052024e vadhenàpratiråpeõa ÷reyàn mçtyur ihaiva naþ 4052025a na càhaü yauvaràjyena sugrãveõàbhiùecitaþ 4052025c narendreõàbhiùikto 'smi ràmeõàkliùñakarmaõà 4052026a sa pårvaü baddhavairo màü ràjà dçùñvà vyatikramam 4052026c ghàtayiùyati daõóena tãkùõena kçtani÷cayaþ 4052027a kiü me suhçdbhir vyasanaü pa÷yadbhir jãvitàntare 4052027c ihaiva pràyam àsiùye puõye sàgararodhasi 4052028a etac chrutvà kumàreõa yuvaràjena bhàùitam 4052028c sarve te vànara÷reùñhàþ karuõaü vàkyam abruvan 4052029a tãkùõaþ prakçtyà sugrãvaþ priyàsakta÷ ca ràghavaþ 4052029c adçùñàyàü ca vaidehyàü dçùñvàsmàü÷ ca samàgatàn 4052030a ràghavapriyakàmàrthaü ghàtayiùyaty asaü÷ayam 4052030c na kùamaü càparàddhànàü gamanaü svàmipàr÷vataþ 4052031a plavaügamànàü tu bhayàrditànàü; ÷rutvà vacas tàra idaü babhàùe 4052031c alaü viùàdena bilaü pravi÷ya; vasàma sarve yadi rocate vaþ 4052032a idaü hi màyà vihitaü sudurgamaü; prabhåtavçkùodakabhojyapeyam 4052032c ihàsti no naiva bhayaü puraüdaràn; na ràghavàd vànararàjato 'pi và 4052033a ÷rutvàïgadasyàpi vaco 'nukålam; åcu÷ ca sarve harayaþ pratãtàþ 4052033c yathà na hanyema tathàvidhànam; asaktam adyaiva vidhãyatàü naþ 4053001a tathà bruvati tàre tu tàràdhipativarcasi 4053001c atha mene hçtaü ràjyaü hanumàn aïgadena tat 4053002a buddhyà hy aùñàïgayà yuktaü caturbalasamanvitam 4053002c caturda÷aguõaü mene hanumàn vàlinaþ sutam 4053003a àpåryamàõaü ÷a÷vac ca tejobalaparàkramaiþ 4053003c ÷a÷inaü ÷uklapakùàdau vardhamànam iva ÷riyà 4053004a bçhaspatisamaü buddhyà vikrame sadç÷aü pituþ 4053004c ÷u÷råùamàõaü tàrasya ÷ukrasyeva puraüdaram 4053005a bhartur arthe pari÷ràntaü sarva÷àstravi÷àradam 4053005c abhisaüdhàtum àrebhe hanumàn aïgadaü tataþ 4053006a sa caturõàm upàyànàü tçtãyam upavarõayan 4053006c bhedayàm àsa tàn sarvàn vànaràn vàkyasaüpadà 4053007a teùu sarveùu bhinneùu tato 'bhãùayad aïgadam 4053007c bhãùaõair bahubhir vàkyaiþ kopopàyasamanvitaiþ 4053008a tvaü samarthataraþ pitrà yuddhe tàreya vai dhuram 4053008c dçóhaü dhàrayituü ÷aktaþ kapiràjyaü yathà pità 4053009a nityam asthiracittà hi kapayo haripuügava 4053009c nàj¤àpyaü viùahiùyanti putradàràn vinà tvayà 4053010a tvàü naite hy anuyu¤jeyuþ pratyakùaü pravadàmi te 4053010c yathàyaü jàmbavàn nãlaþ suhotra÷ ca mahàkapiþ 4053011a na hy ahaü ta ime sarve sàmadànàdibhir guõaiþ 4053011c daõóena na tvayà ÷akyàþ sugrãvàd apakarùitum 4053012a vigçhyàsanam apy àhur durbalena balãyasaþ 4053012c àtmarakùàkaras tasmàn na vigçhõãta durbalaþ 4053013a yàü cemàü manyase dhàtrãm etad bilam iti ÷rutam 4053013c etal lakùmaõabàõànàm ãùatkàryaü vidàraõe 4053014a svalpaü hi kçtam indreõa kùipatà hy a÷aniü purà 4053014c lakùmaõo ni÷itair bàõair bhindyàt patrapuñaü yathà 4053014e lakùmaõasya ca nàràcà bahavaþ santi tadvidhàþ 4053015a avasthàne yadaiva tvam àsiùyasi paraütapa 4053015c tadaiva harayaþ sarve tyakùyanti kçtani÷cayàþ 4053016a smarantaþ putradàràõàü nityodvignà bubhukùitàþ 4053016c khedità duþkha÷ayyàbhis tvàü kariùyanti pçùñhataþ 4053017a sa tvaü hãnaþ suhçdbhi÷ ca hitakàmai÷ ca bandhubhiþ 4053017c tçõàd api bhç÷odvignaþ spandamànàd bhaviùyasi 4053018a na ca jàtu na hiüsyus tvàü ghorà lakùmaõasàyakàþ 4053018c apavçttaü jighàüsanto mahàvegà duràsadàþ 4053019a asmàbhis tu gataü sàrdhaü vinãtavad upasthitam 4053019c ànupårvyàt tu sugrãvo ràjye tvàü sthàpayiùyati 4053020a dharmakàmaþ pitçvyas te prãtikàmo dçóhavrataþ 4053020c ÷uciþ satyapratij¤a÷ ca nà tvàü jàtu jighàüsati 4053021a priyakàma÷ ca te màtus tadarthaü càsya jãvitam 4053021c tasyàpatyaü ca nàsty anyat tasmàd aïgada gamyatàm 4054001a ÷rutvà hanumato vàkyaü pra÷ritaü dharmasaühitam 4054001c svàmisatkàrasaüyuktam aïgado vàkyam abravãt 4054002a sthairyaü sarvàtmanà ÷aucam ànç÷aüsyam athàrjavam 4054002c vikramai÷ caiva dhairyaü ca sugrãve nopapadyate 4054003a bhràtur jyeùñhasya yo bhàryàü jãvito mahiùãü priyàm 4054003c dharmeõa màtaraü yas tu svãkaroti jugupsitaþ 4054004a kathaü sa dharmaü jànãte yena bhràtrà duràtmanà 4054004c yuddhàyàbhiniyuktena bilasya pihitaü mukham 4054005a satyàt pàõigçhãta÷ ca kçtakarmà mahàya÷àþ 4054005c vismçto ràghavo yena sa kasya sukçtaü smaret 4054006a lakùmaõasya bhayàd yena nàdharmabhayabhãruõà 4054006c àdiùñà màrgituü sãtàü dharmam asmin kathaü bhavet 4054007a tasmin pàpe kçtaghne tu smçtihãne calàtmani 4054007c àryaþ ko vi÷vasej jàtu tat kulãno jijãviùuþ 4054008a ràjye putraü pratiùñhàpya saguõo nirguõo 'pi và 4054008c kathaü ÷atrukulãnaü màü sugrãvo jãvayiùyati 4054009a bhinnamantro 'paràddha÷ ca hãna÷aktiþ kathaü hy aham 4054009c kiùkindhàü pràpya jãveyam anàtha iva durbalaþ 4054010a upàü÷udaõóena hi màü bandhanenopapàdayet 4054010c ÷añhaþ kråro nç÷aüsa÷ ca sugrãvo ràjyakàraõàt 4054011a bandhanàc càvasàdàn me ÷reyaþ pràyopave÷anam 4054011c anujànãta màü sarve gçhàn gacchantu vànaràþ 4054012a ahaü vaþ pratijànàmi na gamiùyàmy ahaü purãm 4054012c ihaiva pràyam àsiùye ÷reyo maraõam eva me 4054013a abhivàdanapårvaü tu ràjà ku÷alam eva ca 4054013c vàcyas tato yavãyàn me sugrãvo vànare÷varaþ 4054014a àrogyapårvaü ku÷alaü vàcyà màtà rumà ca me 4054014c màtaraü caiva