% Ràmàyaõa: Ayodhyàkàõóa % % This file generated by % rconv ../tokunaga/nr2.e % April 28, 1995: 1.03 p.m. % 2001001a kasya cit tv atha kàlasya ràjà da÷arathaþ sutam 2001001c bharataü kekayãputram abravãd raghunandanaþ 2001002a ayaü kekayaràjasya putro vasati putraka 2001002c tvàü netum àgato vãra yudhàjin màtulas tava 2001003a ÷rutvà da÷arathasyaitad bharataþ kekayãsutaþ 2001003c gamanàyàbhicakràma ÷atrughnasahitas tadà 2001004a àpçcchya pitaraü ÷åro ràmaü càkliùñakàriõam 2001004c màtéü÷ càpi nara÷reùñhaþ ÷atrughnasahito yayau 2001005a yudhàjit pràpya bharataü sa÷atrughnaü praharùitaþ 2001005c svapuraü pràvi÷ad vãraþ pità tasya tutoùa ha 2001006a sa tatra nyavasad bhràtrà saha satkàrasatkçtaþ 2001006c màtulenà÷vapatinà putrasnehena làlitaþ 2001007a tatràpi nivasantau tau tarpyamàõau ca kàmataþ 2001007c bhràtarau smaratàü vãrau vçddhaü da÷arathaü nçpam 2001008a ràjàpi tau mahàtejàþ sasmàra proùitau sutau 2001008c ubhau bharata÷atrughnau mahendravaruõopamau 2001009a sarva eva tu tasyeùñà÷ catvàraþ puruùarùabhàþ 2001009c sva÷arãràd vinirvçttà÷ catvàra iva bàhavaþ 2001010a teùàm api mahàtejà ràmo ratikaraþ pituþ 2001010c svayambhår iva bhåtànàü babhåva guõavattaraþ 2001011a gate ca bharate ràmo lakùmaõa÷ ca mahàbalaþ 2001011c pitaraü devasaükà÷aü påjayàm àsatus tadà 2001012a pitur àj¤àü puraskçtya paurakàryàõi sarva÷aþ 2001012c cakàra ràmo dharmàtmà priyàõi ca hitàni ca 2001013a màtçbhyo màtçkàryàõi kçtvà paramayantritaþ 2001013c guråõàü gurukàryàõi kàle kàle 'nvavaikùata 2001014a evaü da÷arathaþ prãto bràhmaõà naigamàs tathà 2001014c ràmasya ÷ãlavçttena sarve viùayavàsinaþ 2001015a sa hi nityaü pra÷àntàtmà mçdupårvaü ca bhàùate 2001015c ucyamàno 'pi paruùaü nottaraü pratipadyate 2001016a kathaü cid upakàreõa kçtenaikena tuùyati 2001016c na smaraty apakàràõàü ÷atam apy àtmavattayà 2001017a ÷ãlavçddhair j¤ànavçddhair vayovçddhai÷ ca sajjanaiþ 2001017c kathayann àsta vai nityam astrayogyàntareùv api 2001018a kalyàõàbhijanaþ sàdhur adãnaþ satyavàg çjuþ 2001018c vçddhair abhivinãta÷ ca dvijair dharmàrthadar÷ibhiþ 2001019a dharmàrthakàmatattvaj¤aþ smçtimàn pratibhàvanàn 2001019c laukike samayàcare kçtakalpo vi÷àradaþ 2001020a ÷àstraj¤a÷ ca kçtaj¤a÷ ca puruùàntarakovidaþ 2001020c yaþ pragrahànugrahayor yathànyàyaü vicakùaõaþ 2001021a àyakarmaõy upàyaj¤aþ saüdçùñavyayakarmavit 2001021c ÷raiùñhyaü ÷àstrasamåheùu pràpto vyàmi÷rakeùv api 2001022a arthadharmau ca saügçhya sukhatantro na càlasaþ 2001022c vaihàrikàõàü ÷ilpànàü vij¤àtàrthavibhàgavit 2001023a àrohe vinaye caiva yukto vàraõavàjinàm 2001023c dhanurvedavidàü ÷reùñho loke 'tirathasaümataþ 2001024a abhiyàtà prahartà ca senànayavi÷àradaþ 2001024c apradhçùya÷ ca saügràme kruddhair api suràsuraiþ 2001025a anasåyo jitakrodho na dçpto na ca matsarã 2001025c na càvamantà bhåtànàü na ca kàlava÷ànugaþ 2001026a evaü ÷raiùñhair guõair yuktaþ prajànàü pàrthivàtmajaþ 2001026c saümatas triùu lokeùu vasudhàyàþ kùamàguõaiþ 2001026e buddhyà bçhaspates tulyo vãryeõàpi ÷acãpateþ 2001027a tathà sarvaprajàkàntaiþ prãtisaüjananaiþ pituþ 2001027c guõair viruruce ràmo dãptaþ sårya ivàü÷ubhiþ 2001028a tam evaüvçttasaüpannam apradhçùya paràkramam 2001028c lokapàlopamaü nàtham akàmayata medinã 2001029a etais tu bahubhir yuktaü guõair anupamaiþ sutam 2001029c dçùñvà da÷aratho ràjà cakre cintàü paraütapaþ 2001030a eùà hy asya parà prãtir hçdi saüparivartate 2001030c kadà nàma sutaü drakùyàmy abhiùiktam ahaü priyam 2001031a vçddhikàmo hi lokasya sarvabhåtànukampanaþ 2001031c mattaþ priyataro loke parjanya iva vçùñimàn 2001032a yama÷akrasamo vãrye bçhaspatisamo matau 2001032c mahãdharasamo dhçtyàü matta÷ ca guõavattaraþ 2001033a mahãm aham imàü kçtsnàm adhitiùñhantam àtmajam 2001033c anena vayasà dçùñvà yathà svargam avàpnuyàm 2001034a taü samãkùya mahàràjo yuktaü samuditair guõaiþ 2001034c ni÷citya sacivaiþ sàrdhaü yuvaràjam amanyata 2001035a nànànagaravàstavyàn pçthagjànapadàn api 2001035c samàninàya medinyàþ pradhànàn pçthivãpatiþ 2001036a atha ràjavitãrõeùu vividheùv àsaneùu ca 2001036c ràjànam evàbhimukhà niùedur niyatà nçpàþ 2001037a sa labdhamànair vinayànvitair nçpaiþ; puràlayair jànapadai÷ ca mànavaiþ 2001037c upopaviùñair nçpatir vçto babhau; sahasracakùur bhagavàn ivàmaraiþ 2002001a tataþ pariùadaü sarvàm àmantrya vasudhàdhipaþ 2002001c hitam uddharùaõaü cedam uvàcàpratimaü vacaþ 2002002a dundubhisvanakalpena gambhãreõànunàdinà 2002002c svareõa mahatà ràjà jãgmåta iva nàdayan 2002003a so 'ham ikùvàkubhiþ pårvair narendraiþ paripàlitam 2002003c ÷reyasà yoktukàmo 'smi sukhàrham akhilaü jagat 2002004a mayàpy àcaritaü pårvaiþ panthànam anugacchatà 2002004c prajà nityam atandreõa yathà÷akty abhirakùatà 2002005a idaü ÷arãraü kçtsnasya lokasya caratà hitam 2002005c pàõóur asyàtapatrasyac chàyàyàü jaritaü mayà 2002006a pràpya varùasahasràõi bahåny àyåüùi jãvitaþ 2002006c jãrõasyàsya ÷arãrasya vi÷ràntim abhirocaye 2002007a ràjaprabhàvajuùñàü hi durvahàm ajitendriyaiþ 2002007c pari÷rànto 'smi lokasya gurvãü dharmadhuraü vahan 2002008a so 'haü vi÷ramam icchàmi putraü kçtvà prajàhite 2002008c saünikçùñàn imàn sarvàn anumànya dvijarùabhàn 2002009a anujàto hi me sarvair guõair jyeùñho mamàtmajaþ 2002009c puraüdarasamo vãrye ràmaþ parapuraüjayaþ 2002010a taü candram iva puùyeõa yuktaü dharmabhçtàü varam 2002010c yauvaràjyena yoktàsmi prãtaþ puruùapuügavam 2002011a anuråpaþ sa vo nàtho lakùmãvà§l lakùmaõàgrajaþ 2002011c trailokyam api nàthena yena syàn nàthavattaram 2002012a anena ÷reyasà sadyaþ saüyojyàham imàü mahãm 2002012c gatakle÷o bhaviùyàmi sute tasmin nive÷ya vai 2002013a iti bruvantaü muditàþ pratyanandan nçpà nçpam 2002013c vçùñimantaü mahàmeghaü nardantam iva barhiõaþ 2002014a tasya dharmàrthaviduùo bhàvam àj¤àya sarva÷aþ 2002014c åcu÷ ca manasà j¤àtvà vçddhaü da÷arathaü nçpam 2002015a anekavarùasàhasro vçddhas tvam asi pàrthiva 2002015c sa ràmaü yuvaràjànam abhiùi¤casva pàrthivam 2002016a iti tadvacanaü ÷rutvà ràjà teùàü manaþpriyam 2002016c ajànann iva jij¤àsur idaü vacanam abravãt 2002017a kathaü nu mayi dharmeõa pçthivãm anu÷àsati 2002017c bhavanto draùñum icchanti yuvaràjaü mamàtmajam 2002018a te tam åcur mahàtmànaü paurajànapadaiþ saha 2002018c bahavo nçpa kalyàõà guõàþ putrasya santi te 2002019a divyair guõaiþ ÷akrasamo ràmaþ satyaparàkramaþ 2002019c ikùvàkubhyo hi sarvebhyo 'py atirakto vi÷àmpate 2002020a ràmaþ satpuruùo loke satyadharmaparàyaõaþ 2002020c dharmaj¤aþ satyasaüdha÷ ca ÷ãlavàn anasåyakaþ 2002021a kùàntaþ sàntvayità ÷lakùõaþ kçtaj¤o vijitendriyaþ 2002021c mçdu÷ ca sthiracitta÷ ca sadà bhavyo 'nasåyakaþ 2002022a priyavàdã ca bhåtànàü satyavàdã ca ràghavaþ 2002022c bahu÷rutànàü vçddhànàü bràhmaõànàm upàsità 2002023a tenàsyehàtulà kãrtir ya÷as teja÷ ca vardhate 2002023c devàsuramanuùyàõàü sarvàstreùu vi÷àradaþ 2002024a yadà vrajati saügràmaü gràmàrthe nagarasya và 2002024c gatvà saumitrisahito nàvijitya nivartate 2002025a saügràmàt punar àgamya ku¤jareõa rathena và 2002025c pauràn svajanavan nityaü ku÷alaü paripçcchati 2002026a putreùv agniùu dàreùu preùya÷iùyagaõeùu ca 2002026c nikhilenànupårvyà ca pità putràn ivaurasàn 2002027a ÷u÷råùante ca vaþ ÷iùyàþ kaccit karmasu daü÷itàþ 2002027c iti naþ puruùavyàghraþ sadà ràmo 'bhibhàùate 2002028a vyasaneùu manuùyàõàü bhç÷aü bhavati duþkhitaþ 2002028c utsaveùu ca sarveùu piteva parituùyati 2002029a satyavàdã maheùvàso vçddhasevã jitendriyaþ 2002029c vatsaþ ÷reyasi jàtas te diùñyàsau tava ràghavaþ 2002029e diùñyà putraguõair yukto màrãca iva ka÷yapaþ 2002030a balam àrogyam àyu÷ ca ràmasya