% Ràmàyaõa: Araõyakàõóa % % This file generated by % rconv ../tokunaga/nr3.e % April 28, 1995: 1.05 p.m. % 3001001a pravi÷ya tu mahàraõyaü daõóakàraõyam àtmavàn 3001001c dadar÷a ràmo durdharùas tàpasà÷ramamaõóalam 3001002a ku÷acãraparikùiptaü bràhmyà lakùmyà samàvçtam 3001002c yathà pradãptaü durdhar÷aü gagane såryamaõóalam 3001003a ÷araõyaü sarvabhåtànàü susamçùñàjiraü sadà 3001003c påjitaü copançttaü ca nityam apsarasàü gaõaiþ 3001004a vi÷àlair agni÷araõaiþ srugbhàõóair ajinaiþ ku÷aiþ 3001004c samidbhis toyakala÷aiþ phalamålai÷ ca ÷obhitam 3001005a àraõyai÷ ca mahàvçkùaiþ puõyaiþ svàduphalair vçtam 3001005c balihomàrcitaü puõyaü brahmaghoùaninàditam 3001006a puùpair vanyaiþ parikùiptaü padminyà ca sapadmayà 3001006c phalamålà÷anair dàntai÷ cãrakçùõàjinàmbaraiþ 3001007a såryavai÷vànaràbhai÷ ca puràõair munibhir vçtam 3001007c puõyai÷ a niyatàhàraiþ ÷obhitaü paramarùibhiþ 3001008a tad brahmabhavanaprakhyaü brahmaghoùaninàditam 3001008c brahmavidbhir mahàbhàgair bràhmaõair upa÷obhitam 3001009a tad dçùñvà ràghavaþ ÷rãmàüs tàpasà÷ramamaõóalam 3001009c abhyagacchan mahàtejà vijyaü kçtvà mahad dhanuþ 3001010a divyaj¤ànopapannàs te ràmaü dçùñvà maharùayaþ 3001010c abhyagacchaüs tadà prãtà vaidehãü ca ya÷asvinãm 3001011a te taü somam ivodyantaü dçùñvà vai dharmacàriõaþ 3001011c maïgalàni prayu¤jànàþ pratyagçhõan dçóhavratàþ 3001012a råpasaühananaü lakùmãü saukumàryaü suveùatàm 3001012c dadç÷ur vismitàkàrà ràmasya vanavàsinaþ 3001013a vaidehãü lakùmaõaü ràmaü netrair animiùair iva 3001013c à÷caryabhåtàn dadç÷uþ sarve te vanacàriõaþ 3001014a atrainaü hi mahàbhàgàþ sarvabhåtahite ratàþ 3001014c atithiü parõa÷àlàyàü ràghavaü saünyave÷ayan 3001015a tato ràmasya satkçtya vidhinà pàvakopamàþ 3001015c àjahrus te mahàbhàgàþ salilaü dharmacàriõaþ 3001016a målaü puùpaü phalaü vanyam à÷ramaü ca mahàtmanaþ 3001016c nivedayãtvà dharmaj¤às tataþ prà¤jalayo 'bruvan 3001017a dharmapàlo janasyàsya ÷araõya÷ ca mahàya÷àþ 3001017c påjanãya÷ ca mànya÷ ca ràjà daõóadharo guruþ 3001018a indrasyaiva caturbhàgaþ prajà rakùati ràghava 3001018c ràjà tasmàd vanàn bhogàn bhuïkte lokanamaskçtaþ 3001019a te vayaü bhavatà rakùyà bhavadviùayavàsinaþ 3001019c nagarastho vanastho và tvaü no ràjà jane÷varaþ 3001020a nyastadaõóà vayaü ràja¤ jitakrodhà jitendriyàþ 3001020c rakùitavyàs tvayà ÷a÷vad garbhabhåtàs tapodhanàþ 3001021a evam uktvà phalair målaiþ puùpair vanyai÷ ca ràghavam 3001021c anyai÷ ca vividhàhàraiþ salakùmaõam apåjayan 3001022a tathànye tàpasàþ siddhà ràmaü vai÷vànaropamàþ 3001022c nyàyavçttà yathànyàyaü tarpayàm àsur ã÷varam 3002001a kçtàtithyo 'tha ràmas tu såryasyodayanaü prati 3002001c àmantrya sa munãn sarvàn vanam evànvagàhata 3002002a nànàmçgagaõàkãrõaü ÷àrdålavçkasevitam 3002002c dhvastavçkùalatàgulmaü durdar÷a salilà÷ayam 3002003a niùkåjanànà÷akuni jhillikà gaõanàditam 3002003c lakùmaõànugato ràmo vanamadhyaü dadar÷a ha 3002004a vanamadhye tu kàkutsthas tasmin ghoramçgàyute 3002004c dadar÷a giri÷çïgàbhaü puruùàdaü mahàsvanam 3002005a gabhãràkùaü mahàvaktraü vikañaü viùamodaram 3002005c bãbhatsaü viùamaü dãrghaü vikçtaü ghoradar÷anam 3002006a vasànaü carmavaiyàghraü vasàrdraü rudhirokùitam 3002006c tràsanaü sarvabhåtànàü vyàditàsyam ivàntakam 3002007a trãn siühàü÷ caturo vyàghràn dvau vçkau pçùatàn da÷a 3002007c saviùàõaü vasàdigdhaü gajasya ca ÷iro mahat 3002008a avasajyàyase ÷åle vinadantaü mahàsvanam 3002008c sa ràmaü lakùmaõaü caiva sãtàü dçùñvà ca maithilãm 3002009a abhyadhàvat susaükruddhaþ prajàþ kàla ivàntakaþ 3002009c sa kçtvà bhairavaü nàdaü càlayann iva medinãm 3002010a aïgenàdàya vaidehãm apakramya tato 'bravãt 3002010c yuvàü jañàcãradharau sabhàryau kùãõajãvitau 3002011a praviùñau daõóakàraõyaü ÷aracàpàsidhàriõau 3002011c kathaü tàpasayor vàü ca vàsaþ pramadayà saha 3002012a adharmacàriõau pàpau kau yuvàü munidåùakau 3002012c ahaü vanam idaü durgaü viràgho nàma ràkùasaþ 3002013a caràmi sàyudho nityam çùimàüsàni bhakùayan 3002013c iyaü nàrã varàrohà mama bharyà bhaviùyati 3002013e yuvayoþ pàpayo÷ càhaü pàsyàmi rudhiraü mçdhe 3002014a tasyaivaü bruvato dhçùñaü viràdhasya duràtmanaþ 3002014c ÷rutvà sagarvitaü vàkyaü saübhràntà janakàtmajà 3002014e sãtà pràvepatodvegàt pravàte kadalã yathà 3002015a tàü dçùñvà ràghavaþ sãtàü viràdhàïkagatàü ÷ubhàm 3002015c abravãl lakùmaõaü vàkyaü mukhena pari÷uùyatà 3002016a pa÷ya saumya narendrasya janakasyàtmasaübhavàm 3002016c mama bhàryàü ÷ubhàcàràü viràdhàïke prave÷itàm 3002016e atyanta sukhasaüvçddhàü ràjaputrãü ya÷asvinãm 3002017a yad abhipretam asmàsu priyaü vara vçtaü ca yat 3002017c kaikeyyàs tu susaüvçttaü kùipram adyaiva lakùmaõa 3002018a yà na tuùyati ràjyena putràrthe dãrghadar÷inã 3002018c yayàhaü sarvabhåtànàü hitaþ prasthàpito vanam 3002018e adyedànãü sakàmà sà yà màtà mama madhyamà 3002019a paraspar÷àt tu vaidehyà na duþkhataram asti me 3002019c pitur vinà÷àt saumitre svaràjyaharaõàt tathà 3002020a iti bruvati kàkutsthe bàùpa÷okapariplute 3002020c abravãl lakùmaõaþ kruddho ruddho nàga iva ÷vasan 3002021a anàtha iva bhåtànàü nàthas tvaü vàsavopamaþ 3002021c mayà preùyeõa kàkutstha kimarthaü paritapsyase 3002022a ÷areõa nihatasyàdya mayà kruddhena rakùasaþ 3002022c viràdhasya gatàsor hi mahã pàsyati ÷oõitam 3002023a ràjyakàme mama krodho bharate yo babhåva ha 3002023c taü viràdhe vimokùyàmi vajrã vajram ivàcale 3002024a mama bhujabalavegavegitaþ; patatu ÷aro 'sya mahàn mahorasi 3002024c vyapanayatu tano÷ ca jãvitaü; patatu tata÷ ca mahãü vighårõitaþ 3003001a athovàca punar vàkyaü viràdhaþ pårayan vanam 3003001c àtmànaü pçcchate bråtaü kau yuvàü kva gamiùyathaþ 3003002a tam uvàca tato ràmo ràkùasaü jvalitànanam 3003002c pçcchantaü sumahàtejà ikùvàkukulam àtmanaþ 3003003a kùatriyo vçttasaüpannau viddhi nau vanagocarau 3003003c tvàü tu veditum icchàvaþ kas tvaü carasi daõóakàn 3003004a tam uvàca viràdhas tu ràmaü satyaparàkramam 3003004c hanta vakùyàmi te ràjan nibodha mama ràghava 3003005a putraþ kila jayasyàhaü màtà mama ÷atahradà 3003005c viràdha iti màm àhuþ pçthivyàü sarvaràkùasàþ 3003006a tapasà càpi me pràptà brahmaõo hi prasàdajà 3003006c ÷astreõàvadhyatà loke 'cchedyàbhedyatvam eva ca 3003007a utsçjya pramadàm enàm anapekùau yathàgatam 3003007c tvaramàõau pàlayethàü na vàü jãvitam àdade 3003008a taü ràmaþ pratyuvàcedaü kopasaüraktalocanaþ 3003008c ràkùasaü vikçtàkàraü viràdhaü pàpacetasaü 3003009a kùudra dhik tvàü tu hãnàrthaü mçtyum anveùase dhruvam 3003009c raõe saüpràpsyase tiùñha na me jãvan gamiùyasi 3003010a tataþ sajyaü dhanuþ kçtvà ràmaþ suni÷itठ÷aràn 3003010c su÷ãghram abhisaüdhàya ràkùasaü nijaghàna ha 3003011a dhanuùà jyàguõavatà saptabàõàn mumoca ha 3003011c rukmapuïkhàn mahàvegàn suparõànilatulyagàn 3003012a te ÷arãraü viràdhasya bhittvà barhiõavàsasaþ 3003012c nipetuþ ÷oõitàdigdhà dharaõyàü pàvakopamàþ 3003013a sa vinadya mahànàdaü ÷ålaü ÷akradhvajopamam 3003013c pragçhyà÷obhata tadà vyàttànana ivàntakaþ 3003014a tac chålaü vajrasaükà÷aü gagane jvalanopamam 3003014c dvàbhyàü ÷aràbhyàü ciccheda ràmaþ ÷astrabhçtàü varaþ 3003015a tasya raudrasya saumitrir bàhuü savyaü babha¤ja ha 3003015c ràmas tu dakùiõaü bàhuü tarasà tasya rakùasaþ 3003016a sa bhagnabàhuþ saüvigno nipapàtà÷u ràkùasaþ 3003016c dharaõyàü meghasaükà÷o vajrabhinna ivàcalaþ 3003016e idaü provàca kàkutsthaü viràdhaþ puruùarùabham 3003017a kausalyà suprajàs tàta ràmas tvaü vidito mayà 3003017c vaidehã ca mahàbhàgà lakùmaõa÷ ca mahàya÷àþ 3003018a abhi÷àpàd ahaü ghoràü praviùño ràkùasãü tanum 3003018c tumburur nàma gandharvaþ ÷apto vai÷varaõena hi 3003019a prasàdyamàna÷ ca mayà so 'bravãn màü mahàya÷àþ 3003019c yadà dà÷arathã ràmas tvàü vadhiùyati saüyuge 3003020a tadà prakçtim àpanno bhavàn svargaü gamiùyati 3003020c iti vai÷ravaõo ràjà rambhàsaktam uvàca ha 3003021a anupasthãyamàno màü saükruddho vyajahàra ha 3003021c tava prasàdàn mukto 'ham abhi÷àpàt sudàruõàt 3003021e bhavanaü svaü gamiùyàmi svasti vo 'stu paraütapa 3003022a ito vasati dharmàtmà ÷arabhaïgaþ pratàpavàn 3003022c adhyardhayojane tàta maharùiþ såryasaünibhaþ 3003023a taü kùipram abhigaccha tvaü sa te ÷reyo vidhàsyati 3003023c avañe càpi màü ràma nikùipya ku÷alã vraja 3003024a rakùasàü gatasattvànàm eùa dharmaþ sanàtanaþ 3003024c avañe ye nidhãyante teùàü lokàþ sanàtanàþ 3003025a evam uktvà tu kàkutsthaü viràdhaþ ÷arapãóitaþ 3003025c babhåva svargasaüpràpto nyastadeho mahàbalaþ 3003026a taü muktakaõñham utkùipya ÷aïkukarõaü mahàsvanam 3003026c viràdhaü pràkùipac chvabhre nadantaü bhairavasvanam 3003027a tatas tu tau kà¤canacitrakàrmukau; nihatya rakùaþ parigçhya maithilãm 3003027c vijahratus tau muditau mahàvane; divi sthitau candradivàkaràv iva 3004001a hatvà tu taü bhãmabalaü viràdhaü ràkùasaü vane 3004001c tataþ sãtàü pariùvajya samà÷vàsya ca vãryavàn 3004001e abravãl lakùmaõàü ràmo bhràtaraü dãptatejasaü 3004002a kaùñaü vanam idaü durgaü na ca smo vanagocaràþ 3004002c abhigacchàmahe ÷ãghraü ÷arabhaïgaü tapodhanam 3004003a à÷ramaü ÷arabhaïgasya ràghavo 'bhijagàma ha 3004004a tasya devaprabhàvasya tapasà bhàvitàtmanaþ 3004004c samãpe ÷arabhaïgasya dadar÷a mahad adbhutam 3004005a vibhràjamànaü vapuùà såryavai÷vànaropamam 3004005c asaüspç÷antaü vasudhàü dadar÷a vibudhe÷varam 3004006a suprabhàbharaõaü devaü virajo 'mbaradhàriõam 3004006c tadvidhair eva bahubhiþ påjyamànaü mahàtmabhiþ 3004007a haribhir vàjibhir yuktam antarikùagataü ratham 3004007c dadar÷àdåratas tasya taruõàdityasaünibham 3004008a pàõóuràbhraghanaprakhyaü candramaõóalasaünibham 3004008c apa÷yad vimalaü chatraü citramàlyopa÷obhitam 3004009a càmaravyajane càgrye rukmadaõóe mahàdhane 3004009c gçhãte vananàrãbhyàü dhåyamàne ca mårdhani 3004010a gandharvàmarasiddhà÷ ca bahavaþ paramarùayaþ 3004010c antarikùagataü devaü vàgbhir agryàbhir ãóire 3004011a dçùñvà ÷atakratuü tatra ràmo lakùmaõam abravãt 3004011c ye hayàþ puruhåtasya purà ÷akrasya naþ ÷rutàþ 3004011e antarikùagatà divyàs ta ime harayo dhruvam 3004012a ime ca puruùavyàghra ye tiùñhanty abhito ratham 3004012c ÷ataü ÷ataü kuõóalino yuvànaþ khaógapàõayaþ 3004013a urode÷eùu sarveùàü hàrà jvalanasaünibhàþ 3004013c råpaü bibhrati saumitre pa¤caviü÷ativàrùikam 3004014a etad dhi kila devànàü vayo bhavati nityadà 3004014c yatheme puruùavyàghrà dç÷yante priyadar÷anàþ 3004015a ihaiva saha vaidehyà muhårtaü tiùñha lakùmaõa 3004015c yàvaj janàmy ahaü vyaktaü ka eùa dyutimàn rathe 3004016a tam evam uktvà saumitrim ihaiva sthãyatàm iti 3004016c abhicakràma kàkutsthaþ ÷arabhaïgà÷ramaü prati 3004017a tataþ samabhigacchantaü prekùya ràmaü ÷acãpatiþ 3004017c ÷arabhaïgam anuj¤àpya vibudhàn idam abravãt 3004018a ihopayàty asau ràmo yàvan màü nàbhibhàùate 3004018c niùñhàü nayata tàvat tu tato màü draùñum arhati 3004019a jitavantaü kçtàrthaü ca draùñàham aciràd imam 3004019c karma hy anena kartavyaü mahad anyaiþ suduùkaram 3004020a iti vajrã tam àmantrya mànayitvà ca tàpasaü 3004020c rathena hariyuktena yayau divam ariüdamaþ 3004021a prayàte tu sahasràkùe ràghavaþ saparicchadaþ 3004021c agnihotram upàsãnaü ÷arabhaïgam upàgamat 3004022a tasya pàdau ca saügçhya ràmaþ sãtà ca lakùmaõaþ 3004022c niùedus tadanuj¤àtà labdhavàsà nimantritàþ 3004023a tataþ ÷akropayànaü tu paryapçcchat sa ràghavaþ 3004023c ÷arabhaïga÷ ca tat sarvaü ràghavàya nyavedayat 3004024a màm eùa varado ràma brahmalokaü ninãùati 3004024c jitam ugreõa tapasà duùpràpam akçtàtmabhiþ 3004025a ahaü j¤àtvà naravyàghra vartamànam adårataþ 3004025c brahmalokaü na gacchàmi tvàm adçùñvà priyàtithim 3004026a samàgamya gamiùyàmi tridivaü devasevitam 3004026c akùayà nara÷àrdåla jità lokà mayà ÷ubhàþ 3004026e bràhmyà÷ ca nàkapçùñhyà÷ ca pratigçhõãùva màmakàn 3004027a evam ukto naravyàghraþ sarva÷àstravi÷àradaþ 3004027c çùiõà ÷arabhaïgena ràghavo vàkyam abravãt 3004028a aham evàhariùyàmi sarvà§l lokàn mahàmune 3004028c àvàsaü tv aham icchàmi pradiùñam iha kànane 3004029a ràghaveõaivam uktas tu ÷akratulyabalena vai 3004029c ÷arabhaïgo mahàpràj¤aþ punar evàbravãd vacaþ 3004030a sutãkùõam abhigaccha tvaü ÷ucau de÷e tapasvinam 3004030c ramaõãye vanodde÷e sa te vàsaü vidhàsyati 3004031a eùa panthà naravyàghra muhårtaü pa÷ya tàta màm 3004031c yàvaj jahàmi gàtràõi jãrõaü tvacam ivoragaþ 3004032a tato 'gniü sa samàdhàya hutvà càjyena mantravit 3004032c ÷arabhaïgo mahàtejàþ pravive÷a hutà÷anam 3004033a tasya romàõi ke÷àü÷ ca dadàhàgnir mahàtmanaþ 3004033c jãrõaü tvacaü tathàsthãni yac ca màüsaü ca ÷oõitam 3004034a sa ca pàvakasaükà÷aþ kumàraþ samapadyata 3004034c utthàyàgnicayàt tasmàc charabhaïgo vyarocata 3004035a sa lokàn àhitàgnãnàm çùãõàü ca mahàtmanàm 3004035c devànàü ca vyatikramya brahmalokaü vyarohata 3004036a sa puõyakarmà bhuvane dvijarùabhaþ; pitàmahaü sànucaraü dadar÷a ha 3004036c pitàmaha÷ càpi samãkùya taü dvijaü; nananda susvàgatam ity uvàca ha 3005001a ÷arabhaïge divaü pràpte munisaüghàþ samàgatàþ 3005001c abhyagacchanta kàkutsthaü ràmaü jvalitatejasaü 3005002a vaikhànasà vàlakhilyàþ saüprakùàlà marãcipàþ 3005002c a÷makuññà÷ ca bahavaþ patràhàrà÷ ca tàpasàþ 3005003a dantolåkhalina÷ caiva tathaivonmajjakàþ pare 3005003c munayaþ salilàhàrà vàyubhakùàs tathàpare 3005004a àkà÷anilayà÷ caiva tathà sthaõóila÷àyinaþ 3005004c tathordhvavàsino dàntàs tathàrdrapañavàsasaþ 3005005a sajapà÷ ca taponityàs tathà pa¤catapo'nvitàþ 3005005c sarve bràhmyà ÷riyà juùñà dçóhayogasamàhitàþ 3005005e ÷arabhaïgà÷rame ràmam abhijagmu÷ ca tàpasàþ 3005006a abhigamya ca dharmaj¤à ràmaü dharmabhçtàü varam 3005006c åcuþ paramadharmaj¤am çùisaüghàþ samàhitàþ 3005007a tvam ikùvàkukulasyàsya pçthivyà÷ ca mahàrathaþ 3005007c pradhàna÷ càsi nàtha÷ ca devànàü maghavàn iva 3005008a vi÷rutas triùu lokeùu ya÷asà vikrameõa ca 3005008c pitçvratatvaü satyaü ca tvayi dharma÷ ca puùkalaþ 3005009a tvàm àsàdya mahàtmànaü dharmaj¤aü dharmavatsalam 3005009c arthitvàn nàtha vakùyàmas tac ca naþ kùantum arhasi 3005010a adhàrmas tu mahàüs tàta bhavet tasya mahãpateþ 3005010c yo hared baliùaóbhàgaü na ca rakùati putravat 3005011a yu¤jànaþ svàn iva pràõàn pràõair iùñàn sutàn iva 3005011c nityayuktaþ sadà rakùan sarvàn viùayavàsinaþ 3005012a pràpnoti ÷à÷vatãü ràma kãrtiü sa bahuvàrùikãm 3005012c brahmaõaþ sthànam àsàdya tatra càpi mahãyate 3005013a yat karoti paraü dharmaü munir målaphalà÷anaþ 3005013c tatra ràj¤a÷ caturbhàgaþ prajà dharmeõa rakùataþ 3005014a so 'yaü bràhmaõabhåyiùñho vànaprasthagaõo mahàn 3005014c tvan nàtho 'nàthavad ràma ràkùasair vadhyate bhç÷am 3005015a ehi pa÷ya ÷arãràõi munãnàü bhàvitàtmanàm 3005015c hatànàü ràkùasair ghorair bahånàü bahudhà vane 3005016a pampànadãnivàsànàm anumandàkinãm api 3005016c citrakåñàlayànàü ca kriyate kadanaü mahat 3005017a evaü vayaü na mçùyàmo viprakàraü tapasvinam 3005017c kriyamàõaü vane ghoraü rakùobhir bhãmakarmabhiþ 3005018a tatas tvàü ÷araõàrthaü ca ÷araõyaü samupasthitàþ 3005018c paripàlaya no ràma vadhyamànàn ni÷àcaraiþ 3005019a etac chrutvà tu kàkutsthas tàpasànàü tapasvinàm 3005019c idaü provàca dharmàtmà sarvàn eva tapasvinaþ 3005019e naivam arhatha màü vaktum àj¤àpyo 'haü tapasvinam 3005020a bhavatàm arthasiddhyartham àgato 'haü yadçcchayà 3005020c tasya me 'yaü vane vàso bhaviùyati mahàphalaþ 3005020e tapasvinàü raõe ÷atrån hantum icchàmi ràkùasàn 3005021a dattvà varaü càpi tapodhanànàü; dharme dhçtàtmà sahalakùmaõena 3005021c tapodhanai÷ càpi sahàrya vçttaþ; sutãùkõam evàbhijagàma vãraþ 3006001a ràmas tu sahito bhràtrà sãtayà ca paraütapaþ 3006001c sutãkùõasyà÷ramapadaü jagàma saha tair dvijaiþ 3006002a sa gatvà dåram adhvànaü nadãs tãrtva bahådakàþ 3006002c dadar÷a vipulaü ÷ailaü mahàmegham ivonnatam 3006003a tatas tad ikùvàkuvarau satataü vividhair drumaiþ 3006003c kànanaü tau vivi÷atuþ sãtayà saha ràghavau 3006004a praviùñas tu vanaü ghoraü bahupuùpaphaladrumam 3006004c dadar÷à÷ramam ekànte cãramàlàpariùkçtam 3006005a tatra tàpasam àsãnaü malapaïkajañàdharam 3006005c ràmaþ sutãkùõaü vidhivat tapovçddham abhàùata 3006006a ràmo 'ham asmi bhagavan bhavantaü draùñum àgataþ 3006006c tan màbhivada dharmaj¤a maharùe satyavikrama 3006007a sa nirãkùya tato vãraü ràmaü dharmabhçtàü varam 3006007c samà÷liùya ca bàhubhyàm idaü vacanam abravãt 3006008a svàgataü khalu te vãra ràma dharmabhçtàü vara 3006008c à÷ramo 'yaü tvayàkràntaþ sanàtha iva sàmpratam 3006009a pratãkùamàõas tvàm eva nàrohe 'haü mahàya÷aþ 3006009c devalokam ito vãra dehaü tyaktvà mahãtale 3006010a citrakåñam upàdàya ràjyabhraùño 'si me ÷rutaþ 3006010c ihopayàtaþ kàkutstho devaràjaþ ÷atakratuþ 3006010e sarvà§l lokठjitàn àha mama puõyena karmaõà 3006011a teùu devarùijuùñeùu jiteùu tapasà mayà 3006011c matprasàdàt sabhàryas tvaü viharasva salakùmaõaþ 3006012a tam ugratapasaü dãptaü maharùiü satyavàdinam 3006012c pratyuvàcàtmavàn ràmo brahmàõam iva vàsavaþ 3006013a aham evàhariùyàmi svayaü lokàn mahàmune 3006013c àvàsaü tv aham icchàmi pradiùñam iha kànane 3006014a bhavàn sarvatra ku÷alaþ sarvabhåtahite rataþ 3006014c àkhyàtaþ ÷arabhaïgena gautamena mahàtmanà 3006015a evam uktas tu ràmeõa maharùir lokavi÷rutaþ 3006015c abravãn madhuraü vàkyaü harùeõa mahatàplutaþ 3006016a ayam evà÷ramo ràma guõavàn ramyatàm iha 3006016c çùisaüghànucaritaþ sadà målaphalair yutaþ 3006017a imam à÷ramam àgamya mçgasaüghà mahàya÷àþ 3006017c añitvà pratigacchanti lobhayitvàkutobhayàþ 3006018a tac chrutvà vacanaü tasya maharùer lakùmaõàgrajaþ 3006018c uvàca vacanaü dhãro vikçùya sa÷araü dhanuþ 3006019a tàn ahaü sumahàbhàga mçgasaüghàn samàgatàn 3006019c hanyàü ni÷itadhàreõa ÷areõà÷anivarcasà 3006020a bhavàüs tatràbhiùajyeta kiü syàt kçcchrataraü tataþ 3006020c etasminn à÷rame vàsaü ciraü tu na samarthaye 3006021a tam evam uktvà varadaü ràmaþ saüdhyàm upàgamat 3006021c anvàsya pa÷cimàü saüdhyàü tatra vàsam akalpayat 3006022a tataþ ÷ubhaü tàpasabhojyam annaü; svayaü sutãkùõaþ puruùarùabhàbhyàm 3006022c tàbhyàü susatkçtya dadau mahàtmà; saüdhyànivçttau rajanãü samãkùya 3007001a ràmas tu sahasaumitriþ sutãkùõenàbhipåjitaþ 3007001c pariõamya ni÷àü tatra prabhàte pratyabudhyata 3007002a utthàya tu yathàkàlaü ràghavaþ saha sãtayà 3007002c upàspç÷at su÷ãtena jalenotpalagandhinà 3007003a atha te 'gniü suràü÷ caiva vaidehã ràmalakùmaõau 3007003c kàlyaü vidhivad abhyarcya tapasvi÷araõe vane 3007004a udayanntaü dinakaraü dçùñvà vigatakalmaùàþ 3007004c sutãkùõam abhigamyedaü ÷lakùõaü vacanam abruvan 3007005a sukhoùitàþ sma bhagavaüs tvayà påjyena påjitàþ 3007005c àpçcchàmaþ prayàsyàmo munayas tvarayanti naþ 3007006a tvaràmahe vayaü draùñuü kçtsnam à÷ramamaõóalam 3007006c çùãõàü puõya÷ãlànàü daõóakàraõyavàsinàm 3007007a abhyanuj¤àtum icchàmaþ sahaibhir munipuïgavaiþ 3007007c dharmanityais tapodàntair vi÷ikhair iva pàvakaiþ 3007008a aviùahyàtapo yàvat såryo nàtiviràjite 3007008c amàrgeõàgatàü lakùmãü pràpyevànvayavarjitaþ 3007009a tàvad icchàmahe gantum ity uktvà caraõau muneþ 3007009c vavande sahasaumitriþ sãtayà saha ràghavaþ 3007010a tau saüspç÷antau caraõàv utthàpya munipuügavaþ 3007010c gàóham àliïgya sasneham idaü vacanam abravãt 3007011a ariùñaü gaccha panthànaü ràma saumitriõà saha 3007011c sãtayà cànayà sàrdhaü chàyayevànuvçttayà 3007012a pa÷yà÷ramapadaü ramyaü daõóakàraõyavàsinàm 3007012c eùàü tapasvinàü vãra tapasà bhàvitàtmanàm 3007013a supràjyaphalamålàni puùpitàni vanàni ca 3007013c pra÷àntamçgayåthàni ÷àntapakùigaõàni ca 3007014a phullapaïkajaùaóàni prasannasalilàni ca 3007014c kàraõóavavikãrõàni tañàkàni saràüsi ca 3007015a drakùyase dçùñiramyàõi giriprasravaõàni ca 3007015c ramaõãyàny araõyàni mayåràbhirutàni ca 3007016a gamyatàü vatsa saumitre bhavàn api ca gacchatu 3007016c àgantavyaü ca te dçùñvà punar evà÷ramaü mama 3007017a evam uktas tathety uktvà kàkutsthaþ sahalakùmaõaþ 3007017c pradakùiõaü muniü kçtà prasthàtum upacakrame 3007018a tataþ ÷ubhatare tåõã dhanuùã càyatekùaõà 3007018c dadau sãtà tayor bhràtroþ khaógau ca vimalau tataþ 3007019a àbadhya ca ÷ubhe tåõã càpe càdàya sasvane 3007019c niùkràntàv à÷ramàd gantum ubhau tau ràmalakùmaõau 3008001a sutãkùõenàbhyanuj¤àtaü prasthitaü raghunandanam 3008001c vaidehã snigdhayà vàcà bhartàram idam abravãt 3008002a ayaü dharmaþ susåkùmeõa vidhinà pràpyate mahàn 3008002c nivçttena ca ÷akyo 'yaü vyasanàt kàmajàd iha 3008003a trãõy eva vyasanàny atra kàmajàni bhavanty uta 3008003c mithyà vàkyaü paramakaü tasmàd gurutaràv ubhau 3008003e paradàràbhigamanaü vinà vairaü ca raudratà 3008004a mithyàvàkyaü na te bhåtaü na bhaviùyati ràghava 3008004c kuto 'bhilaùaõaü strãõàü pareùàü dharmanà÷anam 3008005a tac ca sarvaü mahàbàho ÷akyaü voóhuü jitendriyaiþ 3008005c tava va÷yendriyatvaü ca jànàmi ÷ubhadar÷ana 3008006a tçtãyaü yad idaü raudraü parapràõàbhihiüsanam 3008006c nirvairaü kriyate mohàt tac ca te samupasthitam 3008007a pratij¤àtas tvayà vãra daõóakàraõyavàsinàm 3008007c çùãõàü rakùaõàrthàya vadhaþ saüyati rakùasàm 3008008a etannimittaü ca vanaü daõóakà iti vi÷rutam 3008008c prasthitas tvaü saha bhràtrà dhçtabàõa÷aràsanaþ 3008009a tatas tvàü prasthitaü dçùñvà mama cintàkulaü manaþ 3008009c tvad vçttaü cintayantyà vai bhaven niþ÷reyasaü hitam 3008010a na hi me rocate vãra gamanaü daõóakàn prati 3008010c kàraõaü tatra vakùyàmi vadantyàþ ÷råyatàü mama 3008011a tvaü hi bàõadhanuùpàõir bhràtrà saha vanaü gataþ 3008011c dçùñvà vanacaràn sarvàn kaccit kuryàþ ÷aravyayam 3008012a kùatriyàõàm iha dhanur hutà÷asyendhanàni ca 3008012c samãpataþ sthitaü tejobalam ucchrayate bhç÷am 3008013a purà kila mahàbàho tapasvã satyavàk ÷uciþ 3008013c kasmiü÷ cid abhavat puõye vane ratamçgadvije 3008014a tasyaiva tapaso vighnaü kartum indraþ ÷acãpatiþ 3008014c khaógapàõir athàgacchad à÷ramaü bhaña råpadhçk 3008015a tasmiüs tad à÷ramapade nihitaþ khaóga uttamaþ 3008015c sa nyàsavidhinà dattaþ puõye tapasi tiùñhataþ 3008016a sa tac chastram anupràpya nyàsarakùaõatatparaþ 3008016c vane tu vicaraty eva rakùan pratyayam àtmanaþ 3008017a yatra gacchaty upàdàtuü målàni ca phalàni ca 3008017c na vinà yàti taü khaógaü nyàsarakùaõatatparaþ 3008018a nityaü ÷astraü parivahan krameõa sa tapodhanaþ 3008018c cakàra raudrãü svàü buddhiü tyaktvà tapasi ni÷cayam 3008019a tataþ sa raudràbhirataþ pramatto 'dharmakarùitaþ 3008019c tasya ÷astrasya saüvàsàj jagàma narakaü muniþ 3008020a snehàc ca bahumànàc ca smàraye tvàü na ÷ikùaye 3008020c na kathaü cana sà kàryà hçhãtadhanuùà tvayà 3008021a buddhir vairaü vinà hantuü ràkùasàn daõóakà÷ritàn 3008021c aparàdhaü vinà hantuü lokàn vãra na kàmaye 3008022a kùatriyàõàü tu vãràõàü vaneùu niyatàtmanàm 3008022c dhanuùà kàryam etàvad àrtànàm abhirakùaõam 3008023a kva ca ÷astraü kva ca vanaü kva ca kùàtraü tapaþ kva ca 3008023c vyàviddham idam asmàbhir de÷adharmas tu påjyatàm 3008024a tad àryakaluùà buddhir jàyate ÷astrasevanàt 3008024c punar gatvà tv ayodhyàyàü kùatradharmaü cariùyasi 3008025a akùayà tu bhavet prãtiþ ÷va÷rå ÷va÷urayor mama 3008025c yadi ràjyaü hi saünyasya bhaves tvaü nirato muniþ 3008026a dharmàd arthaþ prabhavati dharmàt prabhavate sukham 3008026c dharmeõa labhate sarvaü dharmasàram idaü jagat 3008027a àtmànaü niyamais tais taiþ karùayitvà prayatnataþ 3008027c pràpyate nipuõair dharmo na sukhàl labhyate sukham 3008028a nityaü ÷ucimatiþ saumya cara dharmaü tapovane 3008028c sarvaü hi viditaü tubhyaü trailokyam api tattvataþ 3008029a strãcàpalàd etad udàhçtaü me; dharmaü ca vaktuü tava kaþ samarthaþ 3008029c vicàrya buddhyà tu sahànujena; yad rocate tat kuru màcireõa 3009001a vàkyam etat tu vaidehyà vyàhçtaü bhartçbhaktayà 3009001c ÷rutvà dharme sthito ràmaþ pratyuvàcàtha maithilãm 3009002a hitam uktaü tvayà devi snigdhayà sadç÷aü vacaþ 3009002c kulaü vyapadi÷antyà ca dharmaj¤e janakàtmaje 3009003a kiü tu vakùyàmy ahaü devi tvayaivoktam idaü vacaþ 3009003c kùatriyair dhàryate càpo nàrta÷abdo bhaved iti 3009004a te càrtà daõóakàraõye munayaþ saü÷itavratàþ 3009004c màü sãte svayam àgamya ÷araõyàþ ÷araõaü gatàþ 3009005a vasanto dharmaniratà vane målaphalà÷anàþ 3009005c na labhante sukhaü bhãtà ràkùasaiþ krårakarmabhiþ 3009006a kàle kàle ca niratà niyamair vividhair vane 3009006c bhakùyante ràkùasair bhãmair naramàüsopajãvibhiþ 3009007a te bhakùyamàõà munayo daõóakàraõyavàsinaþ 3009007c asmàn abhyavapadyeti màm åcur dvijasattamàþ 3009008a mayà tu vacanaü ÷rutvà teùàm evaü mukhàc cyutam 3009008c kçtvà caraõa÷u÷råùàü vàkyam etad udàhçtam 3009009a prasãdantu bhavanto me hrãr eùà hi mamàtulà 3009009c yadãdç÷air ahaü viprair upastheyair upasthitaþ 3009009e kiü karomãti ca mayà vyàhçtaü dvijasaünidhau 3009010a sarvair eva samàgamya vàg iyaü samudàhçtà 3009010c ràkùasair daõóakàraõye bahubhiþ kàmaråpibhiþ 3009010e arditàþ sma bhç÷aü ràma bhavàn nas tràtum arhati 3009011a homakàle tu saüpràpte parvakàleùu cànagha 3009011c dharùayanti sma durdharùà ràkùasàþ pi÷ità÷anàþ 3009012a ràkùasair dharùitànàü ca tàpasànàü tapasvinàm 3009012c gatiü mçgayamàõànàü bhavàn naþ paramà gatiþ 3009013a kàmaü tapaþ prabhàvena ÷aktà hantuü ni÷àcaràn 3009013c ciràrjitaü tu necchàmas tapaþ khaõóayituü vayam 3009014a bahuvighnaü taponityaü du÷caraü caiva ràghava 3009014c tena ÷àpaü na mu¤càmo bhakùyamàõà÷ ca ràkùasaiþ 3009015a tad ardyamànàn rakùobhir daõóakàraõyavàsibhiþ 3009015c rakùanas tvaü saha bhràtrà tvannàthà hi vayaü vane 3009016a mayà caitad vacaþ ÷rutvà kàrtsnyena paripàlanam 3009016c çùãõàü daõóakàraõye saü÷rutaü janakàtmaje 3009017a saü÷rutya ca na ÷akùyàmi jãvamànaþ prati÷ravam 3009017c munãnàm anyathà kartuü satyam iùñaü hi me sadà 3009018a apy ahaü jãvitaü jahyàü tvàü và sãte salakùmaõàm 3009018c na tu pratij¤àü saü÷rutya bràhmaõebhyo vi÷eùataþ 3009019a tad ava÷yaü mayà kàryam çùãõàü paripàlanam 3009019c anuktenàpi vaidehi pratij¤àya tu kiü punaþ 3009020a mama snehàc ca sauhàrdàd idam uktaü tvayà vacaþ 3009020c parituùño 'smy ahaü sãte na hy aniùño 'nu÷iùyate 3009020e sadç÷aü cànuråpaü ca kulasya tava ÷obhane 3009021a ity evam uktvà vacanaü mahàtmà; sãtàü priyàü maithila ràjaputrãm 3009021c ràmo dhanuùmàn sahalakùmaõena; jagàma ramyàõi tapovanàni 3010001a agrataþ prayayau ràmaþ sãtà madhye sumadhyamà 3010001c pçùñhatas tu dhanuùpàõir lakùmaõo 'nujagàma ha 3010002a tau pa÷yamànau vividhठ÷ailaprasthàn vanàni ca 3010002c nadã÷ ca vividhà ramyà jagmatuþ saha sãtayà 3010003a sàrasàü÷ cakravàkàü÷ ca nadãpulinacàriõaþ 3010003c saràüsi ca sapadmàni yutàni jalajaiþ khagaiþ 3010004a yåthabaddhàü÷ ca pçùatàn madonmattàn viùàõinaþ 3010004c mahiùàü÷ ca varàhàü÷ ca gajàü÷ ca drumavairiõaþ 3010005a te gatvà dåram adhvànaü lambamàne divàkare 3010005c dadç÷uþ sahità ramyaü tañàkaü yojanàyatam 3010006a padmapuùkarasaübàdhaü gajayåthair alaükçtam 3010006c sàrasair haüsakàdambaiþ saükulaü jalacàribhiþ 3010007a prasannasalile ramyatasmin sarasi ÷u÷ruve 3010007c gãtavàditranirghoùo na tu ka÷ cana dç÷yate 3010008a tataþ kautåhalàd ràmo lakùmaõa÷ ca mahàrathaþ 3010008c muniü dharmabhçtaü nàma praùñuü samupacakrame 3010009a idam atyadbhutaü ÷rutvà sarveùàü no mahàmune 3010009c kautåhalaü mahaj jàtaü kim idaü sàdhu kathyatàm 3010010a tenaivam ukto dharmàtmà ràghaveõa munis tadà 3010010c prabhàvaü sarasaþ kçtsnam àkhyàtum upacakrame 3010011a idaü pa¤càpsaro nàma tañàkaü sàrvakàlikam 3010011c nirmitaü tapasà ràma muninà màõóakarõinà 3010012a sa hi tepe tapas tãvraü màõóakarõir mahàmuniþ 3010012c da÷avarùasahasràõi vàyubhakùo jalà÷raya 3010013a tataþ pravyathitàþ sarve devàþ sàgnipurogamàþ 3010013c abruvan vacanaü sarve paraspara samàgatàþ 3010013e asmakaü kasya cit sthànam eùa pràrthayate muniþ 3010014a tataþ kartuü tapovighnaü sarvair devair niyojitàþ 3010014c pradhànàpsarasaþ pa¤cavidyuccalitavarcasaþ 3010015a apsarobhis tatas tàbhir munir dçùñaparàvaraþ 3010015c nãto madanava÷yatvaü suràõàü kàryasiddhaye 3010016a tà÷ caivàpsarasaþ pa¤camuneþ patnãtvam àgatàþ 3010016c tañàke nirmitaü tàsàm asminn antarhitaü gçham 3010017a tatraivàpsarasaþ pa¤canivasantyo yathàsukham 3010017c ramayanti tapoyogàn muniü yauvanam àsthitam 3010018a tàsàü saükrãóamànànàm eùa vàditraniþsvanaþ 3010018c ÷råyate bhåùaõonmi÷ro gãta÷abdo manoharaþ 3010019a à÷caryam iti tasyaitad vacanaü bhàvitàtmanaþ 3010019c ràghavaþ pratijagràha saha bhràtrà mahàya÷àþ 3010020a evaü kathayamànasya dadar÷à÷ramamaõóalam 3010020c ku÷acãraparikùiptaü nànàvçkùasamàvçtam 3010021a pravi÷ya saha vaidehyà lakùmaõena ca ràghavaþ 3010021c tadà tasmin sa kàkutsthaþ ÷rãmaty à÷ramamaõóale 3010022a uùitvà susukhaü tatra pårjyamàno maharùibhiþ 3010022c jagàma cà÷ramàüs teùàü paryàyeõa tapasvinàm 3010023a yeùàm uùitavàn pårvaü sakà÷e sa mahàstravit 3010023c kva cit parida÷àn màsàn ekaü saüvatsaraü kva cit 3010024a kva cic ca caturo màsàn pa¤caùañ càparàn kva cit 3010024c aparatràdhikàn màsàn adhyardham adhikaü kva cit 3010025a trãn màsàn aùñamàsàü÷ ca ràghavo nyavasat sukham 3010025c tathà saüvasatas tasya munãnàm à÷rameùu vai 3010025e ramata÷ cànukulyena yayuþ saüvatsarà da÷a 3010026a parisçtya ca dharmaj¤o ràghavaþ saha sãtayà 3010026c sutãkùõasyà÷ramaü ÷rãmàn punar evàjagàma ha 3010027a sa tam à÷ramam àgamya munibhiþ pratipåjitaþ 3010027c tatràpi nyavasad ràmaþ kaü cit kàlam ariüdamaþ 3010028a athà÷ramastho vinayàt kadà cit taü mahàmunim 3010028c upàsãnaþ sa kàkutsthaþ sutãkùõam idam abravãt 3010029a asminn araõye bhagavann agastyo munisattamaþ 3010029c vasatãti mayà nityaü kathàþ kathayatàü ÷rutam 3010030a na tu jànàmi taü de÷aü vanasyàsya mahattayà 3010030c kutrà÷ramapadaü puõyaü maharùes tasya dhãmataþ 3010031a prasàdàt tatra bhavataþ sànujaþ saha sãtayà 3010031c agastyam abhigaccheyam abhivàdayituü munim 3010032a manoratho mahàn eùa hçdi saüparivartate 3010032c yad