me tàràm à÷vàsayitum arhatha 4054015a prakçtyà priyaputrà sà sànukro÷à tapasvinã 4054015c vinaùñaü màm iha ÷rutvà vyaktaü hàsyati jãvitam 4054016a etàvad uktvà vacanaü vçddhàn apy abhivàdya ca 4054016c saüvive÷àïgado bhåmau rudan darbheùu durmanàþ 4054017a tasya saüvi÷atas tatra rudanto vànararùabhàþ 4054017c nayanebhyaþ pramumucur uùõaü vai vàriduþkhitàþ 4054018a sugrãvaü caiva nindantaþ pra÷aüsanta÷ ca vàlinam 4054018c parivàryàïgado sarve vyavasyan pràyam àsitum 4054019a mataü tad vàliputrasya vij¤àya plavagarùabhàþ 4054019c upaspç÷yodakaü sarve pràïmukhàþ samupàvi÷an 4054019e dakùiõàgreùu darbheùu udaktãraü samà÷ritàþ 4054020a sa saüvi÷adbhir bahubhir mahãdharo; mahàdrikåñapramitaiþ plavaügamaiþ 4054021c babhåva saünàditanirjharàntaro; bhç÷aü nadadbhir jaladair ivolbaõaiþ 4055001a upaviùñàs tu te sarve yasmin pràyaü giristhale 4055001c harayo gçdhraràja÷ ca taü de÷am upacakrame 4055002a sàmpàtir nàma nàmnà tu cirajãvã vihaügamaþ 4055002c bhràtà jañàyuùaþ ÷rãmàn prakhyàtabalapauruùaþ 4055003a kandaràd abhiniùkramya sa vindhyasya mahàgireþ 4055003c upaviùñàn harãn dçùñvà hçùñàtmà giram abravãt 4055004a vidhiþ kila naraü loke vidhànenànuvartate 4055004c yathàyaü vihito bhakùya÷ ciràn mahyam upàgataþ 4055005a paramparàõàü bhakùiùye vànaràõàü mçtaü mçtam 4055005c uvàcaivaü vacaþ pakùã tàn nirãkùya plavaügamàn 4055006a tasya tadvacanaü ÷rutvà bhakùalubdhasya pakùiõaþ 4055006c aïgadaþ param àyasto hanåmantam athàbravãt 4055007a pa÷ya sãtàpade÷ena sàkùàd vaivasvato yamaþ 4055007c imaü de÷am anupràpto vànaràõàü vipattaye 4055008a ràmasya na kçtaü kàryaü ràj¤o na ca vacaþ kçtam 4055008c harãõàm iyam aj¤àtà vipattiþ sahasàgatà 4055009a vaidehyàþ priyakàmena kçtaü karma jañàyuùà 4055009c gçdhraràjena yat tatra ÷rutaü vas tad a÷eùataþ 4055010a tathà sarvàõi bhåtàni tiryagyonigatàny api 4055010c priyaü kurvanti ràmasya tyaktvà pràõàn yathà vayam 4055011a ràghavàrthe pari÷ràntà vayaü saütyaktajãvitàþ 4055011c kàntàràõi prapannàþ sma na ca pa÷yàma maithilãm 4055012a sa sukhã gçdhraràjas tu ràvaõena hato raõe 4055012c mukta÷ ca sugrãvabhayàd gata÷ ca paramàü gatim 4055013a jañàyuùo vinà÷ena ràj¤o da÷arathasya ca 4055013c haraõena ca vaidehyàþ saü÷ayaü harayo gatàþ 4055014a ràmalakùmaõayor vàsàm araõye saha sãtayà 4055014c ràghavasya ca bàõena vàlina÷ ca tathà vadhaþ 4055015a ràmakopàd a÷eùàõàü ràkùasànàü tathà vadhaþ 4055015c kaikeyyà varadànena idaü hi vikçtaü kçtam 4055016a tat tu ÷rutvà tadà vàkyam aïgadasya mukhodgatam 4055016c abravãd vacanaü gçdhras tãkùõatuõóo mahàsvanaþ 4055017a ko 'yaü girà ghoùayati pràõaiþ priyatarasya me 4055017c jañàyuùo vadhaü bhràtuþ kampayann iva me manaþ 4055018a katham àsãj janasthàne yuddhaü ràkùasagçdhrayoþ 4055018c nàmadheyam idaü bhràtu÷ cirasyàdya mayà ÷rutam 4055019a yavãyaso guõaj¤asya ÷làghanãyasya vikramaiþ 4055019c tad iccheyam ahaü ÷rotuü vinà÷aü vànararùabhàþ 4055020a bhràtur jañàyuùas tasya janasthànanivàsinaþ 4055020c tasyaiva ca mama bhràtuþ sakhà da÷arathaþ katham 4055020e yasya ràmaþ priyaþ putro jyeùñho gurujanapriyaþ 4055021a såryàü÷udagdhapakùatvàn na ÷aknomi visarpitum 4055021c iccheyaü parvatàd asmàd avatartum ariüdamàþ 4056001a ÷okàd bhraùñasvaram api ÷rutvà te hariyåthapàþ 4056001c ÷raddadhur naiva tad vàkyaü karmaõà tasya ÷aïkitàþ 4056002a te pràyam upaviùñàs tu dçùñvà gçdhraü plavaügamàþ 4056002c cakrur buddhiü tadà raudràü sarvàn no bhakùayiùyati 4056003a sarvathà pràyam àsãnàn yadi no bhakùayiùyati 4056003c kçtakçtyà bhaviùyàmaþ kùipraü siddhim ito gatàþ 4056004a etàü buddhiü tata÷ cakruþ sarve te vànararùabhàþ 4056004c avatàrya gireþ ÷çïgàd gçdhram àhàïgadas tadà 4056005a babhåvur kùarajo nàma vànarendraþ pratàpavàn 4056005c mamàryaþ pàrthivaþ pakùin dhàrmikau tasya càtmajau 4056006a sugrãva÷ caiva valã ca putràv oghabalàv ubhau 4056006c loke vi÷rutakarmàbhåd ràjà vàlã pità mama 4056007a ràjà kçtsnasya jagata ikùvàkåõàü mahàrathaþ 4056007c ràmo dà÷arathiþ ÷rãmàn praviùño daõóakàvanam 4056008a lakùmaõena saha bhràtrà vaidehyà càpi bhàryayà 4056008c pitur nide÷anirato dharmyaü panthànam à÷ritaþ 4056008e tasya bhàryà janasthànàd ràvaõena hçtà balàt 4056009a ràmasya ca pitur mitraü jañàyur nàma gçdhraràñ 4056009c dadar÷a sãtàü vaidehãü hriyamàõàü vihàyasà 4056010a ràvaõaü virathaü kçtvà sthàpayitvà ca maithilãm 4056010c pari÷rànta÷ ca vçddha÷ ca ràvaõena hato raõe 4056011a evaü gçdhro hatas tena ràvaõena bahãyasà 4056011c saüskçta÷ càpi ràmeõa gata÷ ca gatim uttamàm 4056012a tato mama pitçvyeõa sugrãveõa mahàtmanà 4056012c cakàra ràghavaþ sakhyaü so 'vadhãt pitaraü mama 4056013a màma pitrà viruddho hi sugrãvaþ sacivaiþ saha 4056013c nihatya vàlinaü ràmas tatas tam abhiùecayat 4056014a sa ràjye sthàpitas tena sugrãvo vànare÷varaþ 4056014c ràjà vànaramukhyànàü yena prasthàpità vayam 4056015a evaü ràmaprayuktàs tu màrgamàõàs tatas tataþ 4056015c vaidehãü nàdhigacchàmo ràtrau såryaprabhàm iva 4056016a te vayaü daõdakàraõyaü vicitya susamàhitàþ 4056016c aj¤ànàt tu praviùñàþ sma dharaõyà vivçtaü bilam 4056017a mayasya màyà vihitaü tad bilaü ca vicinvatàm 