viditàtmanaþ 2002030c à÷aüsate janaþ sarvo ràùñre puravare tathà 2002031a abhyantara÷ ca bàhya÷ ca paurajànapado janaþ 2002031c striyo vçddhàs taruõya÷ ca sàyaüpràtaþ samàhitàþ 2002032a sarvàn devàn namasyanti ràmasyàrthe ya÷asvinaþ 2002032c teùàm àyàcitaü deva tvatprasàdàt samçdhyatàm 2002033a ràmam indãvara÷yàmaü sarva÷atrunibarhaõam 2002033c pa÷yàmo yauvaràjyasthaü tava ràjottamàtmajam 2002034a taü devadevopamam àtmajaü te; sarvasya lokasya hite niviùñam 2002034c hitàya naþ kùipram udàrajuùñaü; mudàbhiùektuü varada tvam arhasi 2003001a teùàm aj¤alipadmàni pragçhãtàni sarva÷aþ 2003001c pratigçhyàbravãd ràjà tebhyaþ priyahitaü vacaþ 2003002a aho 'smi paramaprãtaþ prabhàva÷ càtulo mama 2003002c yan me jyeùñhaü priyaü putraü yauvaràjyastham icchatha 2003003a iti pratyarcya tàn ràjà bràhmaõàn idam abravãt 2003003c vasiùñhaü vàmadevaü ca teùàm evopa÷çõvatàm 2003004a caitraþ ÷rãmàn ayaü màsaþ puõyaþ puùpitakànanaþ 2003004c yauvaràjyàya ràmasya sarvam evopakalpyatàm 2003005a kçtam ity eva càbråtàm abhigamya jagatpatim 2003005c yathoktavacanaü prãtau harùayuktau dvijarùabhau 2003006a tataþ sumantraü dyutimàn ràjà vacanam abravãt 2003006c ràmaþ kçtàtmà bhavatà ÷ãghram ànãiyatàm iti 2003007a sa tatheti pratij¤àya sumantro ràja÷àsanàt 2003007c ràmaü tatrànayàü cakre rathena rathinàü varam 2003008a atha tatra samàsãnàs tadà da÷arathaü nçpam 2003008c pràcyodãcyàþ pratãcyà÷ ca dàkùiõàtyà÷ ca bhåmipàþ 2003009a mlecchà÷ càryà÷ ca ye cànye vana÷ailàntavàsinaþ 2003009c upàsàü cakrire sarve taü devà iva vàsavam 2003010a teùàü madhye sa ràjarùir marutàm iva vàsavaþ 2003010c pràsàdastho rathagataü dadar÷àyàntam àtmajam 2003011a gandharvaràjapratimaü loke vikhyàtapauruùam 2003011c dãrghabàhuü mahàsattvaü mattamàtaïgagàminam 2003012a candrakàntànanaü ràmam atãva priyadar÷anam 2003012c råpaudàryaguõaiþ puüsàü dçùñicittàpahàriõam 2003013a gharmàbhitaptàþ parjanyaü hlàdayantam iva prajàþ 2003013c na tatarpa samàyàntaü pa÷yamàno naràdhipaþ 2003014a avatàrya sumantras taü ràghavaü syandanottamàt 2003014c pituþ samãpaü gacchantaü prà¤jaliþ pçùñhato 'nvagàt 2003015a sa taü kailàsa÷çïgàbhaü pràsàdaü narapuügavaþ 2003015c àruroha nçpaü draùñuü saha såtena ràghavaþ 2003016a sa prà¤jalir abhipretya praõataþ pitur antike 2003016c nàma svaü ÷ràvayan ràmo vavande caraõau pituþ 2003017a taü dçùñvà praõataü pàr÷ve kçtà¤jalipuñaü nçpaþ 2003017c gçhyà¤jalau samàkçùya sasvaje priyam àtmajam 2003018a tasmai càbhyudyataü ÷rãmàn maõikà¤canabhåùitam 2003018c dide÷a ràjà ruciraü ràmàya paramàsanam 2003019a tad àsanavaraü pràpya vyadãpayata ràghavaþ 2003019c svayeva prabhayà merum udaye vimalo raviþ 2003020a tena vibhràjità tatra sà sabhàbhivyarocata 2003020c vimalagrahanakùatrà ÷àradã dyaur ivendunà 2003021a taü pa÷yamàno nçpatis tutoùa priyam àtmajam 2003021c alaükçtam ivàtmànam àdar÷atalasaüsthitam 2003022a sa taü sasmitam àbhàùya putraü putravatàü varaþ 2003022c uvàcedaü vaco ràjà devendram iva ka÷yapaþ 2003023a jyeùñhàyàm asi me patnyàü sadç÷yàü sadç÷aþ sutaþ 2003023c utpannas tvaü guõa÷reùñho mama ràmàtmajaþ priyaþ 2003024a tvayà yataþ prajà÷ cemàþ svaguõair anura¤jitàþ 2003024c tasmàt tvaü puùyayogena yauvaràjyam avàpnuhi 2003025a kàmatas tvaü prakçtyaiva vinãto guõavàn asi 2003025c guõavaty api tu snehàt putra vakùyàmi te hitam 2003026a bhåyo vinayam àsthàya bhava nityaü jitendriyaþ 2003026c kàmakrodhasamutthàni tyajethà vyasanàni ca 2003027a parokùayà vartamàno vçttyà pratyakùayà tathà 2003027c amàtyaprabhçtãþ sarvàþ prakçtã÷ cànura¤jaya 2003028a tuùñànuraktaprakçtir yaþ pàlayati medinãm 2003028c tasya nandanti mitràõi labdhvàmçtam ivàmaràþ 2003028e tasmàt putra tvam àtmànaü niyamyaiva samàcara 2003029a tac chrutvà suhçdas tasya ràmasya priyakàriõaþ 2003029c tvaritàþ ÷ãghram abhyetya kausalyàyai nyavedayan 2003030a sà hiraõyaü ca gà÷ caiva ratnàni vividhàni ca 2003030c vyàdide÷a priyàkhyebhyaþ kausalyà pramadottamà 2003031a athàbhivàdya ràjànaü ratham àruhya ràghavaþ 2003031c yayau svaü dyutimad ve÷ma janaughaiþ pratipåjitaþ 2003032a te càpi paurà nçpater vacas tac; chrutvà tadà làbham iveùñam àpya 2003032c narendram àmantya gçhàõi gatvà; devàn samànarcur atãva hçùñàþ 2004001a gateùv atha nçpo bhåyaþ paureùu saha mantribhiþ 2004001c mantrayitvà tata÷ cakre ni÷cayaj¤aþ sa ni÷cayam 2004002a ÷va eva puùyo bhavità ÷vo 'bhiùecyeta me sutaþ 2004002c ràmo ràjãvatàmràkùo yauvaràjya iti prabhuþ 2004003a athàntargçham àvi÷ya ràjà da÷arathas tadà 2004003c såtam àj¤àpayàm àsa ràmaü punar ihànaya 2004004a pratigçhya sa tadvàkyaü såtaþ punar upàyayau 2004004c ràmasya bhavanaü ÷ãghraü ràmam ànayituü punaþ 2004005a dvàþsthair àveditaü tasya ràmàyàgamanaü punaþ 2004005c ÷rutvaiva càpi ràmas taü pràptaü ÷aïkànvito 'bhavat 2004006a prave÷ya cainaü tvaritaü ràmo vacanam abravãt 2004006c yad àgamanakçtyaü te bhåyas tad bråhy a÷eùataþ 2004007a tam uvàca tataþ såto ràjà tvàü draùñum icchati 2004007c ÷rutvà pramàõam atra tvaü gamanàyetaràya và 2004008a iti såtavacaþ ÷rutvà ràmo 'tha tvarayànvitaþ 2004008c prayayau ràjabhavanaü punar draùñuü nare÷varam 2004009a taü ÷rutvà samanupràptaü ràmaü da÷aratho nçpaþ 2004009c prave÷ayàm àsa gçhaü vivikùuþ priyam uttamam 2004010a pravi÷ann eva ca ÷rãmàn ràghavo bhavanaü pituþ 2004010c dadar÷a pitaraü dåràt praõipatya kçtà¤jaliþ 2004011a praõamantaü samutthàpya taü pariùvajya bhåmipaþ 2004011c pradi÷ya càsmai ruciram àsanaü punar abravãt 2004012a ràma vçddho 'smi dãrghàyur bhuktà bhogà mayepsitàþ 2004012c annavadbhiþ kratu÷atais tatheùñaü bhåridakùiõaiþ 2004013a jàtam iùñam apatyaü me tvam adyànupamaü bhuvi 2004013c dattam iùñam adhãtaü ca mayà puruùasattama 2004014a anubhåtàni ceùñàni mayà vãra sukhàni ca 2004014c devarùi pitçvipràõàm ançõo 'smi tathàtmanaþ 2004015a na kiü cin mama kartavyaü tavànyatràbhiùecanàt 2004015c ato yat tvàm ahaü bråyàü tan me tvaü kartum arhasi 2004016a adya prakçtayaþ sarvàs tvàm icchanti naràdhipam 2004016c atas tvàü yuvaràjànam abhiùekùyàmi putraka 2004017a api càdyà÷ubhàn ràma svapnàn pa÷yàmi dàruõàn 2004017c sanirghàtà maholkà÷ ca patantãha mahàsvanàþ 2004018a avaùñabdhaü ca me ràma nakùatraü dàruõair grahaiþ 2004018c àvedayanti daivaj¤àþ såryàïgàrakaràhubhiþ 2004019a pràyeõa hi nimittànàm ãdç÷ànàü samudbhave 2004019c ràjà và mçtyum àpnoti ghoràü vàpadam çcchati 2004020a tad yàvad eva me ceto na vimuhyati ràghava 2004020c tàvad evàbhiùi¤casva calà hi pràõinàü matiþ 2004021a adya candro 'bhyupagataþ puùyàt pårvaü punar vasum 2004021c ÷vaþ puùya yogaü niyataü vakùyante daivacintakàþ 2004022a tatra puùye 'bhiùi¤casva manas tvarayatãva màm 2004022c ÷vas tvàham abhiùekùyàmi yauvaràjye paraütapa 2004023a tasmàt tvayàdya vratinà ni÷eyaü niyatàtmanà 2004023c saha vadhvopavastavyà darbhaprastara÷àyinà 2004024a suhçda÷ càpramattàs tvàü rakùantv adya samantataþ 2004024c bhavanti bahuvighnàni kàryàõy evaüvidhàni hi 2004025a viproùita÷ ca bharato yàvad eva puràd itaþ 2004025c tàvad evàbhiùekas te pràptakàlo mato mama 2004026a kàmaü khalu satàü vçtte bhràtà te bharataþ sthitaþ 2004026c jyeùñhànuvartã dharmàtmà sànukro÷o jitendriyaþ 2004027a kiü tu cittaü manuùyàõàm anityam iti me matiþ 2004027c satàü ca dharmanityànàü kçta÷obhi ca ràghava 2004028a ity uktaþ so 'bhyanuj¤àtaþ ÷vobhàviny abhiùecane 2004028c vrajeti ràmaþ pitaram abhivàdyàbhyayàd gçham 2004029a pravi÷ya càtmano ve÷ma ràj¤oddiùñe 'bhiùecane 2004029c tasmin kùaõe vinirgatya màtur antaþpuraü yayau 2004030a tatra tàü pravaõàm eva màtaraü kùaumavàsinãm 2004030c vàgyatàü devatàgàre dadar÷a yàcatãü ÷riyam 2004031a