ahaü taü munivaraü ÷u÷råùeyam api svayam 3010033a iti ràmasya sa muniþ ÷rutvà dharmàtmano vacaþ 3010033c sutãkùõaþ pratyuvàcedaü prãto da÷arathàtmajam 3010034a aham apy etad eva tvàü vaktukàmaþ salakùmaõam 3010034c agastyam abhigaccheti sãtayà saha ràghava 3010035a diùñyà tv idànãm arthe 'smin svayam eva bravãùi màm 3010035c aham àkhyàmi te vatsa yatràgastyo mahàmuniþ 3010036a yojanàny à÷ramàt tàta yàhi catvàri vai tataþ 3010036c dakùiõena mahठ÷rãmàn agastyabhràtur à÷ramaþ 3010037a sthalapràye vanodde÷e pippalãvana÷obhite 3010037c bahupuùpaphale ramye nànà÷akuninàdite 3010038a padminyo vividhàs tatra prasannasalilàþ ÷ivàþ 3010038c haüsakàraõóavàkãrõà÷ cakravàkopa÷obhitàþ 3010039a tatraikàü rajanãm uùya prabhàte ràma gamyatàm 3010039c dakùiõàü di÷am àsthàya vanakhaõóasya pàr÷vataþ 3010040a tatràgastyà÷ramapadaü gatvà yojanam antaram 3010040c ramaõãye vanodde÷e bahupàdapa saüvçte 3010040e raüsyate tatra vaidehã lakùmaõa÷ ca tvayà saha 3010041a sa hi ramyo vanodde÷o bahupàdapasaükulaþ 3010041c yadi buddhiþ kçtà draùñum agastyaü taü mahàmunim 3010041e adyaiva gamane buddhiü rocayasva mahàya÷aþ 3010042a iti ràmo muneþ ÷rutvà saha bhràtràbhivàdya ca 3010042c pratasthe 'gastyam uddi÷ya sànujaþ saha sãtayà 3010043a pa÷yan vanàni citràõi parvapàü÷ càbhrasaünibhàn 3010043c saràüsi sarita÷ caiva pathi màrgava÷ànugàþ 3010044a sutãkùõenopadiùñena gatvà tena pathà sukham 3010044c idaü paramasaühçùño vàkyaü lakùmaõam abravãt 3010045a etad evà÷ramapadaü nånaü tasya mahàtmanaþ 3010045c agastyasya muner bhràtur dç÷yate puõyakarmaõaþ 3010046a yathà hãme vanasyàsya j¤àtàþ pathi sahasra÷aþ 3010046c saünatàþ phalabhareõa puùpabhàreõa ca drumàþ 3010047a pippalãnàü ca pakvànàü vanàd asmàd upàgataþ 3010047c gandho 'yaü pavanotkùiptaþ sahasà kañukodayaþ 3010048a tatra tatra ca dç÷yante saükùiptàþ kàùñhasaücayàþ 3010048c lånà÷ ca pathi dç÷yante darbhà vaidåryavarcasaþ 3010049a etac ca vanamadhyasthaü kçùõàbhra÷ikharopamam 3010049c pàvakasyà÷ramasthasya dhåmàgraü saüpradç÷yate 3010050a vivikteùu ca tãrtheùu kçtasnànà dvijàtayaþ 3010050c puùpopahàraü kurvanti kusumaiþ svayam àrjitaiþ 3010051a tat sutãkùõasya vacanaü yathà saumya mayà ÷rutam 3010051c agastyasyà÷ramo bhràtur nånam eùa bhaviùyati 3010052a nigçhya tarasà mçtyuü lokànàü hitakàmyayà 3010052c yasya bhràtrà kçteyaü dik ÷araõyà puõyakarmaõà 3010053a ihaikadà kila kråro vàtàpir api celvalaþ 3010053c bhràtarau sahitàv àstàü bràhmaõaghnau mahàsurau 3010054a dhàrayan bràhmaõaü råpam ilvalaþ saüskçtaü vadan 3010054c àmantrayati vipràn sa ÷ràddham uddi÷ya nirghçõaþ 3010055a bhràtaraü saüskçtaü bhràtà tatas taü meùaråpiõam 3010055c tàn dvijàn bhojayàm àsa ÷ràddhadçùñena karmaõà 3010056a tato bhuktavatàü teùàü vipràõàm ilvalo 'bravãt 3010056c vàtàpe niùkramasveti svareõa mahatà vadan 3010057a tato bhràtur vacaþ ÷rutvà vàtàpir meùavan nadan 3010057c bhittvà bhitvà ÷arãràõi bràhmaõànàü viniùpatat 3010058a bràhmaõànàü sahasràõi tair evaü kàmaråpibhiþ 3010058c vinà÷itàni saühatya nitya÷aþ pi÷ità÷anaiþ 3010059a agastyena tadà devaiþ pràrthitena maharùiõà 3010059c anubhåya kila ÷ràddhe bhakùitaþ sa mahàsuraþ 3010060a tataþ saüpannam ity uktvà dattvà hastàvasecanam 3010060c bhràtaraü niùkramasveti ilvalaþ so 'bhyabhàùata 3010061a taü tathà bhàùamàõaü tu bhràtaraü vipraghàtinam 3010061c abravãt prahasan dhãmàn agastyo munisattamaþ 3010062a kuto niùkramituü ÷aktir mayà jãrõasya rakùasaþ 3010062c bhràtus te meùa råpasya gatasya yamasàdanam 3010063a atha tasya vacaþ ÷rutvà bhràtur nidhanasaü÷ritam 3010063c pradharùayitum àrebhe muniü krodhàn ni÷àcaraþ 3010064a so 'bhyadravad dvijendraü taü muninà dãptatejasà 3010064c cakùuùànalakalpena nirdagdho nidhanaü gataþ 3010065a tasyàyam à÷ramo bhràtus tañàkavana÷obhitaþ 3010065c viprànukampayà yena karmedaü duùkaraü kçtam 3010066a evaü kathayamànasya tasya saumitriõà saha 3010066c ràmasyàstaü gataþ såryaþ saüdhyàkàlo 'bhyavartata 3010067a upàsya pa÷cimàü saüdhyàü saha bhràtrà yathàvidhi 3010067c pravive÷à÷ramapadaü tam çùiü càbhyavàdayan 3010068a samyak pratigçhãtas tu muninà tena ràghavaþ 3010068c nyavasat tàü ni÷àm ekàü prà÷ya målaphalàni ca 3010069a tasyàü ràtryàü vyatãtàyàü vimale såryamaõóale 3010069c bhràtaraü tam agastyasya àmantrayata ràghavaþ 3010070a abhivàdaye tvà bhagavan sukham adhyuùito ni÷àm 3010070c àmantraye tvàü gacchàmi guruü te draùñum agrajam 3010071a gamyatàm iti tenokto jagàma raghunandanaþ 3010071c yathoddiùñena màrgeõa vanaü tac càvalokayan 3010072a nãvàràn panasàüs tàlàüs timi÷àn va¤julàn dhavàn 3010072c ciribilvàn madhåkàü÷ ca bilvàn api ca tindukàn 3010073a puùpitàn puùpitàgràbhir latàbhir anuveùñitàn 3010073c dadar÷a ràmaþ ÷ata÷as tatra kàntàrapàdapàn 3010074a hastihastair vimçditàn vànarair upa÷obhitàn 3010074c mattaiþ ÷akunisaüghai÷ ca ÷ata÷aþ pratinàditàn 3010075a tato 'bravãt samãpasthaü ràmo ràjãvalocanaþ 3010075c pçùñhato 'nugataü vãraü lakùmaõaü lakùmivardhanam 3010076a snigdhapatrà yathà vçkùà yathà kùàntà mçgadvijàþ 3010076c à÷ramo nàtidårastho maharùer bhàvitàtmanaþ 3010077a agastya iti vikhyàto loke svenaiva karmaõà 3010077c à÷ramo dç÷yate tasya pari÷rànta ÷ramàpahaþ 3010078a pràjyadhåmàkulavana÷ cãramàlàpariùkçtaþ 3010078c pra÷àntamçgayåtha÷ ca nànà÷akuninàditaþ 3010079a nigçhya tarasà mçtyuü lokànàü hitakàmyayà 3010079c dakùiõà dik kçtà yena ÷araõyà puõyakarmaõà 3010080a tasyedam à÷ramapadaü prabhàvàd yasya ràkùasaiþ 3010080c dig iyaü dakùiõà tràsàd dç÷yate nopabhujyate 3010081a yadà prabhçti càkràntà dig iyaü puõyakarmaõà 3010081c tadà prabhçti nirvairàþ pra÷àntà rajanãcaràþ 3010082a nàmnà ceyaü bhagavato dakùiõà dik pradakùiõà 3010082c prathità triùu lokeùu durdharùà krårakarmabhiþ 3010083a màrgaü niroddhuü satataü bhàskarasyàcalottamaþ 3010083c saüde÷aü pàlayaüs tasya vindhya÷aulo na vardhate 3010084a ayaü dãrghàyuùas tasya loke vi÷rutakarmaõaþ 3010084c agastyasyà÷ramaþ ÷rãmàn vinãtamçgasevitaþ 3010085a eùa lokàrcitaþ sàdhur hite nityaü rataþ satàm 3010085c asmàn adhigatàn eùa ÷reyasà yojayiùyati 3010086a àràdhayiùyàmy atràham agastyaü taü mahàmunim 3010086c ÷eùaü ca vanavàsasya saumya vatsyàmy ahaü prabho 3010087a atra devàþ sagandharvàþ siddhà÷ ca paramarùayaþ 3010087c agastyaü niyatàhàraü satataü paryupàsate 3010088a nàtra jãven mçùàvàdã kråro và yadi và ÷añhaþ 3010088c nç÷aüsaþ kàmavçtto và munir eùa tathàvidhaþ 3010089a atra devà÷ ca yakùà÷ ca nàgà÷ ca patagaiþ saha 3010089c vasanti niyatàhàrà dharmam àràdhayiùõavaþ 3010090a atra siddhà mahàtmàno vimànaiþ såryasaünibhaiþ 3010090c tyaktvà dehàn navair dehaiþ svaryàtàþ paramarùayaþ 3010091a yakùatvam amaratvaü ca ràjyàni vividhàni ca 3010091c atra devàþ prayacchanti bhåtair àràdhitàþ ÷ubhaiþ 3010092a àgatàþ smà÷ramapadaü saumitre pravi÷àgrataþ 3010092c nivedayeha màü pràptam çùaye saha sãtayà 3011001a sa pravi÷yà÷ramapadaü lakùmaõo ràghavànujaþ 3011001c agastya÷iùyam àsàdya vàkyam etad uvàca ha 3011002a ràjà da÷aratho nàma jyeùñhas tasya suto balã 3011002c ràmaþ pràpto muniü draùñuü bhàryayà saha sãtayà 3011003a lakùmaõo nàma tasyàhaü bhràtà tv avarajo hitaþ 3011003c anukåla÷ ca bhakta÷ ca yadi te ÷rotram àgataþ 3011004a te vayaü vanam atyugraü praviùñàþ pitç÷àsanàt 3011004c draùñum icchàmahe sarve bhagavantaü nivedyatàm 3011005a tasya tadvacanaü ÷rutvà lakùmaõasya tapodhanaþ 3011005c tathety uktvàgni÷araõaü pravive÷a niveditum 3011006a sa pravi÷ya muni÷reùñhaü tapasà duùpradharùaõam 3011006c kçtà¤jalir uvàcedaü ràmàgamanam a¤jasà 3011007a putrau da÷arathasyemau ràmo lakùmaõa eva ca 3011007c praviùñàv à÷ramapadaü sãtayà saha bhàryayà 3011008a draùñuü bhavantam àyàtau ÷u÷råùàrtham ariüdamau 3011008c yad atrànantaraü tattvam àj¤àpayitum arhasi 3011009a tataþ ÷iùyàd upa÷rutya pràptaü ràmaü salakùmaõam 3011009c vaidehãü ca mahàbhàgàm idaü vacanam abravãt 3011010a diùñyà ràma÷ cirasyàdya draùñuü màü samupàgataþ 3011010c manasà kàïkùitaü hy asya mayàpy àgamanaü prati 3011011a gamyatàü satkçto ràmaþ sabhàryaþ sahalakùmaõaþ 3011011c prave÷yatàü samãpaü me kiü càsau na prave÷itaþ 3011012a evam uktas tu muninà dharmaj¤ena mahàtmanà 3011012c abhivàdyàbravãc chiùyas tatheti niyatà¤jaliþ 3011013a tato niùkramya saübhràntaþ ÷iùyo lakùmaõam abravãt 3011013c kvàsau ràmo muniü draùñum etu pravi÷atu svayam 3011014a tato gatvà÷ramapadaü ÷iùyeõa saha lakùmaõaþ 3011014c dar÷ayàm àsa kàkutsthaü sãtàü ca janakàtmajàm 3011015a taü ÷iùyaþ pra÷ritaü vàkyam agastyavacanaü bruvan 3011015c pràve÷ayad yathànyàyaü satkàràrthaü susatkçtam 3011016a pravive÷a tato ràmaþ sãtayà sahalakùmaõaþ 3011016c pra÷àntahariõàkãrõam à÷ramaü hy avalokayan 3011017a sa tatra brahmaõaþ sthànam agneþ sthànaü tathaiva ca 3011017c viùõoþ sthànaü mahendrasya sthànaü caiva vivasvataþ 3011018a somasthànaü bhagasthànaü sthànaü kauberam eva ca 3011018c dhàtur vidhàtuþ sthànaü ca vàyoþ sthànaü tathaiva ca 3011019a tataþ ÷iùyaiþ parivçto munir apy abhiniùpatat 3011019c taü dadar÷àgrato ràmo munãnàü dãptatejasaü 3011019e abravãd vacanaü vãro lakùmaõaü lakùmivardhanam 3011020a eùa lakùmaõa niùkràmaty agastyo bhagavàn çùiþ 3011020c audàryeõàvagacchàmi nidhànaü tapasàm imam 3011021a evam uktvà mahàbàhur agastyaü såryavarcasaü 3011021c jagràha paramaprãtas tasya pàdau paraütapaþ 3011022a abhivàdya tu dharmàtmà tasthau ràmaþ kçtà¤jaliþ 3011022c sãtayà saha vaidehyà tadà ràma salakùmaõaþ 3011023a pratigçhya ca kàkutstham arcayitvàsanodakaiþ 3011023c ku÷alapra÷nam uktvà ca àsyatàm iti so 'bravãt 3011024a agniü hutvà pradàyàrghyam atithiü pratipåjya ca 3011024c vànaprasthena dharmeõa sa teùàü bhojanaü dadau 3011025a prathamaü copavi÷yàtha dharmaj¤o munipuügavaþ 3011025c uvàca ràmam àsãnaü prà¤jaliü dharmakovidam 3011026a anyathà khalu kàkutstha tapasvã samudàcaran 3011026c duþsàkùãva pare loke svàni màüsàni bhakùayet 3011027a ràjà sarvasya lokasya dharmacàrã mahàrathaþ 3011027c påjanãya÷ ca mànya÷ ca bhavàn pràptaþ priyàtithiþ 3011028a evam uktvà phalair målaiþ puùpai÷ cànyai÷ ca ràghavam 3011028c påjayitvà yathàkàmaü punar eva tato 'bravãt 3011029a idaü divyaü mahac càpaü hemavajravibhåùitam 3011029c vaiùõavaü puruùavyàghra nirmitaü vi÷vakarmaõà 3011030a amoghaþ såryasaükà÷o brahmadattaþ ÷arottamaþ 3011030c datto mama mahendreõa tåõã càkùayasàyakau 3011031a saüpårõau ni÷itair bàõair jvaladbhir iva pàvakaiþ 3011031c mahàràjata ko÷o 'yam asir hemavibhåùitaþ 3011032a anena dhanuùà ràma hatvà saükhye mahàsuràn 3011032c àjahàra ÷riyaü dãptàü purà viùõur divaukasàm 3011033a tad dhanus tau ca tåõãrau ÷araü khaógaü ca mànada 3011033c jayàya pratigçhõãùva vajraü vajradharo yathà 3011034a evam uktvà mahàtejàþ samastaü tad varàyudham 3011034c dattvà ràmàya bhagavàn agastyaþ punar abravãt 3012001a ràma prãto 'smi bhadraü te parituùño 'smi lakùmaõa 3012001c abhivàdayituü yan màü pràptau sthaþ saha sãtayà 3012002a adhva÷rameõa vàü khedo bàdhate pracura÷ramaþ 3012002c vyaktam utkaõñhate càpi maithilã janakàtmajà 3012003a eùà hi sukumàrã ca duþkhai÷ ca na vimànità 3012003c pràjyadoùaü vanaü praptà bhartçsnehapracodità 3012004a yathaiùà ramate ràma iha sãtà tathà kuru 3012004c duùkaraü kçtavaty eùà vane tvàm anugacchatã 3012005a eùà hi prakçtiþ strãõàm àsçùñe raghunandana 3012005c samastham anurajyante viùamasthaü tyajanti ca 3012006a ÷atahradànàü lolatvaü ÷astràõàü tãkùõatàü tathà 3012006c garuóànilayoþ ÷aighryam anugacchanti yoùitaþ 3012007a iyaü tu bhavato bhàryà doùair etair vivarjitàþ 3012007c ÷làghyà ca vyapade÷yà ca yathà devã hy arundhatã 3012008a alaükçto 'yaü de÷a÷ ca yatra saumitriõà saha 3012008c vaidehyà cànayà ràma vatsyasi tvam ariüdama 3012009a evam uktas tu muninà ràghavaþ saüyatà¤jaliþ 3012009c uvàca pra÷ritaü vàkyam çùiü dãptam ivànalam 3012010a dhanyo 'smy anugçhãto 'smi yasya me munipuügavaþ 3012010c guõaiþ sabhràtçbhàryasya varadaþ parituùyati 3012011a kiü tu vyàdi÷a me de÷aü sodakaü bahukànanam 3012011c yatrà÷ramapadaü kçtvà vaseyaü nirataþ sukham 3012012a tato 'bravãn muni ÷reùñhaþ ÷rutvà ràmasya bhàùitam 3012012c dhyàtvà muhårtaü dharmàtmà dhãro dhãrataraü vacaþ 3012013a ito dviyojane tàta bahumålaphalodakaþ 3012013c de÷o bahumçgaþ ÷rãmàn pa¤cavañy abhivi÷rutaþ 3012014a tatra gatvà÷ramapadaü kçtvà saumitriõà saha 3012014c ramasva tvaü pitur vàkyaü yathoktam anupàlayan 3012015a vidito hy eùa vçttànto mama sarvas tavànagha 3012015c tapasa÷ ca prabhàvena snehàd da÷arathasya ca 3012016a hçdayastha÷ ca te chando vij¤àtas tapasà mayà 3012016c iha vàsaü pratij¤àya mayà saha tapovane 3012017a ata÷ ca tvàm ahaü bråmi gaccha pa¤cavañãm iti 3012017c sa hi ramyo vanodde÷o maithilã tatra raüsyate 3012018a sa de÷aþ ÷làghanãya÷ ca nàtidåre ca ràghava 3012018c godàvaryàþ samãpe ca maithilã tatra raüsyate 3012019a pràjyamålaphalai÷ caiva nànàdvija gaõair yutaþ 3012019c vivikta÷ ca mahàbàho puõyo ramyas tathaiva ca 3012020a bhavàn api sadàra÷ ca ÷akta÷ ca parirakùaõe 3012020c api càtra vasan ràmas tàpasàn pàlayiùyasi 3012021a etad àlakùyate vãra madhukànàü mahad vanam 3012021c uttareõàsya gantavyaü nyagrodham abhigacchatà 3012022a tataþ sthalam upàruhya parvatasyàvidårataþ 3012022c khyàtaþ pa¤cavañãty eva nityapuùpitakànanaþ 3012023a agastyenaivam uktas tu ràmaþ saumitriõà saha 3012023c sàtkçtyàmantrayàm àsa tam çùiü satyavàdinam 3012024a tau tu tenàbhyanuj¤àtau kçtapàdàbhivandanau 3012024c tadà÷ramàt pa¤cavañãü jagmatuþ saha sãtayà 3012025a gçhãtacàpau tu naràdhipàtmajau; viùaktatåõã samareùv akàtarau 3012025c yathopadiùñena pathà maharùiõà; prajagmatuþ pa¤cavañãü samàhitau 3013001a atha pa¤cavañãü gacchann antarà raghunandanaþ 3013001c àsasàda mahàkàyaü gçdhraü bhãmaparàkramam 3013002a taü dçùñvà tau mahàbhàgau vanasthaü ràmalakùmaõau 3013002c menàte ràkùasaü pakùiü bruvàõau ko bhavàn iti 3013003a sa tau madhurayà vàcà saumyayà prãõayann iva 3013003c uvàca vatsa màü viddhi vayasyaü pitur àtmanaþ 3013004a sa taü pitçsakhaü buddhvà påjayàm àsa ràghavaþ 3013004c sa tasya kulam avyagram atha papraccha nàma ca 3013005a ràmasya vacanaü ÷rutvà kulam àtmànam eva ca 3013005c àcacakùe dvijas tasmai sarvabhåtasamudbhavam 3013006a pårvakàle mahàbàho ye prajàpatayo 'bhavan 3013006c tàn me nigadataþ sarvàn àditaþ ÷çõu ràghava 3013007a kardamaþ prathamas teùàü vikçtas tadanantaram 3013007c ÷eùa÷ ca saü÷raya÷ caiva bahuputra÷ ca vãryavàn 3013008a sthàõur marãcir atri÷ ca kratu÷ caiva mahàbalaþ 3013008c pulastya÷ càïgirà÷ caiva pracetàþ pulahas tathà 3013009a dakùo vivasvàn aparo 'riùñanemi÷ ca ràghava 3013009c ka÷yapa÷ ca mahàtejàs teùàm àsãc ca pa÷cimaþ 3013010a prajàpates tu dakùasya babhåvur iti naþ ÷rutam 3013010c ùaùñir duhitaro ràma ya÷asvinyo mahàya÷aþ 3013011a ka÷yapaþ pratijagràha tàsàm aùñau sumadhyamàþ 3013011c aditiü ca ditiü caiva danåm api ca kàlakàm 3013012a tàmràü krodhava÷àü caiva manuü càpy analàm api 3013012c tàs tu kanyàs tataþ prãtaþ ka÷yapaþ punar abravãt 3013013a putràüs trailokyabhartén vai janayiùyatha mat samàn 3013013c aditis tan manà ràma diti÷ ca danur eva ca 3013014a kàlakà ca mahàbàho ÷eùàs tv amanaso 'bhavan 3013014c adityàü jaj¤ire devàs trayastriü÷ad ariüdama 3013015a àdityà vasavo rudrà a÷vinau ca paraütapa 3013015c ditis tv ajanayat putràn daityàüs tàta ya÷asvinaþ 3013016a teùàm iyaü vasumatã puràsãt savanàrõavà 3013016c danus tv ajanayat putram a÷vagrãvam ariüdama 3013017a narakaü kàlakaü caiva kàlakàpi vyajàyata 3013017c krau¤cãü bhàsãü tathà ÷yenãü dhçtaràùñrãü tathà ÷ukãm 3013018a tàmràpi suùuve kanyàþ pa¤caità lokavi÷rutàþ 3013018c ulåkठjanayat krau¤cã bhàsã bhàsàn vyajàyata 3013019a ÷yenã ÷yenàü÷ ca gçdhràü÷ ca vyajàyata sutejasaþ 3013019c dhçtaràùñrã tu haüsàü÷ ca kalahaüsàü÷ ca sarva÷aþ 3013020a cakravàkàü÷ ca bhadraü te vijaj¤e sàpi bhàminã 3013020c ÷ukã natàü vijaj¤e tu natàyà vinatà sutà 3013021a da÷akrodhava÷à ràma vijaj¤e 'py àtmasaübhavàþ 3013021c mçgãü ca mçgamandàü ca harãü bhadramadàm api 3013022a màtaïgãm atha ÷àrdålãü ÷vetàü ca surabhãü tathà 3013022c sarvalakùaõasaüpannàü surasàü kadrukàm api 3013023a apatyaü tu mçgàþ sarve mçgyà naravarottama 3013023c çùkà÷ ca mçgamandàyàþ sçmarà÷ camaràs tathà 3013024a tatas tv iràvatãü nàma jaj¤e bhadramadà sutàm 3013024c tasyàs tv airàvataþ putro lokanàtho mahàgajaþ 3013025a haryà÷ ca harayo 'patyaü vànarà÷ ca tapasvinaþ 3013025c golàïgålàü÷ ca ÷àrdålã vyàghràü÷ càjanayat sutàn 3013026a màtaïgyàs tv atha màtaïgà apatyaü manujarùabha 3013026c di÷àgajaü tu ÷vetàkùaü ÷vetà vyajanayat sutam 3013027a tato duhitarau ràma surabhir devy ajàyata 3013027c rohiõãü nàma bhadraü te gandharvãü ca ya÷asvinãm 3013028a rohiõy ajanayad gà vai gandharvã vàjinaþ sutàn 3013028c surasàjanayan nàgàn ràma kadrå÷ ca pannagàn 3013029a manur manuùyठjanayat ka÷yapasya mahàtmanaþ 3013029c bràhmaõàn kùatriyàn vai÷yठ÷ådràü÷ ca manujarùabha 3013030a mukhato bràhmaõà jàtà urasaþ kùatriyàs tathà 3013030c årubhyàü jaj¤ire vai÷yàþ padbhyàü ÷ådrà iti ÷rutiþ 3013031a sarvàn puõyaphalàn vçkùàn analàpi vyajàyata 3013031c vinatà ca ÷ukã pautrã kadrå÷ ca surasà svasà 3013032a kadrår nàgasahaskraü tu vijaj¤e dharaõãdharam 3013032c dvau putrau vinatàyàs tu garuóo 'ruõa eva ca 3013033a tasmàj jàto 'ham aruõàt saüpàti÷ ca mamàgrajaþ 3013033c jañàyur iti màü viddhi ÷yenãputram ariüdama 3013034a so 'haü vàsasahàyas te bhaviùyàmi yadãcchasi 3013034c sãtàü ca tàta rakùiùye tvayi yàte salakùmaõe 3013035a jañàyuùaü tu pratipåjya ràghavo; mudà pariùvajya ca saünato 'bhavat 3013035c pitur hi ÷u÷ràva sakhitvam àtmavà¤; jañàyuùà saükathitaü punaþ punaþ 3013036a sa tatra sãtàü paridàya maithilãü; sahaiva tenàtibalena pakùiõà 3013036c jagàma tàü pa¤cavañãü salakùmaõo; ripån didhakùa¤ ÷alabhàn ivànalaþ 3014001a tataþ pa¤cavañãü gatvà nànàvyàlamçgàyutàm 3014001c uvàca bhràtaraü ràmo lakùmaõaü dãptatejasaü 3014002a àgatàþ sma yathoddiùñam amuü de÷aü maharùiõà 3014002c ayaü pa¤cavañã de÷aþ saumya puùpitakànanaþ 3014003a sarvata÷ càryatàü dçùñiþ kànane nipuõo hy asi 3014003c à÷ramaþ katarasmin no de÷e bhavati saümataþ 3014004a ramate yatra vaidehã tvam ahaü caiva lakùmaõa 3014004c tàdç÷o dç÷yatàü de÷aþ saünikçùñajalà÷ayaþ 3014005a vanaràmaõyakaü yatra jalaràmaõyakaü tathà 3014005c saünikçùñaü ca yatra syàt samitpuùpaku÷odakam 3014006a evam uktas tu ràmeõa lakmaõaþ saüyatà¤jaliþ 3014006c sãtà samakùaü kàkutstham idaü vacanam abravãt 3014007a paravàn asmi kàkutstha tvayi varùa÷ataü sthite 3014007c svayaü tu rucire de÷e kriyatàm iti màü vada 3014008a suprãtas tena vàkyena lakùmaõasya mahàdyutiþ 3014008c vimç÷an rocayàm àsa de÷aü sarvaguõànvitam 3014009a sa taü ruciram àkramya de÷am à÷ramakarmaõi 3014009c haste gçhãtvà hastena ràmaþ saumitrim abravãt 3014010a ayaü de÷aþ samaþ ÷rãmàn puùpitair tarubhir vçtaþ 3014010c ihà÷ramapadaü saumya yathàvat kartum arhasi 3014011a iyam àdityasaükà÷aiþ padmaiþ surabhigandhibhiþ 3014011c adåre dç÷yate ramyà padminã padma÷obhità 3014012a yathàkhyàtam agastyena muninà bhàvitàtmanà 3014012c iyaü godàvarã ramyà puùpitais tarubhir vçtà 3014013a haüsakàraõóavàkãrõà cakravàkopa÷obhità 3014013c nàtidåre na càsanne mçgayåthanipãóità 3014014a mayåranàdità ramyàþ pràü÷avo bahukandaràþ 3014014c dç÷yante girayaþ saumya phullais tarubhir àvçtàþ 3014015a sauvarõe ràjatais tàmrair de÷e de÷e ca dhàtubhiþ 3014015c gavàkùità ivàbhànti gajàþ paramabhaktibhiþ 3014016a sàlais tàlais tamàlai÷ ca kharjåraiþ panasàmrakaiþ 3014016c nãvàrais timi÷ai÷ caiva puünàgai÷ copa÷obhitàþ 3014017a cåtair a÷okais tilakai÷ campakaiþ ketakair api 3014017c puùpagulmalatopetais tais tais tarubhir àvçtàþ 3014018a candanaiþ syandanair nãpaiþ panasair lakucair api 3014018c dhavà÷vakarõakhadiraiþ ÷amãkiü÷ukapàñalaiþ 3014019a idaü puõyam idaü medhyam idaü bahumçgadvijam 3014019c iha vatsyàma saumitre sàrdham etena pakùiõà 3014020a evam uktas tu ràmeõa lakùmaõaþ paravãrahà 3014020c acireõà÷ramaü bhràtu÷ cakàra sumahàbalaþ 3014021a parõa÷àlàü suvipulàü tatra saüghàtamçttikàm 3014021c sustambhàü maskarair dãrghaiþ kçtavaü÷àü su÷obhanàm 3014022a sa gatvà lakùmaõaþ ÷rãmàn nadãü godàvarãü tadà 3014022c snàtvà padmàni càdàya saphalaþ punar àgataþ 3014023a tataþ puùpabaliü kçtvà ÷àntiü ca sa yathàvidhi 3014023c dar÷ayàm àsa ràmàya tad à÷ramapadaü kçtam 3014024a sa taü dçùñvà kçtaü saumyam à÷ramaü saha sãtayà 3014024c ràghavaþ parõa÷àlàyàü harùam àhàrayat param 3014025a susaühçùñaþ pariùvajya bàhubhyàü lakùmaõaü tadà 3014025c atisnigdhaü ca gàóhaü ca vacanaü cedam abravãt 3014026a prãto 'smi te mahat karma tvayà kçtam idaü prabho 3014026c pradeyo yannimittaü te pariùvaïgo mayà kçtaþ 3014027a bhàvaj¤ena kçtaj¤ena dharmaj¤ena ca lakùmaõa 3014027c tvayà putreõa dharmàtmà na saüvçttaþ pità mama 3014028a evaü lakùmaõam uktvà tu ràghavo lakùmivardhanaþ 3014028c tasmin de÷e bahuphale nyavasat sa sukhaü va÷ã 3014029a kaü cit kàlaü sa dharmàtmà sãtayà lakùmaõena ca 3014029c anvàsyamàno nyavasat svargaloke yathàmaraþ 3015001a vasatas tasya tu sukhaü ràghavasya mahàtmanaþ 3015001c ÷aradvyapàye hemanta çtur iùñaþ pravartate 3015002a sa kadà cit prabhàtàyàü ÷arvaryàü raghunandanaþ 3015002c prayayàv abhiùekàrthaü ramyàü godàvarãü nadãm 3015003a prahvaþ kala÷ahastas taü sãtayà saha vãryavàn 3015003c pçùñhato 'nuvrajan bhràtà saumitrir idam abravãt 3015004a ayaü sa kàlaþ saüpràptaþ priyo yas te priyaüvada 3015004c alaükçta ivàbhàti yena saüvatsaraþ ÷ubhaþ 3015005a nãhàraparuùo lokaþ pçthivã sasyamàlinã 3015005c jalàny anupabhogyàni subhago havyavàhanaþ 3015006a navàgrayaõapåjàbhir abhyarcya pitçdevatàþ 3015006c kçtàgrayaõakàþ kàle santo vigatakalmaùàþ 3015007a pràjyakàmà janapadàþ saüpannataragorasàþ 3015007c vicaranti mahãpàlà yàtràrthaü vijigãùavaþ 3015008a sevamàne dçóhaü sårye di÷am antakasevitàm 3015008c vihãnatilakeva strã nottarà dik prakà÷ate 3015009a prakçtyà himako÷àóhyo dårasårya÷ ca sàmpratam 3015009c yathàrthanàmà suvyaktaü himavàn himavàn giriþ 3015010a atyantasukhasaücàrà madhyàhne spar÷ataþ sukhàþ 3015010c divasàþ subhagàdityà÷ chàyàsaliladurbhagàþ 3015011a mçdusåryàþ sanãhàràþ pañu÷ãtàþ samàrutàþ 3015011c ÷ånyàraõyà himadhvastà divasà bhànti sàmpratam 3015012a nivçttàkà÷a÷ayanàþ puùyanãtà himàruõàþ 3015012c ÷ãtà vçddhataràyàmàs triyàmà yànti sàmpratam 3015013a ravisaükràntasaubhàgyas tuùàràruõamaõóalaþ 3015013c niþ÷vàsàndha ivàdar÷a÷ candramà na prakà÷ate 3015014a jyotsnà tuùàramalinà paurõamàsyàü na ràjate 3015014c sãteva càtapa÷yàmà lakùyate na tu ÷obhate 3015015a prakçtyà ÷ãtalaspar÷o himaviddha÷ ca sàmpratam 3015015c pravàti pa÷cimo vàyuþ kàle dviguõa÷ãtalaþ 3015016a bàùpacchannàny araõyàni yavagodhåmavanti ca 3015016c ÷obhante 'bhyudite sårye nadadbhiþ krau¤casàrasaiþ 3015017a kharjårapuùpàkçtibhiþ ÷irobhiþ pårõataõóulaiþ 3015017c ÷obhante kiü cidàlambàþ ÷àlayaþ kanakaprabhàþ 3015018a mayåkhair upasarpadbhir himanãhàrasaüvçtaiþ 3015018c dåram abhyuditaþ såryaþ ÷a÷àïka iva lakùyate 3015019a agràhyavãryaþ pårvàhõe madhyàhne spar÷ataþ sukhaþ 3015019c saüraktaþ kiü cid àpàõóur àtapaþ ÷obhate kùitau 3015020a ava÷yàyanipàtena kiü cit praklinna÷àdvalà 3015020c vanànàü ÷obhate bhåmir niviùñataruõàtapà 3015021a ava÷yàyatamonaddhà nãhàratamasàvçtàþ 3015021c prasuptà iva lakùyante vipuùpà vanaràjayaþ 3015022a bàùpasaüchannasalilà rutavij¤eyasàrasàþ 3015022c himàrdravàlukais tãraiþ sarito bhànti sàmpratam 3015023a tuùàrapatanàc caiva mçdutvàd bhàskarasya ca 3015023c ÷aityàd agàgrastham api pràyeõa rasavaj jalam 3015024a jaràjarjaritaiþ parõaiþ ÷ãrõakesarakarõikaiþ 3015024c nàla÷eùà himadhvastà na bhànti kamalàkaràþ 3015025a asmiüs tu puruùavyàghra kàle duþkhasamanvitaþ 3015025c tapa÷ carati dharmàtmà tvadbhaktyà bharataþ pure 3015026a tyaktvà ràjyaü ca mànaü ca bhogàü÷ ca vividhàn bahån 3015026c tapasvã niyatàhàraþ ÷ete ÷ãte mahãtale 3015027a so 'pi velàm imàü nånam abhiùekàrtham udyataþ 3015027c vçtaþ prakçtibhir nityaü prayàti sarayåü nadãm 3015028a atyantasukhasaüvçddhaþ sukumàro himàrditaþ 3015028c kathaü tv apararàtreùu sarayåm avagàhate 3015029a padmapatrekùaõaþ ÷yàmaþ ÷rãmàn nirudaro mahàn 3015029c dharmaj¤aþ satyavàdã ca hrãniùedho jitendriyaþ 3015030a priyàbhibhàùã madhuro dãrghabàhur ariüdamaþ 3015030c saütyajya vividhàn saukhyàn àryaü sarvàtmanà÷ritaþ 3015031a jitaþ svargas tava bhràtrà bharatena mahàtmanà 3015031c vanastham api tàpasye yas tvàm anuvidhãyate 3015032a na pitryam anuvarntante màtçkaü dvipadà iti 3015032c khyàto lokapravàdo 'yaü bharatenànyathàkçtaþ 3015033a bhartà da÷aratho yasyàþ sàdhu÷ ca bharataþ sutaþ 3015033c kathaü nu sàmbà kaikeyã tàdç÷ã kråradar÷inã 3015034a ity evaü lakùmaõe vàkyaü snehàd bruvati dhàrmike 3015034c parivàdaü jananyàs tam asahan ràghavo 'bravãt 3015035a na te 'mbà madhyamà tàta garhitavyà kathaü cana 3015035c tàm evekùvàkunàthasya bharatasya kathàü kuru 3015036a ni÷citàpi hi me buddhir vanavàse dçóhavratà 3015036c bharatasnehasaütaptà bàli÷ãkriyate punaþ 3015037a ity evaü vilapaüs tatra pràpya godàvarãü nadãm 3015037c cakre 'bhiùekaü kàkutsthaþ sànujaþ saha sãtayà 3015038a tarpayitvàtha salilais te pitén daivatàni ca 3015038c stuvanti smoditaü såryaü devatà÷ ca samàhitàþ 3015039a kçtàbhiùekaþ sa raràja ràmaþ; sãtàdvitãyaþ saha lakùmaõena 3015039c kçtàbhiùekas tv agaràjaputryà; rudraþ sanandir bhagavàn ive÷aþ 3016001a kçtàbhiùeko ràmas tu sãtà saumitrir eva ca 3016001c tasmàd godàvarãtãràt tato jagmuþ svam à÷ramam 3016002a à÷ramaü tam upàgamya ràghavaþ sahalakùmaõaþ 3016002c kçtvà paurvàhõikaü karma parõa÷àlàm upàgamat 3016003a sa ràmaþ parõa÷àlàyàm àsãnaþ saha sãtayà 3016003c viraràja mahàbàhu÷ citrayà candramà iva 3016003e lakùmaõena saha bhràtrà cakàra vividhàþ kathàþ 3016004a tadàsãnasya ràmasya kathàsaüsaktacetasaþ 3016004c taü de÷aü ràkùasã kà cid àjagàma yadçcchayà 3016005a sà tu ÷årpaõakhà nàma da÷agrãvasya rakùasaþ 3016005c bhaginã ràmam àsàdya dadar÷a trida÷opamam 3016006a siühoraskaü mahàbàhuü padmapatranibhekùaõam 3016006c sukumàraü mahàsattvaü pàrthivavya¤janànvitam 3016007a ràmam indãvara÷yàmaü kandarpasadç÷aprabham 3016007c babhåvendropamaü dçùñvà ràkùasã kàmamohità 3016008a sumukhaü durmukhã ràmaü vçttamadhyaü mahodarã 3016008c vi÷àlàkùaü viråpàkùã suke÷aü tàmramårdhajà 3016009a priyaråpaü viråpà sà susvaraü bhairavasvanà 3016009c taruõaü dàruõà vçddhà dakùiõaü vàmabhàùiõã 3016010a nyàyavçttaü sudurvçttà priyam apriyadar÷anà 3016010c ÷arãrajasamàviùñà ràkùasã ràmam abravãt 3016011a jañã tàpasaråpeõa sabhàryaþ ÷aracàpadhçk 3016011c àgatas tvam imaü de÷aü kathaü ràkùasasevitam 3016012a evam uktas tu ràkùasyà ÷årpaõakhyà paraütapaþ 3016012c çjubuddhitayà sarvam àkhyàtum upacakrame 3016013a àsãd da÷aratho nàma ràjà trida÷avikramaþ 3016013c tasyàham agrajaþ putro ràmo nàma janaiþ ÷rutaþ 3016014a bhràtàyaü lakùmaõo nàma yavãyàn màm anuvrataþ 3016014c iyaü bhàryà ca vaidehã mama sãteti vi÷rutà 3016015a niyogàt tu narendrasya pitur màtu÷ ca yantritaþ 3016015c dharmàrthaü dharmakàïkùã ca vanaü vastum ihàgataþ 3016016a tvàü tu veditum icchàmi kathyatàü kàsi kasya và 3016016c iha và kiünimittaü tvam àgatà bråhi tattvataþ 3016017a sàbravãd vacanaü ÷rutvà ràkùasã madanàrdità 3016017c ÷råyatàü ràma vakùyàmi tattvàrthaü vacanaü mama 3016018a ahaü ÷årpaõakhà nàma ràkùasã kàmaråpiõã 3016018c araõyaü vicaràmãdam ekà sarvabhayaükarà 3016019a ràvaõo nàma me bhràtà ràkùaso ràkùase÷varaþ 3016019c pravçddhanidra÷ ca sadà kumbhakarõo mahàbalaþ 3016020a vibhãùaõas tu dharmàtmà na tu ràkùasaceùñitaþ 3016020c prakhyàtavãryau ca raõe bhràtarau kharadåùaõau 3016021a tàn ahaü samatikràntà ràma tvàpårvadar÷anàt 3016021c samupetàsmi bhàvena bhartàraü puruùottamam 3016021e ciràya bhava bhartà me sãtayà kiü kariùyasi 3016022a vikçtà ca viråpà ca na seyaü sadç÷ã tava 3016022c aham evànuråpà te bhàryàråpeõa pa÷ya màm 3016023a imàü viråpàm asatãü karàlàü nirõatodarãm 3016023c anena saha te bhràtrà bhakùayiùyàmi mànuùãm 3016024a tataþ parvata÷çïgàõi vanàni vividhàni ca 3016024c pa÷yan saha mayà kànta daõóakàn vicariùyasi 3016025a ity evam uktaþ kàkutsthaþ prahasya madirekùaõàm 3016025c idaü vacanam àrebhe vaktuü vàkyavi÷àradaþ 3017001a tàü tu ÷årpaõakhàü ràmaþ kàmapà÷àvapà÷itàm 3017001c svecchayà ÷lakùõayà vàcà smitapårvam athàbravãt 3017002a kçtadàro 'smi bhavati bhàryeyaü dayità mama 3017002c tvadvidhànàü tu nàrãõàü suduþkhà sasapatnatà 3017003a anujas tv eùa me bhràtà ÷ãlavàn priyadar÷anaþ 3017003c ÷rãmàn akçtadàra÷ ca lakùmaõo nàma vãryavàn 3017004a apårvã bhàryayà càrthã taruõaþ priyadar÷anaþ 3017004c anuråpa÷ ca te bhartà råpasyàsya bhaviùyati 3017005a enaü bhaja vi÷àlàkùi bhartàraü bhràtaraü mama 3017005c asapatnà varàrohe merum arkaprabhà yathà 3017006a iti ràmeõa sà proktà ràkùasã kàmamohità 3017006c visçjya ràmaü sahasà tato lakùmaõam abravãt 3017007a asya råpasya te yuktà bhàryàhaü varavarõinã 3017007c mayà saha sukhaü sarvàn daõóakàn vicariùyasi 3017008a evam uktas tu saumitrã ràkùasyà vàkyakovidaþ 3017008c tataþ ÷årpaõakhãü smitvà lakùmaõo yuktam abravãt 3017009a kathaü dàsasya me dàsã bhàryà bhavitum icchasi 3017009c so 'ham àryeõa paravàn bhràtrà kamalavarõinã 3017010a samçddhàrthasya siddhàrthà muditàmalavarõinã 3017010c àryasya tvaü vi÷àlàkùi bhàryà bhava yavãyasã 3017011a etàü viråpàm asatãü karàlàü nirõatodarãm 3017011c bhàryàü vçddhàü parityajya tvàm evaiùa bhajiùyati 3017012a ko hi råpam idaü ÷reùñhaü saütyajya varavarõini 3017012c mànuùeùu varàrohe kuryàd bhàvaü vicakùaõaþ 3017013a iti sà lakùmaõenoktà karàlà nirõatodarã 3017013c manyate tad vacaþ satyaü parihàsàvicakùaõà 3017014a sà ràmaü parõa÷àlàyàm upaviùñaü paraütapam 3017014c sãtayà saha durdharùam abravãt kàmamohità 3017015a imàü viråpàm