4056017c vyatãtas tatra no màso yo ràj¤à sàmayaþ kçtaþ 4056018a te vayaü kapiràjasya sarve vacanakàriõaþ 4056018c kçtàü saüsthàm atikràntà bhayàt pràyam upàsmahe 4056019a kruddhe tasmiüs tu kàkutsthe sugrãve ca salakùmaõe 4056019c gatànàm api sarveùàü tatra no nàsti jãvitam 4057001a ity uktaþ karuõaü vàkyaü vànarais tyaktajãvitaiþ 4057001c sabàùpo vànaràn gçdhraþ pratyuvàca mahàsvanaþ 4057002a yavãyàn mama sa bhràtà jañàyur nàma vànaràþ 4057002c yamàkhyàta hataü yuddhe ràvaõena balãyasà 4057003a vçddhabhàvàd apakùatvàc chçõvaüs tad api marùaye 4057003c na hi me ÷aktir adyàsti bhràtur vairavimokùaõe 4057004a purà vçtravadhe vçtte sa càhaü ca jayaiùiõau 4057004c àdityam upayàtau svo jvalantaü ra÷mimàlinam 4057005a àvçtyàkà÷amàrgeõa javena sma gatau bhç÷am 4057005c madhyaü pràpte ca sårye ca jañàyur avasãdati 4057006a tam ahaü bhràtaraü dçùñvà såryara÷mibhir arditam 4057006c pakùàbhyaü chàdayàm àsa snehàt paramavihvalam 4057007a nirdagdhapakùaþ patito vindhye 'haü vànarottamàþ 4057007c aham asmin vasan bhràtuþ pravçttiü nopalakùaye 4057008a jañàyuùas tv evam ukto bhràtrà saüpàtinà tadà 4057008c yuvaràjo mahàpràj¤aþ pratyuvàcàïgadas tadà 4057009a jañàyuùo yadi bhràtà ÷rutaü te gaditaü mayà 4057009c àkhyàhi yadi jànàsi nilayaü tasya rakùasaþ 4057010a adãrghadar÷inaü taü và ràvaõaü ràkùasàdhipam 4057010c antike yadi và dåre yadi jànàsi ÷aüsa naþ 4057011a tato 'bravãn mahàtejà jyeùñho bhràtà jañàyuùaþ 4057011c àtmànuråpaü vacanaü vànaràn saüpraharùayan 4057012a nirdagdhapakùo gçdhro 'haü gatavãryaþ plavaügamàþ 4057012c vàïmàtreõa tu ràmasya kariùye sàhyam uttamam 4057013a jànàmi vàruõàl lokàn viùõos traivikramàn api 4057013c devàsuravimardàü÷ ca amçtasya ca manthanam 4057014a ràmasya yad idaü kàryaü kartavyaü prathamaü mayà 4057014c jarayà ca hçtaü tejaþ pràõà÷ ca ÷ithilà mama 4057015a taruõã råpasaüpannà sarvàbharaõabhåùità 4057015c hriyamàõà mayà dçùñà ràvaõena duràtmanà 4057016a kro÷antã ràma ràmeti lakùmaõeti ca bhàminã 4057016c bhåùaõàny apavidhyantã gàtràõi ca vidhunvatã 4057017a såryaprabheva ÷ailàgre tasyàþ kau÷eyam uttamam 4057017c asite ràkùase bhàti yathà và taóidambude 4057018a tàü tu sãtàm ahaü manye ràmasya parikãrtanàt 4057018c ÷råyatàü me kathayato nilayaü tasya rakùasaþ 4057019a putro vi÷ravasaþ sàkùàd bhràtà vai÷ravaõasya ca 4057019c adhyàste nagarãü laïkàü ràvaõo nàma ràkasaþ 4057020a ito dvãpe samudrasya saüpårõe ÷atayojane 4057020c tasmi§l laïkà purã ramyà nirmità vi÷vakarmaõà 4057021a tasyàü vasati vaidehã dãnà kau÷eyavàsinã 4057021c ràvaõàntaþpure ruddhà ràkùasãbhiþ surakùità 4057022a janakasyàtmajàü ràj¤as tasyàü drakùyatha maithilãm 4057022c laïkàyàm atha guptàyàü sàgareõa samantataþ 4057023a saüpràpya sàgarasyàntaü saüpårõaü ÷atayojanam 4057023c àsàdya dakùiõaü kålaü tato drakùyatha ràvaõam 4057024a tatraiva tvaritàþ kùipraü vikramadhvaü plavaügamàþ 4057024c j¤ànena khalu pa÷yàmi dçùñvà pratyàgamiùyatha 4057025a àdyaþ panthàþ kuliïgànàü ye cànye dhànyajãvinaþ 4057025c dvitãyo balibhojànàü ye ca vçkùaphalà÷inaþ 4057026a bhàsàs tçtãyaü gacchanti krau¤cà÷ ca kuraraiþ saha 4057026c ÷yenà÷ caturthaü gacchanti gçdhrà gacchanti pa¤camam 4057027a balavãryopapannànàü råpayauvana÷àlinàm 4057027c ùaùñhas tu panthà haüsànàü vainateyagatiþ parà 4057027e vainateyàc ca no janma sarveùàü vànararùabhàþ 4057028a garhitaü tu kçtaü karma yena sma pi÷ità÷anàþ 4057028c ihastho 'haü prapa÷yàmi ràvaõaü jànakãü tathà 4057029a asmàkam api sauvarõaü divyaü cakùurbalaü tathà 4057029c tasmàd àhàravãryeõa nisargeõa ca vànaràþ 4057029e àyojana÷atàt sàgràd vayaü pa÷yàma nitya÷aþ 4057030a asmàkaü vihità vçttir nisàrgeõa ca dårataþ 4057030c vihità pàdamåle tu vçtti÷ caraõayodhinàm 4057031a upàyo dç÷yatàü ka÷ cil laïghane lavaõàmbhasaþ 4057031c abhigamya tu vaidehãü samçddhàrthà gamiùyatha 4057032a samudraü netum icchàmi bhavadbhir varuõàlayam 4057032c pradàsyàmy udakaü bhràtuþ svargatasya mahàtmanaþ 4057033a tato nãtvà tu taü de÷aü tãre nadanadãpateþ 4057033c nirdagdhapakùaü saüpàtiü vànaràþ sumahaujasaþ 4057034a punaþ pratyànayitvà vai taü de÷aü patage÷varam 4057034c babhåvur vànarà hçùñàþ pravçttim upalabhya te 4058001a tatas tad amçtàsvàdaü gçdhraràjena bhàùitam 4058001c ni÷amya vadato hçùñàs te vacaþ plavagarùabhàþ 4058002a jàmbavàn vai hari÷reùñhaþ saha sarvaiþ plavaügamaiþ 4058002c bhåtalàt sahasotthàya gçdhraràjànam abravãt 4058003a kva sãtà kena và dçùñà ko và harati maithilãm 4058003c tad àkhyàtu bhavàn sarvaü gatir bhava vanaukasàm 4058004a ko dà÷arathibàõànàü vajraveganipàtinàm 4058004c svayaü lakùmaõam uktànàü na cintayati vikramam 4058005a sa harãn prãtisaüyuktàn sãtà ÷rutisamàhitàn 4058005c punar à÷vàsayan prãta idaü vacanam abravãt 4058006a ÷råyatàm iha vaidehyà yathà me haraõaü ÷rutam 4058006c yena càpi mamàkhyàtaü yatra càyatalocanà 4058007a aham asmin girau durge bahuyojanam àyate 4058007c ciràn nipatito vçddhaþ kùãõapràõaparàkramaþ 4058008a taü màm evaügataü putraþ supàr÷vo nàma nàmataþ 4058008c àhàreõa yathàkàlaü bibharti patatàü varaþ 4058009a tãkùõakàmàs tu gandharvàs tãkùõakopà