pràg eva càgatà tatra sumitrà lakùmaõas tathà 2004031c sãtà cànàyità ÷rutvà priyaü ràmàbhiùecanam 2004032a tasmin kàle hi kausalyà tasthàv àmãlitekùaõà 2004032c sumitrayànvàsyamànà sãtayà lakùmaõena ca 2004033a ÷rutvà puùyeõa putrasya yauvaràjyàbhiùecanam 2004033c pràõàyàmena puruùaü dhyàyamànà janàrdanam 2004034a tathà saniyamàm eva so 'bhigamyàbhivàdya ca 2004034c uvàca vacanaü ràmo harùayaüs tàm idaü tadà 2004035a amba pitrà niyukto 'smi prajàpàlanakarmaõi 2004035c bhavità ÷vo 'bhiùeko me yathà me ÷àsanaü pituþ 2004036a sãtayàpy upavastavyà rajanãyaü mayà saha 2004036c evam çtvigupàdhyàyaiþ saha màm uktavàn pità 2004037a yàni yàny atra yogyàni ÷vobhàviny abhiùecane 2004037c tàni me maïgalàny adya vaidehyà÷ caiva kàraya 2004038a etac chrutvà tu kausalyà cirakàlàbhikàïkùitam 2004038c harùabàùpakalaü vàkyam idaü ràmam abhàùata 2004039a vatsa ràma ciraü jãva hatàs te paripanthinaþ 2004039c j¤àtãn me tvaü ÷riyà yuktaþ sumitràyà÷ ca nandaya 2004040a kalyàõe bata nakùatre mayi jàto 'si putraka 2004040c yena tvayà da÷aratho guõair àràdhitaþ pità 2004041a amoghaü bata me kùàntaü puruùe puùkarekùaõe 2004041c yeyam ikùvàkuràjya÷rãþ putra tvàü saü÷rayiùyati 2004042a ity evam ukto màtredaü ràmo bhàratam abravãt 2004042c prà¤jaliü prahvam àsãnam abhivãkùya smayann iva 2004043a lakùmaõemàü mayà sàrdhaü pra÷àdhi tvaü vasuüdharàm 2004043c dvitãyaü me 'ntaràtmànaü tvàm iyaü ÷rãr upasthità 2004044a saumitre bhuïkùva bhogàüs tvam iùñàn ràjyaphalàni ca 2004044c jãvitaü ca hi ràjyaü ca tvadartham abhikàmaye 2004045a ity uktvà lakùmaõaü ràmo màtaràv abhivàdya ca 2004045c abhyanuj¤àpya sãtàü ca jagàma svaü nive÷anam 2005001a saüdi÷ya ràmaü nçpatiþ ÷vobhàviny abhiùecane 2005001c purohitaü samàhåya vasiùñham idam abravãt 2005002a gacchopavàsaü kàkutsthaü kàrayàdya tapodhana 2005002c ÷rãya÷oràjyalàbhàya vadhvà saha yatavratam 2005003a tatheti ca sa ràjànam uktvà vedavidàü varaþ 2005003c svayaü vasiùñho bhagavàn yayau ràmanive÷anam 2005004a sa ràmabhavanaü pràpya pàõóuràbhraghanaprabham 2005004c tisraþ kakùyà rathenaiva vive÷a munisattamaþ 2005005a tam àgatam çùiü ràmas tvarann iva sasaübhramaþ 2005005c mànayiùyan sa mànàrhaü ni÷cakràma nive÷anàt 2005006a abhyetya tvaramàõa÷ ca rathàbhyà÷aü manãùiõaþ 2005006c tato 'vatàrayàm àsa parigçhya rathàt svayam 2005007a sa cainaü pra÷ritaü dçùñvà saübhàùyàbhiprasàdya ca 2005007c priyàrhaü harùayan ràmam ity uvàca purohitaþ 2005008a prasannas te pità ràma yauvaràjyam avàpsyasi 2005008c upavàsaü bhavàn adya karotu saha sãtayà 2005009a pràtas tvàm abhiùektà hi yauvaràjye naràdhipaþ 2005009c pità da÷arathaþ prãtyà yayàtiü nahuùo yathà 2005010a ity uktvà sa tadà ràmam upavàsaü yatavratam 2005010c mantravat kàrayàm àsa vaidehyà sahitaü muniþ 2005011a tato yathàvad ràmeõa sa ràj¤o gurur arcitaþ 2005011c abhyanuj¤àpya kàkutsthaü yayau ràmanive÷anàt 2005012a suhçdbhis tatra ràmo 'pi tàn anuj¤àpya sarva÷aþ 2005012c sabhàjito vive÷àtha tàn anuj¤àpya sarva÷aþ 2005013a hçùñanàrã narayutaü ràmave÷ma tadà babhau 2005013c yathà mattadvijagaõaü praphullanalinaü saraþ 2005014a sa ràjabhavanaprakhyàt tasmàd ràmanive÷anàt 2005014c nirgatya dadç÷e màrgaü vasiùñho janasaüvçtam 2005015a vçndavçndair ayodhyàyàü ràjamàrgàþ samantataþ 2005015c babhåvur abhisaübàdhàþ kutåhalajanair vçtàþ 2005016a janavçndormisaügharùaharùasvanavatas tadà 2005016c babhåva ràjamàrgasya sàgarasyeva nisvanaþ 2005017a siktasaümçùñarathyà hi tad ahar vanamàlinã 2005017c àsãd ayodhyà nagarã samucchritagçhadhvajà 2005018a tadà hy ayodhyà nilayaþ sastrãbàlàbalo janaþ 2005018c ràmàbhiùekam àkàïkùann àkàïkùann udayaü raveþ 2005019a prajàlaükàrabhåtaü ca janasyànandavardhanam 2005019c utsuko 'bhåj jano draùñuü tam ayodhyà mahotsavam 2005020a evaü taü janasaübàdhaü ràjamàrgaü purohitaþ 2005020c vyåhann iva janaughaü taü ÷anai ràja kulaü yayau 2005021a sitàbhra÷ikharaprakhyaü pràsadam adhiruhya saþ 2005021c samiyàya narendreõa ÷akreõeva bçhaspatiþ 2005022a tam àgatam abhiprekùya hitvà ràjàsanaü nçpaþ 2005022c papraccha sa ca tasmai tat kçtam ity abhyavedayat 2005023a guruõà tv abhyanuj¤àto manujaughaü visçjya tam 2005023c vive÷àntaþpuraü ràjà siüho giriguhàm iva 2005024a tad agryaveùapramadàjanàkulaü; mahendrave÷mapratimaü nive÷anam 2005024c vyadãpayaü÷ càru vive÷a pàrthivaþ; ÷a÷ãva tàràgaõasaükulaü nabhaþ 2006001a gate purohite ràmaþ snàto niyatamànasaþ 2006001c saha patnyà vi÷àlàkùyà nàràyaõam upàgamat 2006002a pragçhya ÷irasà pàtrãü haviùo vidhivat tadà 2006002c mahate daivatàyàjyaü juhàva jvalite 'nale 2006003a ÷eùaü ca haviùas tasya prà÷yà÷àsyàtmanaþ priyam 2006003c dhyàyan nàràyaõaü devaü svàstãrõe ku÷asaüstare 2006004a vàgyataþ saha vaidehyà bhåtvà niyatamànasaþ 2006004c ÷rãmaty àyatane viùõoþ ÷i÷ye naravaràtmajaþ 2006005a ekayàmàva÷iùñàyàü ràtryàü prativibudhya saþ 2006005c alaükàravidhiü kçtsnaü kàrayàm àsa ve÷manaþ 2006006a tatra ÷çõvan sukhà vàcaþ såtamàgadhabandinàm 2006006c pårvàü saüdhyàm upàsãno jajàpa yatamànasaþ 2006007a tuùñàva praõata÷ caiva ÷irasà madhusådanam 2006007c vimalakùaumasaüvãto vàcayàm àsa ca dvijàn 2006008a teùàü puõyàhaghoùo 'tha gambhãramadhuras tadà 2006008c ayodhyàü pårayàm àsa tåryaghoùànunàditaþ 2006009a kçtopavàsaü tu tadà vaidehyà saha ràghavam 2006009c ayodhyà nilayaþ ÷rutvà sarvaþ pramudito janaþ 2006010a tataþ paurajanaþ sarvaþ ÷rutvà ràmàbhiùecanam 2006010c prabhàtàü rajanãü dçùñvà cakre ÷obhàü paràü punaþ 2006011a sitàbhra÷ikharàbheùu devatàyataneùu ca 2006011c catuùpatheùu rathyàsu caityeùv aññàlakeùu ca 2006012a nànàpaõyasamçddheùu vaõijàm àpaõeùu ca 2006012c kuñumbinàü samçddheùu ÷rãmatsu bhavaneùu ca 2006013a sabhàsu caiva sarvàsu vçkùeùv àlakùiteùu ca 2006013c dhvajàþ samucchrità÷ citràþ patàkà÷ càbhavaüs tadà 2006014a nañanartakasaüghànàü gàyakànàü ca gàyatàm 2006014c manaþkarõasukhà vàcaþ ÷u÷ruvu÷ ca tatas tataþ 2006015a ràmàbhiùekayuktà÷ ca kathà÷ cakrur mitho janàþ 2006015c ràmàbhiùeke saüpràpte catvareùu gçheùu ca 2006016a bàlà api krãóamànà gçhadvàreùu saügha÷aþ 2006016c ràmàbhiùekasaüyuktà÷ cakrur eva mithaþ kathàþ 2006017a kçtapuùpopahàra÷ ca dhåpagandhàdhivàsitaþ 2006017c ràjamàrgaþ kçtaþ ÷rãmàn paurai ràmàbhiùecane 2006018a prakà÷ãkaraõàrthaü ca ni÷àgamana÷aïkayà 2006018c dãpavçkùàüs tathà cakrur anu rathyàsu sarva÷aþ 2006019a alaükàraü purasyaivaü kçtvà tat puravàsinaþ 2006019c àkàïkùamàõà ràmasya yauvaràjyàbhiùecanam 2006020a sametya saügha÷aþ sarve catvareùu sabhàsu ca 2006020c kathayanto mithas tatra pra÷a÷aüsur janàdhipam 2006021a aho mahàtmà ràjàyam ikùvàkukulanandanaþ 2006021c j¤àtvà yo vçddham àtmànaü ràmaü ràjye 'hbiùekùyati 2006022a sarve hy anugçhãtàþ sma yan no ràmo mahãpatiþ 2006022c ciràya bhavità goptà dçùñalokaparàvaraþ 2006023a anuddhatamanà vidvàn dharmàtmà bhràtçvatsalaþ 2006023c yathà ca bhràtçùu snigdhas tathàsmàsv api ràghavaþ 2006024a ciraü jãvatu dharmàtmà ràjà da÷aratho 'naghaþ 2006024c yatprasàdenàbhiùiktaü ràmaü drakùyàmahe vayam 2006025a evaüvidhaü kathayatàü pauràõàü ÷u÷ruvus tadà 2006025c digbhyo 'pi ÷rutavçttàntàþ pràptà jànapadà janàþ 2006026a te tu digbhyaþ purãü pràptà draùñuü ràmàbhiùecanam 2006026c ràmasya pårayàm àsuþ purãü jànapadà janàþ 2006027a janaughais tair visarpadbhiþ ÷u÷ruve tatra nisvanaþ 2006027c parvasådãrõavegasya sàgarasyeva nisvanaþ 2006028a tatas tad indrakùayasaünibhaü puraü; didçkùubhir jànapadair upàgataiþ 2006028c samantataþ sasvanam àkulaü babhau; samudrayàdobhir ivàrõavodakam 2007001a j¤àtidàsã yato jàtà kaikeyyàs tu sahoùità 2007001c pràsàdaü candrasaükà÷am àruroha yadçcchayà 2007002a