asatãü karàlàü nirõatodarãm 3017015c vçddhàü bhàryàm avaùñabhya na màü tvaü bahu manyase 3017016a adyemàü bhakùayiùyàmi pa÷yatas tava mànuùãm 3017016c tvayà saha cariùyàmi niþsapatnà yathàsukham 3017017a ity uktvà mçga÷àvàkùãm alàtasadç÷ekùaõà 3017017c abhyadhàvat susaükruddhà maholkà rohiõãm iva 3017018a tàü mçtyupà÷apratimàm àpatantãü mahàbalaþ 3017018c nigçhya ràmaþ kupitas tato lakùmaõam abravãt 3017019a krårair anàryaiþ saumitre parihàsaþ kathaü cana 3017019c na kàryaþ pa÷ya vaidehãü kathaü cit saumya jãvatãm 3017020a imàü viråpàm asatãm atimattàü mahodarãm 3017020c ràkùasãü puruùavyàghra viråpayitum arhasi 3017021a ity ukto lakùmaõas tasyàþ kruddho ràmasya pa÷yataþ 3017021c uddhçtya khaógaü ciccheda karõanàsaü mahàbalaþ 3017022a nikçttakarõanàsà tu visvaraü sà vinadya ca 3017022c yathàgataü pradudràva ghorà ÷årpaõakhà vanam 3017023a sà viråpà mahàghorà ràkùasã ÷oõitokùità 3017023c nanàda vividhàn nàdàn yathà pràvçùi toyadaþ 3017024a sà vikùarantã rudhiraü bahudhà ghoradar÷anà 3017024c pragçhya bàhå garjantã pravive÷a mahàvanam 3017025a tatas tu sà ràkùasasaüghasaüvçtaü; kharaü janasthànagataü viråpità 3017025c upetya taü bhràtaram ugratejasaü; papàta bhåmau gaganàd yathà÷aniþ 3017026a tataþ sabhàryaü bhayamohamårchità; salakùmaõaü ràghavam àgataü vanam 3017026c viråpaõaü càtmani ÷oõitokùità; ÷a÷aüsa sarvaü bhaginã kharasya sà 3018001a tàü tathà patitàü dçùñvà viråpàü ÷oõitokùitàm 3018001c bhaginãü krodhasaütaptaþ kharaþ papraccha ràkùasaþ 3018002a balavikramasaüpannà kàmagà kàmaråpiõã 3018002c imàm avasthàü nãtà tvaü kenàntakasamà gatà 3018003a devagandharvabhåtànàm çùãõàü ca mahàtmanàm 3018003c ko 'yam evaü mahàvãryas tvàü viråpàü cakàra ha 3018004a na hi pa÷yàmy ahaü loke yaþ kuryàn mama vipriyam 3018004c antarena sahasràkùaü mahendraü pàka÷àsanam 3018005a adyàhaü màrgaõaiþ pràõàn àdàsye jãvitàntakaiþ 3018005c salile kùãram àsaktaü niùpibann iva sàrasaþ 3018006a nihatasya mayà saükhye ÷arasaükçttamarmaõaþ 3018006c saphenaü rudhiraü raktaü medinã kasya pàsyati 3018007a kasya patrarathàþ kàyàn màüsam utkçtya saügatàþ 3018007c prahçùñà bhakùayiùyanti nihatasya mayà raõe 3018008a taü na devà na gandharvà na pi÷àcà na ràkùasàþ 3018008c mayàpakçùñaü kçpaõaü ÷aktàs tràtuü mahàhave 3018009a upalabhya ÷anaiþ saüj¤àü taü me ÷aüsitum arhasi 3018009c yena tvaü durvinãtena vane vikramya nirjità 3018010a iti bhràtur vacaþ ÷rutvà kruddhasya ca vi÷eùataþ 3018010c tataþ ÷årpaõakhà vàkyaü sabàùpam idam abravãt 3018011a taruõau råpasaüpannau sukåmàrau mahàbalau 3018011c puõóarãkavi÷àlàkùau cãrakçùõàjinàmbarau 3018012a gandharvaràjapratimau pàrthivavya¤janànvitau 3018012c devau và mànuùau và tau na tarkayitum utsahe 3018013a taruõã råpasaüpannà sarvàbharaõabhåùità 3018013c dçùñà tatra mayà nàrã tayor madhye sumadhyamà 3018014a tàbhyàm ubhàbhyàü saübhåya pramadàm adhikçtya tàm 3018014c imàm avasthàü nãtàhaü yathànàthàsatã tathà 3018015a tasyà÷ cànçjuvçttàyàs tayo÷ ca hatayor aham 3018015c saphenaü pàtum icchàmi rudhiraü raõamårdhani 3018016a eùa me prathamaþ kàmaþ kçtas tàta tvayà bhavet 3018016c tasyàs tayo÷ ca rudhiraü pibeyam aham àhave 3018017a iti tasyàü bruvàõàyàü caturda÷a mahàbalàn 3018017c vyàdide÷a kharaþ kruddho ràkùasàn antakopamàn 3018018a mànuùau ÷astrasaüpannau cãrakçùõàjinàmbarau 3018018c praviùñau daõóakàraõyaü ghoraü pramadayà saha 3018019a tau hatvà tàü ca durvçttàm upàvartitum arhatha 3018019c iyaü ca rudhiraü teùàü bhaginã mama pàsyati 3018020a manoratho 'yam iùño 'syà bhaginyà mama ràkùasàþ 3018020c ÷ãghraü saüpadyatàü gatvà tau pramathya svatejasà 3018021a iti pratisamàdiùñà ràkùasàs te caturda÷a 3018021c tatra jagmus tayà sàrdhaü ghanà vàterità yathà 3019001a tataþ ÷årpaõakhà ghorà ràghavà÷ramam àgatà 3019001c rakùasàm àcacakùe tau bhràtarau saha sãtayà 3019002a te ràmaü parõa÷àlàyàm upaviùñaü mahàbalam 3019002c dadç÷uþ sãtayà sàrdhaü vaidehyà lakùmaõena ca 3019003a tàn dçùñvà ràghavaþ ÷rãmàn àgatàü tàü ca ràkùasãm 3019003c abravãd bhràtaraü ràmo lakùmaõaü dãptatejasaü 3019004a muhårtaü bhava saumitre sãtàyàþ pratyanantaraþ 3019004c imàn asyà vadhiùyàmi padavãm àgatàn iha 3019005a vàkyam etat tataþ ÷rutvà ràmasya viditàtmanaþ 3019005c tatheti lakùmaõo vàkyaü ràmasya pratyapåjayat 3019006a ràghavo 'pi mahac càpaü càmãkaravibhåùitam 3019006c cakàra sajyaü dharmàtmà tàni rakùàüsi càbravãt 3019007a putrau da÷arathasyàvàü bhràtarau ràmalakùmaõau 3019007c praviùñau sãtayà sàrdhaü du÷caraü daõóakàvanam 3019008a phalamålà÷anau dàntau tàpasau dharmacàriõau 3019008c vasantau daõóakàraõye kimartham upahiüsatha 3019009a yuùmàn pàpàtmakàn hantuü viprakàràn mahàvane 3019009c çùãõàü tu niyogena pràpto 'haü sa÷aràsanaþ 3019010a tiùñhataivàtra saütuùñà nopasarpitum arhatha 3019010c yadi pràõair ihàrtho vo nivartadhvaü ni÷àcaràþ 3019011a tasya tadvacanaü ÷rutvà ràkùasàs te caturda÷a 3019011c åcur vàcaü susaükruddhà brahmaghnaþ ÷ålapàõayaþ 3019012a saüraktanayanà ghorà ràmaü raktàntalocanam 3019012c paruùà madhuràbhàùaü hçùñàdçùñaparàkramam 3019013a krodham utpàdya no bhartuþ kharasya sumahàtmanaþ 3019013c tvam eva hàsyase pràõàn adyàsmàbhir hato yudhi 3019014a kà hi te ÷aktir ekasya bahånàü raõamårdhani 3019014c asmàkam agrataþ sthàtuü kiü punar yoddhum àhave 3019015a ebhir bàhuprayuktair naþ parighaiþ ÷ålapaññi÷aiþ 3019015c pràõàüs tyakùyasi vãryaü ca dhanu÷ ca karapãóitam 3019016a ity evam uktvà saürabdhà ràkùasàs te caturda÷a 3019016c udyatàyudhanistriü÷à ràmam evàbhidudruvuþ 3019016e cikùipus tàni ÷ålàni ràghavaü prati durjayam 3019017a tàni ÷ålàni kàkutsthaþ samastàni caturda÷a 3019017c tàvadbhir eva ciccheda ÷araiþ kà¤canabhåùaõaiþ 3019018a tataþ pa÷càn mahàtejà nàràcàn såryasaünibhàn 3019018c jagràha paramakruddha÷ caturda÷a ÷ilà÷itàn 3019019a gçhãtvà dhanur àyamya lakùyàn uddi÷ya ràkùasàn 3019019c mumoca ràghavo bàõàn vajràn iva ÷atakratuþ 3019020a rukmapuïkhà÷ ca vi÷ikhàþ pradãptà hemabhåùaõàþ 3019020c antarikùe maholkànàü babhåvus tulyavarcasaþ 3019021a te bhittvà rakùasàü vegàd vakùàüsi rudhiràplutàþ 3019021c viniùpetus tadà bhåmau nyamajjantà÷anisvanàþ 3019022a te bhinnahçdayà bhåmau chinnamålà iva drumàþ 3019022c nipetuþ ÷oõitàrdràïgà vikçtà vigatàsavaþ 3019023a tàn bhåmau patitàn dçùñvà ràkùasã krodhamårchità 3019023c paritrastà punas tatra vyasçjad bhairavaü ravam 3019024a sà nadantã mahànàdaü javàc chårpaõakhà punaþ 3019024c upagamya kharaü sà tu kiü cit saü÷uùka ÷oõità 3019024e papàta punar evàrtà saniryàseva vallarã 3019025a nipàtitàn prekùya raõe tu ràkùasàn; pradhàvità ÷årpaõakhà punas tataþ 3019025c vadhaü ca teùàü nikhilena rakùasàü; ÷a÷aüsa sarvaü bhaginã kharasya sà 3020001a sa punaþ patitàü dçùñvà krodhàc chårpaõakhàü kharaþ 3020001c uvàca vyaktatà vàcà tàm anarthàrtham àgatàm 3020002a mayà tv idànãü ÷åràs te ràkùasà rudhirà÷anàþ 3020002c tvatpriyàrthaü vinirdiùñàþ kimarthaü rudyate punaþ 3020003a bhaktà÷ caivànuraktà÷ ca hità÷ ca mama nitya÷aþ 3020003c ghnanto 'pi na nihantavyà na na kuryur vaco mama 3020004a kim etac chrotum icchàmi kàraõaü yatkçte punaþ 3020004c hà nàtheti vinardantã sarpavad veùñase kùitau 3020005a anàthavad vilapasi kiü nu nàthe mayi sthite 3020005c uttiùñhottiùñha mà bhaiùãr vaiklavyaü tyajyatàm iha 3020006a ity evam uktà durdharùà khareõa parisàntvità 3020006c vimçjya nayane sàsre kharaü bhràtaram abravãt 3020007a preùità÷ ca tvayà ÷årà ràkùasàs te caturda÷a 3020007c nihantuü ràghavaü ghorà matpriyàrthaü salakùmaõam 3020008a te tu ràmeõa sàmarùàþ ÷ålapaññi÷apàõayaþ 3020008c samare nihatàþ sarve sàyakair marmabhedibhiþ 3020009a tàn bhåmau patitàn dçùñvà kùaõenaiva mahàbalàn 3020009c ràmasya ca mahat karma mahàüs tràso 'bhavan mama 3020010a sàsmi bhãtà samudvignà viùaõõà ca ni÷àcara 3020010c ÷araõaü tvàü punaþ pràptà sarvato bhayadar÷inã 3020011a viùàdanakràdhyuùite paritràsormimàlini 3020011c kiü màü na tràyase magnàü vipule ÷okasàgare 3020012a ete ca nihatà bhåmau ràmeõa ni÷itaiþ ÷araiþ 3020012c ye ca me padavãü pràptà ràkùasàþ pi÷ità÷anàþ 3020013a mayi te yady anukro÷o yadi rakùaþsu teùu ca 3020013c ràmeõa yadi ÷aktis te tejo vàsti ni÷àcara 3020013e daõóakàraõyanilayaü jahi ràkùasakaõñakam 3020014a yadi ràmaü mamàmitram adya tvaü na vadhiùyasi 3020014c tava caivàgrataþ pràõàüs tyakùyàmi nirapatrapà 3020015a buddhyàham anupa÷yàmi na tvaü ràmasya saüyuge 3020015c sthàtuü pratimukhe ÷aktaþ sacàpasya mahàraõe 3020016a ÷åramànã na ÷åras tvaü mithyàropitavikramaþ 3020016c mànuùau yan na ÷aknoùi hantuü tau ràmalakùmaõau 3020017a apayàhi janasthànàt tvaritaþ sahabàndhavaþ 3020017c niþsattvasyàlpavãryasya vàsas te kãdç÷as tv iha 3020018a ràmatejo'bhibhåto hi tvaü kùipraü vina÷iùyasi 3020018c sa hi tejaþsamàyukto ràmo da÷arathàtmajaþ 3020018e bhràtà càsya mahàvãryo yena càsmi viråpità 3021001a evam àdharùitaþ ÷åraþ ÷årpaõakhyà kharas tadà 3021001c uvàca rakùasàü madhye kharaþ kharataraü vacaþ 3021002a tavàpamànaprabhavaþ krodho 'yam atulo mama 3021002c na ÷akyate dhàrayituü lavaõàmbha ivotthitam 3021003a na ràmaü gaõaye vãryàn mànuùaü kùãõajãvitam 3021003c àtmà du÷caritaiþ pràõàn hato yo 'dya vimokùyati 3021004a bàùpaþ saühriyatàm eùa saübhrama÷ ca vimucyatàm 3021004c ahaü ràmaþ saha bhràtrà nayàmi yamasàdanam 3021005a para÷vadhahatasyàdya mandapràõasya bhåtale 3021005c ràmasya rudhiraü raktam uùõaü pàsyasi ràkùasi 3021006a sà prahçùñvà vacaþ ÷rutvà kharasya vadanàc cyutam 3021006c pra÷a÷aüsa punar maurkhyàd bhràtaraü rakùasàü varam 3021007a tayà paruùitaþ pårvaü punar eva pra÷aüsitaþ 3021007c abravãd dåùaõaü nàma kharaþ senàpatiü tadà 3021008a caturda÷a sahasràõi mama cittànuvartinàm 3021008c rakùasãü bhãmavegànàü samareùv anivartinàm 3021009a nãlajãmåtavarõànàü ghoràõàü krårakarmaõàm 3021009c lokasiühàvihàràõàü balinàm ugratejasàm 3021010a teùàü ÷àrdåladarpàõàü mahàsyànàaü mahaujasàm 3021010c sarvodyogam udãrõànàü rakùasàü saumya kàraya 3021011a upasthàpaya me kùipraü rathaü saumya dhanåüùi ca 3021011c ÷aràü÷ ca citràn khaógàü÷ ca ÷aktã÷ ca vividhàþ ÷itàþ 3021012a agre niryàtum icchàmi paulastyànàü mahàtmanàm 3021012c vadhàrthaü durvinãtasya ràmasya raõakovidaþ 3021013a iti tasya bruvàõasya såryavarõaü mahàratham 3021013c sada÷vaiþ ÷abalair yuktam àcacakùe 'tha dåùaõaþ 3021014a taü meru÷ikharàkàraü taptakà¤canabhåùaõam 3021014c hemacakram asaübàdhaü vaidåryamaya kåbaram 3021015a matsyaiþ puùpair drumaiþ ÷ailai÷ candrasåryai÷ ca kà¤canaiþ 3021015c màïgalyaiþ pakùisaüghai÷ ca tàràbhi÷ ca samàvçtam 3021016a dhvajanistriü÷asaüpannaü kiïkiõãkavibhåùitam 3021016c sada÷vayuktaü so 'marùàd àruroha rathaü kharaþ 3021017a ni÷àmya taü rathagataü ràakùasà bhãmavikramàþ 3021017c tasthuþ saüparivàryainaü dåùaõaü ca mahàbalam 3021018a kharas tu tàn maheùvàsàn ghoracarmàyudhadhvajàn 3021018c niryàtety abravãd dçùñvà rathasthaþ sarvaràkùasàn 3021019a tatas tad ràkùasaü sainyaü ghoracarmàyudhadhvajam 3021019c nirjagàma janasthànàn mahànàdaü mahàjavam 3021020a mudgaraiþ paññi÷aiþ ÷ålaiþ sutãkùõai÷ ca para÷vadhaiþ 3021020c khaógai÷ cakrai÷ ca hastasthair bhràjamànai÷ ca tomaraiþ 3021021a ÷aktibhiþ patighair ghorair atimàtrai÷ ca kàrmukaiþ 3021021c gadàsimusalair vajrair gçhãtair bhãmadar÷anaiþ 3021022a ràkùasànàü sughoràõàü sahasràõi caturda÷a 3021022c niryàtàni janasthànàt kharacittànuvartinàm 3021023a tàüs tv abhidravato dçùñvà ràkùasàn bhãmavikramàn 3021023c kharasyàpi rathaþ kiü cij jagàma tadanantaram 3021024a tatas tठ÷abalàn a÷vàüs taptakà¤canabhåùitàn 3021024c kharasya matam àj¤àya sàrathiþ samacodayat 3021025a sa codito rathaþ ÷ãghraü kharasya ripughàtinaþ 3021025c ÷abdenàpårayàm àsa di÷a÷ ca prati÷as tathà 3021026a pravçddhamanyus tu kharaþ kharasvano; ripor vadhàrthaü tvarito yathàntakaþ 3021026c acåcudat sàrathim unnadan punar; mahàbalo megha ivà÷mavarùavàn 3022001a tat prayàtaü balaü ghoram a÷ivaü ÷oõitodakam 3022001c abhyavarùan mahàmeghas tumulo gardabhàruõaþ 3022002a nipetus turagàs tasya rathayuktà mahàjavàþ 3022002c same puùpacite de÷e ràjamàrge yadçcchayà 3022003a ÷yàmaü rudhiraparyantaü babhåva pariveùaõam 3022003c alàtacakrapratimaü pratigçhya divàkaram 3022004a tato dhvajam upàgamya hemadaõóaü samucchritam 3022004c samàkramya mahàkàyas tasthau gçdhraþ sudàruõaþ 3022005a janasthànasamãpe ca samàkramya kharasvanàþ 3022005c visvaràn vividhàü÷ cakrur màüsàdà mçgapakùiõaþ 3022006a vyàjahru÷ ca padãptàyàü di÷i vai bhairavasvanam 3022006c a÷ivà yàtu dàhànàü ÷ivà ghorà mahàsvanàþ 3022007a prabhinnagirisaükà÷às toya÷oùitadhàriõaþ 3022007c àkà÷aü tad anàkà÷aü cakrur bhãmà balàhakàþ 3022008a babhåva timiraü ghoram uddhataü romaharùaõam 3022008c di÷o và vidi÷o vàpi suvyaktaü na cakà÷ire 3022009a kùatajàrdrasavarõàbhà saüdhyàkàlaü vinà babhau 3022009c kharasyàbhimukhaü nedus tadà ghorà mçgàþ khagàþ 3022010a nityà÷ivakarà yuddhe ÷ivà ghoranidar÷anàþ 3022010c nedur balasyàbhimukhaü jvàlodgàribhir ànanaiþ 3022011a kabandhaþ parighàbhàso dç÷yate bhàskaràntike 3022011c jagràha såryaü svarbhànur aparvaõi mahàgrahaþ 3022012a pravàti màrutaþ ÷ãghraü niùprabho 'bhåd divàkaraþ 3022012c utpetu÷ ca vinà ràtriü tàràþ khadyotasaprabhàþ 3022013a saülãnamãnavihagà nalinyaþ puùpapaïkajàþ 3022013c tasmin kùaõe babhåvu÷ ca vinà puùpaphalair drumàþ 3022014a uddhåta÷ ca vinà vàtaü reõur jaladharàruõaþ 3022014c vãcãkåcãti và÷yanto babhåvus tatra sàrikàþ 3022015a ulkà÷ càpi sanirghoùà nipetur ghoradar÷anàþ 3022015c pracacàla mahã càpi sa÷ailavanakànanà 3022016a kharasya ca rathasthasya nardamànasya dhãmataþ 3022016c pràkampata bhujaþ savyaþ khara÷ càsyàvasajjata 3022017a sàsrà saüpadyate dçùñiþ pa÷yamànasya sarvataþ 3022017c lalàñe ca rujà jàtà na ca mohàn nyavartata 3022018a tàn samãkùya mahotpàtàn utthitàn romaharùaõàn 3022018c abravãd ràkùasàn sarvàn prahasan sa kharas tadà 3022019a mahotpàtàn imàn sarvàn utthitàn ghoradar÷anàn 3022019c na cintayàmy ahaü vãryàd balavàn durbalàn iva 3022020a tàrà api ÷arais tãkùõaiþ pàtayeyaü nabhastalàt 3022020c mçtyuü maraõadharmeõa saükruddho yojayàmy aham 3022021a ràghavaü taü balotsiktaü bhràtaraü càpi lakùmaõam 3022021c ahatvà sàyakais tãkùõair nopàvartitum utsahe 3022022a sakàmà bhaginã me 'stu pãtvà tu rudhiraü tayoþ 3022022c yannimittaü tu ràmasya lakùmaõasya viparyayaþ 3022023a na kva cit pràptapårvo me saüyugeùu paràjayaþ 3022023c yuùmàkam etat pratyakùaü nànçtaü kathayàmy aham 3022024a devaràjam api kruddho mattairàvatayàyinam 3022024c vajrahastaü raõe hanyàü kiü punas tau ca mànuùau 3022025a sà tasya garjitaü ÷rutvà ràkùasasya mahàcamåþ 3022025c praharùam atulaü lebhe mçtyupà÷àvapà÷ità 3022026a sameyu÷ ca mahàtmàno yuddhadar÷anakàïkùiõaþ 3022026c çùayo devagandharvàþ siddhà÷ ca saha càraõaiþ 3022027a sametya coruþ sahitàs te 'nyàyaü puõyakarmaõaþ 3022027c svasti gobràhmaõebhyo 'stu lokànàü ye ca saümatàþ 3022028a jayatàü ràghavo yuddhe paulastyàn rajanãcaràn 3022028c cakrà hasto yathà yuddhe sarvàn asurapuügavàn 3022029a etac cànyac ca bahu÷o bruvàõàþ paramarùayaþ 3022029c dadç÷ur vàhinãü teùàü ràkùasànàü gatàyuùàm 3022030a rathena tu kharo vegàt sainyasyàgràd viniþsçtaþ 3022030c taü dçùñvà ràkùasaü bhåyo ràkùasà÷ ca viniþsçtàþ 3022031a ÷yena gàmã pçthugrãvo yaj¤a÷atrur vihaügamaþ 3022031c durjayaþ karavãràkùaþ paruùaþ kàlakàrmukaþ 3022032a meghamàlã mahàmàlã sarpàsyo rudhirà÷anaþ 3022032c dvàda÷aite mahàvãryàþ pratasthur abhitaþ kharam 3022033a mahàkapàlaþ sthålàkùaþ pramàthã tri÷iràs tathà 3022033c catvàra ete senàgryà dåùaõaü pçùñhato 'nvayuþ 3022034a sà bhãmavegà samaràbhikàmà; sudàruõà ràkùasavãra senà 3022034c tau ràjaputrau sahasàbhyupetà; màlàgrahàõàm iva candrasåryau 3023001a à÷ramaü prati yàte tu khare kharaparàkrame 3023001c tàn evautpàtikàn ràmaþ saha bhràtrà dadar÷a ha 3023002a tàn utpàtàn mahàghoràn utthitàn romaharùaõàn 3023002c prajànàm ahitàn dçùñvà vàkyaü lakùmaõam abravãt 3023003a imàn pa÷ya mahàbàho sarvabhåtàpahàriõaþ 3023003c samutthitàn mahotpàtàn saühartuü sarvaràkùasàn 3023004a amã rudhiradhàràs tu visçjantaþ kharasvanàn 3023004c vyomni meghà vivartante paruùà gardabhàruõàþ 3023005a sadhåmà÷ ca ÷aràþ sarve mama yuddhàbhinandinaþ 3023005c rukmapçùñhàni càpàni viveùñante ca lakùmaõa 3023006a yàdç÷à iha kåjanti pakùiõo vanacàriõaþ 3023006c agrato no bhayaü pràptaü saü÷ayo jãvitasya ca 3023007a saüprahàras tu sumahàn bhaviùyati na saü÷ayaþ 3023007c ayam àkhyàti me bàhuþ sphuramàõo muhur muhuþ 3023008a saünikarùe tu naþ ÷åra jayaü ÷atroþ paràjayam 3023008c suprabhaü ca prasannaü ca tava vaktraü hi lakùyate 3023009a udyatànàü hi yuddhàrthaü yeùàü bhavati lakùmaõaþ 3023009c niùprabhaü vadanaü teùàü bhavaty àyuþ parikùayaþ 3023010a anàgatavidhànaü tu kartavyaü ÷ubham icchatà 3023010c àpadaü ÷aïkamànena puruùeõa vipa÷cità 3023011a tasmàd gçhãtvà vaidehãü ÷arapàõir dhanurdharaþ 3023011c guhàm à÷raya÷ailasya durgàü pàdapasaükulàm 3023012a pratikålitum icchàmi na hi vàkyam idaü tvayà 3023012c ÷àpito mama pàdàbhyàü gamyatàü vatsa màciram 3023013a evam uktas tu ràmeõa lakùmaõaþ saha sãtayà 3023013c ÷aràn àdàya càpaü ca guhàü durgàü samà÷rayat 3023014a tasmin praviùñe tu guhàü lakùmaõe saha sãtayà 3023014c hanta niryuktam ity uktvà ràmaþ kavacam àvi÷at 3023015a sà tenàgninikà÷ena kavacena vibhåùitaþ 3023015c babhåva ràmas timire vidhåmo 'gnir ivotthitaþ 3023016a sa càpam udyamya mahac charàn àdàya vãryavàn 3023016c babhåvàvasthitas tatra jyàsvanaiþ pårayan di÷aþ 3023017a tato devàþ sagandharvàþ siddhà÷ ca saha càraõaiþ 3023017c åcuþ paramasaütrastà guhyakà÷ ca parasparam 3023018a caturda÷a sahasràõi rakùasàü bhãmakarmaõàm 3023018c eka÷ ca ràmo dharmàtmà kathaü yuddhaü bhaviùyati 3023019a tato gambhãranirhràdaü ghoravarmàyudhadhvajam 3023019c anãkaü yàtudhànànàü samantàt pratyadç÷yata 3023020a siühanàdaü visçjatàm anyonyam abhigarjatàm 3023020c càpàni vispharayatàü jçmbhatàü càpy abhãkùõa÷aþ 3023021a vipraghuùñasvanànàü ca dundubhãü÷ càpi nighnatàm 3023021c teùàü sutumulaþ ÷abdaþ pårayàm àsa tad vanam 3023022a tena ÷abdena vitrastàþ ÷vàpadà vanacàriõaþ 3023022c dudruvur yatra niþ÷abdaü pçùñhato nàvalokayan 3023023a tat tv anãkaü mahàvegaü ràmaü samupasarpata 3023023c ghçtanànàpraharaõaü gambhãraü sàgaropamam 3023024a ràmo 'pi càrayaü÷ cakùuþ sarvato raõapaõóitaþ 3023024c dadar÷a kharasainyaü tad yuddhàbhimukham udyatam 3023025a vitatya ca dhanur bhãmaü tåõyà÷ coddhçtya sàyakàn 3023025c krodham àhàrayat tãvraü vadhàrthaü sarvarakùasàm 3023026a duùprekùyaþ so 'bhavat kruddho yugàntàgnir iva jvalan 3023026c taü dçùñvà tejasàviùñaü pràvyathan vanadevatàþ 3023027a tasya kruddhasya råpaü tu ràmasya dadç÷e tadà 3023027c dakùasyeva kratuü hantum udyatasya pinàkinaþ 3024001a avaùñabdhadhanuü ràmaü kruddhaü ca ripughàtinam 3024001c dadar÷à÷ramam àgamya kharaþ saha puraþsaraiþ 3024002a taü dçùñvà saguõaü càpam udyamya kharaniþsvanam 3024002c ràmasyàbhimukhaü såtaü codyatàm ity acodayat 3024003a sa kharasyàj¤ayà såtas turagàn samacodayat 3024003c yatra ràmo mahàbàhur eko dhunvan dhanuþ sthitaþ 3024004a taü tu niùpatitaü dçùñvà sarve te rajanãcaràþ 3024004c nardamànà mahànàdaü sacivàþ paryavàrayan 3024005a sa teùàü yàtudhànànàü madhye rato gataþ kharaþ 3024005c babhåva madhye tàràõàü lohitàïga ivoditaþ 3024006a tatas taü bhãmadhanvànaü kruddhàþ sarve ni÷àcaràþ 3024006c ràmaü nànàvidhaiþ ÷astrair abhyavarùanta durjayam 3024007a mudgarair àyasaiþ ÷ålaiþ pràsaiþ khaógaiþ para÷vadhaiþ 3024007c ràkùasàþ samare ràmaü nijaghnå roùatatparàþ 3024008a te balàhakasaükà÷à mahànàdà mahàbalàþ 3024008c abhyadhàvanta kàkutsthaü ràmaü yuddhe jighàüsavaþ 3024009a te ràme ÷aravarùàõi vyasçjan rakùasàü guõàþ 3024009c ÷ailendram iva dhàràbhir varùamàõà mahàdhanàþ 3024010a sa taiþ parivçto ghorai ràghavo rakùasàü gaõaiþ 3024010c tithiùv iva mahàdevo vçtaþ pàriùadàü gaõaiþ 3024011a tàni muktàni ÷astràõi yàtudhànaiþ sa ràghavaþ 3024011c pratijagràha vi÷ikhair nadyoghàn iva sàgaraþ 3024012a sa taiþ praharaõair ghorair bhinnagàtro na vivyathe 3024012c ràmaþ pradãptair bahubhir vajrair iva mahàcalaþ 3024013a sa viddhaþ kùatajàdigdhaþ sarvagàtreùu ràghavaþ 3024013c babhåva ràmaþ saüdhyàbhrair divàkara ivàvçtaþ 3024014a viùedur devagandharvàþ siddhà÷ ca paramarùayaþ 3024014c ekaü sahastrair bahubhis tadà dçùñvà samàvçtam 3024015a tato ràmaþ susaükruddho maõóalãkçtakàrmukaþ 3024015c sasarja ni÷itàn bàõठ÷ata÷o 'tha sahasra÷aþ 3024016a duràvàràn durviùahàn kàlapà÷opamàn raõe 3024016c mumoca lãlayà ràmaþ kaïkapatràn ajihmagàn 3024017a te ÷aràþ ÷atrusainyeùu muktà ràmeõa lãlayà 3024017c àdadå rakùasàü pràõàn pà÷àþ kàlakçtà iva 3024018a bhittvà ràkùasadehàüs tàüs te ÷arà rudhiràplutàþ 3024018c antarikùagatà rejur dãptàgnisamatejasaþ 3024019a asaükhyeyàs tu ràmasya sàyakà÷ càpamaõóalàt 3024019c viniùpetur atãvogrà rakùaþ pràõàpahàriõaþ 3024020a tair dhanåüùi dhvajàgràõi varmàõi ca ÷iràüsi ca 3024020c bahån sahastàbharaõàn årån karikaropamàn 3024021a tato nàlãkanàràcais tãkùõàgrai÷ ca vikarõibhiþ 3024021c bhãmam àrtasvaraü cakrur bhidyamànà ni÷àcaràþ 3024022a tat sainyaü ni÷itair bàõair arditaü marmabhedibhiþ 3024022c ràmeõa na sukhaü lebhe ÷uùkaü vanam ivàgninà 3024023a ke cid bhãmabalàþ ÷åràþ ÷ålàn khaógàn para÷vadhàn 3024023c cikùipuþ paramakruddhà ràmàya rajanãcaràþ 3024024a tàni bàõair mahàbàhuþ ÷astràõy àvàrya ràghavaþ 3024024c jahàra samare pràõàü÷ ciccheda ca ÷irodharàn 3024025a ava÷iùñà÷ ca ye tatra viùaõõà÷ ca ni÷àcaràþ 3024025c kharam evàbhyadhàvanta ÷araõàrthaü ÷aràrditàþ 3024026a tàn sarvàn punar àdàya samà÷vàsya ca dåùaõaþ 3024026c abhyadhàvata kàkutsthaü kruddho rudram ivàntakaþ 3024027a nivçttàs tu punaþ sarve dåùaõà÷rayanirbhayàþ 3024027c ràmam evàbhyadhàvanta sàlatàla÷ilàyudhàþ 3024028a tad babhåvàdbhutaü yuddhaü tumulaü romaharùaõam 3024028c ràmasyàsya mahàghoraü punas teùàü ca rakùasàm 3025001a tad drumàõàü ÷ilànàü ca varùaü pràõaharaü mahat 3025001c pratijagràha dharmàtmà ràghavas tãkùõasàyakaiþ 3025002a pratigçhya ca tad varaü nimãlita ivarùabhaþ 3025002c ràmaþ krodhaü paraü bheje vadhàrthaü sarvarakùasàm 3025003a tataþ krodhasamàviùñaþ pradãpta iva tejasà 3025003c ÷arair abhyakirat sainyaü sarvataþ sahadåùaõam 3025004a tataþ senàpatiþ kruddho dåùaõaþ ÷atrudåùaõaþ 3025004c jagràha giri÷çïgàbhaü parighaü romaharùaõam 3025005a veùñitaü kà¤canaiþ paññair devasainyàbhimardanam 3025005c àyasaiþ ÷aïkubhis tãkùõaiþ kãrõaü paravasokùitàm 3025006a vajrà÷anisamaspar÷aü paragopuradàraõam 3025006c taü mahoragasaükà÷aü pragçhya parighaü raõe 3025006e dåùaõo 'bhyapatad ràmaü krårakarmà ni÷àcaraþ 3025007a tasyàbhipatamànasya dåùaõasya sa ràghavaþ 3025007c dvàbhyàü ÷aràbhyàü ciccheda sahastàbharaõau bhujau 3025008a bhraùñas tasya mahàkàyaþ papàta raõamårdhani 3025008c parigha÷ chinnahastasya ÷akradhvaja ivàgrataþ 3025009a sa karàbhyàü vikãrõàbhyàü papàta bhuvi dåùaõaþ 3025009c viùàõàbhyàü vi÷ãrõàbhyàü manasvãva mahàgajaþ 3025010a dçùñvà taü patitaü bhåmau dåùaõaü nihataü raõe 3025010c sàdhu sàdhv iti kàkutsthaü sarvabhåtàny apåjayan 3025011a etasminn antare kruddhàs trayaþ senàgrayàyinaþ 3025011c saühatyàbhyadravan ràmaü mçtyupà÷àvapà÷itàþ 3025011e mahàkapàlaþ sthålàkùaþ pramàthã ca mahàbalaþ 3025012a mahàkapàlo vipulaü ÷ålam udyamya ràkùasaþ 3025012c sthålàkùaþ paññi÷aü gçhya pramàthã ca para÷vadham 3025013a dçùñvaivàpatatas tàüs tu ràghavaþ sàyakaiþ ÷itaiþ 3025013c tãkùõàgraiþ pratijagràha saüpràptàn atithãn iva 3025014a mahàkapàlasya ÷ira÷ ciccheda raghunaïganaþ 3025014c asaükhyeyais tu bàõaughaiþ pramamàtha pramàthinam 3025015a sthålàkùasyàkùiõã tãkùõaiþ pårayàm àsa sàyakaiþ 3025015c sa papàta hato bhåmau viñapãva mahàdrumaþ 3025016a tataþ pàvakasaükà÷air hemavajravibhåùitaiþ 3025016c jaghana÷eùaü tejasvã tasya sainyasya sàyakaiþ 3025017a te rukmapuïkhà vi÷ikhàþ sadhåmà iva pàvakàþ 3025017c nijaghnus tàni rakùàüsi vajrà iva mahàdrumàn 3025018a rakùasàü tu ÷ataü ràmaþ ÷atenaikena karõinà 3025018c sahasraü ca sahasreõa jaghàna raõamårdhani 3025019a tair bhinnavarmàbharaõà÷ chinnabhinna÷aràsanàþ 3025019c nipetuþ ÷oõitàdigdhà dharaõyàü rajanãcaràþ 3025020a tair muktake÷aiþ samare patitaiþ ÷oõitokùitaiþ 3025020c àstãrõà vasudhà kçtsnà mahàvediþ ku÷air iva 3025021a kùaõena tu mahàghoraü vanaü nihataràkùasaü 3025021c babhåva niraya prakhyaü màüsa÷oõitakardamam 3025022a caturda÷a sahasràõi rakùasàü bhãmakarmaõàm 3025022c hatàny ekena ràmeõa mànuùeõa padàtinà 3025023a tasya sainyasya sarvasya kharaþ ÷eùo mahàrathaþ 3025023c ràkùasas tri÷irà÷ caiva ràma÷ ca ripusådanaþ 3025024a tatas tu tad bhãmabalaü mahàhave; samãkùya ràmeõa hataü balãyasà 3025024c rathena ràmaü mahatà kharas tataþ; samàsasàdendra ivodyatà÷aniþ 3026001a kharaü tu ràmàbhimukhaü prayàntaü vàhinãpatiþ 3026001c ràkùasas tri÷irà nàma saünipatyedam abravãt 3026002a màü niyojaya vikrànta saünivartasva sàhasàt 3026002c pa÷ya ràmaü mahàbàhuü saüyuge vinipàtitam 3026003a pratijànàmi te satyam àyudhaü càham àlabhe 3026003c yathà ràmaü vadhiùyàmi vadhàrhaü sarvarakùasàm 3026004a ahaü vàsya raõe mçtyur eùa và samare mama 3026004c vinivartya raõotsàhaü muhårtaü prà÷niko bhava 3026005a prahçùño và hate ràme janasthànaü prayàsyasi 3026005c mayi và nihate ràmaü saüyugàyopayàsyasi 3026006a kharas tri÷irasà tena mçtyulobhàt prasàditaþ 3026006c gaccha yudhyety anuj¤àto ràghavàbhimukho yayau 3026007a tri÷irà÷ ca rathenaiva vàjiyuktena bhàsvatà 3026007c abhyadravad raõe ràmaü tri÷çïga iva parvataþ 3026008a ÷aradhàrà samåhàn sa mahàmegha ivotsçjan 3026008c vyasçjat sadç÷aü nàdaü jalàrdrasyeva dundubheþ 3026009a àgacchantaü tri÷irasaü ràkùasaü prekùya ràghavaþ 3026009c dhanuùà pratijagràha vidhunvan sàyakठ÷itàn 3026010a sa saüprahàras tumulo ràma tri÷irasor mahàn 3026010c babhåvàtãva balinoþ siühaku¤jarayor iva 3026011a tatas tri÷irasà bàõair lalàñe tàóitas tribhiþ 3026011c amarùã kupito ràmaþ saürabdham idam abravãt 3026012a aho vikrama÷årasya ràkùasasyedç÷aü balam 3026012c puùpair iva ÷arair yasya lalàñe 'smi parikùataþ 3026012e mamàpi pratigçhõãùva ÷aràü÷ càpaguõacyutàn 3026013a evam uktvà tu saürabdhaþ ÷aràn à÷ãviùopamàn 3026013c tri÷iro vakùasi kruddho nijaghàna caturda÷a 3026014a caturbhis turagàn asya ÷araiþ saünataparvabhiþ 3026014c nyapàtayata tejasvã caturas tasya vàjinaþ 3026015a aùñabhiþ sàyakaiþ såtaü rathopasthe nyapàtayat 3026015c ràma÷ ciccheda bàõena dhvajaü càsya samucchritam 3026016a tato hatarathàt tasmàd utpatantaü ni÷àcaram 3026016c bibheda ràmas taü bàõair hçdaye so 'bhavaj jaóaþ 3026017a sàyakai÷ càprameyàtmà sàmarùas tasya rakùasaþ 3026017c ÷iràüsy apàtayat trãõi vegavadbhis tribhiþ ÷ataiþ 3026018a sa bhåmau ÷oõitodgàrã ràmabàõàbhipãóitaþ 3026018c nyapatat patitaiþ pårvaü sva÷irobhir ni÷àcaraþ 3026019a hata÷eùàs tato bhagnà ràkùasàþ kharasaü÷rayàþ 3026019c dravanti sma na tiùñhanti vyàghratrastà mçgà iva 3026020a tàn kharo dravato dçùñvà nivartya ruùitaþ svayam 3026020c ràmam evàbhidudràva ràhu÷ candramasaü yathà 3027001a nihataü dåùaõaü dçùñvà raõe tri÷irasà saha 3027001c kharasyàpy abhavat tràso dçùñvà ràmasya vikramam 3027002a sa dçùñvà ràkùasaü sainyam aviùahyaü mahàbalam 3027002c hatam ekena ràmeõa dåùaõas tri÷irà api 3027003a tad balaü hatabhåyiùñhaü vimanàþ prekùya ràkùasaþ 3027003c àsasàda kharo ràmaü namucir vàsavaü yathà 3027004a vikçùya balavac càpaü nàràcàn raktabhojanàn 3027004c khara÷ cikùepa ràmàya kruddhàn à÷ãviùàn iva 3027005a jyàü vidhunvan subahu÷aþ ÷ikùayàstràõi dar÷ayan 3027005c cacàra samare màrgठ÷arai rathagataþ kharaþ 3027006a sa sarvà÷ ca di÷o bàõaiþ pradi÷a÷ ca mahàrathaþ 3027006c pårayàm àsa taü dçùñvà ràmo 'pi sumahad dhanuþ 3027007a sa sàyakair durviùahaiþ sasphuliïgair ivàgnibhiþ 3027007c nabha÷ cakàràvivaraü parjanya iva vçùñibhiþ 3027008a tad babhåva ÷itair bàõaiþ khararàmavisarjitaiþ 3027008c paryàkà÷am anàkà÷aü sarvataþ ÷arasaükulam 3027009a ÷arajàlàvçtaþ såryo na tadà sma prakà÷ate 3027009c anyonyavadhasaürambhàd ubhayoþ saüprayudhyatoþ 3027010a tato nàlãkanàràcais tãkùõàgrai÷ ca vikarõibhiþ 3027010c àjaghàna raõe ràmaü totrair iva mahàdvipam 3027011a taü rathasthaü dhanuùpàõiü ràkùasaü paryavasthitam 3027011c dadç÷uþ sarvabhåtàni pà÷ahastam ivàntakam 3027012a taü siüham iva vikràntaü siühavikràntagàminam 3027012c dçùñvà nodvijate ràmaþ siühaþ kùudramçgaü yathà 3027013a tataþ såryanikà÷ena rathena mahatà kharaþ 3027013c àsasàda raõe ràmaü pataïga iva pàvakam 3027014a tato 'sya sa÷araü càpaü muùñide÷e mahàtmanaþ 3027014c khara÷ ciccheda ràmasya dar÷ayan pàõilàghavam 3027015a sa punas tv aparàn sapta ÷aràn àdàya varmaõi 3027015c nijaghàna raõe kruddhaþ ÷akrà÷anisamaprabhàn 3027016a tatas tat prahataü bàõaiþ kharamuktaiþ suparvabhiþ 3027016c papàta kavacaü bhåmau ràmasyàdityavarcasaþ 3027017a sa ÷arair arpitaþ kruddhaþ sarvagàtreùu ràghavaþ 3027017c raràja samare ràmo vidhåmo 'gnir iva jvalan 3027018a tato gambhãranirhràdaü ràmaþ ÷atrunibarhaõaþ 3027018c cakàràntàya sa ripoþ sajyam anyan mahad dhanuþ 3027019a sumahad vaiùõavaü yat tad atisçùñaü maharùiõà 3027019c varaü tad dhanur udyamya kharaü samabhidhàvata 3027020a tataþ kanakapuïkhais tu ÷araiþ saünataparvabhiþ 3027020c ciccheda ràmaþ saükruddhaþ kharasya samare dhvajam 3027021a sa dar÷anãyo bahudhà vicchinnaþ kà¤cano dhvajaþ 3027021c jagàma dharaõãü såryo devatànàm ivàj¤ayà 3027022a taü caturbhiþ kharaþ kruddho ràmaü gàtreùu màrgaõaiþ 3027022c vivyàdha hçdi marmaj¤o màtaïgam iva tomaraiþ 3027023a sa ràmo bahubhir bàõaiþ kharakàrmukaniþsçtaiþ 3027023c viddho rudhirasiktàïgo babhåva ruùito bhç÷am 3027024a sa dhanur dhanvinàü ÷reùñhaþ pragçhya paramàhave 3027024c mumoca parameùvàsaþ ùañ ÷aràn abhilakùitàn 3027025a ÷irasy ekena bàõena dvàbhyàü