bhujaügamàþ 4058009c mçgàõàü tu bhayaü tãkùõaü tatas tãkùõakùudhà vayam 4058010a sa kadà cit kùudhàrtasya mama càhàrakàïkùiõaþ 4058010c gatasåryo 'hani pràpto mama putro hy anàmiùaþ 4058011a sa mayà vçddhabhàvàc ca kopàc ca paribhartsitaþ 4058011c kùutpipàsà parãtena kumàraþ patatàü varaþ 4058012a sa mamàhàrasaürodhàt pãóitaþ prãtivardhanaþ 4058012c anumànya yathàtattvam idaü vacanam abravãt 4058013a ahaü tàta yathàkàlam àmiùàrthã kham àplutaþ 4058013c mahendrasya girer dvàram àvçtya ca samàsthitaþ 4058014a tatra sattvasahasràõàü sàgaràntaracàriõàm 4058014c panthànam eko 'dhyavasaü saüniroddhum avàïmukhaþ 4058015a tatra ka÷ cin mayà dçùñaþ såryodayasamaprabhàm 4058015c striyam àdàya gacchan vai bhinnà¤janacayopamaþ 4058016a so 'ham abhyavahàràrthã tau dçùñvà kçtani÷cayaþ 4058016c tena sàmnà vinãtena panthànam abhiyàcitaþ 4058017a na hi sàmopapannànàü prahartà vidyate kva cit 4058017c nãceùv api janaþ ka÷ cit kim aïga bata madvidhaþ 4058018a sa yàtas tejasà vyoma saükùipann iva vegataþ 4058018c athàhaü khe carair bhåtair abhigamya sabhàjitaþ 4058019a diùñyà jãvasi tàteti abruvan màü maharùayaþ 4058019c kathaü cit sakalatro 'sau gatas te svasty asaü÷ayam 4058020a evam uktas tato 'haü taiþ siddhaiþ parama÷obhanaiþ 4058020c sa ca me ràvaõo ràjà rakùasàü prativeditaþ 4058021a haran dà÷arather bhàryàü ràmasya janakàtmajàm 4058021c bhraùñàbharaõakau÷eyàü ÷okavegaparàjitàm 4058022a ràmalakùmaõayor nàma kro÷antãü muktamårdhajàm 4058022c eùa kàlàtyayas tàvad iti vàkyavidàü varaþ 4058023a etam arthaü samagraü me supàr÷vaþ pratyavedayat 4058023c tac chrutvàpi hi me buddhir nàsãt kà cit paràkrame 4058024a apakùo hi kathaü pakùã karma kiü cid upakramet 4058024c yat tu ÷akyaü mayà kartuü vàgbuddhiguõavartinà 4058025a ÷råyatàü tat pravakùyàmi bhavatàü pauruùà÷rayam 4058025c vàïmatibhyàü hi sàrveùàü kariùyàmi priyaü hi vaþ 4058025e yad dhi dà÷aratheþ kàryaü mama tan nàtra saü÷ayaþ 4058026a te bhavanto mati÷reùñhà balavanto manasvinaþ 4058026c sahitàþ kapiràjena devair api duràsadàþ 4058027a ràmalakùmaõabàõà÷ ca ni÷itàþ kaïkapatriõaþ 4058027c trayàõàm api lokànàü paryàptàs tràõanigrahe 4058028a kàmaü khalu da÷agrãvas tejobalasamanvitaþ 4058028c bhavatàü tu samarthànàü na kiü cid api duùkaram 4058029a tad alaü kàlasaügena kriyatàü buddhini÷cayaþ 4058029c na hi karmasu sajjante buddhimanto bhavadvidhàþ 4059001a tataþ kçtodakaü snàtaü taü gçdhraü hariyåthapàþ 4059001c upaviùñà girau durge parivàrya samantataþ 4059002a tam aïgadam upàsãnaü taiþ sarvair haribhir vçtam 4059002c janitapratyayo harùàt saüpàtiþ punar abravãt 4059003a kçtvà niþ÷abdam ekàgràþ ÷çõvantu harayo mama 4059003c tattvaü saükãrtayiùyàmi yathà jànàmi maithilãm 4059004a asya vindhyasya ÷ikhare patito 'smi purà vane 4059004c såryàtapaparãtàïgo nirdagdhaþ såryara÷mibhiþ 4059005a labdhasaüj¤as tu ùaóràtràd viva÷o vihvalann iva 4059005c vãkùamàõo di÷aþ sarvà nàbhijànàmi kiü cana 4059006a tatas tu sàgarठ÷ailàn nadãþ sarvàþ saràüsi ca 4059006c vanàny añavide÷àü÷ ca samãkùya matir àgamat 4059007a hçùñapakùigaõàkãrõaþ kandaràntarakåñavàn 4059007c dakùiõasyodadhes tãre vindhyo 'yam iti ni÷citaþ 4059008a àsãc càtrà÷ramaü puõyaü surair api supåjitam 4059008c çùir ni÷àkaro nàma yasminn ugratapàbhavat 4059009a aùñau varùasahasràõi tenàsminn çùiõà vinà 4059009c vasato mama dharmaj¤àþ svargate tu ni÷àkare 4059010a avatãrya ca vindhyàgràt kçcchreõa viùamàc chanaiþ 4059010c tãkùõadarbhàü vasumatãü duþkhena punar àgataþ 4059011a tam çùiü draùñu kàmo 'smi duþkhenàbhyàgato bhç÷am 4059011c jañàyuùà mayà caiva bahu÷o 'bhigato hi saþ 4059012a tasyà÷ramapadàbhyà÷e vavur vàtàþ sugandhinaþ 4059012c vçkùo nàpuùpitaþ ka÷ cid aphalo và na dç÷yate 4059013a upetya cà÷ramaü puõyaü vçkùamålam upà÷ritaþ 4059013c draùñukàmaþ pratãkùe ca bhagavantaü ni÷àkaram 4059014a athàpa÷yam adårastham çùiü jvalitatejasaü 4059014c kçtàbhiùekaü durdharùam upàvçttam udaïmukham 4059015a tam çkùàþ sçmarà vyàghràþ siühà nàgàþ sarãsçpàþ 4059015c parivàryopagacchanti dàtàraü pràõino yathà 4059016a tataþ pràptam çùiü j¤àtvà tàni sattvàni vai yayuþ 4059016c praviùñe ràjani yathà sarvaü sàmàtyakaü balam 4059017a çùis tu dçùñvà màü tuùñaþ praviùña÷ cà÷ramaü punaþ 4059017c muhårtamàtràn niùkramya tataþ kàryam apçcchata 4059018a saumya vaikalyatàü dçùñvà roüõàü te nàvagamyate 4059018c agnidagdhàv imau pakùau tvak caiva vraõità tava 4059019a dvau gçdhrau dçùñapårvau me màtari÷vasamau jave 4059019c gçdhràõàü caiva ràjànau bhràtarau kàmaråpiõau 4059020a jyeùñhas tvaü tu ca saüpàtir jañàyur anujas tava 4059020c mànuùaü råpam àsthàya gçhõãtàü caraõau mama 4059021a kiü te vyàdhisamutthànaü pakùayoþ patanaü katham 4059021c daõóo vàyaü dhçtaþ kena sarvam àkhyàhi pçcchataþ 4060001a tatas tad dàruõaü karma duùkaraü sàhasàt kçtam 4060001c àcacakùe muneþ sarvaü såryànugamanaü tathà 4060002a bhagavan vraõayuktatvàl lajjayà càkulendriyaþ 4060002c pari÷rànto na ÷aknomi vacanaü paribhàùitum 4060003a ahaü caiva jañàyu÷ ca saügharùàd darpamohitau 4060003c àkà÷aü patitau vãrau jighàsantau paràkramam 4060004a kailàsa÷ikhare baddhvà