siktaràjapathàü kçtsnàü prakãrõakamalotpalàm 2007002c ayodhyàü mantharà tasmàt pràsàdàd anvavaikùata 2007003a patàkàbhir varàrhàbhir dhvajai÷ ca samalaükçtàm 2007003c siktàü candanatoyai÷ ca ÷iraþsnàtajanair vçtàm 2007004a avidåre sthitàü dçùñvà dhàtrãü papraccha mantharà 2007004c uttamenàbhisaüyuktà harùeõàrthaparà satã 2007005a ràmamàtà dhanaü kiü nu janebhyaþ saüprayacchati 2007005c atimàtraü praharùo 'yaü kiü janasya ca ÷aüsa me 2007005e kàrayiùyati kiü vàpi saüprahçùño mahãpatiþ 2007006a vidãryamàõà harùeõa dhàtrã paramayà mudà 2007006c àcacakùe 'tha kubjàyai bhåyasãü ràghave ÷riyam 2007007a ÷vaþ puùyeõa jitakrodhaü yauvaràjyena ràghavam 2007007c ràjà da÷aratho ràmam abhiùecayitànagham 2007008a dhàtryàs tu vacanaü ÷rutvà kubjà kùipram amarùità 2007008c kailàsa ÷ikharàkàràt pràsàdàd avarohata 2007009a sà dahyamànà kopena mantharà pàpadar÷inã 2007009c ÷ayànàm etya kaikeyãm idaü vacanam abravãt 2007010a uttiùñha måóhe kiü ÷eùe bhayaü tvàm abhivartate 2007010c upaplutamahaughena kim àtmànaü na budhyase 2007011a aniùñe subhagàkàre saubhàgyena vikatthase 2007011c calaü hi tava saubhàgyaü nadyaþ srota ivoùõage 2007012a evam uktà tu kaikeyã ruùñayà paruùaü vacaþ 2007012c kubjayà pàpadar÷inyà viùàdam agamat param 2007013a kaikeyã tv abravãt kubjàü kaccit kùemaü na manthare 2007013c viùaõõavadanàü hi tvàü lakùaye bhç÷aduþkhitàm 2007014a mantharà tu vacaþ ÷rutvà kaikeyyà madhuràkùaram 2007014c uvàca krodhasaüyuktà vàkyaü vàkyavi÷àradà 2007015a sà viùaõõatarà bhåtvà kubjà tasyà hitaiùiõã 2007015c viùàdayantã provàca bhedayantã ca ràghavam 2007016a akùemaü sumahad devi pravçttaü tvadvinà÷anam 2007016c ràmaü da÷aratho ràjà yauvaràjye 'bhiùekùyati 2007017a sàsmy agàdhe bhaye magnà duþkha÷okasamanvità 2007017c dahyamànànaleneva tvaddhitàrtham ihàgatà 2007018a tava duþkhena kaikeyi mama duþkhaü mahad bhavet 2007018c tvadvçddhau mama vçddhi÷ ca bhaved atra na saü÷ayaþ 2007019a naràdhipakule jàtà mahiùã tvaü mahãpateþ 2007019c ugratvaü ràjadharmàõàü kathaü devi na budhyase 2007020a dharmavàdã ÷añho bhartà ÷lakùõavàdã ca dàruõaþ 2007020c ÷uddhabhàve na jànãùe tenaivam atisaüdhità 2007021a upasthitaü payu¤jànas tvayi sàntvam anarthakam 2007021c arthenaivàdya te bhartà kausalyàü yojayiùyati 2007022a apavàhya sa duùñàtmà bharataü tava bandhuùu 2007022c kàlyaü sthàpayità ràmaü ràjye nihatakaõñake 2007023a ÷atruþ patipravàdena màtreva hitakàmyayà 2007023c à÷ãviùa ivàïkena bàle paridhçtas tvayà 2007024a yathà hi kuryàt sarpo và ÷atrur và pratyupekùitaþ 2007024c ràj¤à da÷arathenàdya saputrà tvaü tathà kçtà 2007025a pàpenànçtasantvena bàle nityaü sukhocite 2007025c ràmaü sthàpayatà ràjye sànubandhà hatà hy asi 2007026a sà pràptakàlaü kaikeyi kùipraü kuru hitaü tava 2007026c tràyasva putram àtmànaü màü ca vismayadar÷ane 2007027a mantharàyà vacaþ ÷rutvà ÷ayanàt sa ÷ubhànanà 2007027c evam àbharaõaü tasyai kubjàyai pradadau ÷ubham 2007028a dattvà tv àbharaõaü tasyai kubjàyai pramadottamà 2007028c kaikeyã mantharàü hçùñà punar evàbravãd idam 2007029a idaü tu manthare mahyam àkhyàsi paramaü priyam 2007029c etan me priyam àkhyàtuþ kiü và bhåyaþ karomi te 2007030a ràme và bharate vàhaü vi÷eùaü nopalakùaye 2007030c tasmàt tuùñàsmi yad ràjà ràmaü ràjye 'bhiùekùyati 2007031a na me paraü kiü cid itas tvayà punaþ; priyaü priyàrhe suvacaü vaco varam 2007031c tathà hy avocas tvam ataþ priyottaraü; varaü paraü te pradadàmi taü vçõu 2008001a mantharà tv abhyasåyyainàm utsçjyàbharaõaü ca tat 2008001c uvàcedaü tato vàkyaü kopaduþkhasamanvità 2008002a harùaü kim idam asthàne kçtavaty asi bàli÷e 2008002c ÷okasàgaramadhyastham àtmànaü nàvabudhyase 2008003a subhagà khalu kausalyà yasyàþ putro 'bhiùekùyate 2008003c yauvaràjyena mahatà ÷vaþ puùyeõa dvijottamaiþ 2008004a pràptàü sumahatãü prãtiü pratãtàü tàü hatadviùam 2008004c upasthàsyasi kausalyàü dàsãva tvaü kçtà¤jaliþ 2008005a hçùñàþ khalu bhaviùyanti ràmasya paramàþ striyaþ 2008005c aprahçùñà bhaviùyanti snuùàs te bharatakùaye 2008006a tàü dçùñvà paramaprãtàü bruvantãü mantharàü tataþ 2008006c ràmasyaiva guõàn devã kaikeyã pra÷a÷aüsa ha 2008007a dharmaj¤o gurubhir dàntaþ kçtaj¤aþ satyavàk ÷uciþ 2008007c ràmo ràj¤aþ suto jyeùñho yauvaràjyam ato 'rhati 2008008a bhràtén bhçtyàü÷ ca dãrghàyuþ pitçvat pàlayiùyati 2008008c saütapyase kathaü kubje ÷rutvà ràmàbhiùecanam 2008009a bharata÷ càpi ràmasya dhruvaü varùa÷atàt param 2008009c pitçpaitàmahaü ràjyam avàpsyati nararùabhaþ 2008010a sà tvam abhyudaye pràpte vartamàne ca manthare 2008010c bhaviùyati ca kalyàõe kimarthaü paritapyase 2008010e kausalyàto 'tiriktaü ca sa tu ÷u÷råùate hi màm 2008011a kaikeyyà vacanaü ÷rutvà mantharà bhç÷aduþkhità 2008011c dãrgham uùõaü viniþ÷vasya kaikeyãm idam abravãt 2008012a anarthadar÷inã maurkhyàn nàtmànam avabudhyase 2008012c ÷okavyasanavistãrõe majjantã duþkhasàgare 2008013a bhavità ràghavo ràjà ràghavasya ca yaþ sutaþ 2008013c ràjavaü÷àt tu bharataþ kaikeyi parihàsyate 2008014a na hi ràj¤aþ sutàþ sarve ràjye tiùñhanti bhàmini 2008014c sthàpyamàneùu sarveùu sumahàn anayo bhavet 2008015a tasmàj jyeùñhe hi kaikeyi ràjyatantràõi pàrthivàþ 2008015c sthàpayanty anavadyàïgi guõavatsv itareùv api 2008016a asàv atyantanirbhagnas tava putro bhaviùyati 2008016c anàthavat sukhebhya÷ ca ràjavaü÷àc ca vatsale 2008017a sàhaü tvadarthe saüpràptà tvaü tu màü nàvabudhyase 2008017c sapatnivçddhau yà me tvaü pradeyaü dàtum icchasi 2008018a dhruvaü tu bharataü ràmaþ pràpya ràjyam akaõñakam 2008018c de÷àntaraü nàyayitvà lokàntaram athàpi và 2008019a bàla eva hi màtulyaü bharato nàyitas tvayà 2008019c saünikarùàc ca sauhàrdaü jàyate sthàvareùv api 2008020a goptà hi ràmaü saumitrir lakùmaõaü càpi ràghavaþ 2008020c a÷vinor iva saubhràtraü tayor lokeùu vi÷rutam 2008021a tasmàn na lakùmaõe ràmaþ pàpaü kiü cit kariùyati 2008021c ràmas tu bharate pàpaü kuryàd iti na saü÷ayaþ 2008022a tasmàd ràjagçhàd eva vanaü gacchatu te sutaþ 2008022c etad dhi rocate mahyaü bhç÷aü càpi hitaü tava 2008023a evaü te j¤àtipakùasya ÷reya÷ caiva bhaviùyati 2008023c yadi ced bharato dharmàt pitryaü ràjyam avàpsyati 2008024a sa te sukhocito bàlo ràmasya sahajo ripuþ 2008024c samçdhàrthasya naùñàrtho jãviùyati kathaü va÷e 2008025a abhidrutam ivàraõye siühena gajayåthapam 2008025c pracchàdyamànaü ràmeõa bharataü tràtum arhasi 2008026a darpàn niràkçtà pårvaü tvayà saubhàgyavattayà 2008026c ràmamàtà sapatnã te kathaü vairaü na yàtayet 2008027a yadà hi ràmaþ pçthivãm avàpsyati; dhruvaü pranaùño bharato bhaviùyati 2008027c ato hi saücintaya ràjyam àtmaje; parasya càdyaiva vivàsa kàraõam 2009001a evam uktà tu kaikeyã krodhena jvalitànanà 2009001c dãrgham uùõaü viniþ÷vasya mantharàm idam abravãt 2009002a adya ràmam itaþ kùipraü vanaü prasthàpayàmy aham 2009002c yauvaràjyena bharataü kùipram evàbhiùecaye 2009003a idaü tv idànãü saüpa÷ya kenopàyena manthare 2009003c bharataþ pràpnuyàd ràjyaü na tu ràmaþ kathaü cana 2009004a evam uktà tayà devyà mantharà pàpadar÷inã 2009004c ràmàrtham upahiüsantã kaikeyãm idam abravãt 2009005a hantedànãü pravakùyàmi kaikeyi ÷råyatàü ca me 2009005c yathà te bharato ràjyaü putraþ pràpsyati kevalam 2009006a ÷rutvaivaü vacanaü tasyà mantharàyàs tu kaikayã 2009006c kiü cid utthàya ÷ayanàt svàstãrõàd idam abravãt 2009007a kathaya tvaü mamopàyaü kenopàyena manthare 2009007c bharataþ pràpnuyàd ràjyaü na tu ràmaþ kathaü cana 2009008a evam uktà tayà devyà mantharà pàpadar÷inã 2009008c ràmàrtham upahiüsantã kubjà vacanam abravãt 2009009a tava devàsure yuddhe saha ràjarùibhiþ patiþ 2009009c agacchat tvàm upàdàya devaràjasya