bàhvor athàrpayat 3027025c tribhi÷ candràrdhavaktrai÷ ca vakùasy abhijaghàna ha 3027026a tataþ pa÷càn mahàtejà nàràcàn bhàskaropamàn 3027026c jighàüså ràkùasaü kruddhas trayoda÷a ÷ilà÷itàn 3027027a tato 'sya yugam ekena caturbhi÷ caturo hayàn 3027027c ùaùñhena ca ÷iraþ saükhye ciccheda kharasàratheþ 3027028a tribhis triveõuü balavàn dvàbhyàm akùaü mahàbalaþ 3027028c dvàda÷ena tu bàõena kharasya sa÷araü dhanuþ 3027028e chittvà vajranikà÷ena ràghavaþ prahasann iva 3027028g trayoda÷enendrasamo bibheda samare kharam 3027029a prabhagnadhanvà viratho hatà÷vo hatasàrathiþ 3027029c gadàpàõir avaplutya tasthau bhåmau kharas tadà 3027030a tat karma ràmasya mahàrathasya; sametya devà÷ ca maharùaya÷ ca 3027030c apåjayan prà¤jalayaþ prahçùñàs; tadà vimànàgragatàþ sametàþ 3028001a kharaü tu virathaü ràmo gadàpàõim avasthitam 3028001c mçdupårvaü mahàtejàþ paruùaü vàkyam abravãt 3028002a gajà÷varathasaübàdhe bale mahati tiùñhatà 3028002c kçtaü sudàruõaü karma sarvalokajugupsitam 3028003a udvejanãyo bhåtànàü nç÷aüsaþ pàpakarmakçt 3028003c trayàõàm api lokànàm ã÷varo 'pi na tiùñhati 3028004a karma lokaviruddhaü tu kurvàõaü kùaõadàcara 3028004c tãkùõaü sarvajano hanti sarpaü duùñam ivàgatam 3028005a lobhàt pàpàni kurvàõaþ kàmàd và yo na budhyate 3028005c bhraùñaþ pa÷yati tasyàntaü bràhmaõã karakàd iva 3028006a vasato daõóakàraõye tàpasàn dharmacàriõaþ 3028006c kiü nu hatvà mahàbhàgàn phalaü pràpsyasi ràkùasa 3028007a na ciraü pàpakarmàõaþ krårà lokajugupsitàþ 3028007c ai÷varyaü pràpya tiùñhanti ÷ãrõamålà iva drumàþ 3028008a ava÷yaü labhate kartà phalaü pàpasya karmaõaþ 3028008c ghoraü paryàgate kàle drumaþ puùpam ivàrtavam 3028009a naciràt pràpyate loke pàpànàü karmaõàü phalam 3028009c saviùàõàm ivànnànàü bhuktànàü kùaõadàcara 3028010a pàpam àccaratàü ghoraü lokasyàpriyam icchatàm 3028010c aham àsàdito ràjà pràõàn hantuü ni÷àcara 3028011a adya hi tvàü mayà muktàþ ÷aràþ kà¤canabhåùaõàþ 3028011c vidàrya nipatiùyanti valmãkam iva pannagàþ 3028012a ye tvayà daõóakàraõye bhakùità dharmacàriõaþ 3028012c tàn adya nihataþ saükhye sasainyo 'nugamiùyasi 3028013a adya tvàü nihataü bàõaiþ pa÷yantu paramarùayaþ 3028013c nirayasthaü vimànasthà ye tvayà hiüsitàþ purà 3028014a prahara tvaü yathàkàmaü kuru yatnaü kulàdhama 3028014c adya te pàtayiùyàmi ÷iras tàlaphalaü yathà 3028015a evam uktas tu ràmeõa kruddhaþ saüraktalocanaþ 3028015c pratyuvàca tato ràmaü prahasan krodhamårchitaþ 3028016a pràkçtàn ràkùasàn hatvà yuddhe da÷arathàtmaja 3028016c àtmanà katham àtmànam apra÷asyaü pra÷aüsasi 3028017a vikràntà balavanto và ye bhavanti nararùabhàþ 3028017c kathayanti na te kiü cit tejasà svena garvitàþ 3028018a pràkçtàs tv akçtàtmàno loke kùatriyapàüsanàþ 3028018c nirarthakaü vikatthante yathà ràma vikatthase 3028019a kulaü vyapadi÷an vãraþ samare ko 'bhidhàsyati 3028019c mçtyukàle hi saüpràpte svayam aprastave stavam 3028020a sarvathà tu laghutvaü te katthanena vidar÷itam 3028020c suvarõapratiråpeõa tapteneva ku÷àgninà 3028021a na tu màm iha tiùñhantaü pa÷yasi tvaü gadàdharam 3028021c dharàdharam ivàkampyaü parvataü dhàtubhi÷ citam 3028022a paryàpto 'haü gadàpàõir hantuü pràõàn raõe tava 3028022c trayàõàm api lokànàü pà÷ahasta ivàntakaþ 3028023a kàmaü bahv api vaktavyaü tvayi vakùyàmi na tv aham 3028023c astaü gacched dhi savità yuddhavighras tato bhavet 3028024a caturda÷a sahasràõi ràkùasànàü hatàni te 3028024c tvadvinà÷àt karomy adya teùàm a÷rupramàrjanam 3028025a ity uktvà paramakruddhas tàü gadàü paramàïgadàm 3028025c khara÷ cikùepa ràmàya pradãptàm a÷aniü yathà 3028026a kharabàhupramuktà sà pradãptà mahatã gadà 3028026c bhasmavçkùàü÷ ca gulmàü÷ ca kçtvàgàt tatsamãpataþ 3028027a tàm àpatantãü jvalitàü mçtyupà÷opamàü gadà 3028027c antarikùagatàü ràma÷ ciccheda bahudhà ÷araiþ 3028028a sà vi÷ãrõà ÷arair bhinnà papàta dharaõãtale 3028028c gadàmantrauùadhibalair vyàlãva vinipàtità 3029001a bhittvà tu tàü gadàü bàõai ràghavo dharmavatsalaþ 3029001c smayamànaþ kharaü vàkyaü saürabdham idam abravãt 3029002a etat te balasarvasvaü dar÷itaü ràkùasàdhama 3029002c ÷aktihãnataro matto vçthà tvam upagarjitam 3029003a eùà bàõavinirbhinnà gadà bhåmitalaü gatà 3029003c abhidhànapragalbhasya tava pratyayaghàtinã 3029004a yat tvayoktaü vinaùñànàm idam a÷rupramàrjanam 3029004c ràkùasànàü karomãti mithyà tad api te vacaþ 3029005a nãcasya kùudra÷ãlasya mithyàvçttasya rakùasaþ 3029005c pràõàn apahariùyàmi garutmàn amçtaü yathà 3029006a adya te bhinnakaõñhasya phenabudbudabhåùitam 3029006c vidàritasya madbàõair mahã pàsyati ÷oõitam 3029007a pàüsuråùitasarvàïgaþ srastanyastabhujadvayaþ 3029007c svapsyase gàü samà÷liùya durlabhàü pramadàm iva 3029008a pravçddhanidre ÷ayite tvayi ràkùasapàüsane 3029008c bhaviùyanty a÷araõyànàü ÷araõyà daõóakà ime 3029009a janasthàne hatasthàne tava ràkùasamaccharaiþ 3029009c nirbhayà vicariùyanti sarvato munayo vane 3029010a adya viprasariùyanti ràkùasyo hatabàndhavàþ 3029010c bàùpàrdravadanà dãnà bhayàd anyabhayàvahàþ 3029011a adya ÷okarasaj¤às tà bhaviùyanti ni÷àcara 3029011c anuråpakulàþ patnyo yàsàü tvaü patir ãdç÷aþ 3029012a nç÷aüsa÷ãla kùudràtman nityaü bràhmaõakaõñaka 3029012c tvatkçte ÷aïkitair agnau munibhiþ pàtyate haviþ 3029013a tam evam abhisaürabdhaü bruvàõaü ràghavaü raõe 3029013c kharo nirbhartsayàm àsa roùàt kharatara svanaþ 3029014a dçóhaü khalv avalipto 'si bhayeùv api ca nirbhayaþ 3029014c vàcyàvàcyaü tato hi tvaü mçtyuva÷yo na budhyase 3029015a kàlapà÷aparikùiptà bhavanti puruùà hi ye 3029015c kàryàkàryaü na jànanti te nirastaùaóindriyàþ 3029016a evam uktvà tato ràmaü saürudhya bhçkuñiü tataþ 3029016c sa dadar÷a mahàsàlam avidåre ni÷àcaraþ 3029017a raõe praharaõasyàrthe sarvato hy avalokayan 3029017c sa tam utpàñayàm àsa saüdç÷ya da÷anacchadam 3029018a taü samutkùipya bàhubhyàü vinarditvà mahàbalaþ 3029018c ràmam uddi÷ya cikùepa hatas tvam iti càbravãt 3029019a tam àpatantaü bàõaughai÷ chittvà ràmaþ pratàpavàn 3029019c roùam àhàrayat tãvraü nihantuü samare kharam 3029020a jàtasvedas tato ràmo roùàd raktàntalocanaþ 3029020c nirbibheda sahasreõa bàõànàü samare kharam 3029021a tasya bàõàntaràd raktaü bahu susràva phenilam 3029021c gireþ prasravaõasyeva toyadhàràparisravaþ 3029022a vihvalaþ sa kçto bàõaiþ kharo ràmeõa saüyuge 3029022c matto rudhiragandhena tam evàbhyadravad drutam 3029023a tam àpatantaü saürabdhaü kçtàstro rudhiràplutam 3029023c apasarpat pratipadaü kiü cit tvaritavikramaþ 3029024a tataþ pàvakasaükà÷aü badhàya samare ÷aram 3029024c kharasya ràmo jagràha brahmadaõóam ivàparam 3029025a sa tad dattaü maghavatà suraràjena dhãmatà 3029025c saüdadhe ca sa dharmàtmà mumoca ca kharaü prati 3029026a sa vimukto mahàbàõo nirghàtasamaniþsvanaþ 3029026c ràmeõa dhanur udyamya kharasyorasi càpatat 3029027a sa papàta kharo bhåmau dahyamànaþ ÷aràgninà 3029027c rudreõaiva vinirdagdhaþ ÷vetàraõye yathàndhakaþ 3029028a sa vçtra iva vajreõa phenena namucir yathàa 3029028c balo vendrà÷anihato nipapàta hataþ kharaþ 3029029a tato ràjarùayaþ sarve saügatàþ paramarùayaþ 3029029c sabhàjya mudità ràmam idaü vacanam abruvan 3029030a etadarthaü mahàtejà mahendraþ pàka÷àsanaþ 3029030c ÷arabhaïgà÷ramaü puõyam àjagàma puraüdaraþ 3029031a ànãtas tvam imaü de÷am upàyena maharùibhiþ 3029031c eùàü vadhàrthaü kråràõàü rakùasàü pàpakarmaõàm 3029032a tad idaü naþ kçtaü kàryaü tvayà da÷arathàtmaja 3029032c sukhaü dharmaü cariùyanti daõóakeùu maharùayaþ 3029033a etasminn antare vãro lakùmaõaþ saha sãtayà 3029033c giridurgàd viniùkramya saüvive÷à÷ramaü sukhã 3029034a tato ràmas tu vijayã påjyamàno maharùibhiþ 3029034c pravive÷à÷ramaü vãro lakùmaõenàbhivàditaþ 3029035a taü dçùñvà ÷atruhantàraü maharùãõàü sukhàvaham 3029035c babhåva hçùñà vaidehã bhartàraü pariùasvaje 3030001a tataþ ÷årpaõakhà dçùñvà sahasràõi caturda÷a 3030001c hatàny ekena ràmeõa rakùasàü bhãmakarmaõàm 3030002a dåùaõaü ca kharaü caiva hataü tri÷irasaü raõe 3030002c dçùñvà punar mahànàdaü nanàda jaladopamà 3030003a sà dçùñvà karma ràmasya kçtam anyaiþ suduùkaram 3030003c jagàma paramaudvignà laïkàü ràvaõapàlitàm 3030004a sa dadar÷a vimànàgre ràvaõaü dãptatejasaü 3030004c upopaviùñaü sacivair marudbhir iva vàsavam 3030005a àsãnaü såryasaükà÷e kà¤cane paramàsane 3030005c rukmavedigataü pràjyaü jvalantam iva pàvakam 3030006a devagandharvabhåtànàm çùãõàü ca mahàtmanàm 3030006c ajeyaü samare ÷åraü vyàttànanam ivàntakam 3030007a devàsuravimardeùu vajrà÷anikçtavraõam 3030007c airàvataviùàõàgrair utkçùñakiõavakùasaü 3030008a viü÷adbhujaü da÷agrãvaü dar÷anãyaparicchadam 3030008c vi÷àlavakùasaü vãraü ràjalakùmaõalakùitam 3030009a snigdhavaidåryasaükà÷aü taptakà¤canakuõóalam 3030009c subhujaü ÷uklada÷anaü mahàsyaü parvatopamam 3030010a viùõucakranipàtai÷ ca ÷ata÷o devasaüyuge 3030010c àhatàïgaü samastai÷ ca devapraharaõais tathà 3030011a akùobhyàõàü samudràõàü kùobhaõaü kùiprakàriõam 3030011c kùeptàraü parvatàgràõàü suràõàü ca pramardanam 3030012a ucchettàraü ca dharmàõàü paradàràbhimar÷anam 3030012c sarvadivyàstrayoktàraü yaj¤avighnakaraü sadà 3030013a purãü bhogavatãü gatvà paràjitya ca vàsukim 3030013c takùakasya priyàü bhàryàü paràjitya jahàra yaþ 3030014a kailàsaü parvataü gatvà vijitya naravàhanam 3030014c vimànaü puùpakaü tasya kàmagaü vai jahàra yaþ 3030015a vanaü caitrarathaü divyaü nalinãü nandanaü vanam 3030015c vinà÷ayati yaþ krodhàd devodyànàni vãryavàn 3030016a candrasåryau mahàbhàgàv uttiùñhantau paraütapau 3030016c nivàrayati bàhubhyàü yaþ ÷aila÷ikharopamaþ 3030017a da÷avarùasahasràõi tapas taptvà mahàvane 3030017c purà svayambhuve dhãraþ ÷iràüsy upajahàra yaþ 3030018a devadànavagandharvapi÷àcapatagoragaiþ 3030018c abhayaü yasya saügràme mçtyuto mànuùàd çte 3030019a mantrar abhituùñaü puõyam adhvareùu dvijàtibhiþ 3030019c havirdhàneùu yaþ somam upahanti mahàbalaþ 3030020a àptayaj¤aharaü kråraü brahmaghnaü duùñacàriõam 3030020c karka÷aü niranukro÷aü prajànàm ahite ratam 3030020e ràvaõaü sarvabhåtànàü sarvalokabhayàvaham 3030021a ràkùasã bhràtaraü kråraü sà dadar÷a mahàbalam 3030021c taü divyavastràbharaõaü divyamàlyopa÷obhitam 3030021e ràkùasendraü mahàbhàgaü paulastya kulanandanam 3030022a tam abravãd dãptavi÷àlalocanaü; pradar÷ayitvà bhayamohamårchità 3030022c sudàruõaü vàkyam abhãtacàriõã; mahàtmanà ÷årpaõakhà viråpità 3031001a tataþ ÷årpaõakhà dãnà ràvaõaü lokaràvaõam 3031001c amàtyamadhye saükruddhà paruùaü vàkyam abravãt 3031002a pramattaþ kàmabhogeùu svairavçtto niraïku÷aþ 3031002c samutpannaü bhayaü ghoraü boddhavyaü nàvabudhyase 3031003a saktaü gràmyeùu bhogeùu kàmavçttaü mahãpatim 3031003c lubdhaü na bahu manyante ÷ma÷ànàgnim iva prajàþ 3031004a svayaü kàryàõi yaþ kàle nànutiùñhati pàrthivaþ 3031004c sa tu vai saha ràjyena tai÷ ca kàryair vina÷yati 3031005a ayuktacàraü durdar÷am asvàdhãnaü naràdhipam 3031005c varjayanti narà dåràn nadãpaïkam iva dvipàþ 3031006a ye na rakùanti viùayam asvàdhãnà naràdhipaþ 3031006c te na vçddhyà prakà÷ante girayaþ sàgare yathà 3031007a àtmavadbhir vigçhya tvaü devagandharvadànavaiþ 3031007c ayuktacàra÷ capalaþ kathaü ràjà bhaviùyasi 3031008a yeùàü càra÷ ca ko÷a÷ ca naya÷ ca jayatàü vara 3031008c asvàdhãnà narendràõàü pràkçtais te janaiþ samàþ 3031009a yasmàt pa÷yanti dårasthàn sarvàn arthàn naràdhipàþ 3031009c càreõa tasmàd ucyante ràjàno dãrghacakùuùaþ 3031010a ayuktacàraü manye tvàü pràkçtaiþ sacivair vçtam 3031010c svajanaü ca janasthànaü hataü yo nàvabudhyase 3031011a caturda÷a sahasràõi rakùasàü bhãmakarmaõàm 3031011c hatàny ekena ràmeõa khara÷ ca sahadåùaõaþ 3031012a çùãõàm abhayaü dattaü kçtakùemà÷ ca daõóakàþ 3031012c dharùitaü ca janasthànaü ràmeõàkliùñakarmaõà 3031013a tvaü tu lubdhaþ pramatta÷ ca paràdhãna÷ ca ràvaõa 3031013c viùaye sve samutpannaü bhayaü yo nàvabudhyase 3031014a tãkùõam alpapradàtàraü pramattaü garvitaü ÷añham 3031014c vyasane sarvabhåtàni nàbhidhàvanti pàrthivam 3031015a atimàninam agràhyam àtmasaübhàvitaü naram 3031015c krodhanaü vyasane hanti svajano 'pi naràdhipam 3031016a nànutiùñhati kàryàõi bhayeùu na bibheti ca 3031016c kùipraü ràjyàc cyuto dãnas tçõais tulyo bhaviùyati 3031017a ÷uùkakàùñhair bhavet kàryaü loùñair api ca pàüsubhiþ 3031017c na tu sthànàt paribhraùñaiþ kàryaü syàd vasudhàdhipaiþ 3031018a upabhuktaü yathà vàsaþ srajo và mçdità yathà 3031018c evaü ràjyàt paribhraùñaþ samartho 'pi nirarthakaþ 3031019a apramatta÷ ca yo ràjà sarvaj¤o vijitendriyaþ 3031019c kçtaj¤o dharma÷ãla÷ ca sa ràjà tiùñhate ciram 3031020a nayanàbhyàü prasupto 'pi jàgarti nayacakùuùà 3031020c vyaktakrodhaprasàda÷ ca sa ràjà påjyate janaiþ 3031021a tvaü tu ràvaõadurbuddhir guõair etair vivarjitaþ 3031021c yasya te 'vidita÷ càrai rakùasàü sumahàn vadhaþ 3031022a paràvamantà viùayeùu saügato; nade÷a kàlapravibhàga tattvavit 3031022c ayuktabuddhir guõadoùani÷caye; vipannaràjyo na ciràd vipatsyate 3031023a iti svadoùàn parikãrtitàüs tayà; samãkùya buddhyà kùaõadàcare÷varaþ 3031023c dhanena darpeõa balena cànvito; vicintayàm àsa ciraü sa ràvaõaþ 3032001a tataþ ÷årpaõakhàü kruddhàü bruvatãü paruùaü vacaþ 3032001c amàtyamadhye saükruddhaþ paripapraccha ràvaõaþ 3032002a ka÷ ca ràmaþ kathaü vãryaþ kiü råpaþ kiü paràkramaþ 3032002c kimarthaü daõóakàraõyaü praviùña÷ ca sudu÷caram 3032003a àyudhaü kiü ca ràmasya nihatà yena ràkùasàþ 3032003c khara÷ ca nihataü saükhye dåùaõas tri÷iràs tathà 3032004a ity uktà ràkùasendreõa ràkùasã krodhamårchità 3032004c tato ràmaü yathànyàyam àkhyàtum upacakrame 3032005a dãrghabàhur vi÷àlàkùa÷ cãrakçùõàjinàmbaraþ 3032005c kandarpasamaråpa÷ ca ràmo da÷arathàtmajaþ 3032006a ÷akracàpanibhaü càpaü vikçùya kanakàïgadam 3032006c dãptàn kùipati nàràcàn sarpàn iva mahàviùàn 3032007a nàdadànaü ÷aràn ghoràn na mu¤cantaü mahàbalam 3032007c na kàrmukaü vikarùantaü ràmaü pa÷yàmi saüyuge 3032008a hanyamànaü tu tat sainyaü pa÷yàmi ÷aravçùñibhiþ 3032008c indreõaivottamaü sasyam àhataü tv a÷mavçùñibhiþ 3032009a rakùasàü bhãmavãryàõàü sahasràõi caturda÷a 3032009c nihatàni ÷arais tãkùõais tenaikena padàtinà 3032010a ardhàdhikamuhårtena khara÷ ca sahadåùaõaþ 3032010c çùãõàm abhayaü dattaü kçtakùemà÷ ca daõóakàþ 3032011a ekà kathaü cin muktàhaü paribhåya mahàtmanà 3032011c strãvadhaü ÷aïkamànena ràmeõa viditàtmanà 3032012a bhràtà càsya mahàtejà guõatas tulyavikramaþ 3032012c anurakta÷ ca bhakta÷ ca lakùmaõo nàma vãryavàn 3032013a amarùã durjayo jetà vikrànto buddhimàn balã 3032013c ràmasya dakùiõe bàhur nityaü pràõo bahiùcaraþ 3032014a ràmasya tu vi÷àlàkùã dharmapatnã ya÷asvinã 3032014c sãtà nàma varàrohà vaidehã tanumadhyamà 3032015a naiva devã na gandharvà na yakùã na ca kiünarã 3032015c tathàråpà mayà nàrã dçùñapårvà mahãtale 3032016a yasya sãtà bhaved bhàryà yaü ca hçùñà pariùvajet 3032016c atijãvet sa sarveùu lokeùv api puraüdaràt 3032017a sà su÷ãlà vapuþ÷làghyà råpeõàpratimà bhuvi 3032017c tavànuråpà bhàryà sà tvaü ca tasyàs tathà patiþ 3032018a tàü tu vistãrõajaghanàü pãnottuïgapayodharàm 3032018c bhàryàrthe tu tavànetum udyatàhaü varànanàm 3032019a tàü tu dçùñvàdya vaidehãü pårõacandranibhànanàm 3032019c manmathasya ÷aràõàü ca tvaü vidheyo bhaviùyasi 3032020a yadi tasyàm abhipràyo bhàryàrthe tava jàyate 3032020c ÷ãghram uddhriyatàü pàdo jayàrtham iha dakùiõaþ 3032021a kuru priyaü tathà teùàü rakùasàü ràkùase÷vara 3032021c vadhàt tasya nç÷aüsasya ràmasyà÷ramavàsinaþ 3032022a taü ÷arair ni÷itair hatvà lakùmaõaü ca mahàratham 3032022c hatanàthàü sukhaü sãtàü yathàvad upabhokùyase 3032023a rocate yadi te vàkyaü mamaitad ràkùase÷vara 3032023c kriyatàü nirvi÷aïkena vacanaü mama ràghava 3032024a ni÷amya ràmeõa ÷arair ajihmagair; hatठjanasthànagatàn ni÷àcaràn 3032024c kharaü ca buddhvà nihataü ca dåùaõaü; tvam adya kçtyaü pratipattum arhasi 3033001a tataþ ÷årpaõakhà vàkyaü tac chrutvà romaharùaõam 3033001c sacivàn abhyanuj¤àya kàryaü buddhvà jagàma ha 3033002a tat kàryam anugamyàtha yathàvad upalabhya ca 3033002c doùàõàü ca guõànàü ca saüpradhàrya balàbalam 3033003a iti kartavyam ity eva kçtvà ni÷cayam àtmanaþ 3033003c sthirabuddhis tato ramyàü yàna÷àlàü jagàma ha 3033004a yàna÷àlàü tato gatvà pracchannaü ràkùasàdhipaþ 3033004c såtaü saücodayàm àsa rathaþ saüyujyatàm iti 3033005a evam uktaþ kùaõenaiva sàrathir laghuvikramaþ 3033005c rathaü saüyojayàm àsa tasyàbhimatam uttamam 3033006a kà¤canaü ratham àsthàya kàmagaü ratnabhåùitam 3033006c pi÷àcavadanair yuktaü kharaiþ kanakabhåùaõaiþ 3033007a meghapratimanàdena sa tena dhanadànujaþ 3033007c ràkùasàdhipatiþ ÷rãmàn yayau nadanadãpatim 3033008a sa ÷vetabàlavyasanaþ ÷vetacchatro da÷ànanaþ 3033008c snigdhavaidåryasaükà÷as taptakà¤canabhåùaõaþ 3033009a da÷àsyo viü÷atibhujo dar÷anãya paricchadaþ 3033009c trida÷àrir munãndraghno da÷a÷ãrùa ivàdriràñ 3033010a kàmagaü ratham àsthàya ÷u÷ubhe ràkùasàdhipaþ 3033010c vidyunmaõóalavàn meghaþ sabalàka ivàmbare 3033011a sa÷ailaü sàgarànåpaü vãryavàn avalokayan 3033011c nànàpuùpaphalair vçkùair anukãrõaü sahasra÷aþ 3033012a ÷ãtamaïgalatoyàbhiþ padminãbhiþ samantataþ 3033012c vi÷àlair à÷ramapadair vedimadbhiþ samàvçtam 3033013a kadaly àóhakisaübàdhaü nàlikeropa÷obhitam 3033013c sàlais tàlais tamàlai÷ ca tarubhi÷ ca supuùpitaiþ 3033014a atyantaniyatàhàraiþ ÷obhitaü paramarùibhiþ 3033014c nàgaiþ suparõair gandharvaiþ kiünarai÷ ca sahasra÷aþ 3033015a jitakàmai÷ ca siddhai÷ ca càmaõai÷ copa÷obhitam 3033015c àjair vaikhànasair màùair vàlakhilyair marãcipaiþ 3033016a divyàbharaõamàlyàbhir divyaråpàbhir àvçtam 3033016c krãóà ratividhij¤àbhir apsarobhiþ sahasra÷aþ 3033017a sevitaü devapatnãbhiþ ÷rãmatãbhiþ ÷riyà vçtam 3033017c devadànavasaüghai÷ ca caritaü tv amçtà÷ibhiþ 3033018a haüsakrau¤caplavàkãrõaü sàrasaiþ saüpraõàditam 3033018c vaidåryaprastaraü ramyaü snigdhaü sàgaratejasà 3033019a pàõóuràõi vi÷àlàni divyamàlyayutàni ca 3033019c tåryagãtàbhijuùñàni vimànàni samantataþ 3033020a tapasà jitalokànàü kàmagàny abhisaüpatan 3033020c gandharvàpsarasa÷ caiva dadar÷a dhanadànujaþ 3033021a niryàsarasamålànàü candanànàü sahasra÷aþ 3033021c vanàni pa÷yan saumyàni ghràõatçptikaràõi ca 3033022a agaråõàü ca mukhyànàü vanàny upavanàni ca 3033022c takkolànàü ca jàtyànàü phalànàü ca sugandhinàm 3033023a puùpàõi ca tamàlasya gulmàni maricasya ca 3033023c muktànàü ca samåhàni ÷uùyamàõàni tãrataþ 3033024a ÷aïkhànàü prastaraü caiva pravàlanicayaü tathà 3033024c kà¤canàni ca ÷ailàni ràjatàni ca sarva÷aþ 3033025a prasravàõi manoj¤àni prasannàni hradàni ca 3033025c dhanadhànyopapannàni strãratnair àvçtàni ca 3033026a hastya÷varathagàóhàni nagaràõy avalokayan 3033026c taü samaü sarvataþ snigdhaü mçdusaüspar÷amàrutam 3033027a anåpaü sindhuràjasya dadar÷a tridivopamam 3033027c tatràpa÷yat sa meghàbhaü nyagrodham çùibhir vçtam 3033028a samantàd yasya tàþ ÷àkhàþ ÷atayojanam àyatàþ 3033028c yasya hastinam àdàya mahàkàyaü ca kaccapam 3033028e bhakùàrthaü garuóaþ ÷àkhàm àjagàma mahàbalaþ 3033029a tasya tàü sahasà ÷àkhàü bhàreõa patagottamaþ 3033029c suparõaþ parõabahulàü babha¤jàtha mahàbalaþ 3033030a tatra vaikhànasà màùà vàlakhilyà marãcipàþ 3033030c ajà babhåvur dhåmrà÷ ca saügatàþ paramarùayaþ 3033031a teùàü dayàrthaü garuóas tàü ÷àkhàü ÷atayojanàm 3033031c jagàmàdàya vegena tau cobhau gajakacchapau 3033032a ekapàdena dharmàtmà bhakùayitvà tad àmiùam 3033032c niùàdaviùayaü hatvà ÷àkhayà patagottamaþ 3033032e praharùam atulaü lebhe mokùayitvà mahàmunãn 3033033a sa tenaiva praharùeõa dviguõãkçtavikramaþ 3033033c amçtànayanàrthaü vai cakàra matimàn matim 3033034a ayojàlàni nirmathya bhittvà ratnagçhaü varam 3033034c mahendrabhavanàd guptam àjahàràmçtaü tataþ 3033035a taü maharùigaõair juùñaü suparõakçtalakùaõam 3033035c nàmnà subhadraü nyagrodhaü dadar÷a dhanadànujaþ 3033036a taü tu gatvà paraü pàraü samudrasya nadãpateþ 3033036c dadar÷à÷ramam ekànte puõye ramye vanàntare 3033037a tatra kçùõàjinadharaü jañàvalkaladhàriõam 3033037c dadar÷a niyatàhàraü màrãcaü nàma ràkùasaü 3033038a sa ràvaõaþ samàgamya vidhivat tena rakùasà 3033038c tataþ pa÷càd idaü vàkyam abravãd vàkyakovidaþ 3034001a màrãca ÷råyatàü tàta vacanaü mama bhàùataþ 3034001c àrto 'smi mama càrtasya bhavàn hi paramà gatiþ 3034002a jànãùe tvaü janasthànaü bhràtà yatra kharo mama 3034002c dåùaõa÷ ca mahàbàhuþ svasà ÷årpaõakhà ca me 3034003a tri÷irà÷ ca mahàtejà ràkùasaþ pi÷ità÷anaþ 3034003c anye ca bahavaþ ÷årà labdhalakùà ni÷àcaràþ 3034004a vasanti manniyogena adhivàsaü ca ràkùasaþ 3034004c bàdhamànà mahàraõye munãn ye dharmacàriõaþ 3034005a caturda÷a sahasràõi rakùasàü bhãmakarmaõàm 3034005c ÷åràõàü labdhalakùàõàü kharacittànuvartinàm 3034006a te tv idànãü janasthàne vasamànà mahàbalàþ 3034006c saügatàþ param àyattà ràmeõa saha saüyuge 3034007a tena saüjàtaroùeõa ràmeõa raõamårdhani 3034007c anuktvà paruùaü kiü cic charair vyàpàritaü dhanuþ 3034008a caturda÷a sahasràõi rakùasàü bhãmakarmaõàm 3034008c nihatàni ÷arais tãkùõair mànuùeõa padàtinà 3034009a khara÷ ca nihataþ saükhye dåùaõa÷ ca nipàtitaþ 3034009c hatvà tri÷irasaü càpi nirbhayà daõóakàþ kçtàþ 3034010a pitrà nirastaþ kruddhena sabhàryaþ kùãõajãvitaþ 3034010c sa hantà tasya sainyasya ràmaþ kùatriyapàüsanaþ 3034011a a÷ãlaþ karka÷as tãkùõo mårkho lubdho 'jitendriyaþ 3034011c tyaktadharmas tv adharmàtmà bhåtànàm ahite rataþ 3034012a yena vairaü vinàraõye sattvam à÷ritya kevalam 3034012c karõanàsàpahàreõa bhaginã me viråpità 3034013a tasya bhàryàü janasthànàt sãtàü surasutopamàm 3034013c ànayiùyàmi vikramya sahàyas tatra me bhava 3034014a tvayà hy ahaü sahàyena pàr÷vasthena mahàbala 3034014c bhràtçbhi÷ ca suràn yuddhe samagràn nàbhicintaye 3034015a tat sahàyo bhava tvaü me samartho hy asi ràkùasa 3034015c vãrye yuddhe ca darpe ca na hy asti sadç÷as tava 3034016a etadartham ahaü pràptas tvatsamãpaü ni÷àcara 3034016c ÷çõu tat karma sàhàyye yat kàryaü vacanàn mama 3034017a sauvarõas tvaü mçgo bhåtvà citro rajatabindubhiþ 3034017c à÷rame tasya ràmasya sãtàyàþ pramukhe cara 3034018a tvàü tu niþsaü÷ayaü sãtà dçùñvà tu mçgaråpiõam 3034018c gçhyatàm iti bhartàraü lakùmaõaü càbhidhàsyati 3034019a tatas tayor apàye tu ÷ånye sãtàü yathàsukham 3034019c niràbàdho hariùyàmi ràhu÷ candraprabhàm iva 3034020a tataþ pa÷càt sukhaü ràme bhàryàharaõakar÷ite 3034020c visrabdhaü prahariùyàmi kçtàrthenàntaràtmanà 3034021a tasya ràmakathàü ÷rutvà màrãcasya mahàtmanaþ 3034021c ÷uùkaü samabhavad vaktraü paritrasto babhåva ca 3034022a sa ràvaõaü trastaviùaõõacetà; mahàvane ràmaparàkramaj¤aþ 3034022c kçtà¤jalis tattvam uvàca vàkyaü; hitaü ca tasmai hitam àtmana÷ ca 3035001a tac chrutvà ràkùasendrasya vàkyaü vàkyavi÷àradaþ 3035001c pratyuvàca mahàpràj¤o màrãco ràkùase÷varam 3035002a sulabhàþ puruùà ràjan satataü priyavàdinaþ 3035002c apriyasya ca pathyasya vaktà ÷rotà ca durlabhaþ 3035003a na nånaü budhyase ràmaü mahàvãryaü guõonnatam 3035003c ayuktacàra÷ capalo mahendravaruõopamam 3035004a api svasti bhavet tàta sarveùàü bhuvi rakùasàm 3035004c api ràmo na saükruddhaþ kuryàl lokam aràkùasaü 3035005a api te jãvitàntàya notpannà janakàtmajà 3035005c api sãtà nimittaü ca na bhaved vyasanaü mahat 3035006a api tvàm ã÷varaü pràpya kàmavçttaü niraïku÷am 3035006c na vina÷yet purã laïkà tvayà saha saràkùasà 3035007a tvadvidhaþ kàmavçtto hi duþ÷ãlaþ pàpamantritaþ 3035007c àtmànaü svajanaü ràùñraü sa ràjà hanti durmatiþ 3035008a na ca pitrà parityakto nàmaryàdaþ kathaü cana 3035008c na lubdho na ca duþ÷ãlo na ca kùatriyapàüsanaþ 3035009a na ca dharmaguõair hãnaiþ kausalyànandavardhanaþ 3035009c na ca tãkùõo hi bhåtànàü sarveùàü ca hite rataþ 3035010a va¤citaü pitaraü dçùñvà kaikeyyà satyavàdinam 3035010c kariùyàmãti dharmàtmà tataþ pravrajito vanam 3035011a kaikeyyàþ priyakàmàrthaü pitur da÷arathasya ca 3035011c hitvà ràjyaü ca bhogàü÷ ca praviùño daõóakàvanam 3035012a na ràmaþ karka÷as tàta nàvidvàn nàjitendriyaþ 3035012c ançtaü na ÷rutaü caiva naiva tvaü vaktum arhasi 3035013a ràmo vigrahavàn dharmaþ sàdhuþ satyaparàkramaþ 3035013c ràjà sarvasya lokasya devànàm iva vàsavaþ 3035014a kathaü tvaü tasya vaidehãü rakùitàü svena tejasà 3035014c icchasi prasabhaü hartuü prabhàm iva vivasvataþ 3035015a ÷aràrciùam anàdhçùyaü càpakhaógendhanaü raõe 3035015c ràmàgniü sahasà dãptaü na praveùñuü tvam arhasi 3035016a dhanurvyàditadãptàsyaü ÷aràrciùam amarùaõam 3035016c càpabàõadharaü vãraü ÷atrusenàpahàriõam 3035017a ràjyaü sukhaü ca saütyajya jãvitaü ceùñam àtmanaþ 3035017c nàtyàsàdayituü tàta ràmàntakam ihàrhasi 3035018a aprameyaü hi tat tejo yasya sà janakàtmajà 3035018c na tvaü samarthas tàü hartuü ràmacàpà÷rayàü vane 3035019a pràõebhyo 'pi priyatarà bhàryà nityam anuvratà 3035019c dãptasyeva hutà÷asya ÷ikhà sãtà sumadhyamà 3035020a kim udyamaü vyartham imaü kçtvà te ràkùasàdhipa 3035020c dçùña÷ cet tvaü raõe tena tad antaü tava jãvitam 3035020e jãvitaü ca sukhaü caiva ràjyaü caiva sudurlabham 3035021a sa sarvaiþ sacivaiþ sàrdhaü vibhãùaõapuraskçtaiþ 3035021c mantrayitvà tu dharmiùñhaiþ kçtvà ni÷cayam àtmanaþ 3035022a doùàõàü ca guõànàü ca saüpradhàrya balàbalam 3035022c àtmana÷ ca balaü j¤àtvà ràghavasya ca tattvataþ 3035022e hitaü hi tava ni÷citya kùamaü tvaü kartum arhasi 3035023a ahaü tu manye tava na kùamaü raõe; samàgamaü kosalaràjasånunà 3035023c idaü hi bhåyaþ ÷çõu vàkyam uttamaü; kùamaü ca yuktaü ca ni÷àcaràdhipa 3036001a kadà cid apy ahaü vãryàt paryañan pçthivãm imàm 3036001c balaü nàgasahasrasya dhàrayan parvatopamaþ 3036002a nãlajãmåtasaükà÷as taptakà¤canakuõóalaþ 3036002c bhayaü lokasya janayan kirãñã parighàyudhaþ 3036002e vyacaraü daõóakàraõyam çùimàüsàni bhakùayan 3036003a vi÷vàmitro 'tha dharmàtmà madvitrasto mahàmuniþ 3036003c svayaü gatvà da÷arathaü narendram idam abravãt 3036004a ayaü rakùatu màü ràmaþ parvakàle samàhitaþ 3036004c màrãcàn me bhayaü ghoraü samutpannaü nare÷vara 3036005a ity evam ukto dharmàtmà ràjà da÷arathas tadà 3036005c pratyuvàca mahàbhàgaü vi÷vàmitraü mahàmunim 3036006a åna ùoóa÷a varùo 'yam akçtàstra÷ ca ràghavaþ 3036006c kàmaü tu mama yat sainyaü mayà saha gamiùyati 3036006e badhiùyàmi muni÷reùñha ÷atruü tava yathepsitam 3036007a ity evam uktaþ sa munã ràjànaü punar abravãt 3036007c ràmàn nànyad balaü loke paryàptaü tasya rakùasaþ 3036008a bàlo 'py eùa mahàtejàþ samarthas tasya nigrahe 3036008c gamiùye ràmam àdàya svasti te 'stu paraütapaþ 3036009a ity evam uktvà sa munis tam àdàya nçpàtmajam 3036009c jagàma paramaprãto vi÷vàmitraþ svam à÷ramam 3036010a taü tadà daõóakàraõye yaj¤am uddi÷ya dãkùitam 3036010c babhåvàvasthito ràma÷ citraü visphàrayan dhanuþ 3036011a ajàtavya¤janaþ ÷rãmàn bàlaþ ÷yàmaþ ÷ubhekùaõaþ 3036011c ekavastradharo dhanvã ÷ikhã kanakamàlayà 3036012a ÷obhayan daõóakàraõyaü dãptena svena tejasà 3036012c adç÷yata tadà ràmo bàlacandra ivoditaþ 3036013a tato 'haü meghasaükà÷as taptakà¤canakuõóalaþ 3036013c balã dattavaro darpàd àjagàma tadà÷ramam 3036014a tena dçùñaþ praviùño 'haü sahasaivodyatàyudhaþ 3036014c màü tu dçùñvà dhanuþ sajyam asaübhrànta÷ cakàra ha 3036015a avajànann ahaü mohàd bàlo 'yam iti ràghavam 3036015c vi÷vàmitrasya tàü vedim adhyadhàvaü kçtatvaraþ 3036016a tena muktas tato bàõaþ ÷itaþ ÷atrunibarhaõaþ 3036016c tenàhaü tàóitaþ kùiptaþ samudre ÷atayojane 3036017a ràmasya ÷aravegena nirasto bhràntacetanaþ 3036017c pàtito 'haü tadà tena gambhãre sàgaràmbhasi 3036017e pràpya saüj¤àü ciràt tàta laïkàü prati gataþ purãm 3036018a evam asmi tadà muktaþ sahàyàs te nipàtitàþ 3036018c akçtàstreõa ràmeõa bàlenàkliùñakarmaõà 3036019a tan mayà vàryamàõas tvaü yadi ràmeõa vigraham 3036019c kariùyasy àpadaü ghoràü kùipraü pràpya na÷iùyasi 3036020a krãóà ratividhij¤ànàü samàjotsava÷àlinàm 3036020c rakùasàü caiva saütàpam anarthaü càhariùyasi 3036021a harmyapràsàdasaübàdhàü nànàratnavibhåuùitàm 3036021c drakùyasi tvaü purãü laïkàü vinaùñàü maithilãkçte 3036022a akurvanto 'pi pàpàni ÷ucayaþ pàpasaü÷rayàt 3036022c parapàpair vina÷yanti matsyà nàgahrade yathà 3036023a divyacandanadigdhàïgàn divyàbharaõabhåùitàn 3036023c drakùyasy abhihatàn bhåmau tava doùàt tu ràkùasàn 3036024a hçtadàràn sadàràü÷ ca da÷avidravato di÷aþ 3036024c hata÷eùàn a÷araõàn drakùyasi tvaü ni÷àcaràn 3036025a ÷arajàlaparikùiptàm agnijvàlàsamàvçtàm 3036025c pradagdhabhavanàü laïkàü drakùyasi tvam asaü÷ayam 3036026a pramadànàü sahasràõi tava ràjan parigrahaþ 3036026c bhava svadàranirataþ svakulaü rakùaràkùasa 3036027a mànaü vçddhiü ca ràjyaü ca jãvitaü ceùñam iàtmanaþ 3036027c yadãcchasi ciraü bhoktuü mà kçthà ràma vipriyam 3036028a nivàryamàõaþ suhçdà mayà bhç÷aü; prasahya sãtàü yadi dharùayiùyasi 3036028c gamiùyasi kùãõabalaþ sabàndhavo; yamakùayaü ràma÷aràttajãvitaþ 3037001a evam asmi tadà muktaþ kathaü cit tena saüyuge 3037001c idànãm api yad vçttaü tac chçõuùva yad uttaram 3037002a ràkùasàbhyàm ahaü dvàbhyàm anirviõõas tathà kçtaþ 3037002c sahito mçgaråpàbhyàü praviùño daõóakàvanam 3037003a dãptajihvo mahàkàyas tãkùõa÷çõgo mahàbalaþ 3037003c vyacaran daõóakàraõyaü màüsabhakùo mahàmçgaþ 3037004a agnihotreùu tãrtheùu caityavçkùeùu ràvaõa 3037004c atyantaghoro vyacaraüs tàpasàüs tàn pradharùayan 3037005a nihatya daõóakàraõye tàpasàn dharmacàriõaþ 3037005c rudhiràõi pibaüs teùàü tathà màüsàni bhakùayan 3037006a çùimàüsà÷anaþ kråras tràsayan vanagocaràn 3037006c tadà rudhiramatto 'haü vyacaraü daõóakàvanam 3037007a tadàhaü daõóakàraõye vicaran dharmadåùakaþ 3037007c àsàdayaü tadà ràmaü tàpasaü dharmam à÷ritam 3037008a vaidehãü ca mahàbhàgàü lakùmaõaü ca mahàratham 3037008c tàpasaü niyatàhàraü sarvabhåtahite ratam 3037009a so 'haü vanagataü ràmaü paribhåya mahàbalam 3037009c tàpaso 'yam iti j¤àtvà pårvavairam anusmaran 3037010a abhyadhàvaü susaükruddhas tãkùõa÷çïgo mçgàkçtiþ 3037010c jighàüsur akçtapraj¤as taü prahàram anusmaran 3037011a tena muktàs trayo bàõàþ ÷itàþ ÷atrunibarhaõàþ 3037011c vikçùya balavac càpaü suparõànilatulyagàþ 3037012a te bàõà vajrasaükà÷àþ sughorà raktabhojanàþ 3037012c àjagmuþ sahitàþ sarve trayaþ saünataparvaõaþ 3037013a paràkramaj¤o ràmasya ÷añho dçùñabhayaþ purà 3037013c samutkràntas tato muktas tàv ubhau ràkùasau hatau 3037014a ÷areõa mukto ràmasya kathaü cit pràpya jãvitam 3037014c iha pravràjito yuktas tàpaso 'haü samàhitaþ 3037015a vçkùe vçkùe hi pa÷yàmi cãrakçùõàjinàmbaram 3037015c gçhãtadhanuùaü ràmaü pà÷ahastam ivàntakam 3037016a api ràmasahasràõi bhãtaþ pa÷yàmi ràvaõa 3037016c ràmabhåtam idaü sarvam araõyaü pratibhàti me 3037017a ràmam eva hi pa÷yàmi rahite ràkùase÷vara 3037017c dçùñvà svapnagataü ràmam udbhramàmi vicetanaþ 3037018a rakàràdãni nàmàni ràmatrastasya ràvaõa 3037018c ratnàni ca rathà÷ caiva tràsaü saüjanayanti me 3037019a ahaü tasya prabhàvaj¤o na yuddhaü tena te kùamam 3037019c raõe ràmeõa yudhyasva kùamàü và kuru ràkùasa 3037019e na te ràmakathà kàryà yadi màü draùñum icchasi 3037020a idaü vaco bandhuhitàrthinà mayà; yathocyamànaü yadi nàbhipatsyase 3037020c sabàndhavas tyakùyasi jãvitaü raõe; hato 'dya ràmeõa ÷arair ajihmagaiþ 3038001a màrãcena tu tad vàkyaü kùamaü yuktaü ca ràvaõaþ 3038001c ukto na pratijagràha martukàma ivauùadham 3038002a taü pathyahitavaktàraü màrãcaü ràkùasàdhipaþ 3038002c abravãt paruùaü vàkyam ayuktaü kàlacoditaþ 3038003a yat kilaitad ayuktàrthaü màrãca mayi kathyate 3038003c vàkyaü niùphalam atyarthaü bãjam uptam ivoùare 3038004a tvadvàkyair na tu màü ÷akyaü bhettuü ràmasya saüyuge 3038004c pàpa÷ãlasya mårkhasya mànuùasya vi÷eùataþ 3038005a yas tyaktvà suhçdo ràjyaü màtaraü pitaraü tathà 3038005c strãvàkyaü pràkçtaü ÷rutvà vanam ekapade gataþ 3038006a ava÷yaü tu mayà tasya saüyuge kharaghàtinaþ 3038006c pràõaiþ priyatarà sãtà hartavyà tava saünidhau 3038007a evaü me ni÷cità buddhir hçdi màrãca vartate 3038007c na vyàvartayituü ÷akyà sendrair api suràsuraiþ 3038008a doùaü guõaü và saüpçùñas tvam evaü vaktum arhasi 3038008c apàyaü vàpy upàyaü và kàryasyàsya vini÷caye 3038009a saüpçùñena tu vaktavyaü sacivena vipa÷cità 3038009c udyatà¤jalinà ràj¤o ya icched bhåtim àtmanaþ 3038010a vàkyam apratikålaü tu mçdupårvaü ÷ubhaü hitam 3038010c upacàreõa yuktaü ca vaktavyo vasudhàdhipaþ 3038011a sàvamardaü tu yad vàkyaü màrãca hitam ucyate 3038011c nàbhinandati tad ràjà mànàrho mànavarjitam 3038012a pa¤caråpàõi ràjàno dhàrayanty amitaujasaþ 3038012c agner indrasya somasya yamasya varuõasya ca 3038012e auùõyaü tathà vikramaü ca saumyaü daõóaü prasannatàm 3038013a tasmàt sarvàsv avasthàsu mànyàþ påjyà÷ ca pàrthivàþ 3038013c tvaü tu dharmam avij¤àya kevalaü moham àsthitaþ 3038014a abhyàgataü màü dauràtmyàt paruùaü vadasãdç÷am 3038014c guõadoùau na pçcchàmi kùamaü càtmani ràkùasa 3038014e asmiüs tu sa bhavàn kçtye sàhàyyaü kartum arhati 3038015a sauvarõas tvaü mçgo bhåtvà citro rajatabindubhiþ 3038015c pralobhayitvà vaidehãü yatheùñaü gantum arhasi 3038016a tvàü tu màyàmçgaü dçùñvà kà¤canaü jàtavismayà 3038016c ànayainam iti kùipraü ràmaü vakùyati maithilã 3038017a apakrànte ca kàkutsthe lakùmaõe ca yathàsukham 3038017c ànayiùyàmi vaidehãü sahasràkùaþ ÷acãm iva 3038018a evaü kçtvà tv idaü kàryaü yatheùñaü gaccha ràkùasa 3038018c ràjyasyàrdhaü pradàsyàmi màrãca tava suvrata 3038019a gaccha saumya ÷ivaü màrgaü kàryasyàsya vivçddhaye 3038019c pràpya sãtàm ayuddhena va¤cayitvà tu ràghavam 3038019e laïkàü prati gamiùyàmi kçtakàryaþ saha tvayà 3038020a etat kàryam ava÷yaü me balàd api kariùyasi 3038020c ràj¤o hi pratikålastho na jàtu sukham edhate 3038021a àsàdya taü jãvitasaü÷ayas te; mçtyur dhruvo hy adya mayà virudhya 3038021c etad yathàvat parigçhya buddhyà; yad atra pathyaü kuru tat tathà tvam 3039001a àj¤apto ràjavad vàkyaü pratikålaü ni÷àcaraþ 3039001c abravãt paruùaü vàkyaü màrãco ràkùasàdhipam 3039002a kenàyam upadiùñas te vinà÷aþ pàpakarmaõà 3039002c saputrasya saràùñrasya sàmàtyasya ni÷àcara 3039003a kas tvayà sukhinà ràjan nàbhinandati pàpakçt 3039003c kenedam upadiùñaü te mçtyudvàram upàyataþ 3039004a ÷atravas tava suvyaktaü hãnavãryà ni÷àcara 3039004c icchanti tvàü vina÷yantam uparuddhaü balãyasà 3039005a kenedam upadiùñaü te kùudreõàhitavàdinà 3039005c yas tvàm icchati na÷yantaü svakçtena ni÷àcara 3039006a vadhyàþ khalu na hanyante sacivàs tava ràvaõa 3039006c ye tvàm utpatham àråóhaü na nigçhõanti sarva÷aþ 3039007a amàtyaiþ kàmavçtto hi ràjà kàpatham à÷ritaþ 3039007c nigràhyaþ sarvathà sadbhir na nigràhyo nigçhyase 3039008a dharmam arthaü ca kàmaü ca ya÷a÷ ca jayatàü vara 3039008c svàmiprasàdàt sacivàþ pràpnuvanti ni÷àcara 3039009a viparyaye tu tat sarvaü vyarthaü bhavati ràvaõa 3039009c vyasanaü svàmivaiguõyàt pràpnuvantãtare janàþ 3039010a ràjamålo hi dharma÷ ca jaya÷ ca jayatàü vara 3039010c tasmàt sarvàsv avasthàsu rakùitavyo naràdhipaþ 3039011a ràjyaü pàlayituü ÷akyaü na tãkùõena ni÷àcara 3039011c na càpi pratikålena nàvinãtena ràkùasa 3039012a ye tãkùõamantràþ sacivà bhajyante saha tena vai 3039012c viùameùu rathàþ ÷ãghraü mandasàrathayo yathà 3039013a bahavaþ sàdhavo loke yuktadharmam anuùñhitàþ 3039013c pareùàm aparàdhena vinaùñàþ saparicchadàþ 3039014a svàminà pratikålena prajàs tãkùõena ràvaõa 3039014c rakùyamàõà na vardhante meùà gomàyunà yathà 3039015a ava÷yaü vina÷iùyanti sarve ràvaõa ràkùasàþ 3039015c yeùàü tvaü karka÷o ràjà durbuddhir ajitendriyaþ 3039016a tad idaü kàkatàlãyaü ghoram àsàditaü tvayà 3039016c atra kiü ÷obhanaü yat tvaü sasainyo vina÷iùyasi 3039017a màü nihatya tu ràmo 'sau naciràt tvàü vadhiùyati 3039017c anena kçtakçtyo 'smi mriye yad ariõà hataþ 3039018a dar÷anàd eva ràmasya hataü màm upadhàraya 3039018c àtmànaü ca hataü viddhi hçtvà sãtàü sabàndhavam 3039019a ànayiùyasi cet sãtàm à÷ramàt sahito mayà 3039019c naiva tvam asi naivàhaü naiva laïkà na ràkùasàþ 3039020a nivàryamàõas tu mayà hitaiùiõà; na mçùyase vàkyam idaü ni÷àcara 3039020c paretakalpà hi gatàyuùo narà; hitaü na gçhõanti suhçdbhir ãritam 3040001a evam uktvà tu paruùaü màrãco ràvaõaü tataþ 3040001c gacchàvety abravãd dãno bhayàd ràtriücaraprabhoþ 3040002a dçùña÷ càhaü punas tena ÷aracàpàsidhàriõà 3040002c madvadhodyata÷astreõa vinaùñaü jãvitaü ca me 3040003a kiü tu kartuü mayà ÷akyam evaü tvayi duràtmani 3040003c eùa gacchàmy ahaü tàta svasti te 'stu ni÷àcara 3040004a prahçùñas tv abhavat tena vacanena sa ràkùasaþ 3040004c pariùvajya susaü÷liùñam idaü vacanam abravãt 3040005a etac chauõóãryayuktaü te macchandàd iva bhàùitam 3040005c idànãm asi màrãcaþ pårvam anyo ni÷àcaraþ 3040006a àruhyatàm ayaü ÷ãghraü khago ratnavibhåùitaþ 3040006c mayà saha ratho yuktaþ pi÷àcavadanaiþ kharaiþ 3040007a tato ràvaõamàrãcau vimànam iva taü ratham 3040007c àruhya yayatuþ ÷ãghraü tasmàd à÷ramamaõóalàt 3040008a tathaiva tatra pa÷yantau pattanàni vanàni ca 3040008c girãü÷ ca saritaþ sarvà ràùñràõi nagaràõi ca 3040009a sametya daõóakàraõyaü ràghavasyà÷ramaü tataþ 3040009c dadar÷a sahamarãco ràvaõo ràkùasàdhipaþ 3040010a avatãrya rathàt tasmàt tataþ kà¤canabhåùaõàt 3040010c haste gçhãtvà màrãcaü ràvaõo vàkyam abravãt 3040011a etad ràmà÷ramapadaü dç÷yate kadalãvçtam 3040011c kriyatàü tat sakhe ÷ãghraü yadarthaü vayam àgatàþ 3040012a sa ràvaõavacaþ ÷rutvà màrãco ràkùasas tadà 3040012c mçgo bhåtvà÷ramadvàri ràmasya vicacàra ha 3040013a maõipravara÷çïgàgraþ sitàsitamukhàkçtiþ 3040013c raktapadmotpalamukha indranãlotpala÷ravàþ 3040014a kiü cid abhyunnata grãva indranãlanibhodaraþ 3040014c madhåkanibhapàr÷va÷ ca ka¤jaki¤jalkasaünibhaþ 3040015a vaidåryasaükà÷akhuras tanujaïghaþ susaühataþ 3040015c indràyudhasavarõena pucchenordhvaü viràjitaþ 3040016a manoharasnigdhavarõo ratnair nànàvidhair vçtaþ 3040016c kùaõena ràkùaso jàto mçgaþ parama÷obhanaþ 3040017a vanaü prajvalayan ramyaü ràmà÷ramapadaü ca tat 3040017c manoharaü dar÷anãyaü råpaü kçtvà sa ràkùasaþ 3040018a pralobhanàrthaü vaidehyà nànàdhàtuvicitritam 3040018c vicaran gacchate samyak ÷àdvalàni samantataþ 3040019a råpyabindu÷atai÷ citro bhåtvà ca priyadar÷anaþ 3040019c viñapãnàü kisalayàn bhaïktvàdan vicacàra ha 3040020a kadalãgçhakaü gatvà karõikàràn itas tataþ 3040020c samà÷rayan mandagatiþ sãtàsaüdar÷anaü tadà 3040021a ràjãvacitrapçùñhaþ sa viraràja mahàmçgaþ 3040021c ràmà÷ramapadàbhyà÷e vicacàra yathàsukham 3040022a punar gatvà nivçtta÷ ca vicacàra mçgottamaþ 3040022c gatvà muhårtaü tvarayà punaþ pratinivartate 3040023a vikrãóaü÷ ca punar bhåmau punar eva niùãdati 3040023c à÷ramadvàram àgamya mçgayåthàni gacchati 3040024a mçgayåthair anugataþ punar eva nivartate 3040024c sãtàdar÷anam àkàïkùan ràkùaso mçgatàü gataþ 3040025a paribhramati citràõi maõóalàni viniùpatan 3040025c samudvãkùya ca sarve taü mçgà ye 'nye vanecaràþ 3040026a upagamya samàghràya vidravanti di÷o da÷a 3040026c ràkùasaþ so 'pi tàn vanyàn mçgàn mçgavadhe rataþ 3040027a pracchàdanàrthaü bhàvasya na bhakùayati saüspç÷an 3040027c tasminn eva tataþ kàle vaidehã ÷ubhalocanà 3040028a kusumàpacaye vyagrà pàdapàn atyavartata 3040028c karõikàràn a÷okàü÷ ca cåñàü÷ ca madirekùaõà 3040029a kusumàny apacinvantã cacàra rucirànanà 3040029c anarhàraõyavàsasya sà taü ratnamayaü mçgam 3040029e muktàmaõivicitràïgaü dadar÷a paramàïganà 3040030a taü vai ruciradaõtauùñhaü råpyadhàtutanåruham 3040030c vismayotphullanayanà sasnehaü samudaikùata 3040031a sa ca tàü ràmadayitàü pa÷yan màyàmayo mçgaþ 3040031c vicacàra tatas tatra dãpayann iva tad vanam 3040032a adçùñapårvaü dçùñvà taü nànàratnamayaü mçgam 3040032c vismayaü paramaü sãtà jagàma janakàtmajà 3041001a sà taü saüprekùya su÷roõã kusumàni vicinvatã 3041001c hemaràjatavarõàbhyàü pàr÷vàbhyàm upa÷obhitam 3041002a prahçùñà cànavadyàïgã mçùñahàñakavarõinã 3041002c bhartàram api càkrandal lakùmaõaü caiva sàyudham 3041003a tayàhåtau naravyàghrau vaidehyà ràmalakùmaõau 3041003c vãkùamàõau tu taü de÷aü tadà dadç÷atur mçgam 3041004a ÷aïkamànas tu taü dçùñvà lakùmaõo ràmam abravãt 3041004c tam evainam ahaü manye màrãcaü ràkùasaü mçgam 3041005a caranto mçgayàü hçùñàþ pàpenopàdhinà vane 3041005c anena nihatà ràma ràjànaþ kàmaråpiõà 3041006a asya màyàvido màyàmçgaråpam idaü kçtam 3041006c bhànumatpuruùavyàghra gandharvapurasaünibham 3041007a mçgo hy evaüvidho ratnavicitro nàsti ràghava 3041007c jagatyàü jagatãnàtha màyaiùà hi na saü÷ayaþ 3041008a evaü bruvàõaü kàkutsthaü prativàrya ÷ucismità 3041008c uvàca sãtà saühçùñà chadmanà hçtacetanà 3041009a àryaputràbhiràmo 'sau mçgo harati me manaþ 3041009c ànayainaü mahàbàho krãóàrthaü no bhaviùyati 3041010a ihà÷ramapade 'smàkaü bahavaþ puõyadar÷anàþ 3041010c mçgà÷ caranti sahità÷ camaràþ sçmaràs tathà 3041011a çkùàþ pçùatasaüghà÷ ca vànaràþ kiünaràs tathà 3041011c vicaranti mahàbàho råpa÷reùñhà mahàbalàþ 3041012a na càsya sadç÷o ràjan dçùñapårvo mçgaþ purà 3041012c tejasà kùamayà dãptyà yathàyaü mçgasattamaþ 3041013a nànàvarõavicitràïgo ratnabindusamàcitaþ 3041013c dyotayan vanam avyagraü ÷obhate ÷a÷isaünibhaþ 3041014a aho råpam aho lakùmãþ svarasaüpac ca ÷obhanà 3041014c mçgo 'dbhuto vicitro 'sau hçdayaü haratãva me 3041015a yadi grahaõam abhyeti jãvann eva mçgas tava 3041015c à÷caryabhåtaü bhavati vismayaü janayiùyati 3041016a samàptavanavàsànàü ràjyasthànàü ca naþ punaþ 3041016c antaþpuravibhåùàrtho mçga eùa bhaviùyati 3041017a bharatasyàryaputrasya ÷va÷råõàü mama ca prabho 3041017c mçgaråpam idaü divyaü vismayaü janayiùyati 3041018a jãvan na yadi te 'bhyeti grahaõaü mçgasattamaþ 3041018c ajinaü nara÷àrdåla ruciraü me bhaviùyati 3041019a nihatasyàsya sattvasya jàmbånadamayatvaci 3041019c ÷aùpabçsyàü vinãtàyàm icchàmy aham upàsitum 3041020a kàmavçttam idaü raudraü strãõàm asadç÷aü matam 3041020c vapuùà tv asya sattvasya vismayo janito mama 3041021a tena kà¤canaromõà tu maõipravara÷çïgiõà 3041021c taruõàdityavarõena nakùatrapathavarcasà 3041021e babhåva ràghavasyàpi mano vismayam àgatam 3041022a evaü sãtàvacaþ ÷rutvà dçùñvà ca mçgam adbhutam 3041022c uvàca ràghavo hçùño bhràtaraü lakùmaõaü vacaþ 3041023a pa÷ya lakùmaõa vaidehyàþ spçhàü mçgagatàm imàm 3041023c råpa÷reùñhatayà hy eùa mçgo 'dya na bhaviùyati 3041024a na vane nandanodde÷e na caitrarathasaü÷raye 3041024c kutaþ pçthivyàü saumitre yo 'sya ka÷ cit samo mçgaþ 3041025a pratilomànulomà÷ ca rucirà romaràjayaþ 3041025c ÷obhante mçgam à÷ritya citràþ kanakabindubhiþ 3041026a pa÷yàsya jçmbhamàõasya dãptàm agni÷ikhopamàm 3041026c jihvàü mukhàn niþsarantãü meghàd iva ÷atahradàm 3041027a masàragalvarkamukhaþ ÷aïkhamuktànibhodaraþ 3041027c kasya nàmàniråpyo 'sau na mano lobhayen mçgaþ 3041028a kasya råpam idaü dçùñvà jàmbånadamayaprabham 3041028c nànàratnamayaü divyaü na mano vismayaü vrajet 3041029a màüsahetor api mçgàn vihàràrthaü ca dhanvinaþ 3041029c ghnanti lakùmaõa ràjàno mçgayàyàü mahàvane 3041030a dhanàni vyavasàyena vicãyante mahàvane 3041030c dhàtavo vividhà÷ càpi maõiratnasuvarõinaþ 3041031a tat sàram akhilaü néõàü dhanaü nicayavardhanam 3041031c manasà cintitaü sarvaü yathà ÷ukrasya lakùmaõa 3041032a arthã yenàrthakçtyena saüvrajaty avicàrayan 3041032c tam artham artha÷àstraj¤aþ pràhur arthyà÷ ca lakùmaõa 3041033a etasya mçgaratnasya paràrdhye kà¤canatvaci 3041033c upavekùyati vaidehã mayà saha sumadhyamà 3041034a na kàdalã na priyakã na praveõã na càvikã 3041034c bhaved etasya sadç÷ã spar÷aneneti me matiþ 3041035a eùa caiva mçgaþ ÷rãmàn ya÷ ca divyo nabha÷caraþ 3041035c ubhàv etau mçgau divyau tàràmçgamahãmçgau 3041036a yadi vàyaü tathà yan màü bhaved vadasi lakùmaõa 3041036c màyaiùà ràkùasasyeti kartavyo 'sya vadho mayà 3041037a etena hi nç÷aüsena màrãcenàkçtàtmanà 3041037c vane vicaratà pårvaü hiüsità munipuügavàþ 3041038a utthàya bahavo yena mçgayàyàü janàdhipàþ 3041038c nihatàþ parameùvàsàs tasmàd vadhyas tv ayaü mçgaþ 3041039a purastàd iha vàtàpiþ paribhåya tapasvinaþ 3041039c udarastho dvijàn hanti svagarbho '÷vatarãm iva 3041040a sa kadà cic ciràl loke àsasàda mahàmunim 3041040c agastyaü tejasà yuktaü bhakùyas tasya babhåva ha 3041041a samutthàne ca tad råpaü kartukàmaü samãkùya tam 3041041c utsmayitvà tu bhagavàn vàtàpim idam abravãt 3041042a tvayàvigaõya vàtàpe paribhåtà÷ ca tejasà 3041042c jãvaloke dvija÷reùñhàs tasmàd asi jaràü gataþ 3041043a evaü tan na bhaved rakùo vàtàpir iva lakùmaõa 3041043c madvidhaü yo 'timanyeta dharmanityaü jitendriyam 3041044a bhaved dhato 'yaü vàtàpir agastyeneva mà gatiþ 3041044c iha tvaü bhava saünaddho yantrito rakùa maithilãm 3041045a asyàm àyattam asmàkaü yat kçtyaü raghunandana 3041045c aham enaü vadhiùyàmi grahãùyàmy atha và mçgam 3041046a yàvad gacchàmi saumitre mçgam ànayituü drutam 3041046c pa÷ya lakùmaõa vaidehãü mçgatvaci gataspçhàm 3041047a tvacà pradhànayà hy eùa mçgo 'dya na bhaviùyati 3041047c apramattena te bhàvyam à÷ramasthena sãtayà 3041048a yàvat pçùatam ekena sàyakena nihanmy aham 3041048c hatvaitac carma àdàya ÷ãghram eùyàmi lakùmaõa 3041049a pradakùiõenàtibalena pakùiõà; jañàyuùà buddhimatà ca lakùmaõa 3041049c bhavàpramattaþ pratigçhya maithilãü; pratikùaõaü sarvata eva ÷aïkitaþ 3042001a tathà tu taü samàdi÷ya bhràtaraü raghunandanaþ 3042001c babandhàsiü mahàtejà jàmbånadamayatsarum 3042002a tatas triviõataü càpam àdàyàtmavibhåùaõam 3042002c àbadhya ca kalàpau dvau jagàmodagravikramaþ 3042003a taü va¤cayàno ràjendram àpatantaü nirãkùya vai 3042003c babhåvàntarhitas tràsàt punaþ saüdar÷ane 'bhavat 3042004a baddhàsir dhanur àdàya pradudràva yato mçgaþ 3042004c taü sa pa÷yati råpeõa dyotamànam ivàgrataþ 3042005a avekùyàvekùya dhàvantaü dhanuùpàõir mahàvane 3042005c ativçttam iùoþ pàtàl lobhayànaü kadà cana 3042006a ÷aïkitaü tu samudbhràntam utpatantam ivàmbare 3042006c da÷yamànam adç÷yaü ca navodde÷eùu keùu cit 3042007a chinnàbhrair iva saüvãtaü ÷àradaü candramaõóalam 3042007c muhårtàd eva dadç÷e muhur dåràt prakà÷ate 3042008a dar÷anàdar÷anenaiva so 'pàkarùata ràghavam 3042008c àsãt kruddhas tu kàkutstho viva÷as tena mohitaþ 3042009a athàvatasthe su÷rànta÷ chàyàm à÷ritya ÷àdvale 3042009c mçgaiþ parivçto vanyair adåràt pratyadç÷yata 3042010a dçùñvà ràmo mahàtejàs taü hantuü kçtani÷cayaþ 3042010c saüdhàya sudçóhe càpe vikçùya balavad balã 3042011a tam eva mçgam uddi÷ya jvalantam iva pannagam 3042011c mumoca jvalitaü dãptam astrabrahmavinirmitam 3042012a sa bhç÷aü mçgaråpasya vinirbhidya ÷arottamaþ 3042012c màrãcasyaiva hçdayaü vibhedà÷anisaünibhaþ 3042013a tàlamàtram athotpatya nyapatat sa ÷aràturaþ 3042013c vyanadad bhairavaü nàdaü dharaõyàm alpajãvitaþ 3042013e mriyamàõas tu màrãco jahau tàü kçtrimàü tanum 3042014a saüpràptakàlam àj¤àya cakàra ca tataþ svaram 3042014c sadç÷aü ràghavasyaiva hà sãte lakùmaõeti ca 3042015a tena marmaõi nirviddhaþ ÷areõànupamena hi 3042015c mçgaråpaü tu tat tyaktvà ràkùasaü råpam àtmanaþ 3042015e cakre sa sumahàkàyo màrãco jãvitaü tyajan 3042016a tato vicitrakeyåraþ sarvàbharaõabhåùitaþ 3042016c hemamàlã mahàdaüùñro ràkùaso 'bhåc charàhataþ 3042017a taü dçùñvà patitaü bhåmau ràkùasaü ghoradar÷anam 3042017c jagàma manasà sãtàü lakùmaõasya vacaþ smaran 3042018a hà sãte lakùmaõety evam àkru÷ya tu mahàsvaram 3042018c mamàra ràkùasaþ so 'yaü ÷rutvà sãtà kathaü bhavet 3042019a lakùmaõa÷ ca mahàbàhuþ kàm avasthàü gamiùyati 3042019c iti saücintya dharmàtmà ràmo hçùñatanåruhaþ 3042020a tatra ràmaü bhayaü tãvram àvive÷a viùàdajam 3042020c ràkùasaü mçgaråpaü taü hatvà ÷rutvà ca tat svaram 3042021a nihatya pçùataü cànyaü màüsam àdàya ràghavaþ 3042021c tvaramàõo janasthànaü sasàràbhimukhas tadà 3043001a àrtasvaraü tu taü bhartur vij¤àya sadç÷aü vane 3043001c uvàca lakùmaõaü sãtà gaccha jànãhi ràghavam 3043002a na hi me jãvitaü sthàne hçdayaü vàvatiùñhate 3043002c kro÷ataþ paramàrtasya ÷rutaþ ÷abdo mayà bhç÷am 3043003a àkrandamànaü tu vane bhràtaraü tràtum arhasi 3043003c taü kùipram abhidhàva tvaü bhràtaraü ÷araõaiùiõam 3043004a rakùasàü va÷am àpannaü siühànàm iva govçùam 3043004c na jagàma tathoktas tu bhràtur àj¤àya ÷àsanam 3043005a tam uvàca tatas tatra kupità janakàtmajà 3043005c saumitre mitraråpeõa bhràtus tvam asi ÷atruvat 3043006a yas tvam asyàm avasthàyàü bhràtaraü nàbhipadyase 3043006c icchasi tvaü vina÷yantaü ràmaü lakùmaõa matkçte 3043007a vyasanaü te priyaü manye sneho bhràtari nàsti te 3043007c tena tiùñhasi visrabdhas tam apa÷yan mahàdyutim 3043008a kiü hi saü÷ayam àpanne tasminn iha mayà bhavet 3043008c kartavyam iha tiùñhantyà yat pradhànas tvam àgataþ 3043009a iti bruvàõaü vaidehãü bàùpa÷okapariplutàm 3043009c abravãl lakùmaõas trastàü sãtàü mçgavadhåm iva 3043010a devi devamanuùyeùu gandharveùu patatriùu 3043010c ràkùaseùu pi÷àceùu kiünareùu mçgeùu ca 3043011a dànaveùu ca ghoreùu na sa vidyeta ÷obhane 3043011c yo ràmaü pratiyudhyeta samare vàsavopamam 3043012a avadhyaþ samare ràmo naivaü tvaü vaktum arhasi 3043012c na tvàm asmin vane hàtum utsahe ràghavaü vinà 3043013a anivàryaü balaü tasya balair balavatàm api 3043013c tribhir lokaiþ samudyuktaiþ se÷varaiþ sàmarair api 3043014a hçdayaü nirvçtaü te 'stu saütàpas tyajyatàm ayam 3043014c àgamiùyati te bhartà ÷ãghraü hatvà mçgottamam 3043015a na sa tasya svaro vyaktaü na ka÷ cid api daivataþ 3043015c gandharvanagaraprakhyà màyà sà tasya rakùasaþ 3043016a nyàsabhåtàsi vaidehi nyastà mayi mahàtmanà 3043016c ràmeõa tvaü varàrohe na tvàü tyaktum ihotsahe 3043017a kçtavairà÷ ca kalyàõi vayam etair ni÷àcaraiþ 3043017c kharasya nidhane devi janasthànavadhaü prati 3043018a ràkùasà vidhinà vàco visçjanti mahàvane 3043018c hiüsàvihàrà vaidehi na cintayitum arhasi 3043019a lakùmaõenaivam uktà tu kruddhà saüraktalocanà 3043019c abravãt paruùaü vàkyaü lakùmaõaü satyavàdinam 3043020a anàrya karuõàrambha nç÷aüsa kulapàüsana 3043020c ahaü tava priyaü manye tenaitàni prabhàùase 3043021a naitac citraü sapatneùu pàpaü lakùmaõa yad bhavet 3043021c tvadvidheùu nç÷aüseùu nityaü pracchannacàriùu 3043022a suduùñas tvaü vane ràmam ekam eko 'nugacchasi 3043022c mama hetoþ praticchannaþ prayukto bharatena và 3043023a katham indãvara÷yàmaü ràmaü padmanibhekùaõam 3043023c upasaü÷ritya bhartàraü kàmayeyaü pçthag janam 3043024a samakùaü tava saumitre pràõàüs tyakùye na saü÷ayaþ 3043024c ràmaü vinà kùaõam api na hi jãvàmi bhåtale 3043025a ity uktaþ paruùaü vàkyaü sãtayà somaharùaõam 3043025c abravãl lakùmaõaþ sãtàü prà¤jalir vijitendriyaþ 3043026a uttaraü notsahe vaktuü daivataü bhavatã mama 3043026c vàkyam apratiråpaü tu na citraü strãùu maithili 3043027a svabhàvas tv eùa nàrãõàm eùu lokeùu dç÷yate 3043027c vimuktadharmà÷ capalàs tãkùõà bhedakaràþ striyaþ 3043028a upa÷çõvantu me sarve sàkùibhåtà vanecaràþ 3043028c nyàyavàdã yathà vàkyam ukto 'haü paruùaü tvayà 3043029a dhik tvàm adya praõa÷ya tvaü yan màm evaü vi÷aïkase 3043029c strãtvàd duùñasvabhàvena guruvàkye vyavasthitam 3043030a gamiùye yatra kàkutsthaþ svasti te 'stu varànane 3043030c rakùantu tvàü vi÷àlàkùi samagrà vanadevatàþ 3043031a nimittàni hi ghoràõi yàni pràdurbhavanti me 3043031c api tvàü saha ràmeõa pa÷yeyaü punar àgataþ 3043032a lakùmaõenaivam uktà tu rudatã janakàtmajà 3043032c pratyuvàca tato vàkyaü tãvraü bàùpapariplutà 3043033a godàvarãü pravekùyàmi vinà ràmeõa lakùmaõa 3043033c àbandhiùye 'thavà tyakùye viùame deham àtmanaþ 3043034a pibàmi và viùaü tãkùõaü pravekùyàmi hutà÷anam 3043034c na tv ahaü ràghavàd anyaü padàpi puruùaü spç÷e 3043035a iti lakùmaõam àkru÷ya sãtà duþkhasamanvità 3043035c pàõibhyàü rudatã duþkhàd udaraü prajaghàna ha 3043036a tàm àrtaråpàü vimanà rudantãü; saumitrir àlokya vi÷àlanetràm 3043036c à÷vàsayàm àsa na caiva bhartus; taü bhràtaraü kiü cid uvàca sãtà 3043037a tatas tu sãtàm abhivàdya lakùmaõaþ; kçtà¤jaliþ kiü cid abhipraõamya 3043037c avekùamàõo bahu÷a÷ ca maithilãü; jagàma ràmasya samãpam àtmavàn 3044001a tayà paruùam uktas tu kupito ràghavànujaþ 3044001c sa vikàïkùan bhç÷aü ràmaü pratasthe naciràd iva 3044002a tadàsàdya da÷agrãvaþ kùipram antaram àsthitaþ 3044002c abhicakràma vaidehãü parivràjakaråpadhçk 3044003a ÷lakùõakàùàyasaüvãtaþ ÷ikhã chatrã upànahã 3044003c vàme càüse 'vasajyàtha ÷ubhe yaùñikamaõóalå 3044003e parivràjakaråpeõa vaidehãü samupàgamat 3044004a tàm àsasàdàtibalo bhràtçbhyàü rahitàü vane 3044004c rahitàü såryacandràbhyàü saüdhyàm iva mahattamaþ 3044005a tàm apa÷yat tato bàlàü ràjaputrãü ya÷asvinãm 3044005c rohiõãü ÷a÷inà hãnàü grahavad bhç÷adàruõaþ 3044006a tam ugraü pàpakarmàõaü janasthànaruhà drumàþ 3044006c samãkùya na prakampante na pravàti ca màrutaþ 3044007a ÷ãghrasrotà÷ ca taü dçùñvà vãkùantaü raktalocanam 3044007c stimitaü gantum àrebhe bhayàd godàvarã nadã 3044008a ràmasya tv antaraü prepsur da÷agrãvas tadantare 3044008c upatasthe ca vaidehãü bhikùuråpeõa ràvaõaþ 3044009a abhavyo bhavyaråpeõa bhartàram anu÷ocatãm 3044009c abhyavartata vaidehãü citràm iva ÷anai÷caraþ 3044010a sa pàpo bhavyaråpeõa tçõaiþ kåpa ivàvçtaþ 3044010c atiùñhat prekùya vaidehãü ràmapatnãü ya÷asvinãm 3044011a ÷ubhàü ruciradantauùñhãü pårõacandranibhànanàm 3044011c àsãnàü parõa÷àlàyàü bàùpa÷okàbhipãóitàm 3044012a sa tàü padmapalà÷àkùãü pãtakau÷eyavàsinãm 3044012c abhyagacchata vaidehãü duùñacetà ni÷àcaraþ 3044013a sa manmatha÷aràviùño brahmaghoùam udãrayan 3044013c abravãt pra÷ritaü vàkyaü rahite ràkùasàdhipaþ 3044014a tàm uttamàü trilokànàü padmahãnàm iva ÷riyam 3044014c vibhràjamànàü vapuùà ràvaõaþ pra÷a÷aüsa ha 3044015a kà tvaü kà¤canavarõàbhe pãtakau÷eyavàsini 3044015c kamalànàü ÷ubhàü màlàü padminãva ca bibhratã 3044016a hrãþ ÷rãþ kãrtiþ ÷ubhà lakùmãr apsarà và ÷ubhànane 3044016c bhåtir và tvaü varàrohe ratir và svairacàriõã 3044017a samàþ ÷ikhariõaþ snigdhàþ pàõóurà da÷anàs tava 3044017c vi÷àle vimale netre raktànte kçùõatàrake 3044018a vi÷àlaü jaghanaü pãnam årå karikaropamau 3044018c etàv upacitau vçttau sahitau saüpragalbhitau 3044019a pãnonnatamukhau kàntau snigdhatàlaphalopamau 3044019c maõipravekàbharaõau rucirau te payodharau 3044020a càrusmite càrudati càrunetre vilàsini 3044020c mano harasi me ràme nadãkålam ivàmbhasà 3044021a karàntamitamadhyàsi suke÷ã saühatastanã 3044021c naiva devã na gandharvã na yakùã na ca kiünarã 3044022a naivaüråpà mayà nàrã dçùñapårvà mahãtale 3044022c iha vàsa÷ ca kàntàre cittam unmàthayanti me 3044023a sà pratikràma bhadraü te na tvaü vastum ihàrhasi 3044023c ràkùasànàm ayaü vàso ghoràõàü kàmaråpiõàm 3044024a pràsàdàgryàõi ramyàõi nagaropavanàni ca 3044024c saüpannàni sugandhãni yuktàny àcarituü tvayà 3044025a varaü màlyaü varaü pànaü varaü vastraü ca ÷obhane 3044025c bhartàraü ca varaü manye tvadyuktam asitekùaõe 3044026a kà tvaü bhavasi rudràõàü marutàü và ÷ucismite 3044026c vasånàü và varàrohe devatà pratibhàsi me 3044027a neha gacchantã gandharvà na devà na ca kiünaràþ 3044027c ràkùasànàm ayaü vàsaþ kathaü nu tvam ihàgatà 3044028a iha ÷àkhàmçgàþ siühà dvãpivyàghramçgàs tathà 3044028c çkùàs tarakùavaþ kaïkàþ kathaü tebhyo na bibhyase 3044029a madànvitànàü ghoràõàü ku¤jaràõàü tarasvinàm 3044029c katham ekà mahàraõye na bibheùi vanànane 3044030a kàsi kasya kuta÷ ca tvaü kiünimittaü ca daõóakàn 3044030c ekà carasi kalyàõi ghoràn ràkùasasevitàn 3044031a iti pra÷astà vaidehã ràvaõena duràtmanà 3044031c dvijàtiveùeõa hi taü dçùñvà ràvaõam àgatam 3044031e sarvair atithisatkàraiþ påjayàm àsa maithilã 3044032a upànãyàsanaü pårvaü pàdyenàbhinimantrya ca 3044032c abravãt siddham ity eva tadà taü saumyadar÷anam 3044033a dvijàtiveùeõa samãkùya maithilã; tam àgataü pàtrakusumbhadhàriõam 3044033c a÷akyam uddveùñum upàyadar÷anàn; nyamantrayad bràhmaõavad yathàgatam 3044034a iyaü bçsã bràhmaõa kàmam àsyatàm; idaü ca pàdyaü pratigçhyatàm iti 3044034c idaü ca siddhaü vanajàtam uttamaü; tvadartham avyagram ihopabhujyatàm 3044035a nimantryamàõaþ pratipårõabhàùiõãü; narendrapatnãü prasamãkùya maithilãm 3044035c prahasya tasyà haraõe dhçtaü manaþ; samarpayàm àsa vadhàya ràvaõaþ 3044036a tataþ suveùaü mçgayà gataü patiü; pratãkùamàõà sahalakùmaõaü tadà 3044036c nirãkùamàõà haritaü dadar÷a tan; mahad vanaü naiva tu ràmalakùmaõau 3045001a ràvaõena tu vaidehã tadà pçùñà jihãrùuõà 3045001c parivràjakaråpeõa ÷a÷aüsàtmànam àtmanà 3045002a bràhmaõa÷ càtithi÷ caiùa anukto hi ÷apeta màm 3045002c iti dhyàtvà muhårtaü tu sãtà vacanam abravãt 3045003a duhità janakasyàhaü maithilasya mahàtmanaþ 3045003c sãtà nàmnàsmi bhadraü te ràmabhàryà dvijottama 3045004a saüvatsaraü càdhyuùità ràghavasya nive÷ane 3045004c bhu¤jànà mànuùàn bhogàn sarvakàmasamçddhinã 3045005a tataþ saüvatsaràd årdhvaü samamanyata me patim 3045005c abhiùecayituü ràmaü sameto ràjamantribhiþ 3045006a tasmin saübhriyamàõe tu ràghavasyàbhiùecane 3045006c kaikeyã nàma bhartàraü mamàryà yàcate varam 3045007a pratigçhya tu kaikeyã ÷va÷uraü sukçtena me 3045007c mama pravràjanaü bhartur bharatasyàbhiùecanam 3045007e dvàv ayàcata bhartàraü satyasaüdhaü nçpottamam 3045008a nàdya bhokùye na ca svapsye na pàsye 'haü kadà cana 3045008c eùa me jãvitasyànto ràmo yady abhiùicyate 3045009a iti bruvàõàü kaikeyãü ÷va÷uro me sa mànadaþ 3045009c ayàcatàrthair anvarthair na ca yàc¤àü cakàra sà 3045010a mama bhartà mahàtejà vayasà pa¤caviü÷akaþ 3045010c ràmeti prathito loke guõavàn satyavàk ÷uciþ 3045010e vi÷àlàkùo mahàbàhuþ sarvabhåtahite rataþ 3045011a abhiùekàya tu pituþ samãpaü ràmam àgatam 3045011c kaikeyã mama bhartàram ity uvàca drutaü vacaþ 3045012a tava pitrà samàj¤aptaü mamedaü ÷çõu ràghava 3045012c bharatàya pradàtavyam idaü ràjyam akaõñakam 3045013a tvayà tu khalu vastavyaü nava varùàõi pa¤ca ca 3045013c vane pravraja kàkutstha pitaraü mocayànçtàt 3045014a tathety uvàca tàü ràmaþ kaikeyãm akutobhayaþ 3045014c cakàra tadvacas tasyà mama bhartà dçóhavrataþ 3045015a dadyàn na pratigçhõãyàt satyabråyàn na cànçtam 3045015c etad bràhmaõa ràmasya vrataü dhruvam anuttamam 3045016a tasya bhràtà tu vaimàtro lakùmaõo nàma vãryavàn 3045016c ràmasya puruùavyàghraþ sahàyaþ samare 'rihà 3045017a sa bhràtà lakùmaõo nàma dharmacàrã dçóhavrataþ 3045017c anvagacchad dhanuùpàõiþ pravrajantaü mayà saha 3045018a te vayaü pracyutà ràjyàt kaileyyàs tu kçte trayaþ 3045018c vicaràma dvija÷reùñha vanaü gambhãram ojasà 3045019a samà÷vasa muhårtaü tu ÷akyaü vastum iha tvayà 3045019c àgamiùyati me bhartà vanyam àdàya puùkalam 3045020a sa tvaü nàma ca gotraü ca kulam àcakùva tattvataþ 3045020c eka÷ ca daõóakàraõye kimarthaü carasi dvija 3045021a evaü bruvatyàü sãtàyàü ràmapatnyàü mahàbalaþ 3045021c pratyuvàcottaraü tãvraü ràvaõo ràkùasàdhipaþ 3045022a yena vitràsità lokàþ sadevàsurapannagàþ 3045022c ahaü sa ràvaõo nàma sãte rakùogaõe÷varaþ 3045023a tvàü tu kà¤canavarõàbhàü dçùñvà kau÷eyavàsinãm 3045023c ratiü svakeùu dàreùu nàdhigacchàmy anindite 3045024a bahvãnàm uttamastrãõàm àhçtànàm itas tataþ 3045024c sarvàsàm eva bhadraü te mamàgramahiùã bhava 3045025a laïkà nàma samudrasya madhye mama mahàpurã 3045025c sàgareõa parikùiptà niviùñà girimårdhani 3045026a tatra sãte mayà sàrdhaü vaneùu vicariùyasi 3045026c na càsyàraõyavàsasya spçhayiùyasi bhàmini 3045027a pa¤cadàsyaþ sahasràõi sarvàbharaõabhåùitàþ 3045027c sãte paricariùyanti bhàryà bhavasi me yadi 3045028a ràvaõenaivam uktà tu kupità janakàtmajà 3045028c pratyuvàcànavadyàïgã tam anàdçtya ràkùasaü 3045029a mahàgirim ivàkampyaü mahendrasadç÷aü patim 3045029c mahodadhim ivàkùobhyam ahaü ràmam anuvratà 3045030a mahàbàhuü mahoraskaü siühavikràntagàminam 3045030c nçsiühaü siühasaükà÷am ahaü ràmam anuvratà 3045031a pårõacandrànanaü vãraü ràjavatsaü jitendriyam 3045031c pçthukãrtiü mahàbàhum ahaü ràmam anuvratà 3045032a tvaü punar jambukaþ siühãü màm ihecchasi durlabhàm 3045032c nàhaü ÷akyà tvayà