munãnàm agrataþ paõam 4060004c raviþ syàd anuyàtavyo yàvad astaü mahàgirim 4060005a athàvàü yugapat pràptàv apa÷yàva mahãtale 4060005c rathacakrapramàõàni nagaràõi pçthak pçthak 4060006a kva cid vàditraghoùàü÷ ca brahmaghoùàü÷ ca ÷u÷ruva 4060006c gàyantã÷ càïganà bahvãþ pa÷yàvo raktavàsasaþ 4060007a tårõam utpatya càkà÷am àdityapatham àsthitau 4060007c àvàm àlokayàvas tad vanaü ÷àdvalasaüsthitam 4060008a upalair iva saüchannà dç÷yate bhåþ ÷iloccayaiþ 4060008c àpagàbhi÷ ca saüvãtà såtrair iva vasuüdharà 4060009a himavàü÷ caiva vindhya÷ ca meru÷ ca sumahàn nagaþ 4060009c bhåtale saüprakà÷ante nàgà iva jalà÷aye 4060010a tãvrasveda÷ ca kheda÷ ca bhayaü càsãt tadàvayoþ 4060010c samàvi÷ata moha÷ ca mohàn mårchà ca dàruõà 4060011a na dig vij¤àyate yàmyà nàgenyà na ca vàruõã 4060011c yugànte niyato loko hato dagdha ivàgninà 4060012a yatnena mahatà bhåyo raviþ samavalokitaþ 4060012c tulyaþ pçthvãpramàõena bhàskaraþ pratibhàti nau 4060013a jañàyur màm anàpçcchya nipapàta mahãü tataþ 4060013c taü dçùñvà tårõam àkà÷àd àtmànaü muktavàn aham 4060014a pakùibhyàü ca mayà gupto jañàyur na pradahyata 4060014c pramàdàt tatra nirdagdhaþ patan vàyupathàd aham 4060015a à÷aïke taü nipatitaü janasthàne jañàyuùam 4060015c ahaü tu patito vindhye dagdhapakùo jaóãkçtaþ 4060016a ràjyena hãno bhràtrà ca pakùàbhyàü vikrameõa ca 4060016c sarvathà martum evecchan patiùye ÷ikharàd gireþ 4061001a evam uktvà muni÷reùñham arudaü duþkhito bhç÷am 4061001c atha dhyàtvà muhårtaü tu bhagavàn idam abravãt 4061002a pakùau ca te prapakùau ca punar anyau bhaviùyataþ 4061002c cakùuùã caiva pràõà÷ ca vikrama÷ ca balaü ca te 4061003a puràõe sumahat kàryaü bhaviùyaü hi mayà ÷rutam 4061003c dçùñaü me tapasà caiva ÷rutvà ca viditaü mama 4061004a ràjà da÷aratho nàma ka÷ cid ikùvàkunandanaþ 4061004c tasya putro mahàtejà ràmo nàma bhaviùyati 4061005a araõyaü ca saha bhràtrà lakùmaõena gamiùyati 4061005c tasminn arthe niyuktaþ san pitrà satyaparàkramaþ 4061006a nairçto ràvaõo nàma tasyà bhàryàü hariùyati 4061006c ràkùasendro janasthànàd avadhyaþ suradànavaiþ 4061007a sà ca kàmaiþ pralobhyantã bhakùyair bhojyai÷ ca maithilã 4061007c na bhokùyati mahàbhàgà duþkhamagnà ya÷asvinã 4061008a paramànnaü tu vaidehyà j¤àtvà dàsyati vàsavaþ 4061008c yad annam amçtaprakhyaü suràõàm api durlabham 4061009a tad annaü maithilã pràpya vij¤àyendràd idaü tv iti 4061009c agram uddhçtya ràmàya bhåtale nirvapiùyati 4061010a yadi jãvati me bhartà lakùmaõena saha prabhuþ 4061010c devatvaü gatayor vàpi tayor annam idaü tv iti 4061011a eùyanty anveùakàs tasyà ràmadåtàþ plavaügamàþ 4061011c àkhyeyà ràmamahiùã tvayà tebhyo vihaügama 4061012a sarvathà tu na gantavyam ãdç÷aþ kva gamiùyasi 4061012c de÷akàlau pratãkùasva pakùau tvaü pratipatsyase 4061013a utsaheyam ahaü kartum adyaiva tvàü sapakùakam 4061013c ihasthas tvaü tu lokànàü hitaü kàryaü kariùyasi 4061014a tvayàpi khalu tat kàryaü tayo÷ ca nçpaputrayoþ 4061014c bràhmaõànàü suràõàü ca munãnàü vàsavasya ca 4061015a icchàmy aham api draùñuü bhràtaru ràmalakùmaõau 4061015c necche ciraü dhàrayituü pràõàüs tyakùye kalevaram 4062001a etair anyai÷ ca bahubhir vàkyair vàkyavi÷àradaþ 4062001c màü pra÷asyàbhyanuj¤àpya praviùñaþ sa svam à÷ramam 4062002a kandaràt tu visarpitvà parvatasya ÷anaiþ ÷anaiþ 4062002c ahaü vindhyaü samàruhya bhavataþ pratipàlaye 4062003a adya tv etasya kàlasya sàgraü varùa÷ataü gatam 4062003c de÷akàlapratãkùo 'smi hçdi kçtvà muner vacaþ 4062004a mahàprasthànam àsàdya svargate tu ni÷àkare 4062004c màü nirdahati saütàpo vitarkair bahubhir vçtam 4062005a utthitàü maraõe buddhiü muni vàkyair nivartaye 4062005c buddhir yà tena me dattà pràõasaürakùaõàya tu 4062005e sà me 'panayate duþkhaü dãptevàgni÷ikhà tamaþ 4062006a budhyatà ca mayà vãryaü ràvaõasya duràtmanaþ 4062006c putraþ saütarjito vàgbhir na tràtà maithilã katham 4062007a tasyà vilapitaü ÷rutvà tau ca sãtà vinàkçtau 4062007c na me da÷arathasnehàt putreõotpàditaü priyam 4062008a tasya tv evaü bruvàõasya saüpàter vànaraiþ saha 4062008c utpetatus tadà pakùau samakùaü vanacàriõàm 4062009a sa dçùñvà svàü tanuü pakùair udgatair aruõacchadaiþ 4062009c praharùam atulaü lebhe vànaràü÷ cedam abravãt 4062010a ni÷àkarasya maharùeþ prabhàvàd amitàtmanaþ 4062010c àdityara÷minirdagdhau pakùau me punar utthitau 4062011a yauvane vartamànasya mamàsãd yaþ paràkramaþ 4062011c tam evàdyàvagacchàmi balaü pauruùam eva ca 4062012a sarvathà kriyatàü yatnaþ sãtàm adhigamiùyatha 4062012c pakùalàbho mamàyaü vaþ siddhipratyaya kàrakaþ 4062013a ity uktvà tàn harãn sarvàn saüpàtiþ patatàü varaþ 4062013c utpapàta gireþ ÷çïgàj jij¤àsuþ khagamo gatim 4062014a tasya tadvacanaü ÷rutvà prãtisaühçùñamànasàþ 4062014c babhåvur hari÷àrdålà vikramàbhyudayonmukhàþ 4062015a atha pavanasamànavikramàþ; plavagavaràþ pratilabdha pauruùàþ 4062015c abhijidabhimukhàü di÷aü yayur; janakasutà parimàrgaõonmukhàþ 4063001a àkhyàtà gçdhraràjena samutpatya plavaügamàþ 4063001c saügatàþ prãtisaüyuktà vineduþ siühavikramàþ 4063002a saüpàter vacanaü ÷rutvà harayo ràvaõakùayam 4063002c hçùñàþ sàgaram àjagmuþ sãtàdar÷anakàïkùiõaþ 4063003a abhikramya tu taü de÷aü dadç÷ur bhãmavikramàþ 4063003c kçtsnaü lokasya mahataþ pratibimbam iva sthitam 4063004a dakùiõasya samudrasya samàsàdyottaràü di÷am 4063004c saünive÷aü tata÷ cakruþ sahità vànarottamàþ 4063005a sattvair mahadbhir vikçtaiþ krãóadbhir vividhair jale 4063005c vyàttàsyaiþ sumahàkàyair årmibhi÷ ca samàkulam 4063006a prasuptam iva cànyatra krãóantam iva cànyataþ 4063006c kva cit parvatamàtrai÷ ca jalarà÷ibhir àvçtam 4063007a saükulaü dànavendrai÷ ca pàtàlatalavàsibhiþ 4063007c romaharùakaraü dçùñvà viùeduþ kapiku¤jaràþ 4063008a àkà÷am iva duùpàraü sàgaraü prekùya vànaràþ 4063008c viùeduþ sahasà sarve kathaü kàryam iti bruvan 4063009a viùaõõàü vàhinãü dçùñvà sàgarasya nirãkùaõàt 4063009c à÷vàsayàm àsa harãn bhayàrtàn harisattamaþ 4063010a na niùàdena naþ kàryaü viùàdo doùavattaraþ 4063010c viùàdo hanti puruùaü bàlaü kruddha ivoragaþ 4063011a viùàdo 'yaü prasahate vikrame paryupasthite 4063011c tejasà tasya hãnasya puruùàrtho na sidhyati 4063012a tasyàü ràtryàü vyatãtàyàm aïgado vànaraiþ saha 4063012c harivçddhaiþ samàgamya punar mantram amantrayat 4063013a sà vànaràõàü dhvajinã parivàryàïgadaü babhau 4063013c vàsavaü parivàryeva marutàü vàhinã sthità 4063014a ko 'nyas tàü vànarãü senàü ÷aktaþ stambhayituü bhavet 4063014c anyatra vàlitanayàd anyatra ca hanåmataþ 4063015a tatas tàn harivçddhàü÷ ca tac ca sainyam ariüdamaþ 4063015c anumànyàïgadaþ ÷rãmàn vàkyam arthavad abravãt 4063016a ka idànãü mahàtejà laïghayiùyati sàgaram 4063016c kaþ kariùyati sugrãvaü satyasaüdham ariüdamam 4063017a ko vãro yojana÷ataü laïghayeta plavaügamàþ 4063017c imàü÷ ca yåthapàn sarvàn mocayet ko mahàbhayàt 4063018a kasya prasàdàd dàràü÷ ca putràü÷ caiva gçhàõi ca 4063018c ito nivçttàþ pa÷yema siddhàrthàþ sukhino vayam 4063019a kasya prasàdàd ràmaü ca lakùmaõaü ca mahàbalam 4063019c abhigacchema saühçùñàþ sugrãvaü ca mahàbalam 4063020a yadi ka÷ cit samartho vaþ sàgaraplavane hariþ 4063020c sa dadàtv iha naþ ÷ãghraü puõyàm abhayadakùiõàm 4063021a aïgadasya vacaþ ÷rutvà na ka÷ cit kiü cid abravãt 4063021c stimitevàbhavat sarvà sà tatra harivàhinã 4063022a punar evàïgadaþ pràha tàn harãn harisattamaþ 4063022c sarve balavatàü ÷reùñhà bhavanto dçóhavikramàþ 4063023a vyapade÷ya kule jàtàþ påjità÷ càpy abhãkùõa÷aþ 4063023c na hi vo gamane saügaþ kadà cid api kasya cit 4063024a bruvadhvaü yasya yà ÷aktir gamane plavagarùabhàþ 4064001a tato 'ïgadavacaþ ÷rutvà sarve te vànarottamàþ 4064001c svaü svaü gatau samutsàham àhus tatra yathàkramam 4064002a gajo gavàkùo gavayaþ ÷arabho gandhamàdanaþ 4064002c mainda÷ ca dvivida÷ caiva suùeõo jàmbavàüs tathà 4064003a àbabhàùe gajas tatra plaveyaü da÷ayojanam 4064003c gavàkùo yojanàny àha gamiùyàmãti viü÷atim 4064004a gavayo vànaras tatra vànaràüs tàn uvàca ha 4064004c triü÷ataü tu gamiùyàmi yojanànàü plavaügamàþ 4064005a ÷arabho vànaras tatra vànaràüs tàn uvàca ha 4064005c catvàriü÷ad gamiùyàmi yojanànàü na saü÷ayaþ 4064006a vànaràüs tu mahàtejà abravãd gandhamàdanaþ 4064006c yojanànàü gamiùyàmi pa¤cà÷at tu na saü÷ayaþ 4064007a maindas tu vànaras tatra vànaràüs tàn uvàca ha 4064007c yojanànàü paraü ùaùñim ahaü plavitum utsahe 4064008a tatas tatra mahàtejà dvividaþ pratyabhàùata 4064008c gamiùyàmi na saüdehaþ saptatiü yojanàny aham 4064009a suùeõas tu hari÷reùñhaþ proktavàn kapisattamàn 4064009c a÷ãtiü yojanànàü tu plaveyaü plavagarùabhàþ 4064010a teùàü kathayatàü tatra sarvàüs tàn anumànya ca 4064010c tato vçddhatamas teùàü jàmbavàn pratyabhàùata 4064011a pårvam asmàkam apy àsãt ka÷ cid gatiparàkramaþ 4064011c te vayaü vayasaþ pàram anupràptàþ sma sàmpratam 4064012a kiü tu naivaü gate ÷akyam idaü kàryam upekùitum 4064012c yad arthaü kapiràja÷ ca ràma÷ ca kçtani÷cayau 4064013a sàmprataü kàlabhedena yà gatis tàü nibodhata 4064013c navatiü yojanànàü tu gamiùyàmi na saü÷ayaþ 4064014a tàü÷ ca sarvàn hari÷reùñhठjàmbavàn punar abravãt 4064014c na khalv etàvad evàsãd gamane me paràkramaþ 4064015a mayà mahàbalai÷ caiva yaj¤e viùõuþ sanàtanaþ 4064015c pradakùiõãkçtaþ pårvaü kramamàõas trivikramaþ 4064016a sa idànãm ahaü vçddhaþ plavane mandavikramaþ 4064016c yauvane ca tadàsãn me balam apratimaü paraiþ 4064017a saüpraty etàvatãü ÷aktiü gamane tarkayàmy aham 4064017c naitàvatà ca saüsiddhiþ kàryasyàsya bhaviùyati 4064018a athottaram udàràrtham abravãd aïgadas tadà 4064018c anumànya mahàpràj¤o jàmbavantaü mahàkapim 4064019a aham etad gamiùyàmi yojanànàü ÷ataü mahat 4064019c nivartane tu me ÷aktiþ syàn na veti na ni÷citam 4064020a tam uvàca hari÷reùñho jàmbavàn vàkyakovidaþ 4064020c j¤àyate gamane ÷aktis tava haryçkùasattama 4064021a kàmaü ÷atasahasraü và na hy eùa vidhir ucyate 4064021c yojanànàü bhavठ÷akto gantuü pratinivartitum 4064022a na hi preùayità tata svàmã preùyaþ kathaü cana 4064022c bhavatàyaü janaþ sarvaþ preùyaþ plavagasattama 4064023a bhavàn kalatram asmàkaü svàmibhàve vyavasthitaþ 4064023c svàmã kalatraü sainyasya gatir eùà paraütapa 4064024a tasmàt kalatravat tàta pratipàlyaþ sadà bhavàn 4064024c api caitasya kàryasya bhavàn målam ariüdama 4064025a