sàhyakçt 2009010a di÷am àsthàya kaikeyi dakùiõàü daõóakàn prati 2009010c vaijayantam iti khyàtaü puraü yatra timidhvajaþ 2009011a sa ÷ambara iti khyàtaþ ÷atamàyo mahàsuraþ 2009011c dadau ÷akrasya saügràmaü devasaüghair anirjitaþ 2009012a tasmin mahati saügràme ràjà da÷arathas tadà 2009012c apavàhya tvayà devi saügràmàn naùñacetanaþ 2009013a tatràpi vikùataþ ÷astraiþ patis te rakùitas tvayà 2009013c tuùñena tena dattau te dvau varau ÷ubhadar÷ane 2009014a sa tvayoktaþ patir devi yadeccheyaü tadà varau 2009014c gçhõãyàm iti tat tena tathety uktaü mahàtmanà 2009014e anabhij¤à hy ahaü devi tvayaiva kathitaü purà 2009015a tau varau yàca bhartàraü bharatasyàbhiùecanam 2009015c pravràjanaü ca ràmasya tvaü varùàõi caturda÷a 2009016a krodhàgàraü pravi÷yàdya kruddhevà÷vapateþ sute 2009016c ÷eùvànantarhitàyàü tvaü bhåmau malinavàsinã 2009016e mà smainaü pratyudãkùethà mà cainam abhibhàùathàþ 2009017a dayità tvaü sadà bhartur atra me nàsti saü÷ayaþ 2009017c tvatkçte ca mahàràjo vi÷ed api hutà÷anam 2009018a na tvàü krodhayituü ÷akto na kruddhàü pratyudãkùitum 2009018c tava priyàrthaü ràjà hi pràõàn api parityajet 2009019a na hy atikramituü ÷aktas tava vàkyaü mahãpatiþ 2009019c mandasvabhàve budhyasva saubhàgyabalam àtmanaþ 2009020a maõimuktàsuvarõàni ratnàni vividhàni ca 2009020c dadyàd da÷aratho ràjà mà sma teùu manaþ kçthàþ 2009021a yau tau devàsure yuddhe varau da÷aratho 'dadàt 2009021c tau smàraya mahàbhàge so 'rtho mà tvàm atikramet 2009022a yadà tu te varaü dadyàt svayam utthàpya ràghavaþ 2009022c vyavasthàpya mahàràjaü tvam imaü vçõuyà varam 2009023a ràmaü pravràjayàraõye nava varùàõi pa¤ca ca 2009023c bharataþ kriyatàü ràjà pçthivyàü pàrthivarùabhaþ 2009024a evaü pravràjita÷ caiva ràmo 'ràmo bhaviùyati 2009024c bharata÷ ca hatàmitras tava ràjà bhaviùyati 2009025a yena kàlena ràma÷ ca vanàt pratyàgamiùyati 2009025c tena kàlena putras te kçtamålo bhaviùyati 2009025e saügçhãtamanuùya÷ ca suhçdbhiþ sàrdham àtmavàn 2009026a pràptakàlaü tu te manye ràjànaü vãtasàdhvasà 2009026c ràmàbhiùekasaükalpàn nigçhya vinivartaya 2009027a anartham artharåpeõa gràhità sà tatas tayà 2009027c hçùñà pratãtà kaikeyã mantharàm idam abravãt 2009028a kubje tvàü nàbhijànàmi ÷reùñhàü ÷reùñhàbhidhàyinãm 2009028c pçthivyàm asi kubjànàm uttamà buddhini÷caye 2009029a tvam eva tu mamàrtheùu nityayuktà hitaiùiõã 2009029c nàhaü samavabudhyeyaü kubje ràj¤a÷ cikãrùitam 2009030a santi duþsaüsthitàþ kubjà vakràþ paramapàpikàþ 2009030c tvaü padmam iva vàtena saünatà priyadar÷anà 2009031a uras te 'bhiniviùñaü vai yàvat skandhàt samunnatam 2009031c adhastàc codaraü ÷àntaü sunàbham iva lajjitam 2009032a jaghanaü tava nirghuùñaü ra÷anàdàma÷obhitam 2009032c jaïghe bhç÷am upanyaste pàdau càpy àyatàv ubhau 2009033a tvam àyatàbhyàü sakthibhyàü manthare kùaumavàsini 2009033c agrato mama gacchantã ràjahaüsãva ràjase 2009034a tavedaü sthagu yad dãrghaü rathaghoõam ivàyatam 2009034c matayaþ kùatravidyà÷ ca màyà÷ càtra vasanti te 2009035a atra te pratimokùyàmi màlàü kubje hiraõmayãm 2009035c abhiùikte ca bharate ràghave ca vanaü gate 2009036a jàtyena ca suvarõena suniùñaptena sundari 2009036c labdhàrthà ca pratãtà ca lepayiùyàmi te sthagu 2009037a mukhe ca tilakaü citraü jàtaråpamayaü ÷ubham 2009037c kàrayiùyàmi te kubje ÷ubhàny àbharaõàni ca 2009038a paridhàya ÷ubhe vastre devadeva cariùyasi 2009038c candram àhvayamànena mukhenàpratimànanà 2009038e gamiùyasi gatiü mukhyàü garvayantã dviùajjanam 2009039a tavàpi kubjàþ kubjàyàþ sarvàbharaõabhåùitàþ 2009039c pàdau paricariùyanti yathaiva tvaü sadà mama 2009040a iti pra÷asyamànà sà kaikeyãm idam abravãt 2009040c ÷ayànàü ÷ayane ÷ubhre vedyàm agni÷ikhàm iva 2009041a gatodake setubandho na kalyàõi vidhãyate 2009041c uttiùñha kuru kalyàõaü ràjànam anudar÷aya 2009042a tathà protsàhità devã gatvà mantharayà saha 2009042c krodhàgàraü vi÷àlàkùã saubhàgyamadagarvità 2009043a aneka÷atasàhasraü muktàhàraü varàïganà 2009043c avamucya varàrhàõi ÷ubhàny àbharaõàni ca 2009044a tato hemopamà tatra kubjà vàkyaü va÷aü gatà 2009044c saüvi÷ya bhåmau kaikeyã mantharàm idam abravãt 2009045a iha và màü mçtàü kubje nçpàyàvedayiùyasi 2009045c vanaü tu ràghave pràpte bharataþ pràpsyati kùitim 2009046a athaitad uktvà vacanaü sudàruõaü; nidhàya sarvàbharaõàni bhàminã 2009046c asaüvçtàm àstaraõena medinãü; tadàdhi÷i÷ye patiteva kinnarã 2009047a udãrõasaürambhatamovçtànanà; tathàvamuktottamamàlyabhåùaõà 2009047c narendrapatnã vimanà babhåva sà; tamovçtà dyaur iva magnatàrakà 2010001a àj¤àpya tu mahàràjo ràghavasyàbhiùecanam 2010001c priyàrhàü priyam àkhyàtuü vive÷àntaþpuraü va÷ã 2010002a tàü tatra patitàü bhåmau ÷ayànàm atathocitàm 2010002c pratapta iva duþkhena so 'pa÷yaj jagatãpatiþ 2010003a sa vçddhas taruõãü bhàryàü pràõebhyo 'pi garãyasãm 2010003c apàpaþ pàpasaükalpàü dadar÷a dharaõãtale 2010004a kareõum iva digdhena viddhàü mçgayuõà vane 2010004c mahàgaja ivàraõye snehàt parimamar÷a tàm 2010005a parimç÷ya ca pàõibhyàm abhisaütrastacetanaþ 2010005c kàmã kamalapatràkùãm uvàca vanitàm idam 2010006a na te 'ham abhijànàmi krodham àtmani saü÷ritam 2010006c devi kenàbhiyuktàsi kena vàsi vimànità 2010007a yad idaü mama duþkhàya ÷eùe kalyàõi pàüsuùu 2010007c bhåmau ÷eùe kimarthaü tvaü mayi kalyàõa cetasi 2010007e bhåtopahatacitteva mama cittapramàthinã 2010008a santi me ku÷alà vaidyà abhituùñà÷ ca sarva÷aþ 2010008c sukhitàü tvàü kariùyanti vyàdhim àcakùva bhàmini 2010009a kasya và te priyaü kàryaü kena và vipriyaü kçtam 2010009c kaþ priyaü labhatàm adya ko và sumahad apriyam 2010010a avadhyo vadhyatàü ko và vadhyaþ ko và vimucyatàm 2010010c daridraþ ko bhavatv àóhyo dravyavàn vàpy akiücanaþ 2010011a ahaü caiva madãyà÷ ca sarve tava va÷ànugàþ 2010011c na te kaü cid abhipràyaü vyàhantum aham utsahe 2010012a àtmano jãvitenàpi bråhi yan manasecchasi 2010012c yàvad àvartate cakraü tàvatã me vasuüdharà 2010013a tathoktà sà samà÷vastà vaktukàmà tad apriyam 2010013c paripãóayituü bhåyo bhartàram upacakrame 2010014a nàsmi viprakçtà deva kena cin na vimànità 2010014c abhipràyas tu me ka÷ cit tam icchàmi tvayà kçtam 2010015a pratij¤àü pratijànãùva yadi tvaü kartum icchasi 2010015c atha tad vyàhariùyàmi yad abhipràrthitaü mayà 2010016a evam uktas tayà ràjà priyayà strãva÷aü gataþ 2010016c tàm uvàca mahàtejàþ kaikeyãm ãùadutsmitaþ 2010017a avalipte na jànàsi tvattaþ priyataro mama 2010017c manujo manujavyàghràd ràmàd anyo na vidyate 2010018a bhadre hçdayam apy etad anumç÷÷yoddharasva me 2010018c etat samãkùya kaikeyi bråhi yat sàdhu manyase 2010019a balam àtmani pa÷yantã na màü ÷aïkitum arhasi 2010019c kariùyàmi tava prãtiü sukçtenàpi te ÷ape 2010020a tena vàkyena saühçùñà tam abhipràyam àtmanaþ 2010020c vyàjahàra mahàghoram abhyàgatam ivàntakam 2010021a yathàkrameõa ÷apasi varaü mama dadàsi ca 2010021c tac chçõvantu trayastriü÷ad devàþ sendrapurogamàþ 2010022a candràdityau nabha÷ caiva grahà ràtryahanã di÷aþ 2010022c jagac ca pçthivã caiva sagandharvà saràkùasà 2010023a ni÷àcaràõi bhåtàni gçheùu gçhadevatàþ 2010023c yàni cànyàni bhåtàni jànãyur bhàùitaü tava 2010024a satyasaüdho mahàtejà dharmaj¤aþ susamàhitaþ 2010024c varaü mama dadàty eùa tan me ÷çõvantu devatàþ 2010025a iti devã maheùvàsaü parigçhyàbhi÷asya ca 2010025c tataþ param uvàcedaü varadaü kàmamohitam 2010026a varau yau me tvayà deva tadà dattau mahãpate 2010026c tau tàvad aham adyaiva vakùyàmi ÷çõu me vacaþ 2010027a abhiùeka samàrambho ràghavasyopakalpitaþ 2010027c anenaivàbhiùekeõa bharato me 'bhiùicyatàm 2010028a nava pa¤ca ca varùàõi daõóakàraõyam à÷ritaþ 