spraùñum àdityasya prabhà yathà 3045033a pàdapàn kà¤canàn nånaü bahån pa÷yasi mandabhàk 3045033c ràghavasya priyàü bhàryàü yas tvam icchasi ràvaõa 3045034a kùudhitasya ca siühasya mçga÷atros tarasvinaþ 3045034c à÷ãviùasya vadanàd daüùñràm àdàtum icchasi 3045035a mandaraü parvata÷reùñhaü pàõinà hartum icchasi 3045035c kàlakåñaü viùaü pãtvà svastimàn gantum icchasi 3045036a akùisåcyà pramçjasi jihvayà leóhi ca kùuram 3045036c ràghavasya priyàü bhàryàm adhigantuü tvam icchasi 3045037a avasajya ÷ilàü kaõñhe samudraü tartum icchasi 3045037c såryà candramasau cobhau pràõibhyàü hartum icchasi 3045037e yo ràmasya priyàü bhàryàü pradharùayitum icchasi 3045038a agniü prajvalitaü dçùñvà vastreõàhartum icchasi 3045038c kalyàõa vçttàü ràmasya yo bhàryàü hartum icchasi 3045039a ayomukhànàü ÷ålànàm agre caritum icchasi 3045039c ràmasya sadç÷ãü bhàryàü yo 'dhigantuü tvam icchasi 3045040a yad antaraü siüha÷çgàlayor vane; yad antaraü syandanikàsamudrayoþ 3045040c suràgryasauvãrakayor yad antaraü; tad antaraü dà÷arathes tavaiva ca 3045041a yad antaraü kà¤canasãsalohayor; yad antaraü candanavàripaïkayoþ 3045041c yad antaraü hastibióàlayor vane; tad antaraü da÷arathes tavaiva ca 3045042a yad antaraü vàyasavainateyayor; yad antaraü madgumayårayor api 3045042c yad antaraü sàrasagçdhrayor vane; tad antaraü dà÷arathes tavaiva ca 3045043a tasmin sahasràkùasamaprabhàve; ràme sthite kàrmukabàõapàõau 3045043c hçtàpi te 'haü na jaràü gamiùye; vajraü yathà makùikayàvagãrõam 3045044a itãva tad vàkyam aduùñabhàvà; sudçùñam uktvà rajanãcaraü tam 3045044c gàtraprakampàd vyathità babhåva; vàtoddhatà sà kadalãva tanvã 3045045a tàü vepamànàm upalakùya sãtàü; sa ràvaõo mçtyusamaprabhàvaþ 3045045c kulaü balaü nàma ca karma càtmanaþ; samàcacakùe bhayakàraõàrtham 3046001a evaü bruvatyàü sãtàyàü saürabdhaþ paruùàkùaram 3046001c lalàñe bhrukuñãü kçtvà ràvaõaþ pratyuvàca ha 3046002a bhràtà vai÷ravaõasyàhaü sàpatnyo varavarõini 3046002c ràvaõo nàma bhadraü te da÷agrãvaþ pratàpavàn 3046003a yasya devàþ sagandharvàþ pi÷àcapatagoragàþ 3046003c vidravanti bhayàd bhãtà mçtyor iva sadà prajàþ 3046004a yena vai÷ravaõo bhràtà vaimàtraþ kàraõàntare 3046004c dvandvam àsàditaþ krodhàd raõe vikramya nirjitaþ 3046005a madbhayàrtaþ parityajya svam adhiùñhànam çddhimat 3046005c kailàsaü parvata÷reùñham adhyàste naravàhanaþ 3046006a yasya tat puùpakaü nàma vimànaü kàmagaü ÷ubham 3046006c vãryàd àvarjitaü bhadre yena yàmi vihàyasaü 3046007a mama saüjàtaroùasya mukhaü dçùñvaiva maithili 3046007c vidravanti paritrastàþ suràþ ÷akrapurogamàþ 3046008a yatra tiùñhàmy ahaü tatra màruto vàti ÷aïkitaþ 3046008c tãvràü÷uþ ÷i÷iràü÷u÷ ca bhayàt saüpadyate raviþ 3046009a niùkampapatràs taravo nadya÷ ca stimitodakàþ 3046009c bhavanti yatra yatràhaü tiùñhàmi ca caràmi ca 3046010a mama pàre samudrasya laïkà nàma purã ÷ubhà 3046010c saüpårõà ràkùasair ghorair yathendrasyàmaràvatã 3046011a pràkàreõa parikùiptà pàõóureõa viràjità 3046011c hemakakùyà purã ramyà vaidåryamaya toraõà 3046012a hastya÷varathasaübhàdhà tåryanàdavinàdità 3046012c sarvakàmaphalair vçkùaiþ saükulodyàna÷obhità 3046013a tatra tvaü vasatã sãte ràjaputri mayà saha 3046013c na sramiùyasi nàrãõàü mànuùãõàü manasvini 3046014a bhu¤jànà mànuùàn bhogàn divyàü÷ ca varavarõini 3046014c na smariùyasi ràmasya mànuùasya gatàyuùaþ 3046015a sthàpayitvà priyaü putraü ràj¤à da÷arathena yaþ 3046015c mandavãryaþ suto jyeùñhas tataþ prasthàpito vanam 3046016a tena kiü bhraùñaràjyena ràmeõa gatacetasà 3046016c kariùyasi vi÷àlàkùi tàpasena tapasvinà 3046017a sarvaràkùasabhartàraü kàmàt svayam ihàgatam 3046017c na manmatha÷aràviùñaü pratyàkhyàtuü tvam arhasi 3046018a pratyàkhyàya hi màü bhãru paritàpaü gamiùyasi 3046018c caraõenàbhihatyeva puråravasam urva÷ã 3046019a evam uktà tu vaidehã kruddhà saüraktalocanà 3046019c abravãt paruùaü vàkyaü rahite ràkùasàdhipam 3046020a kathaü vai÷ravaõaü devaü sarvabhåtanamaskçtam 3046020c bhràtaraü vyapadi÷ya tvam a÷ubhaü kartum icchasi 3046021a ava÷yaü vina÷iùyanti sarve ràvaõa ràkùasàþ 3046021c yeùàü tvaü karka÷o ràjà durbuddhir ajitendriyaþ 3046022a apahçtya ÷acãü bhàryàü ÷akyam indrasya jãvitum 3046022c na tu ràmasya bhàryàü màm apanãyàsti jãvitam 3046023a jãvec ciraü vajradharasya hastàc; chacãü pradhçùyàpratiråparåpàm 3046023c na màdç÷ãü ràkùasadharùayitvà; pãtàmçtasyàpi tavàsti mokùaþ 3047001a sãtàyà vacanaü ÷rutvà da÷agrãvaþ pratàpavàn 3047001c haste hastaü samàhatya cakàra sumahad vapuþ 3047002a sa maithilãü punar vàkyaü babhàùe ca tato bhç÷am 3047002c nonmattayà ÷rutau manye mama vãryaparàkramau 3047003a udvaheyaü bhujàbhyàü tu medinãm ambare sthitaþ 3047003c àpibeyaü samudraü ca mçtyuü hanyàü raõe sthitaþ 3047004a arkaü rundhyàü ÷arais tãkùõair vibhindyàü hi mahãtalam 3047004c kàmaråpiõam unmatte pa÷ya màü kàmadaü patim 3047005a evam uktavatas tasya ràvaõasya ÷ikhiprabhe 3047005c kruddhasya hariparyante rakte netre babhåvatuþ 3047006a sadyaþ saumyaü parityajya bhikùuråpaü sa ràvaõaþ 3047006c svaü råpaü kàlaråpàbhaü bheje vai÷ravaõànujaþ 3047007a saüraktanayanaþ ÷rãmàüs taptakà¤canakuõóalaþ 3047007c da÷àsyaþ kàrmukã bàõã babhåva kùaõadàcaraþ 3047008a sa parivràjakacchadma mahàkàyo vihàya tat 3047008c pratipede svakaü råpaü ràvaõo ràkùasàdhipaþ 3047009a saüraktanayanaþ krodhàj jãmåtanicayaprabhaþ 3047009c raktàmbaradharas tasthau strãratnaü prekùya maithilãm 3047010a sa tàm asitake÷àntàü bhàskarasya prabhàm iva 3047010c vasanàbharaõopetàü maithilãü ràvaõo 'bravãt 3047011a triùu lokeùu vikhyàtaü yadi bhartàram icchasi 3047011c màm à÷raya varàrohe tavàhaü sadç÷aþ patiþ 3047012a màü bhajasva ciràya tvam ahaü ÷làghyas tava priyaþ 3047012c naiva càhaü kva cid bhadre kariùye tava vipriyam 3047012e tyajyatàü mànuùo bhàvo mayi bhàvaþ praõãyatàm 3047013a ràjyàc cyutam asiddhàrthaü ràmaü parimitàyuùam 3047013c kair guõair anuraktàsi måóhe paõóitamànini 3047014a yaþ striyà vacanàd ràjyaü vihàya sasuhçjjanam 3047014c asmin vyàlànucarite vane vasati durmatiþ 3047015a ity uktvà maithilãü vàkyaü priyàrhàü priyavàdinãm 3047015c jagràha ràvaõaþ sãtàü budhaþ khe rohiõãm iva 3047016a vàmena sãtàü padmàkùãü mårdhajeùu kareõa saþ 3047016c årvos tu dakùiõenaiva parijagràha pàõinà 3047017a taü dçùñvà giri÷çïgàbhaü tãkùõadaüùñraü mahàbhujam 3047017c pràdravan mçtyusaükà÷aü bhayàrtà vanadevatàþ 3047018a sa ca màyàmayo divyaþ kharayuktaþ kharasvanaþ 3047018c pratyadç÷yata hemàïgo ràvaõasya mahàrathaþ 3047019a tatas tàü paruùair vàkyair abhitarjya mahàsvanaþ 3047019c aïkenàdàya vaidehãü ratham àropayat tadà 3047020a sà gçhãtàticukro÷a ràvaõena ya÷asvinã 3047020c ràmeti sãtà duþkhàrtà ràmaü dåragataü vane 3047021a tàm akàmàü sa kàmàrtaþ pannagendravadhåm iva 3047021c viveùñamànàm àdàya utpapàthàtha ràvaõaþ 3047022a tataþ sà ràkùasendreõa hriyamàõà vihàyasà 3047022c bhç÷aü cukro÷a matteva bhràntacittà yathàturà 3047023a hà lakùmaõa mahàbàho gurucittaprasàdaka 3047023c hriyamàõàü na jànãùe rakùasà kàmaråpiõà 3047024a jãvitaü sukham arthàü÷ ca dharmahetoþ parityajan 3047024c hriyamàõàm adharmeõa màü ràghava na pa÷yasi 3047025a nanu nàmàvinãtànàü vinetàsi paraütapa 3047025c katham evaüvidhaü pàpaü na tvaü ÷àdhi hi ràvaõam 3047026a nanu sadyo 'vinãtasya dç÷yate karmaõaþ phalam 3047026c kàlo 'py aïgã bhavaty atra sasyànàm iva paktaye 3047027a sa karma kçtavàn etat kàlopahatacetanaþ 3047027c jãvitàntakaraü ghoraü ràmàd vyasanam àpnuhi 3047028a hantedànãü sakàmà tu kaikeyã bàndhavaiþ saha 3047028c hriyeyaü dharmakàmasya dharmapatnã ya÷asvinaþ 3047029a àmantraye janasthànaü karõikàràü÷ ca puùpitàn 3047029c kùipraü ràmàya ÷aüsadhvaü sãtàü harati ràvaõaþ 3047030a màlyavantaü ÷ikhariõaü vande prasravaõaü girim 3047030c kùipraü ràmàya ÷aüsadhvaü sãtàü harati ràvaõaþ 3047031a haüsasàrasasaüghuùñàü vande godàvarãü nadãm 3047031c kùipraü ràmàya ÷aüsadhvaü sãtàü harati ràvaõaþ 3047032a daivatàni ca yànty asmin vane vividhapàdape 3047032c namaskaromy ahaü tebhyo bhartuþ ÷aüsata màü hçtàm 3047033a yàni kàni cid apy atra sattvàni nivasanty uta 3047033c sarvàõi ÷araõaü yàmi mçgapakùigaõàn api 3047034a hriyamàõàü priyàü bhartuþ pràõebhyo 'pi garãyasãm 3047034c viva÷àpahçtà sãtà ràvaõeneti ÷aüsata 3047035a viditvà màü mahàbàhur amutràpi mahàbalaþ 3047035c àneùyati paràkramya vaivasvatahçtàm api 3047036a ràmàya tu yathàtattvaü jañàyo haraõaü mama 3047036c lakùmaõàya ca tat sarvam àkhyàtavyam a÷eùataþ 3048001a taü ÷abdam avasuptasya jañàyur atha ÷u÷ruve 3048001c niraikùad ràvaõaü kùipraü vaidehãü ca dadar÷a saþ 3048002a tataþ parvatakåñàbhas tãkùõatuõóaþ khagottamaþ 3048002c vanaspatigataþ ÷rãmàn vyàjahàra ÷ubhàü giram 3048003a da÷agrãvasthito dharme puràõe satyasaü÷rayaþ 3048003c jañàyur nàma nàmnàhaü gçdhraràjo mahàbalaþ 3048004a ràjà sarvasya lokasya mahendravaruõopamaþ 3048004c lokànàü ca hite yukto ràmo da÷arathàtmajaþ 3048005a tasyaiùà lokanàthasya dharmapatnã ya÷asvinã 3048005c sãtà nàma varàrohà yàü tvaü hartum ihecchasi 3048006a kathaü ràjà sthito dharme paradàràn paràmç÷et 3048006c rakùaõãyà vi÷eùeõa ràjadàrà mahàbalaþ 3048006e nivartaya matiü nãcàü paradàràbhimar÷anam 3048007a na tat samàcared dhãro yat paro 'sya vigarhayet 3048007c yathàtmanas tathànyeùàü dàrà rakùyà vimar÷anàt 3048008a arthaü và yadi và kàmaü ÷iùñàþ ÷àstreùv anàgatam 3048008c vyavasyanty anu ràjànaü dharmaü paurastyanandana 3048009a ràjà dharma÷ ca kàma÷ ca dravyàõàü cottamo nidhiþ 3048009c dharmaþ ÷ubhaü và pàpaü và ràjamålaü pravartate 3048010a pàpasvabhàva÷ capalaþ kathaü tvaü rakùasàü vara 3048010c ai÷varyam abhisaüpràpto vimànam iva duùkçtã 3048011a kàmasvabhàvo yo yasya na sa ÷akyaþ pramàrjitum 3048011c na hi duùñàtmanàm àrya mà vasaty àlaye ciram 3048012a viùaye và pure và te yadà ràmo mahàbalaþ 3048012c nàparàdhyati dharmàtmà kathaü tasyàparàdhyasi 3048013a yadi ÷årpaõakhàhetor janasthànagataþ kharaþ 3048013c ativçtto hataþ pårvaü ràmeõàkliùñakarmaõà 3048014a atra bråhi yathàsatyaü ko ràmasya vyatikramaþ 3048014c yasya tvaü lokanàthasya hçtvà bhàryàü gamiùyasi 3048015a kùipraü visçja vaidehãü mà tvà ghoreõa cakùuùà 3048015c dahed dahana bhåtena vçtram indrà÷anir yathà 3048016a sarpam à÷ãviùaü baddhvà vastrànte nàvabudhyase 3048016c grãvàyàü pratimuktaü ca kàlapà÷aü na pa÷yasi 3048017a sa bhàraþ saumya bhartavyo yo naraü nàvasàdayet 3048017c tad annam upabhoktavyaü jãryate yad anàmayam 3048018a yat kçtvà na bhaved dharmo na kãrtir na ya÷o bhuvi 3048018c ÷arãrasya bhavet khedaþ kas tat karma samàcaret 3048019a ùaùñivarùasahasràõi mama jàtasya ràvaõa 3048019c pitçpaitàmahaü ràjyaü yathàvad anutiùñhataþ 3048020a vçddho 'haü tvaü yuvà dhanvã sarathaþ kavacã ÷arã 3048020c tathàpy àdàya vaidehãü ku÷alã na gamiùyasi 3048021a na ÷aktas tvaü balàd dhartuü vaidehãü mama pa÷yataþ 3048021c hetubhir nyàyasaüyuktair dhruvàü veda÷rutãm iva 3048022a yudhyasva yadi ÷åro 'si muhårtaü tiùñha ràvaõa 3048022c ÷ayiùyase hato bhåmau yathàpårvaü kharas tathà 3048023a asakçt saüyuge yena nihatà daityadànavàþ 3048023c naciràc cãravàsàs tvàü ràmo yudhi vadhiùyati 3048024a kiü nu ÷akyaü mayà kartuü gatau dåraü nçpàtmajau 3048024c kùipraü tvaü na÷yase nãca tayor bhãto na saü÷ayaþ 3048025a na hi me jãvamànasya nayiùyasi ÷ubhàm imàm 3048025c sãtàü kamalapatràkùãü ràmasya mahaùãü priyàm 3048026a ava÷yaü tu mayà kàryaü priyaü tasya mahàtmanaþ 3048026c jãvitenàpi ràmasya tathà da÷arathasya ca 3048027a tiùñha tiùñha da÷agrãva muhårtaü pa÷ya ràvaõa 3048027c yuddhàtithyaü pradàsyàmi yathàpràõaü ni÷àcara 3048027e vçntàd iva phalaü tvàü tu pàtayeyaü rathottamàt 3049001a ity uktasya yathànyàyaü ràvaõasya jañàyuùà 3049001c kruddhasyàgninibhàþ sarvà rejur viü÷atidçùñayaþ 3049002a saüraktanayanaþ kopàt taptakà¤canakuõóalaþ 3049002c ràkùasendro 'bhidudràva patagendram amarùaõaþ 3049003a sa saüprahàras tumulas tayos tasmin mahàvane 3049003c babhåva vàtoddhatayor meghayor gagane yathà 3049004a tad babhåvàdbhutaü yuddhaü gçdhraràkùasayos tadà 3049004c sapakùayor màlyavator mahàparvatayor iva 3049005a tato nàlãkanàràcais tãkùõàgrai÷ ca vikarõibhiþ 3049005c abhyavarùan mahàghorair gçdhraràjaü mahàbalaþ 3049006a sa tàni ÷arajàlàni gçdhraþ patrarathe÷varaþ 3049006c jañàyuþ pratijagràha ràvaõàstràõi saüyuge 3049007a tasya tãkùõanakhàbhyàü tu caraõàbhyàü mahàbalaþ 3049007c cakàra bahudhà gàtre vraõàn patagasattamaþ 3049008a atha krodhàd da÷agrãvo jagràha da÷amàrgaõàn 3049008c mçtyudaõóanibhàn ghorठ÷atrumardanakàïkùayà 3049009a sa tair bàõair mahàvãryaþ pårõamuktair ajihmagaiþ 3049009c bibheda ni÷itais tãkùõair gçdhraü ghoraiþ ÷ilãmukhaiþ 3049010a sa ràkùasarathe pa÷ya¤ jànakãü bàùpalocanàm 3049010c acintayitvà bàõàüs tàn ràkùasaü samabhidravat 3049011a tato 'sya sa÷araü càpaü muktàmaõivibhåùitam 3049011c caraõàbhyàü mahàtejà babha¤ja patage÷varaþ 3049012a tac càgnisadç÷aü dãptaü ràvaõasya ÷aràvaram 3049012c pakùàbhyàü ca mahàtejà vyadhunot patage÷varaþ 3049013a kà¤canora÷chadàn divyàn pi÷àcavadanàn kharàn 3049013c tàü÷ càsya javasaüpannठjaghàna samare balã 3049014a varaü triveõusaüpannaü kàmagaü pàvakàrciùam 3049014c maõihemavicitràïgaü babha¤ja ca mahàratham 3049014e pårõacandrapratãkà÷aü chatraü ca vyajanaiþ saha 3049015a sa bhagnadhanvà viratho hatà÷vo hatasàrathiþ 3049015c aïkenàdàya vaidehãü papàta bhuvi ràvaõaþ 3049016a dçùñvà nipatitaü bhåmau ràvaõaü bhagnavàhanam 3049016c sàdhu sàdhv iti bhåtàni gçdhraràjam apåjayan 3049017a pari÷ràntaü tu taü dçùñvà jarayà pakùiyåthapam 3049017c utpapàta punar hçùño maithilãü gçhya ràvaõaþ 3049018a taü prahçùñaü nidhàyàïke gacchantaü janakàtmajàm 3049018c gçdhraràjaþ samutpatya jañàyur idam abravãt 3049019a vajrasaüspar÷abàõasya bhàryàü ràmasya ràvaõa 3049019c alpabuddhe harasy enàü vadhàya khalu rakùasàm 3049020a samitrabandhuþ sàmàtyaþ sabalaþ saparicchadaþ 3049020c viùapànaü pibasy etat pipàsita ivodakam 3049021a anubandham ajànantaþ karmaõàm avicakùaõàþ 3049021c ÷ãghram eva vina÷yanti yathà tvaü vina÷iùyasi 3049022a baddhas tvaü kàlapà÷ena kva gatas tasya mokùyase 3049022c vadhàya baói÷aü gçhya sàmiùaü jalajo yathà 3049023a na hi jàtu duràdharùau kàkutsthau tava ràvaõa 3049023c dharùaõaü cà÷ramasyàsya kùamiùyete tu ràghavau 3049024a yathà tvayà kçtaü karma bhãruõà lokagarhitam 3049024c taskaràcarito màrgo naiùa vãraniùevitaþ 3049025a yudhyasva yadi ÷åro 'si muhårtaü tiùñha ràvaõa 3049025c ÷ayiùyase hato bhåmau yathà bhràtà kharas tathà 3049026a paretakàle puruùo yat karma pratipadyate 3049026c vinà÷àyàtmano 'dharmyaü pratipanno 'si karma tat 3049027a pàpànubandho vai yasya karmaõaþ ko nu tat pumàn 3049027c kurvãta lokàdhipatiþ svayambhår bhagavàn api 3049028a evam uktvà ÷ubhaü vàkyaü jañàyus tasya rakùasaþ 3049028c nipapàta bhç÷aü pçùñhe da÷agrãvasya vãryavàn 3049029a taü gçhãtvà nakhais tãkùõair viraràda samantataþ 3049029c adhiråóho gajàrohi yathà syàd duùñavàraõam 3049030a viraràda nakhair asya tuõóaü pçùñhe samarpayan 3049030c ke÷àü÷ cotpàñayàm àsa nakhapakùamukhàyudhaþ 3049031a sa tathà gçdhraràjena kli÷yamàno muhur muhuþ 3049031c amarùasphuritauùñhaþ san pràkampata sa ràkùasaþ 3049032a saüpariùvajya vaidehãü vàmenàïkena ràvaõaþ 3049032c talenàbhijaghànàrto jañàyuü krodhamårchitaþ 3049033a jañàyus tam atikramya tuõóenàsya kharàdhipaþ 3049033c vàmabàhån da÷a tadà vyapàharad ariüdamaþ 3049034a tataþ kruddho da÷akrãvaþ sãtàm utsçjya vãryavàn 3049034c muùñibhyàü caraõàbhyàü ca gçdhraràjam apothayat 3049035a tato muhårtaü saügràmo babhåvàtulavãryayoþ 3049035c ràkùasànàü ca mukhyasya pakùiõàü pravarasya ca 3049036a tasya vyàyacchamànasya ràmasyàrthe 'tha ràvaõaþ 3049036c pakùau pàdau ca pàr÷vau ca khaógam uddhçtya so 'cchinat 3049037a sa chinnapakùaþ sahasà rakùasà raudrakarmaõà 3049037c nipapàta hato gçdhro dharaõyàm alpajãvitaþ 3049038a taü dçùñvà patitaü bhåmau kùatajàrdraü jañàyuùam 3049038c abhyadhàvata vaidehã svabandhum iva duþkhità 3049039a taü nãlajãmåtanikà÷akalpaü; supàõóuroraskam udàravãryam 3049039c dadar÷a laïkàdhipatiþ pçthivyàü; jañàyuùaü ÷àntam ivàgnidàvam 3049040a tatas tu taü patrarathaü mahãtale; nipàtitaü ràvaõavegamarditam 3049040c punaþ pariùvajya ÷a÷iprabhànanà; ruroda sãtà janakàtmajà tadà 3050001a tam alpajãvitaü bhåmau sphurantaü ràkùasàdhipaþ 3050001c dadar÷a gçdhraü patitaü samãpe ràghavà÷ramàt 3050002a sà tu tàràdhipamukhã ràvaõena samãkùya tam 3050002c gçdhraràjaü vinihataü vilalàpa suduþkhità 3050003a nimittaü lakùaõaj¤ànaü ÷akunisvaradar÷anam 3050003c ava÷yaü sukhaduþkheùu naràõàü pratidç÷yate 3050004a na nånaü ràma jànàsi mahad vyasanam àtmajaþ 3050004c dhàvanti nånaü kàkutstha madarthaü mçgapakùiõaþ 3050005a tràhi màm adya kàkutstha lakùmaõeti varàïganà 3050005c susaütrastà samàkrandac chçõvatàü tu yathàntike 3050006a tàü kliùñamàlyàbharaõàü vilapantãm anàthavat 3050006c abhyadhàvata vaidehãü ràvaõo ràkùasàdhipaþ 3050007a tàü latàm iva veùñantãm àliïgantãü mahàdrumàn 3050007c mu¤ca mu¤ceti bahu÷aþ pravadan ràkùasàdhipaþ 3050008a kro÷antãü ràma ràmeti ràmeõa rahitàü vane 3050008c jãvitàntàya ke÷eùu jagràhàntakasaünibhaþ 3050009a pradharùitàyàü vaidehyàü babhåva sacaràcaram 3050009c jagat sarvam amaryàdaü tamasàndhena saüvçtam 3050010a dçùñvà sãtàü paràmçùñàü dãnàü divyena cakùuùà 3050010c kçtaü kàryam iti ÷rãmàn vyàjahàra pitàmahaþ 3050011a prahçùñà vyathità÷ càsan sarve te paramarùayaþ 3050011c dçùñvà sãtàü paràmçùñàü daõóakàraõyavàsinaþ 3050012a sa tu tàü ràma ràmeti rudantãü lakùmaõeti ca 3050012c jagàmàkà÷am àdàya ràvaõo ràkùasàdhipaþ 3050013a taptàbharaõasarvàïgã pãtakau÷eyavàsanã 3050013c raràja ràjaputrã tu vidyut saudàmanã yathà 3050014a uddhåtena ca vastreõa tasyàþ pãtena ràvaõaþ 3050014c adhikaü paribabhràja girir dãpa ivàgninà 3050015a tasyàþ paramakalyàõyàs tàmràõi surabhãõi ca 3050015c padmapatràõi vaidehyà abhyakãryanta ràvaõam 3050016a tasyàþ kau÷eyam uddhåtam àkà÷e kanakaprabham 3050016c babhau càdityaràgeõa tàmram abhram ivàtape 3050017a tasyàs tad vimalaü vaktram àkà÷e ràvaõàïkagam 3050017c na raràja vinà ràmaü vinàlam iva païkajam 3050018a babhåva jaladaü nãlaü bhittvà candra ivoditaþ 3050018c sulalàñaü suke÷àntaü padmagarbhàbham avraõam 3050018e ÷uklaiþ suvimalair dantaiþ prabhàvadbhir alaükçtam 3050019a ruditaü vyapamçùñàstraü candravat priyadar÷anam 3050019c sunàsaü càrutàmrauùñham àkàùe hàñakaprabham 3050020a ràkùasendrasamàdhåtaü tasyàs tad vacanaü ÷ubham 3050020c ÷u÷ubhe na vinà ràmaü divà candra ivoditaþ 3050021a sà hemavarõà nãlàïgaü maithilã ràkùasàdhipam 3050021c ÷u÷ubhe kà¤canã kà¤cã nãlaü maõim ivà÷rità 3050022a sà padmagaurã hemàbhà ràvaõaü janakàtmajà 3050022c vidyudghanam ivàvi÷ya ÷u÷ubhe taptabhåùaõà 3050023a tasyà bhåùaõaghoùeõa vaidehyà ràkùasàdhipaþ 3050023c babhåva vimalo nãlaþ saghoùa iva toyadaþ 3050024a uttamàïgacyutà tasyàþ puùpavçùñiþ samantataþ 3050024c sãtàyà hriyamàõàyàþ papàta dharaõãtale 3050025a sà tu ràvaõavegena puùpavçùñiþ samantataþ 3050025c samàdhåtà da÷agrãvaü punar evàbhyavartata 3050026a abhyavartata puùpàõàü dhàrà vai÷ravaõànujam 3050026c nakùatramàlàvimalà meruü nagam ivottamam 3050027a caraõàn nåpuraü bhraùñaü vaidehyà ratnabhåùitam 3050027c vidyunmaõóalasaükà÷aü papàta madhurasvanam 3050028a tarupravàlaraktà sà nãlàïgaü ràkùase÷varam 3050028c prà÷obhayata vaidehã gajaü kaùyeva kà¤canã 3050029a tàü maholkàm ivàkà÷e dãpyamànàü svatejasà 3050029c jahàràkà÷am àvi÷ya sãtàü vai÷ravaõànujaþ 3050030a tasyàs tàny agnivarõàni bhåùaõàni mahãtale 3050030c saghoùàõy avakãryanta kùãõàs tàrà ivàmbaràt 3050031a tasyàþ stanàntaràd bhraùño hàras tàràdhipadyutiþ 3050031c vaidehyà nipatan bhàti gaïgeva gaganàc cyutà 3050032a utpàta vàtàbhihatà nànàdvija gaõàyutàþ 3050032c mà bhair iti vidhåtàgrà vyàjahrur iva pàdapàþ 3050033a nalinyo dhvastakamalàs trastamãnajale caràþ 3050033c sakhãm iva gatotsàhàü ÷ocantãva sma maithilãm 3050034a samantàd abhisaüpatya siühavyàghramçgadvijàþ 3050034c anvadhàvaüs tadà roùàt sãtàcchàyànugàminaþ 3050035a jalaprapàtàsramukhàþ ÷çïgair ucchritabàhavaþ 3050035c sãtàyàü hriyamàõàyàü vikro÷antãva parvatàþ 3050036a hriyamàõàü tu vaidehãü dçùñvà dãno divàkaraþ 3050036c pravidhvastaprabhaþ ÷rãmàn àsãt pàõóuramaõóalaþ 3050037a nàsti dharmaþ kutaþ satyaü nàrjavaü nànç÷aüsatà 3050037c yatra ràmasya vaidehãü bhàryàü harati ràvaõaþ 3050038a iti sarvàõi bhåtàni gaõa÷aþ paryadevayan 3050038c vitrastakà dãnamukhà rurudur mçgapotakàþ 3050039a udvãkùyodvãkùya nayanair àsrapàtàvilekùaõàþ 3050039c supravepitagàtrà÷ ca babhåvur vanadevatàþ 3050040a vikro÷antãü dçóhaü sãtàü dçùñvà duþkhaü tathà gatàm 3050040c tàü tu lakùmaõa ràmeti kro÷antãü madhurasvaràm 3050041a avekùamàõàü bahuùo vaidehãü dharaõãtalam 3050041c sa tàm àkulake÷àntàü vipramçùñavi÷eùakàm 3050041e jahàràtmavinà÷àya da÷agrãvo manasvinàm 3050042a tatas tu sà càrudatã ÷ucismità; vinàkçtà bandhujanena maithilã 3050042c apa÷yatã ràghavalakùmaõàv ubhau; vivarõavaktrà bhayabhàrapãóità 3051001a kham utpatantaü taü dçùñvà maithilã janakàtmajà 3051001c duþkhità paramodvignà bhaye mahati vartinã 3051002a roùarodanatàmràkùã bhãmàkùaü ràkùasàdhipam 3051002c rudatã karuõaü sãtà hriyamàõedam abravãt 3051003a na vyapatrapase nãca karmaõànena ràvaõa 3051003c j¤àtvà virahitàü yo màü corayitvà palàyase 3051004a tvayaiva nånaü duùñàtman bhãruõà hartum icchatà 3051004c mamàpavàhito bhartà mçgaråpeõa màyayà 3051004e yo hi màm udyatas tràtuü so 'py ayaü vinipàtitaþ 3051005a paramaü khalu te vãryaü dç÷yate ràkùasàdhama 3051005c vi÷ràvya nàmadheyaü hi yuddhe nàsti jità tvayà 3051006a ãdç÷aü garhitaü karma kathaü kçtvà na lajjase 3051006c striyà÷ ca haraõaü nãca rahite ca parasya ca 3051007a kathayiùyanti lokeùu puruùàþ karma kutsitam 3051007c sunç÷aüsam adharmiùñhaü tava ÷auõóãryamàninaþ 3051008a dhik te ÷auryaü ca sattvaü ca yat tvayà kathitaü tadà 3051008c kulàkro÷akaraü loke dhik te càritram ãdç÷am 3051009a kiü ÷akyaü kartum evaü hi yaj javenaiva dhàvasi 3051009c muhårtam api tiùñhasva na jãvan pratiyàsyasi 3051010a na hi cakùuþpathaü pràpya tayoþ pàrthivaputrayoþ 3051010c sasainyo 'pi samartaþs tvaü muhårtam api jãvitum 3051011a na tvaü tayoþ ÷araspar÷aü soóhuü ÷aktaþ kathaü cana 3051011c vane prajvalitasyeva spar÷am agner vihaügamaþ 3051012a sàdhu kçtvàtmanaþ pathyaü sàdhu màü mu¤ca ràvaõa 3051012c matpradharùaõaruùño hi bhràtrà saha patir mama 3051012e vidhàsyati vinà÷àya tvaü màü yadi na mu¤casi 3051013a yena tvaü vyavasàyena balàn màü hartum icchasi 3051013c vyavasàyaþ sa te nãca bhaviùyati nirarthakaþ 3051014a na hy ahaü tam apa÷yantã bhartàraü vibudhopamam 3051014c utsahe ÷atruva÷agà pràõàn dhàrayituü ciram 3051015a na nånaü càtmanaþ ÷reyaþ pathyaü và samavekùase 3051015c mçtyukàle yathà martyo viparãtàni sevate 3051016a mumårùåõàü hi sarveùàü yat pathyaü tan na rocate 3051016c pa÷yàmãva hi kaõñhe tvàü kàlapà÷àvapà÷itam 3051017a yathà càsmin bhayasthàne na bibheùe da÷ànana 3051017c vyaktaü hiraõmayàn hi tvaü saüpa÷yasi mahãruhàn 3051018a nadãü vairataõãü ghoràü rudhiraughanivàhinãm 3051018c khaógapatravanaü caiva bhãmaü pa÷yasi ràvaõa 3051019a taptakà¤canapuùpàü ca vaidåryapravaracchadàm 3051019c drakùyase ÷àlmalãü tãkùõàm àyasaiþ kaõñakai÷ citàm 3051020a na hi tvam ãdç÷aü kçtvà tasyàlãkaü mahàtmanaþ 3051020c dhàrituü ÷akùyasi ciraü viùaü pãtveva nirghçõaþ 3051021a baddhas tvaü kàlapà÷ena durnivàreõa ràvaõa 3051021c kva gato lapsyase ÷arma bhartur mama mahàtmanaþ 3051022a nimeùàntaramàtreõa vinà bhràtaram àhave 3051022c ràkùasà nihatà yena sahasràõi caturda÷a 3051023a sa kathaü ràghavo vãraþ sarvàstraku÷alo balã 3051023c na tvàü hanyàc charais tãkùõair iùñabhàryàpahàriõam 3051024a etac cànyac ca paruùaü vaidehã ràvaõàïkagà 3051024c bhaya÷okasamàviùñà karuõaü vilalàpa ha 3051025a tathà bhç÷àrtàü bahu caiva bhàùiõãü; vilalàpa pårvaü karuõaü ca bhàminãm 3051025c jahàra pàpas taruõãü viveùñatãü; nçpàtmajàm àgatagàtravepathum 3052001a hriyamàõà tu vaidehã kaü cin nàtham apa÷yatã 3052001c dadar÷a giri÷çïgasthàn pa¤cavànarapuügavàn 3052002a teùàü madhye vi÷àlàkùã kau÷eyaü kanakaprabham 3052002c uttarãyaü varàrohà ÷ubhàny àbharaõàni ca 3052002e mumoca yadi ràmàya ÷aüseyur iti maithilã 3052003a vastram utsçjya tan madhye vinikùiptaü sabhåùaõam 3052003c saübhramàt tu da÷agrãvas tat karma na ca buddhivàn 3052004a piïgàkùàs tàü vi÷àlàkùãü netrair animiùair iva 3052004c vikro÷antãü tadà sãtàü dadç÷ur vànararùabhàþ 3052005a sa ca pampàm atikramya laïkàm abhimukhaþ purãm 3052005c jagàma rudatãü gçhya maithilãü ràkùase÷varaþ 3052006a tàü jahàra susaühçùño ràvaõo mçtyum àtmanaþ 3052006c utsaïgenaiva bhujagãü tãkùõadaüùñràü mahàviùàm 3052007a vanàni saritaþ ÷ailàn saràüsi ca vihàyasà 3052007c sa kùipraü samatãyàya ÷ara÷ càpàd iva cyutaþ 3052008a timinakraniketaü tu varuõàlayam akùayam 3052008c saritàü ÷araõaü gatvà samatãyàya sàgaram 3052009a saübhramàt parivçttormã ruddhamãnamahoragaþ 3052009c vaidehyàü hriyamàõàyàü babhåva varuõàlayaþ 3052010a antarikùagatà vàcaþ sasçju÷ càraõàs tadà 3052010c etad anto da÷agrãva iti siddhàs tadàbruvan 3052011a sa tu sãtàü viveùñantãm aïkenàdàya ràvaõaþ 3052011c pravive÷a purãü laïkàü råpiõãü mçtyum àtmanaþ 3052012a so 'bhigamya purãü laïkàü suvibhaktamahàpathàm 3052012c saüråóhakakùyà bahulaü svam antaþpuram àvi÷at 3052013a tatra tàm asitàpàïgãü ÷okamohaparàyaõàm 3052013c nidadhe ràvaõaþ sãtàü mayo màyàm ivàsurãm 3052014a abravãc ca da÷agrãvaþ pi÷àcãr ghoradar÷anàþ 3052014c yathà nainàü pumàn strã và sãtàü pa÷yaty asaümataþ 3052015a muktàmaõisuvarõàni vastràõy àbharaõàni ca 3052015c yad yad icchet tad evàsyà deyaü macchandato yathà 3052016a yà ca vakùyati vaidehãü vacanaü kiü cid apriyam 3052016c aj¤ànàd yadi và j¤ànàn na tasyà jãvitaü priyam 3052017a tathoktvà ràkùasãs tàs tu ràkùasendraþ pratàpavàn 3052017c niùkramyàntaþpuràt tasmàt kiü kçtyam iti cintayan 3052017e dadar÷àùñau mahàvãryàn ràkùasàn pi÷ità÷anàn 3052018a sa tàn dçùñvà mahàvãryo varadànena mohitaþ 3052018c uvàcaitàn idaü vàkyaü pra÷asya balavãryataþ 3052019a nànàpraharaõàþ kùipram ito gacchata satvaràþ 3052019c janasthànaü hatasthànaü bhåtapårvaü kharàlayam 3052020a tatroùyatàü janasthàne ÷ånye nihataràkùase 3052020c pauruùaü balam à÷ritya tràsam utsçjya dårataþ 3052021a balaü hi sumahad yan me janasthàne nive÷itam 3052021c sadåùaõakharaü yuddhe hataü tad ràmasàyakaiþ 3052022a tataþ krodho mamàpårvo dhairyasyopari vardhate 3052022c vairaü ca sumahaj jàtaü ràmaü prati sudàruõam 3052023a niryàtayitum icchàmi tac ca vairam ahaü ripoþ 3052023c na hi lapsyàmy ahaü nidràm ahatvà saüyuge ripum 3052024a taü tv idànãm ahaü hatvà kharadåùaõaghàtinam 3052024c ràmaü ÷armopalapsyàmi dhanaü labdhveva nirdhanaþ 3052025a janasthàne vasadbhis tu bhavadbhã ràmam à÷rità 3052025c pravçttir upanetavyà kiü karotãti tattvataþ 3052026a apramàdàc ca gantavyaü sarvair eva ni÷àcaraiþ 3052026c kartavya÷ ca sadà yatno ràghavasya vadhaü prati 3052027a yuùmàkaü hi balaj¤o 'haü bahu÷o raõamårdhani 3052027c ata÷ càsmi¤ janasthàne mayà yåyaü niyojitàþ 3052028a tataþ priyaü vàkyam upetya ràkùasà; mahàrtham aùñàv abhivàdya ràvaõam 3052028c vihàya laïkàü sahitàþ pratasthire; yato janasthànam alakùyadar÷anàþ 3052029a tatas tu sãtàm upalabhya ràvaõaþ; susaüprahçùñaþ parigçhya maithilãm 3052029c prasajya ràmeõa ca vairam uttamaü; babhåva mohàn muditaþ sa ràkùasaþ 3053001a saüdi÷ya ràkùasàn ghoràn ràvaõo 'ùñau mahàbalàn 3053001c àtmànaü buddhivaiklavyàt kçtakçtyam amanyata 3053002a sa cintayàno vaidehãü kàmabàõasamarpitaþ 3053002c pravive÷a gçhaü ramyaü sãtàü draùñum abhitvaran 3053003a sa pravi÷ya tu tadve÷ma ràvaõo ràkùasàdhipaþ 3053003c apa÷yad ràkùasãmadhye sãtàü ÷okaparàyaõam 3053004a a÷rupårõamukhãü dãnàü ÷okabhàràvapãóitàm 3053004c vàyuvegair ivàkràntàü majjantãü nàvam arõave 3053005a mçgayåthaparibhraùñàü mçgãü ÷vabhir ivàvçtàm 3053005c adhomukhamukhãü dãnàm abhyetya ca ni÷àcaraþ 3053006a tàü tu ÷okava÷àü dãnàm ava÷àü ràkùasàdhipaþ 3053006c sa balàd dar÷ayàm àsa gçhaü devagçhopamam 3053007a harmyapràsàdasaübadhaü strãsahasraniùevitam 3053007c nànàpakùigaõair juùñaü nànàratnasamanvitam 3053008a kà¤canais tàpanãyai÷ ca sphàñikai ràjatais tathà 3053008c vajravaidåryacitrai÷ ca stambhair dçùñimanoharaiþ 3053009a divyadundubhinirhràdaü taptakà¤canatoraõam 3053009c sopànaü kà¤canaü citram àruroha tayà saha 3053010a dàntakà ràjatà÷ caiva gavàkùàþ priyadar÷anàþ 3053010c hemajàlàvçtà÷ càsaüs tatra pràsàdapaïktayaþ 3053011a sudhàmaõivicitràõi bhåmibhàgàni sarva÷aþ 3053011c da÷agrãvaþ svabhavane pràdar÷ayata maithilãm 3053012a dãrghikàþ puùkariõya÷ ca nànàpuùpasamàvçtàþ 3053012c ràvaõo dar÷ayàm àsa sãtàü ÷okaparàyaõàm 3053013a dar÷ayitvà tu vaidehãü kçtsnaü tad bhavanottamam 3053013c uvàca vàkyaü pàpàtmà ràvaõo janakàtmajàm 3053014a da÷aràkùasakoñya÷ ca dvàviü÷atir athàparàþ 3053014c varjayitvà jarà vçddhàn bàlàü÷ ca rajanãcaràn 3053015a teùàü prabhur ahaü sãte sarveùàü bhãmakarmaõàm 3053015c sahasram ekam ekasya mama kàryapuraþsaram 3053016a yad idaü ràjyatantraü me tvayi sarvaü pratiùñhitam 3053016c jãvitaü ca vi÷àlàkùi tvaü me pràõair garãyasã 3053017a bahånàü strãsahasràõàü mama yo 'sau parigrahaþ 3053017c tàsàü tvam ã÷varã sãte mama bhàryà bhava priye 3053018a sàdhu kiü te 'nyayà buddhyà rocayasva vaco mama 3053018c bhajasva màbhitaptasya prasàdaü kartum arhasi 3053019a parikùiptà samudreõa laïkeyaü ÷atayojanà 3053019c neyaü dharùayituü ÷akyà sendrair api suràsuraiþ 3053020a na deveùu na yakùeùu na gandharveùu narùiùu 3053020c ahaü pa÷yàmi lokeùu yo me vãryasamo bhavet 3053021a ràjyabhraùñena dãnena tàpasena gatàyuùà 3053021c kiü kariùyasi ràmeõa mànuùeõàlpatejasà 3053022a bhajasva sãte