målam arthasya saürakùyam eùa kàryavidàü nayaþ 4064025c måle hi sati sidhyanti guõàþ puùpaphalàdayaþ 4064026a tad bhavàn asyà kàryasya sàdhane satyavikramaþ 4064026c buddhivikramasaüpanno hetur atra paraütapaþ 4064027a guru÷ ca guruputra÷ ca tvaü hi naþ kapisattama 4064027c bhavantam à÷ritya vayaü samarthà hy arthasàdhane 4064028a uktavàkyaü mahàpràj¤aü jàmbavantaü mahàkapiþ 4064028c pratyuvàcottaraü vàkyaü vàlisånur athàïgadaþ 4064029a yadi nàhaü gamiùyàmi nànyo vànarapuügavaþ 4064029c punaþ khalv idam asmàbhiþ kàryaü pràyopave÷anam 4064030a na hy akçtvà haripateþ saüde÷aü tasya dhãmataþ 4064030c tatràpi gatvà pràõànàü pa÷yàmi parirakùaõam 4064031a sa hi prasàde càtyarthaü kope ca harir ã÷varaþ 4064031c atãtya tasya saüde÷aü vinà÷o gamane bhavet 4064032a tad yathà hy asya kàryasya na bhavaty anyathà gatiþ 4064032c tad bhavàn eva dçùñàrthaþ saücintayitum arhati 4064033a so 'ïgadena tadà vãraþ pratyuktaþ plavagarùabhaþ 4064033c jàmbavàn uttaraü vàkyaü provàcedaü tato 'ïgadam 4064034a asya te vãra kàryasya na kiü cit parihãyate 4064034c eùa saücodayàmy enaü yaþ kàryaü sàdhayiùyati 4064035a tataþ pratãtaü plavatàü variùñham; ekàntam à÷ritya sukhopaviùñam 4064035c saücodayàm àsa haripravãro; haripravãraü hanumantam eva 4065001a aneka÷atasàhasrãü viùaõõàü harivàhinãm 4065001c jàmbavàn samudãkùyaivaü hanumantam athàbravãt 4065002a vãra vànaralokasya sarva÷àstravidàü vara 4065002c tåùõãm ekàntam à÷ritya hanuman kiü na jalpasi 4065003a hanuman hariràjasya sugrãvasya samo hy asi 4065003c ràmalakùmaõayo÷ càpi tejasà ca balena ca 4065004a ariùñaneminaþ putrau vainateyo mahàbalaþ 4065004c garutmàn iva vikhyàta uttamaþ sarvapakùiõàm 4065005a bahu÷o hi mayà dçùñaþ sàgare sa mahàbalaþ 4065005c bhujagàn uddharan pakùã mahàvego mahàya÷àþ 4065006a pakùayor yad balaü tasya tàvad bhujabalaü tava 4065006c vikrama÷ càpi vega÷ ca na te tenàpahãyate 4065007a balaü buddhi÷ ca teja÷ ca sattvaü ca harisattama 4065007c vi÷iùñaü sarvabhåteùu kim àtmànaü na budhyase 4065008a apsaràpsarasàü ÷reùñhà vikhyàtà pu¤jikasthalà 4065008c aj¤aneti parikhyàtà patnã kesariõo hareþ 4065009a abhi÷àpàd abhåt tàta vànarã kàmaråpiõã 4065009c duhità vànarendrasya ku¤jarasya mahàtmanaþ 4065010a kapitve càrusarvàïgã kadà cit kàmaråpiõã 4065010c mànuùaü vigrahaü kçtvà yauvanottama÷àlinã 4065011a acarat parvatasyàgre pràvçóambudasaünibhe 4065011c vicitramàlyàbharaõà mahàrhakùaumavàsinã 4065012a tasyà vastraü vi÷àlàkùyàþ pãtaü raktada÷aü ÷ubham 4065012c sthitàyàþ parvatasyàgre màruto 'paharac chanaiþ 4065013a sa dadar÷a tatas tasyà vçttàv årå susaühatau 4065013c stanau ca pãnau sahitau sujàtaü càru cànanam 4065014a tàü vi÷àlàyata÷roõãü tanumadhyàü ya÷asvinãm 4065014c dçùñvaiva ÷ubhasarvàgnãü pavanaþ kàmamohitaþ 4065015a sa tàü bhujàbhyàü pãnàbhyàü paryaùvajata màrutaþ 4065015c manmathàviùñasarvàïgo gatàtmà tàm aninditàm 4065016a sà tu tatraiva saübhràntà suvçttà vàkyam abravãt 4065016c ekapatnãvratam idaü ko nà÷ayitum icchati 4065017a a¤janàyà vacaþ ÷rutvà màrutaþ pratyabhàùata 4065017c na tvàü hiüsàmi su÷roõi mà bhåt te subhage bhayam 4065018a manasàsmi gato yat tvàü pariùvajya ya÷asvini 4065018c vãryavàn buddhisaüpannaþ putras tava bhaviùyati 4065019a abhyutthitaü tataþ såryaü bàlo dçùñvà mahàvane 4065019c phalaü ceti jighçkùus tvam utplutyàbhyapato divam 4065020a ÷atàni trãõi gatvàtha yojanànàü mahàkape 4065020c tejasà tasya nirdhåto na viùàdaü tato gataþ 4065021a tàvad àpatatas tårõam antarikùaü mahàkape 4065021c kùiptam indreõa te vajraü krodhàviùñena dhãmatà 4065022a tataþ ÷ailàgra÷ikhare vàmo hanur abhajyata 4065022c tato hi nàmadheyaü te hanumàn iti kãrtyate 4065023a tatas tvàü nihataü dçùñvà vàyur gandhavahaþ svayam 4065023c trailokye bhç÷asaükruddho na vavau vai prabha¤janaþ 4065024a saübhràntà÷ ca suràþ sarve trailokye kùubhite sati 4065024c prasàdayanti saükruddhaü màrutaü bhuvane÷varàþ 4065025a prasàdite ca pavane brahmà tubhyaü varaü dadau 4065025c a÷astravadhyatàü tàta samare satyavikrama 4065026a vajrasya ca nipàtena virujaü tvàü samãkùya ca 4065026c sahasranetraþ prãtàtmà dadau te varam uttamam 4065027a svacchandata÷ ca maraõaü te bhåyàd iti vai prabho 4065027c sa tvaü kesariõaþ putraþ kùetrajo bhãmavikramaþ 4065028a màrutasyaurasaþ putras tejasà càpi tatsamaþ 4065028c tvaü hi vàyusuto vatsa plavane càpi tatsamaþ 4065029a vayam adya gatapràõà bhavàn asmàsu sàmpratam 4065029c dàkùyavikramasaüpannaþ pakùiràja ivàparaþ 4065030a trivikrame mayà tàta sa÷ailavanakànanà 4065030c triþ saptakçtvaþ pçthivã parikràntà pradakùiõam 4065031a tadà cauùadhayo 'smàbhiþ saücità deva÷àsanàt 4065031c niùpannam amçtaü yàbhis tadàsãn no mahad balam 4065032a sa idànãm ahaü vçddhaþ parihãnaparàkramaþ 4065032c sàmprataü kàlam asmàkaü bhavàn sarvaguõànvitaþ 4065033a tad vijçmbhasva vikràntaþ plavatàm uttamo hy asi 4065033c tvadvãryaü draùñukàmeyaü sarvà vànaravàhinã 4065034a uttiùñha hari÷àrdåla laïghayasva mahàrõavam 4065034c parà hi sarvabhåtànàü hanuman yà gatis tava 4065035a viùàõõà harayaþ sarve hanuman kim upekùase 4065035c vikramasva mahàvego viùõus