2010028c cãràjinajañàdhàrã ràmo bhavatu tàpasaþ 2010029a bharato bhajatàm adya yauvaràjyam akaõñakam 2010029c adya caiva hi pa÷yeyaü prayàntaü ràghavaü vane 2010030a tataþ ÷rutvà mahàràja kaikeyyà dàruõaü vacaþ 2010030c vyathito vilava÷ caiva vyàghrãü dçùñvà yathà mçgaþ 2010031a asaüvçtàyàm àsãno jagatyàü dãrgham ucchvasan 2010031c aho dhig iti sàmarùo vàcam uktvà naràdhipaþ 2010031e moham àpedivàn bhåyaþ ÷okopahatacetanaþ 2010032a cireõa tu nçpaþ saüj¤àü pratilabhya suduþkhitaþ 2010032c kaikeyãm abravãt kruddhaþ pradahann iva cakùuùà 2010033a nç÷aüse duùñacàritre kulasyàsya vinà÷ini 2010033c kiü kçtaü tava ràmeõa pàpe pàpaü mayàpi và 2010034a sadà te jananã tulyàü vçttiü vahati ràghavaþ 2010034c tasyaiva tvam anarthàya kiünimittam ihodyatà 2010035a tvaü mayàtmavinà÷àya bhavanaü svaü prave÷ità 2010035c avij¤ànàn nçpasutà vyàlã tãkùõaviùà yathà 2010036a jãvaloko yadà sarvo ràmasyeha guõastavam 2010036c aparàdhaü kam uddi÷ya tyakùyàmãùñam ahaü sutam 2010037a kausalyàü và sumitràü và tyajeyam api và ÷riyam 2010037c jãvitaü vàtmano ràmaü na tv eva pitçvatsalam 2010038a parà bhavati me prãtir dçùñvà tanayam agrajam 2010038c apa÷yatas tu me ràmaü naùñà bhavati cetanà 2010039a tiùñhel loko vinà såryaü sasyaü và salilaü vinà 2010039c na tu ràmaü vinà dehe tiùñhet tu mama jãvitam 2010040a tad alaü tyajyatàm eùa ni÷cayaþ pàpani÷caye 2010040c api te caraõau mårdhnà spç÷àmy eùa prasãda me 2010041a sa bhåmipàlo vilapann anàthavat; striyà gçhãto dçhaye 'timàtratà 2010041c papàta devyà÷ caraõau prasàritàv; ubhàv asaüspç÷ya yathàturas tathà 2011001a atadarhaü mahàràjaü ÷ayànam atathocitam 2011001c yayàtim iva puõyànte devalokàt paricyutam 2011002a anartharåpà siddhàrthà abhãtà bhayadar÷inã 2011002c punar àkàrayàm àsa tam eva varam aïganà 2011003a tvaü katthase mahàràja satyavàdã dçóhavrataþ 2011003c mama cemaü varaü kasmàd vidhàrayitum icchasi 2011004a evam uktas tu kaikeyyà ràjà da÷arathas tadà 2011004c pratyuvàca tataþ kruddho muhårtaü vihvalann iva 2011005a mçte mayi gate ràme vanaü manujapuügave 2011005c hantànàrye mamàmitre ràmaþ pravràjito vanam 2011006a yadi satyaü bravãmy etat tad asatyaü bhaviùyati 2011006c akãrtir atulà loke dhruvaü paribhava÷ ca me 2011007a tathà vilapatas tasya paribhramitacetasaþ 2011007c astam abhyagamat såryo rajanã càbhyavartata 2011008a sa triyàmà tathàrtasya candramaõóalamaõóità 2011008c ràj¤o vilapamànasya na vyabhàsata ÷arvarã 2011009a tathaivoùõaü viniþ÷vasya vçddho da÷aratho nçpaþ 2011009c vilalàpàrtavad duþkhaü gaganàsaktalocanaþ 2011010a na prabhàtaü tvayecchàmi mayàyaü racito '¤jaliþ 2011010c atha và gamyatàü ÷ãghraü nàham icchàmi nirghçõàm 2011010e nç÷aüsàü kaikeyãü draùñuü yatkçte vyasanaü mahat 2011011a evam uktvà tato ràjà kaikeyãü saüyatà¤jaliþ 2011011c prasàdayàm àsa punaþ kaikeyãü cedam abravãt 2011012a sàdhuvçttasya dãnasya tvadgatasya gatàyuùaþ 2011012c prasàdaþ kriyatàü devi bhadre ràj¤o vi÷eùataþ 2011013a ÷ånyena khalu su÷roõi mayedaü samudàhçtam 2011013c kuru sàdhu prasàdaü me bàle sahçdayà hy asi 2011014a vi÷uddhabhàvasya hi duùñabhàvà; tàmrekùaõasyà÷rukalasya ràj¤aþ 2011014c ÷rutvà vicitraü karuõaü vilàpaü; bhartur nç÷aüsà na cakàra vàkyam 2011015a tataþ sa ràjà punar eva mårchitaþ; priyàm atuùñàü pratikålabhàùiõãm 2011015c samãkùya putrasya vivàsanaü prati; kùitau visaüj¤o nipapàta duþkhitaþ 2012001a putra÷okàrditaü pàpà visaüj¤aü patitaü bhuvi 2012001c viveùñamànam udãkùya saikùvàkam idam abravãt 2012002a pàpaü kçtveva kim idaü mama saü÷rutya saü÷ravam 2012002c ÷eùe kùititale sannaþ sthityàü sthàtuü tvam arhasi 2012003a àhuþ satyaü hi paramaü dharmaü dharmavido janàþ 2012003c satyam à÷ritya hi mayà tvaü ca dharmaü pracoditaþ 2012004a saü÷rutya ÷aibyaþ ÷yenàya svàü tanuü jagatãpatiþ 2012004c pradàya pakùiõo ràja¤ jagàma gatim uttamàm 2012005a tatha hy alarkas tejasvã bràhmaõe vedapàrage 2012005c yàcamàne svake netre uddhçtyàvimanà dadau 2012006a saritàü tu patiþ svalpàü maryàdàü satyam anvitaþ 2012006c satyànurodhàt samaye velàü khàü nàtivartate 2012007a samayaü ca mamàryemaü yadi tvaü na kariùyasi 2012007c agratas te parityaktà parityakùyàmi jãvitam 2012008a evaü pracodito ràjà kaikeyyà nirvi÷aïkayà 2012008c nà÷akat pà÷am unmoktuü balir indrakçtaü yathà 2012009a udbhràntahçdaya÷ càpi vivarõavanado 'bhavat 2012009c sa dhuryo vai parispandan yugacakràntaraü yathà 2012010a vihvalàbhyàü ca netràbhyàm apa÷yann iva bhåmipaþ 2012010c kçcchràd dhairyeõa saüstabhya kaikeyãm idam abravãt 2012011a yas te mantrakçtaþ pàõir agnau pàpe mayà dhçtaþ 2012011c taü tyajàmi svajaü caiva tava putraü saha tvayà 2012012a tataþ pàpasamàcàrà kaikeyã pàrthivaü punaþ 2012012c uvàca paruùaü vàkyaü vàkyaj¤à roùamårchità 2012013a kim idaü bhàùase ràjan vàkyaü gararujopamam 2012013c ànàyayitum akliùñaü putraü ràmam ihàrhasi 2012014a sthàpya ràjye mama sutaü kçtvà ràmaü vanecaram 2012014c niþsapatnàü ca màü kçtvà kçtakçtyo bhaviùyasi 2012015a sa nunna iva tãkùeõa pratodena hayottamaþ 2012015c ràjà pradocito 'bhãkùõaü kaikeyãm idam abravãt 2012016a dharmabandhena baddho 'smi naùñà ca mama cetanà 2012016c jyeùñhaü putraü priyaü ràmaü draùñum icchàmi dhàrmikam 2012017a iti ràj¤o vacaþ ÷rutvà kaikeyã tadanantaram 2012017c svayam evàbravãt såtaü gaccha tvaü ràmam ànaya 2012018a tataþ sa ràjà taü såtaü sannaharùaþ sutaü prati 2012018c ÷okàraktekùaõaþ ÷rãmàn udvãkùyovàca dhàrmikaþ 2012019a sumantraþ karuõaü ÷rutvà dçùñvà dãnaü ca pàrthivam 2012019c pragçhãtà¤jaliþ kiü cit tasmàd de÷àd apàkraman 2012020a yadà vaktuü svayaü dainyàn na ÷a÷àka mahãpatiþ 2012020c tadà sumantraü mantraj¤à kaikeyã pratyuvàca ha 2012021a sumantra ràmaü drakùyàmi ÷ãghram ànaya sundaram 2012021c sa manyamànaþ kalyàõaü hçdayena nananda ca 2012022a sumantra÷ cintayàm àsa tvaritaü coditas tayà 2012022c vyaktaü ràmo 'bhiùekàrtham ihàyàsyati dharmavit 2012023a iti såto matiü kçtvà harùeõa mahatà punaþ 2012023c nirjagàma mahàtejà ràghavasya didçkùayà 2012024a tataþ purastàt sahasà vinirgato; mahãpatãn dvàragatàn vilokayan 2012024c dadar÷a pauràn vividhàn mahàdhanàn; upasthitàn dvàram upetya viùñhitàn 2013001a te tu tàü rajanãm uùya bràhmaõà vedapàragàþ 2013001c upatasthur upasthànaü saharàjapurohitàþ 2013002a amàtyà balamukhyà÷ ca mukhyà ye nigamasya ca 2013002c ràghavasyàbhiùekàrthe prãyamàõàs tu saügatàþ 2013003a udite vimale sårye puùye càbhyàgate 'hani 2013003c abhiùekàya ràmasya dvijendrair upakalpitam 2013004a kà¤canà jalakumbhà÷ ca bhadrapãñhaü svalaükçtam 2013004c ràma÷ ca samyagàstãrõo bhàsvarà vyàghracarmaõà 2013005a gaïgàyamunayoþ puõyàt saügamàd àhçtaü jalam 2013005c yà÷ cànyàþ saritaþ puõyà hradàþ kåpàþ saràüsi ca 2013006a pràgvàhà÷ cordhvavàhà÷ ca tiryagvàhàþ samàhitàþ 2013006c tàbhya÷ caivàhçtaü toyaü samudrebhya÷ ca sarva÷aþ 2013007a kùaudraü dadhighçtaü làjà dharbhàþ sumanasaþ payaþ 2013007c salàjàþ kùãribhi÷ channà ghañàþ kà¤canaràjatàþ 2013007e padmotpalayutà bhànti pårõàþ paramavàriõà 2013008a candràü÷uvikacaprakhyaü pàõóuraü ratnabhåùitam 2013008c sajjaü tiùñhati ràmasya vàlavyajanam uttamam 2013009a candramaõóalasaükà÷am àtapatraü ca pàõóuram 2013009c sajjaü dyutikaraü ÷rãmad abhiùekapuraskçtam 2013010a pàõóura÷ ca vçùaþ sajjaþ pàõóurà÷va÷ ca susthitaþ 2013010c prasruta÷ ca gajaþ ÷rãmàn aupavàhyaþ pratãkùate 2013011a aùñau kanyà÷ ca maïgalyàþ sarvàbharaõabhåùitàþ 2013011c vàditràõi ca sarvàõi bandina÷ ca tathàpare 2013012a ikùvàkåõàü yathà ràjye saübhriyetàbhiùecanam 2013012c tathà jàtãyàm àdàya ràjaputràbhiùecanam 2013013a te ràjavacanàt tatra samavetà mahãpatim 2013013c