màm eva bhartàhaü sadç÷as tava 3053022c yauvanaü hy adhruvaü bhãru ramasveha mayà saha 3053023a dar÷ane mà kçthà buddhiü ràghavasya varànane 3053023c kàsya ÷aktir ihàgantum api sãte manorathaiþ 3053024a na ÷akyo vàyur àkà÷e pà÷air baddhaü mahàjavaþ 3053024c dãpyamànasya vàpy agner grahãtuü vimalàü ÷ikhàm 3053025a trayàõàm api lokànàü na taü pa÷yàmi ÷obhane 3053025c vikrameõa nayed yas tvàü madbàhuparipàlitàm 3053026a laïkàyàü sumahad ràjyam idaü tvam anupàlaya 3053026c abhiùekodakaklinnà tuùñà ca ramayasva màm 3053027a duùkçtaü yat purà karma vanavàsena tad gatam 3053027c ya÷ ca te sukçto dharmas tasyeha phalam àpnuhi 3053028a iha sarvàõi màlyàni divyagandhàni maithili 3053028c bhåùaõàni ca mukhyàni tàni seva mayà saha 3053029a puùpakaü nàma su÷roõi bhràtur vai÷ravaõasya me 3053029c vimànaü ramaõãyaü ca tad vimànaü manojavam 3053030a tatra sãte mayà sàrdhaü viharasva yathàsukham 3053030c vadanaü padmasaükà÷aü vimalaü càrudar÷anam 3053031a ÷okàrtaü tu varàrohe na bhràjati varànane 3053031c alaü vrãóena vaidehi dharmalopa kçtena te 3053032a àrùo 'yaü daivaniùyando yas tvàm abhigamiùyati 3053032c etau pàdau mayà snigdhau ÷irobhiþ paripãóitau 3053033a prasàdaü kuru me kùipraü va÷yo dàso 'ham asmi te 3053033c nemàþ ÷ånyà mayà vàcaþ ÷uùyamàõena bhàùitàþ 3053034a na càpi ràvaõaþ kàü cin mårdhnà strãü praõameta ha 3053034c evam uktvà da÷agrãvo maithilãü janakàtmajàm 3053035a kçtàntava÷am àpanno mameyam iti manyate 3054001a sà tathoktà tu vaidehã nirbhayà ÷okakarùità 3054001c tçõam antarataþ kçtvà ràvaõaü pratyabhàùata 3054002a ràjà da÷aratho nàma dharmasetur ivàcalaþ 3054002c satyasandhaþ parij¤àto yasya putraþ sa ràghavaþ 3054003a ràmo nàma sa dharmàtmà triùu lokeùu vi÷rutaþ 3054003c dãrghabàhur vi÷àlàkùo daivataü sa patir mama 3054004a ikùvàkåõàü kule jàtaþ siühaskandho mahàdyutiþ 3054004c lakùmaõena saha bhràtrà yas te pràõàü hariùyati 3054005a pratyakùaü yady ahaü tasya tvayà syàü dharùità balàt 3054005c ÷ayità tvaü hataþ saükhye janasthàne yathà kharaþ 3054006a ya ete ràkùasàþ proktà ghoraråpà mahàbalàþ 3054006c ràghave nirviùàþ sarve suparõe pannagà yathà 3054007a tasya jyàvipramuktàs te ÷aràþ kà¤canabhåùaõàþ 3054007c ÷arãraü vidhamiùyanti gaïgàkålam ivormayaþ 3054008a asurair và surair và tvaü yady avadho 'si ràvaõa 3054008c utpàdya sumahad vairaü jãvaüs tasya na mokùyase 3054009a sa te jãvita÷eùasya ràghavo 'ntakaro balã 3054009c pa÷or yåpagatasyeva jãvitaü tava durlabham 3054010a yadi pa÷yet sa ràmas tvàü roùadãptena cakùuùà 3054010c rakùas tvam adya nirdagdho gaccheþ sadyaþ paràbhavam 3054011a ya÷ candraü nabhaso bhåmau pàtayen nà÷ayeta và 3054011c sàgaraü ÷oùayed vàpi sa sãtàü mocayed iha 3054012a gatàyus tvaü gata÷rãko gatasattvo gatendriyaþ 3054012c laïkà vaidhavyasaüyuktà tvatkçtena bhaviùyati 3054013a na te pàpam idaü karma sukhodarkaü bhaviùyati 3054013c yàhaü nãtà vinà bhàvaü patipàr÷vàt tvayà vanàt 3054014a sa hi daivatasaüyukto mama bhartà mahàdyutiþ 3054014c nirbhayo vãryam à÷ritya ÷ånye vasati daõóake 3054015a sa te darpaü balaü vãryam utsekaü ca tathàvidham 3054015c apaneùyati gàtrebhyaþ ÷aravarùeõa saüyuge 3054016a yadà vinà÷o bhåtànàü dç÷yate kàlacoditaþ 3054016c tadà kàrye pramàdyanti naràþ kàlava÷aü gatàþ 3054017a màü pradhçùya sa te kàlaþ pràpto 'yaü rakùasàdhama 3054017c àtmano ràkùasànàü ca vadhàyàntaþpurasya ca 3054018a na ÷akyà yaj¤amadhyasthà vediþ srugbhàõóa maõóità 3054018c dvijàtimantrasaüpåtà caõóàlenàvamarditum 3054019a idaü ÷arãraü niþsaüj¤aü bandha và ghàtayasva và 3054019c nedaü ÷arãraü rakùyaü me jãvitaü vàpi ràkùasa 3054019e na hi ÷akùyàmy upakro÷aü pçthivyàü dàtum àtmanaþ 3054020a evam uktvà tu vaidehã kroddhàt suparuùaü vacaþ 3054020c ràvaõaü maithilã tatra punar novàca kiü cana 3054021a sãtàyà vacanaü ÷rutvà paruùaü romaharùaõam 3054021c pratyuvàca tataþ sãtàü bhayasaüdar÷anaü vacaþ 3054022a ÷çõu maithili madvàkyaü màsàn dvàda÷a bhàmini 3054022c kàlenànena nàbhyeùi yadi màü càruhàsini 3054022e tatas tvàü pràtarà÷àrthaü sådà÷ chetsyanti le÷a÷aþ 3054023a ity uktvà paruùaü vàkyaü ràvaõaþ ÷atruràvaõaþ 3054023c ràkùasã÷ ca tataþ kruddha idaü vacanam abravãt 3054024a ÷ãghram evaü hi ràkùasyo vikçtà ghoradar÷anàþ 3054024c darpam asyà vineùyantu màüsa÷oõitabhojanàþ 3054025a vacanàd eva tàs tasya vikçtà ghoradar÷anàþ 3054025c kçtaprà¤jalayo bhåtvà maithilãü paryavàrayan 3054026a sa tàþ provàca ràjà tu ràvaõo ghoradar÷anaþ 3054026c pracàlya caraõotkarùair dàrayann iva medinãm 3054027a a÷okavanikàmadhye maithilã nãyatàm iti 3054027c tatreyaü rakùyatàü gåóham uùmàbhiþ parivàrità 3054028a tatrainàü tarjanair ghoraiþ punaþ sàntvai÷ ca maithilãm 3054028c ànayadhvaü va÷aü sarvà vanyàü gajavadhåm iva 3054029a iti pratisamàdiùñà ràkùasyo ràvaõena tàþ 3054029c a÷okavanikàü jagmur maithilãü parigçhya tàm 3054030a sarvakàmaphalair vçkùair nànàpuùpaphalair vçtàm 3054030c sarvakàlamadai÷ càpi dvijaiþ samupasevitàm 3054031a sà tu ÷okaparãtàïgã maithilã janakàtmajà 3054031c ràkùasã va÷am àpannà vyàghrãõàü hariõã yathà 3054032a na vindate tatra tu ÷arma maithilã; viråpanetràbhir atãva tarjità 3054032c patiü smarantã dayitaü ca devaraü; vicetanàbhåd bhaya÷okapãóità 3055001a ràkùasaü mçgaråpeõa carantaü kàmaråpiõam 3055001c nihatya ràmo màrãcaü tårõaü pathi nyavartata 3055002a tasya saütvaramàõasya draùñukàmasya maithilãm 3055002c krårasvaro 'tha gomàyur vinanàdàsya pçùñhataþ 3055003a sa tasya svaram àj¤àya dàruõaü romaharùaõam 3055003c cintayàm àsa gomàyoþ svareõa pari÷aïkitaþ 3055004a a÷ubhaü bata manye 'haü gomàyur và÷yate yathà 3055004c svasti syàd api vaidehyà ràkùasair bhakùaõaü vinà 3055005a màrãcena tu vij¤àya svaram àlakùya màmakam 3055005c vikruùñaü mçgaråpeõa lakùmaõaþ ÷çõuyàd yadi 3055006a sa saumitriþ svaraü ÷rutvà tàü ca hitvàtha maithilãm 3055006c tayaiva prahitaþ kùipraü matsakà÷am ihaiùyati 3055007a ràkùasaiþ sahitair nånaü sãtàyà ãpsito vadhaþ 3055007c kà¤cana÷ ca mçgo bhåtvà vyapanãyà÷ramàt tu màm 3055008a dåraü nãtvà tu màrãco ràkùaso 'bhåc charàhataþ 3055008c hà lakùmaõa hato 'smãti yad vàkyaü vyajahàra ha 3055009a api svasti bhaved dvàbhyàü rahitàbhyàü mayà vane 3055009c janasthànanimittaü hi kçtavairo 'smi ràkùasaiþ 3055009e nimittàni ca ghoràõi dç÷yante 'dya bahåni ca 3055010a ity evaü cintayan ràmaþ ÷rutvà gomàyuniþsvanam 3055010c àtmana÷ càpanayanaü mçgaråpeõa rakùasà 3055010e àjagàma janasthànaü ràghavaþ pari÷aïkitaþ 3055011a taü dãnamànasaü dãnam àsedur mçgapakùiõaþ 3055011c savyaü kçtvà mahàtmànaü ghoràü÷ ca sasçjuþ svaràn 3055012a tàni dçùñvà nimittàni mahàghoràõi ràghavaþ 3055012c tato lakùaõam àyàntaü dadar÷a vigataprabham 3055013a tato 'vidåre ràmeõa samãyàya sa lakùmaõaþ 3055013c viùaõõaþ sa viùaõõena duþkhito duþkhabhàginà 3055014a saüjagarhe 'tha taü bhràtà jeùñho lakùmaõam àgatam 3055014c vihàya sãtàü vijane vane ràkùasasevite 3055015a gçhãtvà ca karaü savyaü lakùmaõaü raghunandanaþ 3055015c uvàca madhurodarkam idaü paruùam àrtavat 3055016a aho lakùmaõa garhyaü te kçtaü yat tvaü vihàya tàm 3055016c sãtàm ihàgataþ saumya kaccit svasti bhaved iti 3055017a na me 'sti saü÷ayo vãra sarvathà janakàtmajà 3055017c vinaùñà bhakùità vàpa ràkùasair vanacàribhiþ 3055018a a÷ubhàny eva bhåyiùñhaü yathà pràdurbhavanti me 3055018c api lakùmaõa sãtàyàþ sàmagryaü pràpnuyàvahe 3055019a idaü hi rakùomçgasaünikà÷aü; pralobhya màü dåram anuprayàtam 3055019c hataü kathaü cin mahatà ÷rameõa; sa ràkùaso 'bhån mriyamàõa eva 3055020a mana÷ ca me dãnam ihàprahçùñaü; cakùu÷ ca savyaü kurute vikàram 3055020c asaü÷ayaü lakùmaõa nàsti sãtà; hçtà mçtà và pathi vartate và 3056001a sa dçùñvà lakùmaõaü dãnaü ÷ånye da÷arathàtmajaþ 3056001c paryapçcchata dharmàtmà vaidehãm àgataü vinà 3056002a prasthitaü daõóakàraõyaü yà màm anujagàma ha 3056002c kva sà lakùmaõa vaidehã yàü hitvà tvam ihàgataþ 3056003a ràjyabhraùñasya dãnasya daõóakàn paridhàvataþ 3056003c kva sà duþkhasahàyà me vaidehã tanumadhyamà 3056004a yàü vinà notsahe vãra muhårtam api jãvitum 3056004c kva sà pràõasahàyà me sãtà surasutopamà 3056005a patitvam amaràõàü và pçthivyà÷ càpi lakùmaõa 3056005c vinà tàü tapanãyàbhàü neccheyaü janakàtmajàm 3056006a kaccij jãvati vaidehã pràõaiþ priyatarà mama 3056006c kaccit pravràjanaü saumya na me mithyà bhaviùyati 3056007a sãtànimittaü saumitre mçte mayi gate tvayi 3056007c kaccit sakàmà sukhità kaikeyã sà bhaviùyati 3056008a saputraràjyàü siddhàrthàü mçtaputrà tapasvinã 3056008c upasthàsyati kausalyà kaccin saumya na kaikayãm 3056009a yadi jãvati vaidehã gamiùyàmy à÷ramaü punaþ 3056009c suvçttà yadi vçttà sà pràõàüs tyakùyàmi lakùmaõa 3056010a yadi màm à÷ramagataü vaidehã nàbhibhàùate 3056010c punaþ prahasità sãtà vina÷iùyàmi lakùmaõa 3056011a bråhi lakùmaõa vaidehã yadi jãvati và na và 3056011c tvayi pramatte rakùobhir bhakùità và tapasvinã 3056012a sukumàrã ca bàlà ca nityaü càduþkhadar÷inã 3056012c madviyogena vaidehã vyaktaü ÷ocati durmanàþ 3056013a sarvathà rakùasà tena jihmena suduràtmanà 3056013c vadatà lakùmaõety uccais tavàpi janitaü bhayam 3056014a ÷ruta÷ ca ÷aïke vaidehyà sa svaraþ sadç÷o mama 3056014c trastayà preùitas tvaü ca draùñuü màü ÷ãghram àgataþ 3056015a sarvathà tu kçtaü kaùñaü sãtàm utsçjatà vane 3056015c pratikartuü nç÷aüsànàü rakùasàü dattam antaram 3056016a duþkhitàþ kharaghàtena ràkùasàþ pi÷ità÷anàþ 3056016c taiþ sãtà nihatà ghorair bhaviùyati na saü÷ayaþ 3056017a aho 'smi vyasane magnaþ sarvathà ripunà÷ana 3056017c kiü tv idànãü kariùyàmi ÷aïke pràptavyam ãdç÷am 3056018a iti sãtàü varàrohàü cintayann eva ràghavaþ 3056018c àjagàma janasthànaü tvarayà sahalakùmaõaþ 3056019a vigarhamàõo 'nujam àrtaråpaü; kùudhà ÷ramàc caiva pipàsayà ca 3056019c viniþ÷vasa¤ ÷uùkamukho viùaõõaþ; prati÷rayaü pràpya samãkùya ÷ånyam 3056020a svam à÷ramaü saüpravigàhya vãro; vihàrade÷àn anusçtya kàü÷ cit 3056020c etat tad ity eva nivàsabhåmau; prahçùñaromà vyathito babhåva 3057001a athà÷ramàd upàvçttam antarà raghunandanaþ 3057001c paripapraccha saumitriü ràmo duþkhàrditaþ punaþ 3057002a tam uvàca kimarthaü tvam àgato 'pàsya maithilãm 3057002c yadà sà tava vi÷vàsàd vane viharità mayà 3057003a dçùñvaivàbhyàgataü tvàü me maithilãü tyajya lakùmaõa 3057003c ÷aïkamànaü mahat pàpaü yat satyaü vyathitaü manaþ 3057004a sphurate nayanaü savyaü bàhu÷ ca hçdayaü ca me 3057004c dçùñvà lakùmaõa dåre tvàü sãtàvirahitaü pathi 3057005a evam uktas tu saumitrir lakùmaõaþ ÷ubhalakùaõaþ 3057005c bhåyo duþkhasamàviùño duþkhitaü ràmam abravãt 3057006a na svayaü kàmakàreõa tàü tyaktvàham ihàgataþ 3057006c pracoditas tayaivograis tvatsakà÷am ihàgataþ 3057007a àryeõeva parikruùñaü hà sãte lakùmaõeti ca 3057007c paritràhãti yad vàkyaü maithilyàs tac chrutiü gatam 3057008a sà tam àrtasvaraü ÷rutvà tava snehena maithilã 3057008c gaccha gaccheti màm àha rudantã bhayavihvalà 3057009a pracodyamànena mayà gaccheti bahu÷as tayà 3057009c pratyuktà maithilã vàkyam idaü tvatpratyayànvitam 3057010a na tat pa÷yàmy ahaü rakùo yad asya bhayam àvahet 3057010c nirvçtà bhava nàsty etat kenàpy evam udàhçtam 3057011a vigarhitaü ca nãcaü ca katham àryo 'bhidhàsyati 3057011c tràhãti vacanaü sãte yas tràyet trida÷àn api 3057012a kiünimittaü tu kenàpi bhràtur àlambya me svaram 3057012c visvaraü vyàhçtaü vàkyaü lakùmaõa tràhi màm iti 3057012e na bhavatyà vyathà kàryà kunàrãjanasevità 3057013a alaü vaiklavyam àlambya svasthà bhava nirutsukà 3057013c na càsti triùu lokeùu pumàn yo ràghavaü raõe 3057013e jàto và jàyamàno và saüyuge yaþ paràjayet 3057014a evam uktà tu vaidehã parimohitacetanà 3057014c uvàcà÷råõi mu¤cantã dàruõaü màm idaü vacaþ 3057015a bhàvo mayi tavàtyarthaü pàpa eva nive÷itaþ 3057015c vinaùñe bhràtari pràpte na ca tvaü màm avàpsyasi 3057016a saüketàd bharatena tvaü ràmaü samanugacchasi 3057016c kro÷antaü hi yathàtyarthaü nainam abhyavapadyase 3057017a ripuþ pracchannacàrã tvaü madartham anugacchasi 3057017c ràghavasyàntaraprepsus tathainaü nàbhipadyase 3057018a evam ukto hi vaidehyà saürabdho raktalocanaþ 3057018c krodhàt prasphuramàõauùñha à÷ramàd abhinirgataþ 3057019a evaü bruvàõaü saumitriü ràmaþ saütàpamohitaþ 3057019c abravãd duùkçtaü saumya tàü vinà yat tvam àgataþ 3057020a jànann api samarthaü màü rakùasàü vinivàraõe 3057020c anena krodhavàkyena maithilyà niþsçto bhavàn 3057021a na hi te parituùyàmi tyaktvà yad yàsi maithilãm 3057021c kruddhàyàþ paruùaü ÷rutvà striyà yat tvam ihàgataþ 3057022a sarvathà tv apanãtaü te sãtayà yat pracoditaþ 3057022c krodhasya va÷am àgamya nàkaroþ ÷àsanaü mama 3057023a asau hi ràkùasaþ ÷ete ÷areõàbhihato mayà 3057023c mçgaråpeõa yenàham à÷ramàd apavàditaþ 3057024a vikçùya càpaü paridhàya sàyakaü; salãla bàõena ca tàóito mayà 3057024c màrgãü tanuü tyajya ca viklavasvaro; babhåva keyåradharaþ sa ràkùasaþ 3057025a ÷aràhatenaiva tadàrtayà girà; svaraü mamàlambya sudårasaü÷ravam 3057025c udàhçtaü tad vacanaü sudàruõaü; tvam àgato yena vihàya maithilãm 3058001a bhç÷am àvrajamànasya tasyàdhovàmalocanam 3058001c pràsphurac càskhalad ràmo vepathu÷ càsya jàyate 3058002a upàlakùya nimittàni so '÷ubhàni muhur muhuþ 3058002c api kùemaü tu sãtàyà iti vai vyàjahàra ha 3058003a tvaramàõo jagàmàtha sãtàdar÷analàlasaþ 3058003c ÷ånyam àvasathaü dçùñvà babhåvodvignamànasaþ 3058004a udbhramann iva vegena vikùipan raghunandanaþ 3058004c tatra tatroñajasthànam abhivãkùya samantataþ 3058005a dadar÷a parõa÷àlàü ca rahitàü sãtayà tadà 3058005c ÷riyà virahitàü dhvastàü hemante padminãm iva 3058006a rudantam iva vçkùai÷ ca mlànapuùpamçgadvijam 3058006c ÷riyà vihãnaü vidhvastaü saütyaktavanadaivatam 3058007a viprakãrõàjinaku÷aü vipraviddhabçsãkañam 3058007c dçùñvà ÷ånyoñajasthànaü vilalàpa punaþ punaþ 3058008a hçtà mçtà và naùñà và bhakùità và bhaviùyati 3058008c nilãnàpy atha và bhãrur atha và vanam à÷rità 3058009a gatà vicetuü puùpàõi phalàny api ca và punaþ 3058009c atha và padminãü yàtà jalàrthaü và nadãü gatà 3058010a yatnàn mçgayamàõas tu nàsasàda vane priyàm 3058010c ÷okaraktekùaõaþ ÷okàd unmatta iva lakùyate 3058011a vçkùàd vçkùaü pradhàvan sa girãü÷ càpi nadãn nadãm 3058011c babhåva vilapan ràmaþ ÷okapaïkàrõavaplutaþ 3058012a asti kaccit tvayà dçùñà sà kadambapriyà priyà 3058012c kadamba yadi jànãùe ÷aüsa sãtàü ÷ubhànanàm 3058013a snigdhapallavasaükà÷àü pãtakau÷eyavàsinãm 3058013c ÷aüsasva yadi và dçùñà bilva bilvopamastanã 3058014a atha vàrjuna ÷aüsa tvaü priyàü tàm arjunapriyàm 3058014c janakasya sutà bhãrur yadi jãvati và na và 3058015a kakubhaþ kakubhoruü tàü vyaktaü jànàti maithilãm 3058015c latàpallavapuùpàóhyo bhàti hy eùa vanaspatiþ 3058016a bhramarair upagãta÷ ca yathà drumavaro hy ayam 3058016c eùa vyaktaü vijànàti tilakas tilakapriyàm 3058017a a÷oka÷okàpanuda ÷okopahatacetasaü 3058017c tvannàmànaü kuru kùipraü priyàsaüdar÷anena màm 3058018a yadi tàla tvayà dçùñà pakvatàlaphalastanã 3058018c kathayasva varàrohàü kàruùyaü yadi te mayi 3058019a yadi dçùñà tvayà sãtà jambujàmbånadaprabhà 3058019c priyàü yadi vijànãùe niþ÷aïkaü kathayasva me 3058020a atha và mçga÷àvàkùãü mçga jànàsi maithilãm 3058020c mçgaviprekùaõã kàntà mçgãbhiþ sahità bhavet 3058021a gaja sà gajanàsorur yadi dçùñà tvayà bhavet 3058021c tàü manye viditàü tubhyam àkhyàhi varavàraõa 3058022a ÷àrdåla yadi sà dçùñà priyà candranibhànanà 3058022c maithilã mama visrabdhaþ kathayasva na te bhayam 3058023a kiü dhàvasi priye nånaü dçùñàsi kamalekùaõe 3058023c vçkùeõàcchàdya càtmànaü kiü màü na pratibhàùase 3058024a tiùñha tiùñha varàrohe na te 'sti karuõà mayi 3058024c nàtyarthaü hàsya÷ãlàsi kimarthaü màm upekùase 3058025a pãtakau÷eyakenàsi såcità varavarõini 3058025c dhàvanty api mayà dçùñà tiùñha yady asti sauhçdam 3058026a naiva sà nånam atha và hiüsità càruhàsinã 3058026c kçcchraü pràptaü hi màü nånaü yathopekùitum arhati 3058027a vyaktaü sà bhakùità bàlà ràkùasaiþ pi÷ità÷anaiþ 3058027c vibhajyàïgàni sarvàõi mayà virahità priyà 3058028a nånaü tac chubhadantauùñhaü mukhaü niùprabhatàü gatam 3058028c sà hi campakavarõàbhà grãvà graiveya ÷obhità 3058029a komalà vilapantyàs tu kàntàyà bhakùità ÷ubhà 3058029c nånaü vikùipyamàõau tau bàhå pallavakomalau 3058030a bhakùitau vepamànàgrau sahastàbharaõàïgadau 3058030c mayà virahità bàlà rakùasàü bhakùaõàya vai 3058031a sàrtheneva parityaktà bhakùità bahubàndhavà 3058031c hà lakùmaõa mahàbàho pa÷yasi tvaü priyàü kva cit 3058032a hà priye kva gatà bhadre hà sãteti punaþ punaþ 3058032c ity evaü vilapan ràmaþ paridhàvan vanàd vanam 3058033a kva cid udbhramate vegàt kva cid vibhramate balàt 3058033c kva cin matta ivàbhàti kàntàn veùaõatatparaþ 3058034a sa vanàni nadãþ ÷ailàn giriprasravaõàni ca 3058034c kànanàni ca vegena bhramaty aparisaüsthitaþ 3058035a tathà sa gatvà vipulaü mahad vanaü; parãtya sarvaü tv atha maithilãü prati 3058035c aniùñhità÷aþ sa cakàra màrgaõe; punaþ priyàyàþ paramaü pari÷ramam 3059001a dçùñà÷ramapadaü ÷ånyaü ràmo da÷arathàtmajaþ 3059001c rahitàü parõa÷àlàü ca vidhvastàny àsanàni ca 3059002a adçùñvà tatra vaidehãü saünirãkùya ca sarva÷aþ 3059002c uvàca ràmaþ pràkru÷ya pragçhya rucirau bhujau 3059003a kva nu lakùmaõa vaidehã kaü và de÷am ito gatà 3059003c kenàhçtà và saumitre bhakùità kena và priyà 3059004a vçùkeõàvàrya yadi màü sãte hasitum icchasi 3059004c alaü te hasitenàdya màü bhajasva suduþkhitam 3059005a yaiþ saha krãóase sãte vi÷vastair mçgapotakaiþ 3059005c ete hãnàs tvayà saumye dhyàyanty asràvilekùaõàþ 3059006a mçtaü ÷okena mahatà sãtàharaõajena màm 3059006c paraloke mahàràjo nånaü drakùyati me pità 3059007a kathaü pratij¤àü saü÷rutya mayà tvam abhiyojitaþ 3059007c apårayitvà taü kàlaü matsakà÷am ihàgataþ 3059008a kàmavçttam anàryaü màü mçùàvàdinam eva ca 3059008c dhik tvàm iti pare loke vyaktaü vakùyati me pità 3059009a viva÷aü ÷okasaütaptaü dãnaü bhagnamanoratham 3059009c màm ihotsçjya karuõaü kãrtir naram ivànçjum 3059010a kva gacchasi varàrohe màm utsçjya sumadhyame 3059010c tvayà virahita÷ càhaü mokùye jãvitam àtmanaþ 3059011a itãva vilapan ràmaþ sãtàdar÷analàlasaþ 3059011c na dadar÷a suduþkhàrto ràghavo janakàtmajàm 3059012a anàsàdayamànaü taü sãtàü da÷arathàtmajam 3059012c païkam àsàdya vipulaü sãdantam iva ku¤jaram 3059012e lakùmaõo ràmam atyartham uvàca hitakàmyayà 3059013a mà viùàdaü mahàbàho kuru yatnaü mayà saha 3059013c idaü ca hi vanaü ÷åra bahukandara÷obhitam 3059014a priyakànanasaücàrà vanonmattà ca maithilã 3059014c sà vanaü và praviùñà syàn nalinãü và supuùpitàm 3059015a saritaü vàpi saüpràptà mãnava¤jurasevitàm 3059015c vitràsayitukàmà và lãnà syàt kànane kva cit 3059015e jij¤àsamànà vaidehã tvàü màü ca puruùarùabha 3059016a tasyà hy anveùaõe ÷rãman kùipram eva yatàvahe 3059016c vanaü sarvaü vicinuvo yatra sà janakàtmajà 3059016e manyase yadi kàkutstha mà sma ÷oke manaþ kçthàþ 3059017a evam uktas tu sauhàrdàl lakùmaõena samàhitaþ 3059017c saha saumitriõà ràmo vicetum upacakrame 3059017e tau vanàni girãü÷ caiva sarita÷ ca saràüsi ca 3059018a nikhilena vicinvantau sãtàü da÷arathàtmajau 3059018c tasya ÷ailasya sànåni guhà÷ ca ÷ikharàõi ca 3059019a nikhilena vicinvantau naiva tàm abhijagmatuþ 3059019c vicitya sarvataþ ÷ailaü ràmo lakùmaõam abravãt 3059020a neha pa÷yàmi saumitre vaidehãü parvate ÷ubhe 3059020c tato duþkhàbhisaütapto lakùmaõo vàkyam abravãt 3059021a vicaran daõóakàraõyaü bhràtaraü dãptatejasaü 3059021c pràpsyasi tvaü mahàpràj¤a maithilãü janakàtmajàm 3059022a yathà viùõur mahàbàhur baliü baddhvà mahãm imàm 3059022c evam uktas tu vãreõa lakùmaõena sa ràghavaþ 3059023a uvàca dãnayà vàcà duþkhàbhihatacetanaþ 3059023c vanaü sarvaü suvicitaü padminyaþ phullapaïkajàþ 3059024a giri÷ càyaü mahàpràj¤a bahukandaranirjharaþ 3059024c na hi pa÷yàmi vaidehãü pràõebhyo 'pi garãyasãm 3059025a evaü sa vilapan ràmaþ sãtàharaõakar÷itaþ 3059025c dãnaþ ÷okasamàviùño muhårtaü vihvalo 'bhavat 3059026a sa vihvalitasarvàïgo gatabuddhir vicetanaþ 3059026c viùasàdàturo dãno niþ÷vasyà÷ãtam àyatam 3059027a bahu÷aþ sa tu niþ÷vasya ràmo ràjãvalocanaþ 3059027c hà priyeti vicukro÷a bahu÷o bàùpagadgadaþ 3059028a taü sàntvayàm àsa tato lakùmaõaþ priyabàndhavaþ 3059028c bahuprakàraü dharmaj¤aþ pra÷ritaþ pra÷rità¤jaliþ 3059029a anàdçtya tu tad vàkyaü lakùmaõauùñhapuñacyutam 3059029c apa÷yaüs tàü priyàü sãtàü pràkro÷at sa punaþ punaþ 3060001a sa dãno dãnayà vàcà lakùmaõaü vàkyam abravãt 3060001c ÷ãghraü lakùmaõa jànãhi gatvà godàvarãü nadãm 3060001e api godàvarãü sãtà padmàny ànayituü gatà 3060002a evam uktas tu ràmeõa lakùmaõaþ punar eva hi 3060002c nadãü godàvarãü ramyàü jagàma laghuvikramaþ 3060003a tàü lakùmaõas tãrthavatãü vicitvà ràmam abravãt 3060003c nainàü pa÷yàmi tãrtheùu kro÷ato na ÷çõoti me 3060004a kaü nu sà de÷am àpannà vaidehã kle÷anà÷inã 3060004c na hi taü vedmi vai ràma yatra sà tanumadhyamà 3060005a lakùmaõasya vacaþ ÷rutvà dãnaþ saütàpa mohitaþ 3060005c ràmaþ samabhicakràma svayaü godàvarãü nadãm 3060006a sa tàm upasthito ràmaþ kva sãtety evam abravãt 3060007a bhåtàni ràkùasendreõa vadhàrheõa hçtàm api 3060007c na tàü ÷a÷aüså ràmàya tathà godàvarã nadã 3060008a tataþ pracodità bhåtaiþ ÷aüsàsmai tàü priyàm iti 3060008c na ca sàbhyavadat sãtàü pçùñà ràmeõa ÷ocità 3060009a ràvaõasya ca tad råpaü karmàõi ca duràtmanaþ 3060009c dhyàtvà bhayàt tu vaidehãü sà nadã na ÷a÷aüsa tàm 3060010a nirà÷as tu tayà nadyà sãtàyà dar÷ane kçtaþ 3060010c uvàca ràmaþ saumitriü sãtàdar÷anakar÷itaþ 3060011a kiü nu lakùmaõa vakùyàmi sametya janakaü vacaþ 3060011c màtaraü caiva vaidehyà vinà tàm aham apriyam 3060012a yà me ràjyavihãnasya vane vanyena jãvataþ 3060012c sarvaü vyapanayac chokaü vaidehã kva nu sà gatà 3060013a j¤àtipakùavihãnasya ràjaputrãm apa÷yataþ 3060013c manye dãrghà bhaviùyanti ràtrayo mama jàgrataþ 3060014a godàvarãü janasthànam imaü prasravaõaü girim 3060014c sarvàõy anucariùyàmi yadi sãtà hi dç÷yate 3060015a evaü saübhàùamàõau tàv anyonyaü bhràtaràv ubhau 3060015c vasuüdharàyàü patitaü puùpamàrgam apa÷yatàm 3060016a tàü puùpavçùñiü patitàü dçùñvà ràmo mahãtale 3060016c uvàca lakùmaõaü vãro duþkhito duþkhitaü vacaþ 3060017a abhijànàmi puùpàõi tànãmàmãha lakùmaõa 3060017c apinaddhàni vaidehyà mayà dattàni kànane 3060018a evam uktvà mahàbàhur lakùmaõaü puruùarùabham 3060018c kruddho 'bravãd giriü tatra siühaþ kùudramçgaü yathà 3060019a tàü hemavarõàü hemàbhàü sãtàü dar÷aya parvata 3060019c yàvat sànåni sarvàõi na te vidhvaüsayàmy aham 3060020a mama bàõàgninirdagdho bhasmãbhåto bhaviùyasi 3060020c asevyaþ satataü caiva nistçõadrumapallavaþ 3060021a imàü và saritaü càdya ÷oùayiùyàmi lakùmaõa 3060021c yadi nàkhyàti me sãtàm adya candranibhànanàm 3060022a evaü sa ruùito ràmo didhakùann iva cakùuùà 3060022c dadar÷a bhåmau niùkràntaü ràkùasasya padaü mahat 3060023a sa samãkùya parikràntaü sãtàyà ràkùasasya ca 3060023c saübhràntahçdayo ràmaþ ÷a÷aüsa bhràtaraü priyam 3060024a pa÷ya lakùmaõa vaidehyàþ ÷ãrõàþ kanakabindavaþ 3060024c bhåùaõànàü hi saumitre màlyàni vividhàni ca 3060025a taptabindunikà÷ai÷ ca citraiþ kùatajabindubhiþ 3060025c àvçtaü pa÷ya saumitre sarvato dharaõãtalam 3060026a manye lakùmaõa vaidehã ràkùasaiþ kàmaråpibhiþ 3060026c bhittvà bhittvà vibhaktà và bhakùità và bhaviùyati 3060027a tasya nimittaü vaidehyà dvayor vivadamànayoþ 3060027c babhåva yuddhaü saumitre ghoraü ràkùasayor iha 3060028a muktàmaõicitaü cedaü tapanãyavibhåùitam 3060028c dharaõyàü patitaü saumya kasya bhagnaü mahad dhanuþ 3060029a taruõàdityasaükà÷aü vaidåryagulikàcitam 3060029c vi÷ãrõaü patitaü bhåmau kavacaü kasya kà¤canam 3060030a chatraü ÷ata÷alàkaü ca divyamàlyopa÷obhitam 3060030c bhagnadaõóam idaü kasya bhåmau saumya nipàtitam 3060031a kà¤canora÷chadà÷ ceme pi÷àcavadanàþ kharàþ 3060031c bhãmaråpà mahàkàyàþ kasya và nihatà raõe 3060032a dãptapàvakasaükà÷o dyutimàn samaradhvajaþ 3060032c apaviddha÷ ca bhagna÷ ca kasya sàügràmiko rathaþ 3060033a rathàkùamàtrà vi÷ikhàs tapanãyavibhåùaõàþ 3060033c kasyeme 'bhihatà bàõàþ prakãrõà ghorakarmaõaþ 3060034a vairaü ÷ataguõaü pa÷ya mamedaü jãvitàntakam 3060034c sughorahçdayaiþ saumya ràkùasaiþ kàmaråpibhiþ 3060035a hçtà mçtà và sãtà hi bhakùità và tapasvinã 3060035c na dharmas tràyate sãtàü hriyamàõàü mahàvane 3060036a bhakùitàyàü hi vaidehyàü hçtàyàm api lakùmaõa 3060036c ke hi loke priyaü kartuü ÷aktàþ saumya mame÷varàþ 3060037a kartàram api lokànàü ÷åraü karuõavedinam 3060037c aj¤ànàd avamanyeran sarvabhåtàni lakùmaõa 3060038a mçduü lokahite yuktaü dàntaü karuõavedinam 3060038c nirvãrya iti manyante nånaü màü trida÷e÷varàþ 3060039a màü pràpya hi guõo doùaþ saüvçttaþ pa÷ya lakùmaõa 3060039c adyaiva sarvabhåtànàü rakùasàm abhavàya ca 3060039e saühçtyaiva ÷a÷ijyotsnàü mahàn sårya ivoditaþ 3060040a naiva yakùà na gandharvà na pi÷àcà na ràkùasàþ 3060040c kiünarà và manuùyà và sukhaü pràpsyanti lakùmaõa 3060041a mamàstrabàõasaüpårõam àkà÷aü pa÷ya lakùmaõa 3060041c niþsaüpàtaü kariùyàmi hy adya trailokyacàriõàm 3060042a saüniruddhagrahagaõam àvàritani÷àkaram 3060042c vipranaùñànalamarudbhàskaradyutisaüvçtam 3060043a vinirmathita÷ailàgraü ÷uùyamàõajalà÷ayam 3060043c dhvastadrumalatàgulmaü vipraõà÷itasàgaram 3060044a na tàü ku÷alinãü sãtàü pradàsyanti mame÷varàþ 3060044c asmin muhårte saumitre mama drakùyanti vikramam 3060045a nàkà÷am utpatiùyanti sarvabhåtàni lakùmaõa 3060045c mama càpaguõàn muktair bàõajàlair nirantaram 3060046a arditaü mama nàràcair dhvastabhràntamçgadvijam 3060046c samàkulam amaryàdaü jagat pa÷yàdya lakùmaõa 3060047a àkarõapårõair iùubhir jãvalokaü duràvaraiþ 3060047c kariùye maithilãhetor api÷àcam aràkùasaü 3060048a mama roùaprayuktànàü sàyakànàü balaü suràþ 3060048c drakùyanty adya vimuktànàm amarùàd dåragàminàm 3060049a naiva devà na daiteyà na pi÷àcà na ràkùasàþ 3060049c bhaviùyanti mama krodhàt trailokye vipraõà÷ite 3060050a devadànavayakùàõàü lokà ye rakùasàm api 3060050c bahudhà nipatiùyanti bàõaughaiþ ÷akulãkçtàþ 3060050e nirmaryàdàn imà§l lokàn kariùyàmy adya sàyakaiþ 3060051a yathà jarà yathà mçtyur yathàkàlo yathàvidhiþ 3060051c nityaü na pratihanyante sarvabhåteùu lakùmaõa 3060051e tathàhaü krodhasaüyukto na nivàryo 'smy asaü÷ayam 3060052a pureva me càrudatãm aninditàü; di÷anti sãtàü yadi nàdya maithilãm 3060052c sadevagandharvamanuùya pannagaü; jagat sa÷ailaü parivartayàmy aham 3061001a tapyamànaü tathà ràmaü sãtàharaõakar÷itam 3061001c lokànàm abhave yuktaü sàmvartakam ivànalam 3061002a vãkùamàõaü dhanuþ sajyaü niþ÷vasantaü muhur muhuþ 3061002c hantukàmaü pa÷uü rudraü kruddhaü dakùakratau yathà 3061003a adçùñapårvaü saükruddhaü dçùñvà ràmaü sa lakùmaõaþ 3061003c abravãt prà¤jalir vàkyaü mukhena pari÷uùyatà 3061004a purà bhåtvà mçdur dàntaþ sarvabhåtahite rataþ 3061004c na krodhava÷am àpannaþ prakçtiü hàtum arhasi 3061005a candre lakùõãþ prabhà sårye gatir vàyau bhuvi kùamà 3061005c etac ca niyataü sarvaü tvayi cànuttamaü ya÷aþ 3061006a na tu jànàmi kasyàyaü bhagnaþ sàügràmiko rathaþ 3061006c kena và kasya và hetoþ sàyudhaþ saparicchadaþ 3061007a khuranemikùata÷ càyaü sikto rudhirabindubhiþ 3061007c de÷o nivçttasaügràmaþ sughoraþ pàrthivàtmaja 3061008a ekasya tu vimardo 'yaü na dvayor vadatàü vara 3061008c na hi vçttaü hi pa÷yàmi balasya mahataþ padam 3061009a naikasya tu kçte lokàn vinà÷ayitum arhasi 3061009c yuktadaõóà hi mçdavaþ pra÷àntà vasudhàdhipàþ 3061010a sadà tvaü sarvabhåtànàü ÷araõyaþ paramà gatiþ 3061010c ko nu dàrapraõà÷aü te sàdhu manyeta ràghava 3061011a saritaþ sàgaràþ ÷ailà devagandharvadànavàþ 3061011c nàlaü te vipriyaü kartuü dãkùitasyeva sàdhavaþ 3061012a yena ràjan hçtà sãtà tam anveùitum arhasi 3061012c maddvitãyo dhanuùpàõiþ sahàyaiþ paramarùibhiþ 3061013a samudraü ca viceùyàmaþ parvatàü÷ ca vanàni ca 3061013c guhà÷ ca vividhà ghorà nalinãþ pàrvatã÷ ca ha 3061014a devagandharvalokàü÷ ca viceùyàmaþ samàhitàþ 3061014c yàvan nàdhigamiùyàmas tava bhàryàpahàriõam 3061015a na cet sàmnà pradàsyanti patnãü te trida÷e÷varàþ 3061015c kosalendra tataþ pa÷càt pràptakàlaü kariùyasi 3061016a ÷ãlena sàmnà vinayena sãtàü; nayena na pràpsyasi cen narendra 3061016c tataþ samutsàdaya hemapuïkhair; mahendravajrapratimaiþ ÷araughaiþ 3062001a taü tathà ÷okasaütaptaü vilapantam anàthavat 3062001c mohena mahatàviùñaü paridyånam acetanam 3062002a tataþ saumitrir à÷vàsya muhårtàd iva lakùmaõaþ 3062002c ràmaü saübodhayàm àsa caraõau càbhipãóayan 3062003a mahatà tapasà ràma mahatà càpi karmaõà 3062003c ràj¤à da÷arathenàsãl labdho 'mçtam ivàmaraiþ 3062004a tava caiva guõair baddhas tvadviyogàn mahãpatiþ 3062004c ràjà devatvam àpanno bharatasya yathà ÷rutam 3062005a yadi duþkham idaü pràptaü kàkutstha na sahiùyase 3062005c pràkçta÷ càlpasattva÷ ca itaraþ kaþ sahiùyati 3062006a duþkhito hi bhavà§l lokàüs tejasà yadi dhakùyate 3062006c àrtàþ prajà naravyàghra kva nu yàsyanti nirvçtim 3062007a lokasvabhàva evaiùa yayàtir nahuùàtmajaþ 3062007c gataþ ÷akreõa sàlokyam anayas taü samaspç÷at 3062008a maharùayo vasiùñhas tu yaþ pitur naþ purohitaþ 3062008c ahnà putra÷ataü jaj¤e tathaivàsya punar hatam 3062009a yà ceyaü jagato màtà devã lokanamaskçtà 3062009c asyà÷ ca calanaü bhåmer dç÷yate satyasaü÷rava 3062010a yau cemau jagatàü netre yatra sarvaü pratiùñhitam 3062010c àdityacandrau grahaõam abhyupetau mahàbalau 3062011a sumahànty api bhåtàni devà÷ ca puruùarùabha 3062011c na daivasya pramu¤canti sarvabhåtàni dehinaþ 3062012a ÷akràdiùv api deveùu vartamànau nayànayau 3062012c ÷råyete nara÷àrdåla na tvaü vyathitum arhasi 3062013a naùñàyàm api vaidehyàü hçtàyàm api cànagha 3062013c ÷ocituü nàrhase vãra yathànyaþ pràkçtas tathà 3062014a tvadvidhà hi na ÷ocanti satataü satyadar÷inaþ 3062014c sumahatsv api kçcchreùu ràmànirviõõadar÷aõàþ 