trãn vikramàn iva 4065036a tatas tu vai jàmbavatàbhicoditaþ; pratãtavegaþ pavanàtmajaþ kapiþ 4065036c praharùayaüs tàü harivãra vàhinãü; cakàra råpaü mahad àtmanas tadà 4066001a saüståyamàno hanumàn vyavardhata mahàbalaþ 4066001c samàvidhya ca làïgålaü harùàc ca balam eyivàn 4066002a tasya saüståyamànasya sarvair vànarapuügavaiþ 4066002c tejasàpåryamàõasya råpam àsãd anuttamam 4066003a yathà vijçmbhate siüho vivçddho girigahvare 4066003c màrutasyaurasaþ putras tathà saüprati jçmbhate 4066004a a÷obhata mukhaü tasya jçmbhamàõasya dhãmataþ 4066004c ambarãùopamaü dãptaü vidhåma iva pàvakaþ 4066005a harãõàm utthito madhyàt saüprahçùñatanåruhaþ 4066005c abhivàdya harãn vçddhàn hanumàn idam abravãt 4066006a arujan parvatàgràõi hutà÷anasakho 'nilaþ 4066006c balavàn aprameya÷ ca vàyur àkà÷agocaraþ 4066007a tasyàhaü ÷ãghravegasya ÷ãghragasya mahàtmanaþ 4066007c màrutasyaurasaþ putraþ plavane nàsti me samaþ 4066008a utsaheyaü hi vistãrõam àlikhantam ivàmbaram 4066008c meruü girim asaügena parigantuü sahasra÷aþ 4066009a bàhuvegapraõunnena sàgareõàham utsahe 4066009c samàplàvayituü lokaü saparvatanadãhradam 4066010a mamorujaïghàvegena bhaviùyati samutthitaþ 4066010c saümårchitamahàgràhaþ samudro varuõàlayaþ 4066011a pannagà÷anam àkà÷e patantaü pakùisevitam 4066011c vainateyam ahaü ÷aktaþ parigantuü sahasra÷aþ 4066012a udayàt prasthitaü vàpi jvalantaü ra÷mimàlinam 4066012c anastamitam àdityam abhigantuü samutsahe 4066013a tato bhåmim asaüspç÷ya punar àgantum utsahe 4066013c pravegenaiva mahatà bhãmena plavagarùabhàþ 4066014a utsaheyam atikràntuü sarvàn àkà÷agocaràn 4066014c sàgaraü kùobhayiùyàmi dàrayiùyàmi medinãm 4066015a parvatàn kampayiùyàmi plavamànaþ plavaügamàþ 4066015c hariùye coruvegena plavamàno mahàrõavam 4066016a latànàü vãrudhàü puùpaü pàdapànàü ca sarva÷aþ 4066016c anuyàsyati màm adya plavamànaü vihàyasà 4066016e bhaviùyati hi me panthàþ svàteþ panthà ivàmbare 4066017a carantaü ghoram àkà÷am utpatiùyantam eva ca 4066017c drakùyanti nipatantaü ca sarvabhåtàni vànaràþ 4066018a mahàmerupratãkà÷aü màü drakùyadhvaü plavaügamàþ 4066018c divam àvçtya gacchantaü grasamànam ivàmbaram 4066019a vidhamiùyàmi jãmåtàn kampayiùyàmi parvatàn 4066019c sàgaraü kùobhayiùyàmi plavamànaþ samàhitaþ 4066020a vainateyasya và ÷aktir mama và màrutasya và 4066020c çte suparõaràjànaü màrutaü và mahàbalam 4066020e na hi bhåtaü prapa÷yàmi yo màü plutam anuvrajet 4066021a nimeùàntaramàtreõa niràlambhanam ambaram 4066021c sahasà nipatiùyàmi ghanàd vidyud ivotthità 4066022a bhaviùyati hi me råpaü plavamànasya sàgaram 4066022c viùõoþ prakramamàõasya tadà trãn vikramàn iva 4066023a buddhyà càhaü prapa÷yàmi mana÷ ceùñà ca me tathà 4066023c ahaü drakùyàmi vaidehãü pramodadhvaü plavaügamàþ 4066024a màrutasya samo vege garuóasya samo jave 4066024c ayutaü yojanànàü tu gamiùyàmãti me matiþ 4066025a vàsavasya savajrasya brahmaõo và svayambhuvaþ 4066025c vikramya sahasà hastàd amçtaü tad ihànaye 4066025e laïkàü vàpi samutkùipya gaccheyam iti me matiþ 4066026a tam evaü vànara÷reùñhaü garjantam amitaujasaü 4066026c uvàca parisaühçùño jàmbavàn harisattamaþ 4066027a vãra kesariõaþ putra vegavan màrutàtmaja 4066027c j¤àtãnàü vipulaü ÷okas tvayà tàta praõà÷itaþ 4066028a tava kalyàõarucayaþ kapimukhyàþ samàgatàþ 4066028c maïgalaü kàryasiddhyarthaü kariùyanti samàhitàþ 4066029a çùãõàü ca prasàdena kapivçddhamatena ca 4066029c guråõàü ca prasàdena plavasva tvaü mahàrõavam 4066030a sthàsyàma÷ caikapàdena yàvadàgamanaü tava 4066030c tvadgatàni ca sarveùàü jãvitàni vanaukasàm 4066031a tatas tu hari÷àrdålas tàn uvàca vanaukasaþ 4066031c neyaü mama mahã vegaü plavane dhàrayiùyati 4066032a etàni hi nagasyàsya ÷ilàsaükaña÷àlinaþ 4066032c ÷ikharàõi mahendrasya sthiràõi ca mahànti ca 4066033a etàni mama niùpeùaü pàdayoþ patatàü varàþ 4066033c plavato dhàrayiùyanti yojanànàm itaþ ÷atam 4066034a tatas tu màrutaprakhyaþ sa harir màrutàtmajaþ 4066034c àruroha naga÷reùñhaü mahendram arimardanaþ 4066035a vçtaü nànàvidhair vçkùair mçgasevita÷àdvalam 4066035c latàkusumasaübàdhaü nityapuùpaphaladrumam 4066036a siüha÷àrdålacaritaü mattamàtaïgasevitam 4066036c mattadvijagaõodghuùñaü salilotpãóasaükulam 4066037a mahadbhir ucchritaü ÷çïgair mahendraü sa mahàbalaþ 4066037c vicacàra hari÷reùñho mahendrasamavikramaþ 4066038a pàdàbhyàü pãóitas tena mahà÷ailo mahàtmanà 4066038c raràsa siühàbhihato mahàn matta iva dvipaþ 4066039a mumoca salilotpãóàn viprakãrõa÷iloccayaþ 4066039c vitrastamçgamàtaïgaþ prakampitamahàdrumaþ 4066040a nànàgandharvamithunaiþ pànasaüsargakarka÷aiþ 4066040c utpatadbhir vihaügai÷ ca vidyàdharagaõair api 4066041a tyajyamànamahàsànuþ saünilãnamahoragaþ 4066041c ÷aila÷çïga÷ilodghàtas tadàbhåt sa mahàgiriþ 4066042a niþ÷vasadbhis tadà tais tu bhujagair ardhaniþsçtaiþ 4066042c sapatàka ivàbhàti sa tadà dharaõãdharaþ 4066043a çùibhis tràsa saübhràntais tyajyamànaþ ÷iloccayaþ 4066043c sãdan mahati kàntàre sàrthahãna ivàdhvagaþ 4066044a sa vegavàn vegasamàhitàtmà; haripravãraþ paravãrahantà 4066044c manaþ samàdhàya mahànubhàvo; jagàma laïkàü manasà manasvã