apa÷yanto 'bruvan ko nu ràj¤o naþ prativedayet 2013014a na pa÷yàma÷ ca ràjànam udita÷ ca divàkaraþ 2013014c yauvaràjyàbhiùeka÷ ca sajjo ràmasya dhãmataþ 2013015a iti teùu bruvàõeùu sàrvabhaumàn mahãpatãn 2013015c abravãt tàn idaü sarvàn sumantro ràjasatkçtaþ 2013016a ayaü pçcchàmi vacanàt sukham àyuùmatàm aham 2013016c ràj¤aþ saüpratibuddhasya yac càgamanakàraõam 2013017a ity uktvàntaþpuradvàram àjagàma puràõavit 2013017c à÷ãrbhir guõayuktàbhir abhituùñàva ràghavam 2013018a gatà bhagavatã ràtrirahaþ ÷ivam upasthitam 2013018c budhyasva nçpa÷àrdåla kuru kàryam anantaram 2013019a bràhmaõà balamukhyà÷ ca naigamà÷ càgatà nçpa 2013019c dar÷anaü pratikàïkùante pratibudhyasva ràghava 2013020a stuvantaü taü tadà såtaü sumantraü mantrakovidam 2013020c pratibudhya tato ràjà idaü vacanam abravãt 2013021a na caiva saüprasuto 'ham ànayed à÷u ràghavam 2013021c iti ràjà da÷arathaþ såtaü tatrànva÷àt punaþ 2013022a sa ràjavacanaü ÷rutvà ÷irasà pratipåjya tam 2013022c nirjagàma nçpàvàsàn manyamànaþ priyaü mahat 2013023a prapanno ràjamàrgaü ca patàkà dhvaja÷obhitam 2013023c sa såtas tatra ÷u÷ràva ràmàdhikaraõàþ kathàþ 2013024a tato dadar÷a ruciraü kailàsasadç÷aprabham 2013024c ràmave÷ma sumantras tu ÷akrave÷masamaprabham 2013025a mahàkapàñapihitaü vitardi÷ata÷obhitam 2013025c kà¤canapratimaikàgraü maõividrumatoraõam 2013026a ÷àradàbhraghanaprakhyaü dãptaü meruguhopamam 2013026c dàmabhir varamàlyànàü sumahadbhir alaükçtam 2013027a sa vàjiyuktena rathena sàrathir; naràkulaü ràjakulaü vilokayan 2013027c tataþ samàsàdya mahàdhanaü mahat; prahçùñaromà sa babhåva sàrathiþ 2013028a tad adrikåñàcalameghasaünibhaü; mahàvimànottamave÷masaüghavat 2013028c avàryamàõaþ pravive÷a sàrathiþ; prabhåtaratnaü makaro yathàrõavam 2014001a sa tad antaþpuradvàraü samatãtya janàkulam 2014001c praviviktàü tataþ kakùyàm àsasàda puràõavit 2014002a pràsakàrmukabibhradbhir yuvabhir mçùñakuõóalaiþ 2014002c apramàdibhir ekàgraiþ svanuraktair adhiùñhitàm 2014003a tatra kàùàyiõo vçddhàn vetrapàõãn svalaükçtàn 2014003c dadar÷a viùñhitàn dvàri stryadhyakùàn susamàhitàn 2014004a te samãkùya samàyàntaü ràmapriyacikãrùavaþ 2014004c sahabhàryàya ràmàya kùipram evàcacakùire 2014005a prativeditam àj¤àya såtam abhyantaraü pituþ 2014005c tatraivànàyayàm àsa ràghavaþ priyakàmyayà 2014006a taü vai÷ravaõasaükà÷am upaviùñaü svalaükçtam 2014006c dàdar÷a såtaþ paryaïke sauvaõo sottaracchade 2014007a varàharudhiràbheõa ÷ucinà ca sugandhinà 2014007c anuliptaü paràrdhyena candanena paraütapam 2014008a sthitayà pàr÷vata÷ càpi vàlavyajanahastayà 2014008c upetaü sãtayà bhåya÷ citrayà ÷a÷inaü yathà 2014009a taü tapantam ivàdityam upapannaü svatejasà 2014009c vavande varadaü bandã niyamaj¤o vinãtavat 2014010a prà¤jalis tu sukhaü pçùñvà vihàra÷ayanàsane 2014010c ràjaputram uvàcedaü sumantro ràjasatkçtaþ 2014011a kausalyà suprabhà deva pità tvaü draùñum icchati 2014011c mahiùyà saha kaikeyyà gamyatàü tatra màciram 2014012a evam uktas tu saühçùño narasiüho mahàdyutiþ 2014012c tataþ saümànayàm àsa sãtàm idam uvàca ha 2014013a devi deva÷ ca devã ca samàgamya madantare 2014013c mantreyete dhruvaü kiü cid abhiùecanasaühitam 2014014a lakùayitvà hy abhipràyaü priyakàmà sudakùiõà 2014014c saücodayati ràjànaü madarthaü madirekùaõà 2014015a yàdç÷ã pariùat tatra tàdç÷o dåta àgataþ 2014015c dhruvam adyaiva màü ràjà yauvaràjye 'bhiùekùyati 2014016a hanta ÷ãghram ito gatvà drakùyàmi ca mahãpatiþ 2014016c saha tvaü parivàreõa sukham àssva ramasya ca 2014017a patisaümànità sãtà bhartàram asitekùaõà 2014017c àdvàram anuvavràja maïgalàny abhidadhyuùã 2014018a sa sarvàn arthino dçùñvà sametya pratinandya ca 2014018c tataþ pàvakasaükà÷am àruroha rathottamam 2014019a muùõantam iva cakùåüùi prabhayà hemavarcasaü 2014019c kareõu÷i÷ukalpai÷ ca yuktaü paramavàjibhiþ 2014020a hariyuktaü sahasràkùo ratham indra ivà÷ugam 2014020c prayayau tårõam àsthàya ràghavo jvalitaþ ÷riyà 2014021a sa parjanya ivàkà÷e svanavàn abhinàdayan 2014021c niketàn niryayau ÷rãmàn mahàbhràd iva candramàþ 2014022a chatracàmarapàõis tu lakùmaõo ràghavànujaþ 2014022c jugopa bhràtaraü bhràtà ratham àsthàya pçùñhataþ 2014023a tato halahalà÷abdas tumulaþ samajàyata 2014023c tasya niùkramamàõasya janaughasya samantataþ 2014024a sa ràghavas tatra kathàpralàpaü; ÷u÷ràva lokasya samàgatasya 2014024c àtmàdhikàrà vividhà÷ ca vàcaþ; prahçùñaråpasya pure janasya 2014025a eùa ÷riyaü gacchati ràghavo 'dya; ràjaprasàdàd vipulàü gamiùyan 2014025c ete vayaü sarvasamçddhakàmà; yeùàm ayaü no bhavità pra÷àstà 2014025e làbho janasyàsya yad eùa sarvaü; prapatsyate ràùñram idaü ciràya 2014026a sa ghoùavadbhi÷ ca hayaiþ sanàgaiþ; puraþsaraiþ svastikasåtamàgadhaiþ 2014026c mahãyamànaþ pravarai÷ ca vàdakair; abhiùñuto vai÷ravaõo yathà yayau 2014027a kareõumàtaïgarathà÷vasaükulaü; mahàjanaughaiþ paripårõacatvaram 2014027c prabhåtaratnaü bahupaõyasaücayaü; dadar÷a ràmo ruciraü mahàpatham 2015001a sa ràmo ratham àsthàya saüprahçùñasuhçjjanaþ 2015001c apa÷yan nagaraü ÷rãmàn nànàjanasamàkulam 2015002a sa gçhair abhrasaükà÷aiþ pàõóurair upa÷obhitam 2015002c ràjamàrgaü yayau ràmo madhyenàgarudhåpitam 2015003a ÷obhamànam asaübàdhaü taü ràjapatham uttamam 2015003c saüvçtaü vividhaiþ paõyair bhakùyair uccàvacair api 2015004a à÷ãrvàdàn bahå¤ ÷çõvan suhçdbhiþ samudãritàn 2015004c yathàrhaü càpi saüpåjya sarvàn eva naràn yayau 2015005a pitàmahair àcaritaü tathaiva prapitàmahaiþ 2015005c adyopàdàya taü màrgam abhiùikto 'nupàlaya 2015006a yathà sma làlitàþ pitrà yathà pårvaiþ pitàmahaiþ 2015006c tataþ sukhataraü sarve ràme vatsyàma ràjani 2015007a alam adya hi bhuktena paramàrthair alaü ca naþ 2015007c yathà pa÷yàma niryàntaü ràmaü ràjye pratiùñhitam 2015008a ato hi na priyataraü nànyat kiü cid bhaviùyati 2015008c yathàbhiùeko ràmasya ràjyenàmitatejasaþ 2015009a età÷ cànyà÷ ca suhçdàm udàsãnaþ kathàþ ÷ubhàþ 2015009c àtmasaüpåjanãþ ÷çõvan yayau ràmo mahàpatham 2015010a na hi tasmàn manaþ ka÷ cic cakùuùã và narottamàt 2015010c naraþ ÷aknoty apàkraùñum atikrànte 'pi ràghave 2015011a sarveùàü sa hi dharmàtmà varõànàü kurute dayàm 2015011c caturõàü hi vayaþsthànàü tena te tam anuvratàþ 2015012a sa ràjakulam àsàdya mahendrabhavanopamam 2015012c ràjaputraþ pitur ve÷ma pravive÷a ÷riyà jvalan 2015013a sa sarvàþ samatikramya kakùyà da÷arathàtmajaþ 2015013c saünivartya janaü sarvaü ÷uddhàntaþpuram abhyagàt 2015014a tataþ praviùñe pitur antikaü tadà; janaþ sa sarvo mudito nçpàtmaje 2015014c pratãkùate tasya punaþ sma nirgamaü; yathodayaü candramasaþ saritpatiþ 2016001a sa dadar÷àsane ràmo niùaõõaü pitaraü ÷ubhe 2016001c kaikeyãsahitaü dãnaü mukhena pari÷uùyatà 2016002a sa pitu÷ caraõau pårvam abhivàdya vinãtavat 2016002c tato vavande caraõau kaikeyyàþ susamàhitaþ 2016003a ràmety uktvà ca vacanaü vàùpaparyàkulekùaõaþ 2016003c ÷a÷àka nçpatir dãno nekùituü nàbhibhàùitum 2016004a tad apårvaü narapater dçùñvà råpaü bhayàvaham 2016004c ràmo 'pi bhayam àpannaþ padà spçùñveva pannagam 2016005a indriyair aprahçùñais taü ÷okasaütàpakar÷itam 2016005c niþ÷vasantaü mahàràjaü vyathitàkulacetasaü 2016006a årmi màlinam akùobhyaü kùubhyantam iva sàgaram 2016006c upaplutam ivàdityam uktànçtam çùiü yathà 2016007a acintyakalpaü hi pitus taü ÷okam upadhàrayan 2016007c babhåva saürabdhataraþ samudra iva parvaõi 2016008a cintayàm àsa ca tadà ràmaþ pitçhite rataþ 2016008c kiüsvid adyaiva nçpatir na màü pratyabhinandati 2016009a anyadà màü pità dçùñvà kupito 'pi prasãdati 2016009c tasya màm adya saüprekùya kimàyàsaþ pravartate 2016010a sa dãna iva ÷okàrto viùaõõavadanadyutiþ 