3062015a tattvato hi nara÷reùñha buddhyà samanucintaya 3062015c buddhyà yuktà mahàpràj¤à vijànanti ÷ubhà÷ubhe 3062016a adçùñaguõadoùàõàm adhçtànàü ca karmaõàm 3062016c nàntareõa kriyàü teùàü phalam iùñaü pravartate 3062017a màm eva hi purà vãra tvam eva bahuùo 'nva÷àþ 3062017c anu÷iùyàd dhi ko nu tvàm api sàkùàd bçhaspatiþ 3062018a buddhi÷ ca te mahàpràj¤a devair api duranvayà 3062018c ÷okenàbhiprasuptaü te j¤ànaü saübodhayàmy aham 3062019a divyaü ca mànuùaü caivam àtmana÷ ca paràkramam 3062019c ikùvàkuvçùabhàvekùya yatasva dviùatàü badhe 3062020a kiü te sarvavinà÷ena kçtena puruùarùabha 3062020c tam eva tu ripuü pàpaü vij¤àyoddhartum arhasi 3063001a pårvajo 'py uktamàtras tu lakùmaõena subhàùitam 3063001c sàragràhã mahàsàraü pratijagràha ràghavaþ 3063002a saünigçhya mahàbàhuþ pravçddhaü kopam àtmanaþ 3063002c avaùñabhya dhanu÷ citraü ràmo lakùmaõam abravãt 3063003a kiü kariùyàvahe vatsa kva và gacchàva lakùmaõa 3063003c kenopàyena pa÷yeyaü sãtàm iti vicintaya 3063004a taü tathà paritàpàrtaü lakùmaõo ràmam abravãt 3063004c idam eva janasthànaü tvam anveùitum arhasi 3063005a ràkùasair bahubhiþ kãrõaü nànàdrumalatàyutam 3063005c santãha giridurgàõi nirdaràþ kandaràõi ca 3063006a guhà÷ ca vividhà ghorà nànàmçgagaõàkulàþ 3063006c àvàsàþ kiünaràõàü ca gandharvabhavanàni ca 3063007a tàni yukto mayà sàrdhaü tvam anveùitum arhasi 3063007c tvadvidho buddhisaüpannà màhàtmàno nararùabha 3063008a àpatsu na prakampante vàyuvegair ivàcalàþ 3063008c ity uktas tad vanaü sarvaü vicacàra salakùmaõaþ 3063009a kruddho ràmaþ ÷araü ghoraü saüdhàya dhanuùi kùuram 3063009c tataþ parvatakåñàbhaü mahàbhàgaü dvijottamam 3063010a dadar÷a patitaü bhåmau kùatajàrdraü jañàyuùam 3063010c taü dçùñvà giri÷çïgàbhaü ràmo lakùmaõam abravãt 3063010e anena sãtà vaidehã bhakùità nàtra saü÷ayaþ 3063011a gçdhraråpam idaü vyaktaü rakùo bhramati kànanam 3063011c bhakùayitvà vi÷àlàkùãm àste sãtàü yathàsukham 3063011e enaü vadhiùye dãptàgrair ghorair bàõair ajihmagaiþ 3063012a ity uktvàbhyapatad gçdhraü saüdhàya dhanuùi kùuram 3063012c kruddho ràmaþ samudràntàü càlayann iva medinãm 3063013a taü dãnadãnayà vàcà saphenaü rudhiraü vaman 3063013c abhyabhàùata pakùã tu ràmaü da÷arathàtmajam 3063014a yàm oùadhim ivàyuùmann anveùasi mahàvane 3063014c sà devã mama ca pràõà ràvaõenobhayaü hçtam 3063015a tvayà virahità devã lakùmaõena ca ràghava 3063015c hriyamàõà mayà dçùñà ràvaõena balãyasà 3063016a sãtàm abhyavapan no 'haü ràvaõa÷ ca raõe mayà 3063016c vidhvaüsitarathacchatraþ pàtito dharaõãtale 3063017a etad asya dhanur bhagnam etad asya ÷aràvaram 3063017c ayam asya raõe ràma bhagnaþ sàügràmiko rathaþ 3063018a pari÷ràntasya me pakùau chittvà khaógena ràvaõaþ 3063018c sãtàm àdàya vaidehãm utpapàta vihàyasaü 3063018e rakùasà nihataü pårvma na màü hantuü tvam arhasi 3063019a ràmas tasya tu vij¤àya sãtàsaktàü priyàü kathàm 3063019c gçdhraràjaü pariùvajya ruroda sahalakùmaõaþ 3063020a ekam ekàyane durge niþ÷vasantaü kathaü cana 3063020c samãkùya duþkhito ràmaþ saumitrim idam abravãt 3063021a ràjyàd bhraü÷o vane vàsaþ sãtà naùñà hato dvijaþ 3063021c ãdç÷ãyaü mamàlakùmãr nirdahed api pàvakam 3063022a saüpårõam api ced adya pratareyaü mahodadhim 3063022c so 'pi nånaü mamàlakùmyà vi÷uùyet saritàü patiþ 3063023a nàsty abhàgyataro loke matto 'smin sacaràcare 3063023c yeneyaü mahatã pràptà mayà vyasanavàgurà 3063024a ayaü pitçvayasyo me gçdhraràjo jarànvitaþ 3063024c ÷ete vinihato bhåmau mama bhàgyaviparyayàt 3063025a ity evam uktvà bahu÷o ràghavaþ sahalakùmaõaþ 3063025c jañàyuùaü ca paspar÷a pitçsnehaü nidar÷ayan 3063026a nikçttapakùaü rudhiràvasiktaü; taü gçdhraràjaü parirabhya ràmaþ 3063026c kva maithili pràõasamà mameti; vimucya vàcaü nipapàta bhåmau 3064001a ràmaþ prekùya tu taü gçdhraü bhuvi raudreõa pàtitam 3064001c saumitriü mitrasaüpannam idaü vacanam abravãt 3064002a mamàyaü nånam artheùu yatamàno vihaügamaþ 3064002c ràkùasena hataþ saükhye pràõàüs tyajati dustyajàn 3064003a ayam asya ÷arãre 'smin pràõo lakùmaõa vidyate 3064003c tathà svaravihãno 'yaü viklavaü samudãkùate 3064004a jañàyo yadi ÷aknoùi vàkyaü vyàharituü punaþ 3064004c sãtàm àkhyàhi bhadraü te vadham àkhyàhi càtmanaþ 3064005a kiünimitto 'harat sãtàü ràvaõas tasya kiü mayà 3064005c aparàddhaü tu yaü dçùñvà ràvaõena hçtà priyà 3064006a kathaü tac candrasaükà÷aü mukham àsãn manoharam 3064006c sãtayà kàni coktàni tasmin kàle dvijottama 3064007a kathaüvãryaþ kathaüråpaþ kiükarmà sa ca ràkùasaþ 3064007c kva càsya bhavanaü tàta bråhi me paripçcchataþ 3064008a tam udvãkùyàtha dãnàtmà vilapantam anantaram 3064008c vàcàtisannayà ràmaü jañàyur idam abravãt 3064009a sà hçtà ràkùasendreõa ràvaõena vihàyasà 3064009c màyàm àsthàya vipulàü vàtadurdinasaükulàm 3064010a pari÷ràntasya me tàta pakùau chittvà ni÷àcaraþ 3064010c sãtàm àdàya vaidehãü prayàto dakùiõà mukhaþ 3064011a uparudhyanti me pràõà dçùñir bhramati ràghava 3064011c pa÷yàmi vçkùàn sauvarõàn u÷ãrakçtamårdhajàn 3064012a yena yàti muhårtena sãtàm àdàya ràvaõaþ 3064012c vipranaùñaü dhanaü kùipraü tat svàmipratipadyate 3064013a vindo nàma muhårto 'sau sa ca kàkutstha nàbudhat 3064013c jhaùavad baói÷aü gçhya kùipram eva vina÷yati 3064014a na ca tvayà vyathà kàryà janakasya sutàü prati 3064014c vaidehyà raüsyase kùipraü hatvà taü ràkùasaü raõe 3064015a asaümåóhasya gçdhrasya ràmaü pratyanubhàùataþ 3064015c àsyàt susràva rudhiraü mriyamàõasya sàmiùam 3064016a putro vi÷ravasaþ sàkùàd bhràtà vai÷ravaõasya ca 3064016c ity uktvà durlabhàn pràõàn mumoca patage÷varaþ 3064017a bråhi bråhãti ràmasya bruvàõasya kçtà¤jaleþ 3064017c tyaktvà ÷arãraü gçdhrasya jagmuþ pràõà vihàyasaü 3064018a sa nikùipya ÷iro bhåmau prasàrya caraõau tadà 3064018c vikùipya ca ÷arãraü svaü papàta dharaõãtale 3064019a taü gçdhraü prekùya tàmràkùaü gatàsum acalopamam 3064019c ràmaþ subahubhir duþkhair dãnaþ saumitrim abravãt 3064020a bahåni rakùasàü vàse varùàõi vasatà sukham 3064020c anena daõóakàraõye vicãrõam iha pakùiõà 3064021a anekavàrùiko yas tu cirakàlaü samutthitaþ 3064021c so 'yam adya hataþ ÷ete kàlo hi duratikramaþ 3064022a pa÷ya lakùmaõa gçdhro 'yam upakàrã hata÷ ca me 3064022c sãtàm abhyavapan no vai ràvaõena balãyasà 3064023a gçdhraràjyaü parityajya pitçpaitàmahaü mahat 3064023c mama hetor ayaü pràõàn mumoca patage÷varaþ 3064024a sarvatra khalu dç÷yante sàdhavo dharmacàriõaþ 3064024c ÷åràþ ÷araõyàþ saumitre tiryagyonigateùv api 3064025a sãtàharaõajaü duþkhaü na me saumya tathàgatam 3064025c yathà vinà÷o gçdhrasya matkçte ca paraütapa 3064026a ràjà da÷arathaþ ÷rãmàn yathà mama mayà ya÷àþ 3064026c påjanãya÷ ca mànya÷ ca tathàyaü patage÷varaþ 3064027a saumitre hara kàùñhàni nirmathiùyàmi pàvakam 3064027c gçdhraràjaü didhakùàmi matkçte nidhanaü gatam 3064028a nàthaü patagalokasya citàm àropayàmy aham 3064028c imaü dhakùyàmi saumitre hataü raudreõa rakùasà 3064029a yà gatir yaj¤a÷ãlànàm àhitàgne÷ ca yà gatiþ 3064029c aparàvartinàü yà ca yà ca bhåmipradàyinàm 3064030a mayà tvaü samanuj¤àto gaccha lokàn anuttamàn 3064030c gçdhraràja mahàsattva saüskçta÷ ca mayà vraja 3064031a evam uktvà citàü dãptàm àropya patage÷varam 3064031c dadàha ràmo dharmàtmà svabandhum iva duþkhitaþ 3064032a ràmo 'tha sahasaumitrir vanaü yàtvà sa vãryavàn 3064032c sthålàn hatvà mahàrohãn anu tastàra taü dvijam 3064033a rohimàüsàni coddhçtya pe÷ãkçtvà mahàya÷àþ 3064033c ÷akunàya dadau ràmo ramye harita÷àdvale 3064034a yat tat pretasya martyasya kathayanti dvijàtayaþ 3064034c tat svargagamanaü tasya kùipraü ràmo jajàpa ha 3064035a tato godàvarãü gatvà nadãü naravaràtmajau 3064035c udakaü cakratus tasmai gçdhraràjàya tàv ubhau 3064036a sa gçdhraràjaþ kçtavàn ya÷askaraü; suduùkaraü karma raõe nipàtitaþ 3064036c maharùikalpena ca saüskçtas tadà; jagàma puõyàü gatim àtmanaþ ÷ubhàm 3065001a kçtvaivam udakaü tasmai prasthitau ràghavau tadà 3065001c avekùantau vane sãtàü pa÷cimàü jagmatur di÷am 3065002a tàü di÷aü dakùiõàü gatvà ÷aracàpàsidhàriõau 3065002c aviprahatam aikùvàkau panthànaü pratipedatuþ 3065003a gulmair vçkùai÷ ca bahubhir latàbhi÷ ca praveùñitam 3065003c àvçtaü sarvato durgaü gahanaü ghoradar÷anam 3065004a vyatikramya tu vegena gçhãtvà dakùiõàü di÷am 3065004c subhãmaü tan mahàraõyaü vyatiyàtau mahàbalau 3065005a tataþ paraü janasthànàt trikro÷aü gamya ràghavau 3065005c krau¤càraõyaü vivi÷atur gahanaü tau mahaujasau 3065006a nànàmeghaghanaprakhyaü prahçùñam iva sarvataþ 3065006c nànàvarõaiþ ÷ubhaiþ puùpair mçgapakùigaõair yutam 3065007a didçkùamàõau vaidehãü tad vanaü tau vicikyatuþ 3065007c tatra tatràvatiùñhantau sãtàharaõakar÷itau 3065008a lakùmaõas tu mahàtejàþ sattvavठ÷ãlavठ÷uciþ 3065008c abravãt prà¤jalir vàkyaü bhràtaraü dãptatejasaü 3065009a spandate me dçóhaü bàhur udvignam iva me manaþ 3065009c pràya÷a÷ càpy aniùñàni nimittàny upalakùaye 3065010a tasmàt sajjãbhavàrya tvaü kuruùva vacanaü hitam 3065010c mamaiva hi nimittàni sadyaþ ÷aüsanti saübhramam 3065011a eùa va¤culako nàma pakùã paramadàruõaþ 3065011c àvayor vijayaü yuddhe ÷aüsann iva vinardati 3065012a tayor anveùator evaü sarvaü tad vanam ojasà 3065012c saüjaj¤e vipulaþ ÷abdaþ prabha¤jann iva tad vanam 3065013a saüveùñitam ivàtyarthaü gahanaü màtari÷vanà 3065013c vanasya tasya ÷abdo 'bhåd divam àpårayann iva 3065014a taü ÷abdaü kàïkùamàõas tu ràmaþ kakùe sahànujaþ 3065014c dadar÷a sumahàkàyaü ràkùasaü vipulorasaü 3065015a àsedatus tatas tatra tàv ubhau pramukhe sthitam 3065015c vivçddham a÷irogrãvaü kabandham udare mukham 3065016a romabhir nicitais tãkùõair mahàgirim ivocchritam 3065016c nãlameghanibhaü raudraü meghastanitaniþsvanam 3065017a mahàpakùmeõa piïgena vipulenàyatena ca 3065017c ekenorasi ghoreõa nayanenà÷udar÷inà 3065018a mahàdaüùñropapannaü taü lelihànaü mahàmukham 3065018c bhakùayantaü mahàghoràn çkùasiühamçgadvipàn 3065019a ghorau bhujau vikurvàõam ubhau yojanam àyatau 3065019c karàbhyàü vividhàn gçhya çùkàn pakùigaõàn mçgàn 3065020a àkarùantaü vikarùantam anekàn mçgayåthapàn 3065020c sthitam àvçtya panthànaü tayor bhràtroþ prapannayoþ 3065021a atha tau samatikramya kro÷amàtre dadar÷atuþ 3065021c mahàntaü dàruõaü bhãmaü kabandhaü bhujasaüvçtam 3065022a sa mahàbàhur atyarthaü prasàrya vipulau bhujau 3065022c jagràha sahitàv eva ràghavau pãóayan balàt 3065023a khaóginau dçóhadhanvànau tigmatejau mahàbhujau 3065023c bhràtarau viva÷aü pràptau kçùyamàõau mahàbalau 3065024a tàv uvàca mahàbàhuþ kabandho dànavottamaþ 3065024c kau yuvàü vçùabhaskandhau mahàkhaógadhanurdharau 3065025a ghoraü de÷am imaü pràptau mama bhakùàv upasthitau 3065025c vadataü kàryam iha vàü kimarthaü càgatau yuvàm 3065026a imaü de÷am anupràptau kùudhàrtasyeha tiùñhataþ 3065026c sabàõacàpakhaógau ca tãkùõa÷çïgàv ivarùabhau 3065026e mamàsyam anusaüpràptau durlabhaü jãvitaü punaþ 3065027a tasya tadvacanaü ÷rutvà kabandhasya duràtmanaþ 3065027c uvàca lakùmaõaü ràmo mukhena pari÷uùyatà 3065028a kçcchràt kçcchrataraü pràpya dàruõaü satyavikrama 3065028c vyasanaü jãvitàntàya pràptam apràpya tàü priyàm 3065029a kàlasya sumahad vãryaü sarvabhåteùu lakùmaõa 3065029c tvàü ca màü ca naravyàghra vyasanaiþ pa÷ya mohitau 3065029e nàtibhàro 'sti daivasya sarvabhuteùu lakùmaõa 3065030a ÷årà÷ ca balavanta÷ ca kçtàstrà÷ ca raõàjire 3065030c kàlàbhipannàþ sãdanti yathà vàlukasetavaþ 3065031a iti bruvàõo dçóhasatyavikramo; mahàya÷à dà÷arathiþ pratàpavàn 3065031c avekùya saumitrim udagravikramaü; sthiràü tadà svàü matim àtmanàkarot 3066001a tau tu tatra sthitau dçùñvà bhràtarau ràmalakùmaõau 3066001c bàhupà÷aparikùiptau kabandho vàkyam abravãt 3066002a tiùñhataþ kiü nu màü dçùñvà kùudhàrtaü kùatriyarùabhau 3066002c àhàràrthaü tu saüdiùñau daivena gatacetasau 3066003a tac chrutvà lakùmaõo vàkyaü pràptakàlaü hitaü tadà 3066003c uvàcàrtisamàpanno vikrame kçtani÷cayaþ 3066004a tvàü ca màü ca purà tårõam àdatte ràkùasàdhamaþ 3066004c tasmàd asibhyàm asyà÷u bàhå chindàvahe gurå 3066005a tatas tau de÷akàlaj¤au khaógàbhyàm eva ràghavau 3066005c acchindatàü susaühçùñau bàhå tasyàüsade÷ayoþ 3066006a dakùiõo dakùiõaü bàhum asaktam asinà tataþ 3066006c ciccheda ràmo vegena savyaü vãras tu lakùmaõaþ 3066007a sa papàta mahàbàhu÷ chinnabàhur mahàsvanaþ 3066007c khaü ca gàü ca di÷a÷ caiva nàdaya¤ jalado yathà 3066008a sa nikçttau bhujau dçùñvà ÷oõitaughapariplutaþ 3066008c dãnaþ papraccha tau vãrau kau yuvàm iti dànavaþ 3066009a iti tasya bruvàõasya lakùmaõaþ ÷ubhalakùaõaþ 3066009c ÷a÷aüsa tasya kàkutsthaü kabandhasya mahàbalaþ 3066010a ayam ikùvàkudàyàdo ràmo nàma janaiþ ÷rutaþ 3066010c asyaivàvarajaü viddhi bhràtaraü màü ca lakùmaõam 3066011a asya devaprabhàvasya vasato vijane vane 3066011c rakùasàpahçtà bhàryà yàm icchantàv ihàgatau 3066012a tvaü tu ko và kimarthaü và kabandha sadç÷o vane 3066012c àsyenorasi dãptena bhagnajaïgho viceùñase 3066013a evam uktaþ kabandhas tu lakùmaõenottaraü vacaþ 3066013c uvàca paramaprãtas tad indravacanaü smaran 3066014a svàgataü vàü naravyàghrau diùñyà pa÷yàmi càpy aham 3066014c diùñyà cemau nikçttau me yuvàbhyàü bàhubandhanau 3066015a viråpaü yac ca me råpaü pràptaü hy avinayàd yathà 3066015c tan me ÷çõu naravyàghra tattvataþ ÷aüsatas tava 3067001a purà ràma mahàbàho mahàbalaparàkrama 3067001c råpam àsãn mamàcintyaü triùu lokeùu vi÷rutam 3067001e yathà somasya ÷akrasya såryasya ca yathà vapuþ 3067002a so 'haü råpam idaü kçtvà lokavitràsanaü mahat 3067002c çùãn vanagatàn ràma tràsayàmi tatas tataþ 3067003a tataþ sthåla÷irà nàma maharùiþ kopito mayà 3067003c saücinvan vividhaü vanyaü råpeõànena dharùitaþ 3067004a tenàham uktaþ prekùyaivaü ghora÷àpàbhidhàyinà 3067004c etad eva nç÷aüsaü te råpam astu vigarhitam 3067005a sa mayà yàcitaþ kruddhaþ ÷àpasyànto bhaved iti 3067005c abhi÷àpakçtasyeti tenedaü bhàùitaü vacaþ 3067006a yadà chittvà bhujau ràmas tvàü dahed vijane vane 3067006c tadà tvaü pràpsyase råpaü svam eva vipulaü ÷ubham 3067007a ÷riyà viràjitaü putraü danos tvaü viddhi lakùmaõa 3067007c indrakopàd idaü råpaü pràptam evaü raõàjire 3067008a ahaü hi tapasogreõa pitàmaham atoùayam 3067008c dãrgham àyuþ sa me pràdàt tato màü vibhramo 'spç÷at 3067009a dãrgham àyur mayà pràptaü kiü me ÷akraþ kariùyati 3067009c ity evaü buddhim àsthàya raõe ÷akram adharùayam 3067010a tasya bàhupramuktena vajreõa ÷ataparvaõà 3067010c sakthinã ca ÷ira÷ caiva ÷arãre saüprave÷itam 3067011a sa mayà yàcyamànaþ sann ànayad yamasàdanam 3067011c pitàmahavacaþ satyaü tad astv iti mamàbravãt 3067012a anàhàraþ kathaü ÷akto bhagnasakthi÷iromukhaþ 3067012c vajreõàbhihataþ kàlaü sudãrgham api jãvitum 3067013a evam uktas tu me ÷akro bàhå yojanam àyatau 3067013c pràdàd àsyaü ca me kukùau tãkùõadaüùñram akalpayat 3067014a so 'haü bhujàbhyàü dãrghàbhyàü samàkçùya vanecaràn 3067014c siühadvipamçgavyàghràn bhakùayàmi samantataþ 3067015a sa tu màm abravãd indro yadà ràmaþ salakùmaõaþ 3067015c chetsyate samare bàhå tadà svargaü gamiùyasi 3067016a sa tvaü ràmo 'si bhadraü te nàham anyena ràghava 3067016c ÷akyo hantuü yathàtattvam evam uktaü maharùiõà 3067017a ahaü hi matisàcivyaü kariùyàmi nararùabha 3067017c mitraü caivopadekùyàmi yuvàbhyàü saüskçto 'gninà 3067018a evam uktas tu dharmàtmà danunà tena ràghavaþ 3067018c idaü jagàda vacanaü lakùmaõasyopa÷çõvataþ 3067019a ràvaõena hçtà sãtà mama bhàryà ya÷asvinã 3067019c niùkràntasya janasthànàt saha bhràtrà yathàsukham 3067020a nàmamàtraü tu jànàmi na råpaü tasya rakùasaþ 3067020c nivàsaü và prabhàvaü và vayaü tasya na vidmahe 3067021a ÷okàrtànàm anàthànàm evaü viparidhàvatàm 3067021c kàruõyaü sadç÷aü kartum upakàre ca vartatàm 3067022a kàùñhàny ànãya ÷uùkàõi kàle bhagnàni ku¤jaraiþ 3067022c bhakùyàmas tvàü vayaü vãra ÷vabhre mahati kalpite 3067023a sa tvaü sãtàü samàcakùva yena và yatra và hçtà 3067023c kuru kalyàõam atyarthaü yadi jànàsi tattvataþ 3067024a evam uktas tu ràmeõa vàkyaü danur anuttamam 3067024c provàca ku÷alo vaktuü vaktàram api ràghavam 3067025a divyam asti na me j¤ànaü nàbhijànàmi maithilãm 3067025c yas tàü j¤àsyati taü vakùye dagdhaþ svaü råpam àsthitaþ 3067026a adagdhasya hi vij¤àtuü ÷aktir asti na me prabho 3067026c ràkùasaü taü mahàvãryaü sãtà yena hçtà tava 3067027a vij¤ànaü hi mahad bhraùñaü ÷àpadoùeõa ràghava 3067027c svakçtena mayà pràptaü råpaü lokavigarhitam 3067028a kiü tu yàvan na yàty astaü savità ÷ràntavàhanaþ 3067028c tàvan màm avañe kùiptvà daha ràma yathàvidhi 3067029a dagdhas tvayàham avañe nyàyena raghunandana 3067029c vakùyàmi tam ahaü vãra yas taü j¤àsyati ràkùasaü 3067030a tena sakhyaü ca kartavyaü nyàyyavçttena ràghava 3067030c kalpayiùyati te prãtaþ sàhàyyaü laghuvikramaþ 3067031a na hi tasyàsty avij¤àtaü triùu lokeùu ràghava 3067031c sarvàn parisçto lokàn purà vai kàraõàntare 3068001a evam uktau tu tau vãrau kabandhena nare÷varau 3068001c giripradaram àsàdya pàvakaü visasarjatuþ 3068002a lakùmaõas tu maholkàbhir jvalitàbhiþ samantataþ 3068002c citàm àdãpayàm àsa sà prajajvàla sarvataþ 3068003a tac charãraü kabandhasya ghçtapiõóopamaü mahat 3068003c medasà pacyamànasya mandaü dahati pàvaka 3068004a sa vidhåya citàm à÷u vidhåmo 'gnir ivotthitaþ 3068004c araje vàsasã vibhran màlàü divyàü mahàbalaþ 3068005a tata÷ citàyà vegena bhàsvaro virajàmbaraþ 3068005c utpapàtà÷u saühçùñaþ sarvapratyaïgabhåùaõaþ 3068006a vimàne bhàsvare tiùñhan haüsayukte ya÷askare 3068006c prabhayà ca mahàtejà di÷o da÷a viràjayan 3068007a so 'ntarikùagato ràmaü kabandho vàkyam abravãt 3068007c ÷çõu ràghava tattvena yathà sãmàm avàpsyasi 3068008a ràma ùaó yuktayo loke yàbhiþ sarvaü vimç÷yate 3068008c parimçùño da÷àntena da÷àbhàgena sevyate 3068009a da÷àbhàgagato hãnas tvaü ràma sahalakùmaõaþ 3068009c yat kçte vyasanaü pràptaü tvayà dàrapradharùaõam 3068010a tad ava÷yaü tvayà kàryaþ sa suhçt suhçdàü vara 3068010c akçtvà na hi te siddhim ahaü pa÷yàmi cintayan 3068011a ÷råyatàü ràma vakùyàmi sugrãvo nàma vànaraþ 3068011c bhràtrà nirastaþ kruddhena vàlinà ÷akrasånunà 3068012a çùyamåke girivare pampàparyanta÷obhite 3068012c nivasaty àtmavàn vãra÷ caturbhiþ saha vànaraiþ 3068013a vayasyaü taü kuru kùipram ito gatvàdya ràghava 3068013c adrohàya samàgamya dãpyamàne vibhàvasau 3068014a na ca te so 'vamantavyaþ sugrãvo vànaràdhipaþ 3068014c kçtaj¤aþ kàmaråpã ca sahàyàrthã ca vãryavàn 3068015a ÷aktau hy adya yuvàü kartuü kàryaü tasya cikãrùitam 3068015c kçtàrtho vàkçtàrtho và kçtyaü tava kariùyati 3068016a sa çkùarajasaþ putraþ pampàm añati ÷aïkitaþ 3068016c bhàskarasyaurasaþ putro vàlinà kçtakilbiùaþ 3068017a saünidhàyàyudhaü kùipram çùyamåkàlayaü kapim 3068017c kuru ràghava satyena vayasyaü vanacàriõam 3068018a sa hi sthànàni sarvàõi kàrtsnyena kapiku¤jaraþ 3068018c naramàüsà÷inàü loke naipuõyàd adhigacchati 3068019a na tasyàviditaü loke kiü cid asti hi ràghava 3068019c yàvat såryaþ pratapati sahasràü÷ur ariüdama 3068020a sa nadãr vipulठ÷ailàn giridurgàõi kandaràn 3068020c anviùya vànaraiþ sàrdhaü patnãü te 'dhigamiùyati 3068021a vànaràü÷ ca mahàkàyàn preùayiùyati ràghava 3068021c di÷o vicetuü tàü sãtàü tvadviyogena ÷ocatãm 3068022a sa meru÷çïgàgragatàm aninditàü; pravi÷ya pàtàlatale 'pi và÷ritàm 3068022c plavaügamànàü pravaras tava priyàü; nihatya rakùàüsi punaþ pradàsyati 3069001a nidar÷ayitvà ràmàya sãtàyàþ pratipàdane 3069001c vàkyam anvartham arthaj¤aþ kabandhaþ punar abravãt 3069002a eùa ràma ÷ivaþ panthà yatraite puùpità drumàþ 3069002c pratãcãü di÷am à÷ritya prakà÷ante manoramàþ 3069003a jambåpriyàlapanasàþ plakùanyagrodhatindukàþ 3069003c a÷vatthàþ karõikàrà÷ ca cåtà÷ cànye ca pàdapàþ 3069004a tàn àruhyàthavà bhåmau pàtayitvà ca tàn balàt 3069004c phalàny amçtakalpàni bhakùayantau gamiùyathaþ 3069005a caïkramantau varàn de÷ठ÷ailàc chailaü vanàd vanam 3069005c tataþ puùkariõãü vãrau pampàü nàma gamiùyathaþ 3069006a a÷arkaràm avibhraü÷àü samatãrtham a÷aivalàm 3069006c ràma saüjàtavàlåkàü kamalotpala÷obhitàm 3069007a tatra haüsàþ plavàþ krau¤càþ kurarà÷ caiva ràghava 3069007c valgusvarà nikåjanti pampàsalilagocaràþ 3069008a nodvijante naràn dçùñvà vadhasyàkovidàþ ÷ubhàþ 3069008c ghçtapiõóopamàn sthålàüs tàn dvijàn bhakùayiùyathaþ 3069009a rohitàn vakratuõóàü÷ ca nalamãnàü÷ ca ràghava 3069009c pampàyàm iùubhir matsyàüs tatra ràma varàn hatàn 3069010a nistvakpakùàn ayastaptàn akç÷àn ekakaõñakàn 3069010c tava bhaktyà samàyukto lakùmaõaþ saüpradàsyati 3069011a bhç÷aü te khàdato matsyàn pampàyàþ puùpasaücaye 3069011c padmagandhi ÷ivaü vàri sukha÷ãtam anàmayam 3069012a uddhçtya sa tadàkliùñaü råpyasphañikasaünibham 3069012c atha puùkaraparõena lakùmaõaþ pàyayiùyati 3069013a sthålàn giriguhà÷ayyàn varàhàn vanacàriõaþ 3069013c apàü lobhàd upàvçttàn vçùabhàn iva nardataþ 3069013e råpànvitàü÷ ca pampàyàü drakùyasi tvaü narottama 3069014a sàyàhne vicaran ràma viñapã màlyadhàriõaþ 3069014c ÷ãtodakaü ca pampàyàü dçùñvà ÷okaü vihàsyasi 3069015a sumanobhi÷ citàüs tatra tilakàn naktamàlakàn 3069015c utpalàni ca phullàni païkajàni ca ràghava 3069016a na tàni ka÷ cin màlyàni tatràropayità naraþ 3069016c mataïga÷iùyàs tatràsann çùayaþ susamàhitaþ 3069017a teùàü bhàràbhitaptànàü vanyam àharatàü guroþ 3069017c ye prapetur mahãü tårõaü ÷arãràt svedabindavaþ 3069018a tàni màlyàni jàtàni munãnàü tapasà tadà 3069018c svedabindusamutthàni na vina÷yanti ràghava 3069019a teùàm adyàpi tatraiva dç÷yate paricàriõã 3069019c ÷ramaõã ÷abarã nàma kàkutstha cirajãvinã 3069020a tvàü tu dharme sthità nityaü sarvabhåtanamaskçtam 3069020c dçùñvà devopamaü ràma svargalokaü gamiùyati 3069021a tatas tad ràma pampàyàs tãram à÷ritya pa÷cimam 3069021c à÷ramasthànam atulaü guhyaü kàkutstha pa÷yasi 3069022a na tatràkramituü nàgàþ ÷aknuvanti tam à÷ramam 3069022c çùes tasya mataïgasya vidhànàt tac ca kànanam 3069023a tasmin nandanasaükà÷e devàraõyopame vane 3069023c nànàvihagasaükãrõe raüsyase ràma nirvçtaþ 3069024a çùyamåkas tu pampàyàþ purastàt puùpitadrumaþ 3069024c suduþkhàrohaõo nàma ÷i÷unàgàbhirakùitaþ 3069024e udàro brahmaõà caiva pårvakàle vinirmitaþ 3069025a ÷ayànaþ puruùo ràma tasya ÷ailasya mårdhani 3069025c yat svapne labhate vittaü tat prabuddho 'dhigacchati 3069026a na tv enaü viùamàcàraþ pàpakarmàdhirohati 3069026c tatraiva praharanty enaü suptam àdàya ràkùasàþ 3069027a tato 'pi ÷i÷unàgànàm àkrandaþ ÷råyate mahàn 3069027c krãóatàü ràma pampàyàü mataïgàraõyavàsinàm 3069028a siktà rudhiradhàràbhiþ saühatya paramadvipàþ 3069028c pracaranti pçthak kãrõà meghavarõàs tarasvinaþ 3069029a te tatra pãtvà pànãyaü vimalaü ÷ãtam avyayam 3069029c nivçttàþ saüvigàhante vanàni vanagocaràþ 3069030a ràma tasya tu ÷ailasya mahatã ÷obhate guhà 3069030c ÷ilàpidhànà kàkutstha duþkhaü càsyàþ prave÷anam 3069031a tasyà guhàyàþ pràgdvàre mahठ÷ãtodako hradaþ 3069031c bahumålaphalo ramyo nànànagasamàvçtaþ 3069032a tasyàü vasati sugrãva÷ caturbhiþ saha vànaraiþ 3069032c kadà cic chikhare tasya parvatasyàvatiùñhate 3069033a kabandhas tv anu÷àsyaivaü tàv ubhau ràmalakùmaõau 3069033c sragvã bhàskaravarõàbhaþ khe vyarocata vãryavàn 3069034a taü tu khasthaü mahàbhàgaü kabandhaü ràmalakùmaõau 3069034c prasthitau tvaü vrajasveti vàkyam åcatur antikàt 3069035a gamyatàü kàryasiddhyartham iti tàv abravãc ca saþ 3069035c suprãtau tàv anuj¤àpya kabandhaþ prasthitas tadà 3069036a sa tat kabandhaþ pratipadya råpaü; vçtaþ ÷riyà bhàskaratulyadehaþ 3069036c nidar÷ayan ràmam avekùya khasthaþ; sakhyaü kuruùveti tadàbhyuvàca 3070001a tau kabandhena taü màrgaü pampàyà dar÷itaü vane 3070001c àtasthatur di÷aü gçhya pratãcãü nçvaràtmajau 3070002a tau ÷aileùv àcitànekàn kùaudrakalpaphaladrumàn 3070002c vãkùantau jagmatur draùñuü sugrãvaü ràmalakùmaõau 3070003a kçtvà ca ÷ailapçùñhe tu tau vàsaü raghunandanau 3070003c pampàyàþ pa÷cimaü tãraü ràghavàv upatasthatuþ 3070004a tau puùkariõyàþ pampàyàs tãram àsàdya pa÷cimam 3070004c apa÷yatàü tatas tatra ÷abaryà ramyam à÷ramam 3070005a tau tam à÷ramam àsàdya drumair bahubhir àvçtam 3070005c suramyam abhivãkùantau ÷abarãm abhyupeyatuþ 3070006a tau tu dçùñvà tadà siddhà samutthàya kçtà¤jaliþ 3070006c pàdau jagràha ràmasya lakùmaõasya ca dhãmataþ 3070007a tàm uvàca tato ràmaþ ÷ramaõãü saü÷itavratàm 3070007c kaccit te nirjità vighnàþ kaccit te vardhate tapaþ 3070008a kaccit te niyataþ kopa àhàra÷ ca tapodhane 3070008c kaccit te niyamàþ pràptàþ kaccit te manasaþ sukham 3070008e kaccit te guru÷u÷råùà saphalà càrubhàùiõi 3070009a ràmeõa tàpasã pçùñhà sà siddhà siddhasaümatà 3070009c ÷a÷aüsa ÷abarã vçddhà ràmàya pratyupasthità 3070010a citrakåñaü tvayi pràpte vimànair atulaprabhaiþ 3070010c itas te divam àråóhà yàn ahaü paryacàriùam 3070011a tai÷ càham uktà dharmaj¤air mahàbhàgair maharùibhiþ 3070011c àgamiùyati te ràmaþ supuõyam imam à÷ramam 3070012a sa te pratigrahãtavyaþ saumitrisahito 'tithiþ 3070012c taü ca dçùñvà varà§l lokàn akùayàüs tvaü gamiùyasi 3070013a mayà tu vividhaü vanyaü saücitaü puruùarùabha 3070013c tavàrthe puruùavyàghra pampàyàs tãrasaübhavam 3070014a evam uktaþ sa dharmàtmà ÷abaryà ÷abarãm idam 3070014c ràghavaþ pràha vij¤àne tàü nityam abahiùkçtàm 3070015a danoþ sakà÷àt tattvena prabhàvaü te mahàtmanaþ 3070015c ÷rutaü pratyakùam icchàmi saüdraùñuü yadi manyase 3070016a etat tu vacanaü ÷rutvà ràmavaktràd viniþsçtam 3070016c ÷abarã dar÷ayàm àsa tàv ubhau tad vanaü mahat 3070017a pa÷ya meghaghanaprakhyaü mçgapakùisamàkulam 3070017c mataïgavanam ity eva vi÷rutaü raghunandana 3070018a iha te bhàvitàtmàno guravo me mahàdyute 3070018c juhavàü÷ cakrire tãrthaü mantravan mantrapåjitam 3070019a iyaü pratyak sthalã vedã yatra te me susatkçtàþ 3070019c puùpopahàraü kurvanti ÷ramàd udvepibhiþ karaiþ 3070020a teùàü tapaþ prabhàvena pa÷yàdyàpi raghåttama 3070020c dyotayanti di÷aþ sarvàþ ÷riyà vedyo 'tulaprabhàþ 3070021a a÷aknuvadbhis tair gantum upavàsa÷ramàlasaiþ 3070021c cintite 'bhyàgatàn pa÷ya sametàn sapta sàgaràn 3070022a kçtàbhiùekais tair nyastà valkalàþ pàdapeùv iha 3070022c adyàpi na vi÷uùyanti prade÷e raghunandana 3070023a kçtsnaü vanam idaü dçùñaü ÷rotavyaü ca ÷rutaü tvayà 3070023c tad icchàmy abhyanuj¤àtà tyaktum etat kalevaram 3070024a teùàm icchàmy ahaü gantuü samãpaü bhàvitàtmanàm 3070024c munãnàm à÷raümo yeùàm ahaü ca paricàriõã 3070025a dharmiùñhaü tu vacaþ ÷rutvà ràghavaþ sahalakùmaõaþ 3070025c anujànàmi gaccheti prahçùñavadano 'bravãt 3070026a anuj¤àtà tu ràmeõa hutvàtmànaü hutà÷ane 3070026c jvalatpàvakasaükà÷à svargam eva jagàma sà 3070027a yatra te sukçtàtmàno viharanti maharùayaþ 3070027c tat puõyaü ÷abarãsthànaü jagàmàtmasamàdhinà 3071001a divaü tu tasyàü yàtàyàü ÷abaryàü svena karmaõà 3071001c lakùmaõena saha bhràtrà cintayàm àsa ràghavaþ 3071002a cintayitvà tu dharmàtmà prabhàvaü taü mahàtmanàm 3071002c hitakàriõam ekàgraü lakùmaõaü ràghavo 'bravãt 3071003a dçùño 'yam à÷ramaþ saumya bahvà÷caryaþ kçtàtmanàm 3071003c vi÷vastamçga÷àrdålo nànàvihagasevitaþ 3071004a saptànàü ca samudràõàm eùu tãrtheùu lakùmaõa 3071004c upaspçùñaü ca vidhivat pitara÷ càpi tarpitàþ 3071005a pranaùñam a÷ubhaü yat tat kalyàõaü samupasthitam 3071005c tena tv etat prahçùñaü me mano lakùmaõa saüprati 3071006a hçdaye hi naravyàghra ÷ubham àvirbhaviùyati 3071006c tad àgaccha gamiùyàvaþ pampàü tàü priyadar÷anàm 3071007a ç÷yamåko girir yatra nàtidåre prakà÷ate 3071007c yasmin vasati dharmàtmà sugrãvo 'ü÷umataþ sutaþ 3071007e nityaü vàlibhayàt trasta÷ caturbhiþ saha vànaraiþ 3071008a abhitvare ca taü draùñuü sugrãvaü vànararùabham 3071008c tadadhãnaü hi me saumya sãtàyàþ parimàrgaõam 3071009a iti bruvàõaü taü ràmaü saumitrir idam abravãt 3071009c gacchàvas tvaritaü tatra mamàpi tvarate manaþ 3071010a à÷ramàt tu tatas tasmàn niùkramya sa vi÷àü patiþ 3071010c àjagàma tataþ pampàü lakùmaõena sahàbhibhåþ 3071011a samãkùamàõaþ puùpàóhyaü sarvato vipuladrumam 3071011c koyaùñibhi÷ càrjunakaiþ ÷atapatrai÷ ca kãcakaiþ 3071011e etai÷ cànyai÷ ca vividhair nàditaü tad vanaü mahat 3071012a sa ràmo vidhivàn vçkùàn saràüsi vividhàni ca 3071012c pa÷yan kàmàbhisaütapto jagàma paramaü hradam 3071013a sa tàm àsàdya vai ràmo dåràd udakavàhinãm 3071013c mataïgasarasaü nàma hradaü samavagàhata 3071014a sa tu ÷okasamàviùño ràmo da÷arathàtmajaþ 3071014c vive÷a nalinãü pampàü païkajai÷ ca samàvçtàm 3071015a tilakà÷okapuünàgabakuloddàla kà÷inãm 3071015c ramyopavanasaübàdhàü padmasaüpãóitodakàm 3071016a sphañikopamatoyàóhyàü ÷lakùõavàlukasaütatàm 3071016c matsyakacchapasaübàdhàü tãrasthadruma÷obhitàm 3071017a sakhãbhir iva yuktàbhir latàbhir anuveùñitàm 3071017c kiünaroragagandharvayakùaràkùasasevitàm 3071017e nànàdrumalatàkãrõàü ÷ãtavàrinidhiü ÷ubhàm 3071018a padmaiþ saugandhikais tàmràü ÷uklàü kumudamaõóalaiþ 3071018c nãlàü kuvalayoddhàtair bahuvarõàü kuthàm iva 3071019a aravindotpalavatãü padmasaugandhikàyutàm 3071019c puùpitàmravaõopetàü barhiõodghuùñanàditàm 3071020a sa tàü dçùñvà tataþ pampàü ràmaþ saumitriõà saha 3071020c vilalàpa ca tejasvã kàmàd da÷arathàtmajaþ 3071021a tilakair bãjapårai÷ ca vañaiþ ÷ukladrumais tathà 3071021c puùpitaiþ karavãrai÷ ca puünàgai÷ ca supuùpitaiþ 3071022a màlatãkundagulmai÷ ca bhaõóãrair niculais tathà 3071022c a÷okaiþ saptaparõai÷ ca ketakair atimuktakaiþ 3071022e anyai÷ ca vividhair vçkùaiþ pramadevopa÷obhitàm 3071023a asyàs tãre tu pårvoktaþ parvato dhàtumaõóitaþ 3071023c ç÷yamåka iti khyàta÷ citrapuùpitakànanaþ 3071024a harir çkùarajo nàmnaþ putras tasya mahàtmanaþ 3071024c adhyàste taü mahàvãryaþ sugrãva iti vi÷rutaþ 3071025a sugrãvam abhigaccha tvaü vànarendraü nararùabha 3071025c ity uvàca punar vàkyaü lakùmaõaü satyavikramam 3071026a tato mahad vartma ca dårasaükramaü; krameõa gatvà pravilokayan vanam 3071026c dadar÷a pampàü ÷ubhadar÷a kànanàm; anekanànàvidhapakùisaükulàm