2016010c kaikeyãm abhivàdyaiva ràmo vacanam abravãt 2016011a kaccin mayà nàparàdham aj¤ànàd yena me pità 2016011c kupitas tan mamàcakùva tvaü caivainaü prasàdaya 2016012a vivarõavadano dãno na hi màm abhibhàùate 2016012c ÷àrãro mànaso vàpi kaccid enaü na bàdhate 2016012e saütàpo vàbhitàpo và durlabhaü hi sadà sukham 2016013a kaccin na kiü cid bharate kumàre priyadar÷ane 2016013c ÷atrughne và mahàsattve màtéõàü và mamà÷ubham 2016014a atoùayan mahàràjam akurvan và pitur vacaþ 2016014c muhårtam api neccheyaü jãvituü kupite nçpe 2016015a yatomålaü naraþ pa÷yet pràdurbhàvam ihàtmanaþ 2016015c kathaü tasmin na varteta pratyakùe sati daivate 2016016a kaccit te paruùaü kiü cid abhimànàt pità mama 2016016c ukto bhavatyà kopena yatràsya lulitaü manaþ 2016017a etad àcakùva me devi tattvena paripçcchataþ 2016017c kiünimittam apårvo 'yaü vikàro manujàdhipe 2016018a ahaü hi vacanàd ràj¤aþ pateyam api pàvake 2016018c bhakùayeyaü viùaü tãkùõaü majjeyam api càrõave 2016018e niyukto guruõà pitrà nçpeõa ca hitena ca 2016019a tad bråhi vacanaü devi ràj¤o yad abhikàïkùitam 2016019c kariùye pratijàne ca ràmo dvir nàbhibhàùate 2016020a tam àrjavasamàyuktam anàryà satyavàdinam 2016020c uvàca ràmaü kaikeyã vacanaü bhç÷adàruõam 2016021a purà devàsure yuddhe pitrà te mama ràghava 2016021c rakùitena varau dattau sa÷alyena mahàraõe 2016022a tatra me yàcito ràjà bharatasyàbhiùecanam 2016022c gamanaü daõóakàraõye tava càdyaiva ràghava 2016023a yadi satyapratij¤aü tvaü pitaraü kartum icchasi 2016023c àtmànaü ca narareùñha mama vàkyam idaü ÷çõu 2016024a sa nide÷e pitus tiùñha yathà tena prati÷rutam 2016024c tvayàraõyaü praveùñavyaü nava varùàõi pa¤ca ca 2016025a sapta sapta ca varùàõi daõóakàraõyam à÷ritaþ 2016025c abhiùekam imaü tyaktvà jañàcãradharo vasa 2016026a bharataþ kosalapure pra÷àstu vasudhàm imàm 2016026c nànàratnasamàkãrõàü savàjirathaku¤jaràm 2016027a tad apriyam amitraghno vacanaü maraõopamam 2016027c ÷rutvà na vivyathe ràmaþ kaikeyãü cedam abravãt 2016028a evam astu gamiùyàmi vanaü vastum ahaü tv ataþ 2016028c jañàcãradharo ràj¤aþ pratij¤àm anupàlayan 2016029a idaü tu j¤àtum icchàmi kimarthaü màü mahãpatiþ 2016029c nàbhinandati durdharùo yathàpuram ariüdamaþ 2016030a manyur na ca tvayà kàryo devi bråhi tavàgrataþ 2016030c yàsyàmi bhava suprãtà vanaü cãrajañàdharaþ 2016031a hitena guruõà pitrà kçtaj¤ena nçpeõa ca 2016031c niyujyamàno vi÷rabdhaü kiü na kuryàd ahaü priyam 2016032a alãkaü mànasaü tv ekaü hçdayaü dahatãva me 2016032c svayaü yan nàha màü ràjà bharatasyàbhiùecanam 2016033a ahaü hi sãtàü ràjyaü ca pràõàn iùñàn dhanàni ca 2016033c hçùño bhràtre svayaü dadyàü bharatàyàpracoditaþ 2016034a kiü punar manujendreõa svayaü pitrà pracoditaþ 2016034c tava ca priyakàmàrthaü pratij¤àm anupàlayan 2016035a tad à÷vàsaya hãmaü tvaü kiü nv idaü yan mahãpatiþ 2016035c vasudhàsaktanayano mandam a÷råõi mu¤cati 2016036a gacchantu caivànayituü dåtàþ ÷ãghrajavair hayaiþ 2016036c bharataü màtulakulàd adyaiva nçpa÷àsanàt 2016037a daõóakàraõyam eùo 'ham ito gacchàmi satvaraþ 2016037c avicàrya pitur vàkyaü samàvastuü caturda÷a 2016038a sà hçùñà tasya tadvàkyaü ÷rutvà ràmasya kaikayã 2016038c prasthànaü ÷raddadhànà hi tvarayàm àsa ràghavam 2016039a evaü bhavatu yàsyanti dåtàþ ÷ãghrajavair hayaiþ 2016039c bharataü màtulakulàd upàvartayituü naràþ 2016040a tava tv ahaü kùamaü manye notsukasya vilambanam 2016040c ràma tasmàd itaþ ÷ãghraü vanaü tvaü gantum arhasi 2016041a vrãóànvitaþ svayaü yac ca nçpas tvàü nàbhibhàùate 2016041c naitat kiü cin nara÷reùñha manyur eùo 'panãyatàm 2016042a yàvat tvaü na vanaü yàtaþ puràd asmàd abhitvaran 2016042c pità tàvan na te ràma snàsyate bhokùyate 'pi và 2016043a dhik kaùñam iti niþ÷vasya ràjà ÷okapariplutaþ 2016043c mårchito nyapatat tasmin paryaïke hemabhåùite 2016044a ràmo 'py utthàpya ràjànaü kaikeyyàbhipracoditaþ 2016044c ka÷ayevàhato vàjã vanaü gantuü kçtatvaraþ 2016045a tad apriyam anàryàyà vacanaü dàruõodaram 2016045c ÷rutvà gatavyatho ràmaþ kaikeyãü vàkyam abravãt 2016046a nàham arthaparo devi lokam àvastum utsahe 2016046c viddhi màm çùibhis tulyaü kevalaü dharmam àsthitam 2016047a yad atrabhavataþ kiü cic chakyaü kartuü priyaü mayà 2016047c pràõàn api parityajya sarvathà kçtam eva tat 2016048a na hy ato dharmacaraõaü kiü cid asti mahattaram 2016048c yathà pitari ÷u÷råùà tasya và vacanakriyà 2016049a anukto 'py atrabhavatà bhavatyà vacanàd aham 2016049c vane vatsyàmi vijane varùàõãha caturda÷a 2016050a na nånaü mayi kaikeyi kiü cid à÷aüsase guõam 2016050c yad ràjànam avocas tvaü mame÷varatarà satã 2016051a yàvan màtaram àpçcche sãtàü cànunayàmy aham 2016051c tato 'dyaiva gamiùyàmi daõóakànàü mahad vanam 2016052a bharataþ pàlayed ràjyaü ÷u÷råùec ca pitur yathà 2016052c tathà bhavatyà kartavyaü sa hi dharmaþ sanàtanaþ 2016053a sa ràmasya vacaþ ÷rutvà bhç÷aü duþkhahataþ pità 2016053c ÷okàd a÷aknuvan bàùpaü praruroda mahàsvanam 2016054a vanditvà caraõau ràmo visaüj¤asya pitus tadà 2016054c kaikeyyà÷ càpy anàryàyà niùpapàta mahàdyutiþ 2016055a sa ràmaþ pitaraü kçtvà kaikeyãü ca pradakùiõam 2016055c niùkramyàntaþpuràt tasmàt svaü dadar÷a suhçjjanam 2016056a taü bàùpaparipårõàkùaþ pçùñhato 'nujagàma ha 2016056c lakùmaõaþ paramakruddhaþ sumitrànandavardhanaþ 2016057a àbhiùecanikaü bhàõóaü kçtvà ràmaþ pradakùiõam 2016057c ÷anair jagàma sàpekùo dçùñiü tatràvicàlayan 2016058a na càsya mahatãü lakùmãü ràjyanà÷o 'pakarùati 2016058c lokakàntasya kàntatvaü ÷ãtara÷mer iva kùapà 2016059a na vanaü gantukàmasya tyajata÷ ca vasuüdharàm 2016059c sarvalokàtigasyeva lakùyate cittavikriyà 2016060a dhàrayan manasà duþkham indriyàõi nigçhya ca 2016060c pravive÷àtmavàn ve÷ma màturapriya÷aüsivàn 2016061a pravi÷ya ve÷màtibhç÷aü mudànvitaü; samãkùya tàü càrthavipattim àgatàm 2016061c na caiva ràmo 'tra jagàma vikriyàü; suhçjjanasyàtmavipatti÷aïkayà 2017001a ràmas tu bhç÷am àyasto niþ÷vasann iva ku¤jaraþ 2017001c jagàma sahito bhràtrà màtur antaþpuraü va÷ã 2017002a so 'pa÷yat puruùaü tatra vçddhaü paramapåjitam 2017002c upaviùñaü gçhadvàri tiùñhata÷ càparàn bahån 2017003a pravi÷ya prathamàü kakùyàü dvitãyàyàü dadar÷a saþ 2017003c bràhmaõàn vedasaüpannàn vçddhàn ràj¤àbhisatkçtàn 2017004a praõamya ràmas tàn vçddhàüs tçtãyàyàü dadar÷a saþ 2017004c striyo vçddhà÷ ca bàlà÷ ca dvàrarakùaõatatparàþ 2017005a vardhayitvà prahçùñàs tàþ pravi÷ya ca gçhaü striyaþ 2017005c nyavedayanta tvarità ràma màtuþ priyaü tadà 2017006a kausalyàpi tadà devã ràtriü sthitvà samàhità 2017006c prabhàte tv akarot påjàü viùõoþ putrahitaiùiõã 2017007a sà kùaumavasanà hçùñà nityaü vrataparàyaõà 2017007c agniü juhoti sma tadà mantravat kçtamaïgalà 2017008a pravi÷ya ca tadà ràmo màtur antaþpuraü ÷ubham 2017008c dadar÷a màtaraü tatra hàvayantãü hutà÷anam 2017009a sà cirasyàtmajaü dçùñvà màtçnandanam àgatam 2017009c abhicakràma saühçùñà ki÷oraü vaóavà yathà 2017010a tam uvàca duràdharùaü ràghavaü sutam àtmanaþ 2017010c kausalyà putravàtsalyàd idaü priyahitaü vacaþ 2017011a vçddhànàü dharma÷ãlànàü ràjarùãõàü mahàtmanàm 2017011c pràpnuhy àyu÷ ca kãrtiü ca dharmaü copahitaü kule 2017012a satyapratij¤aü pitaraü ràjànaü pa÷ya ràghava 2017012c adyaiva hi tvàü dharmàtmà yauvaràjye 'bhiùekùyati 2017013a màtaraü ràghavaþ kiü cit prasàryà¤jalim abravãt 2017013c sa svabhàvavinãta÷ ca gauravàc ca tadànataþ 2017014a devi nånaü na jànãùe mahad bhayam upasthitam 2017014c idaü tava ca duþkhàya vaidehyà lakùmaõasya ca 2017015a caturda÷a hi varùàõi vatsyàmi vijane vane 2017015c madhumålaphalair jãvan hitvà munivad àmiùam 2017016a bharatàya mahàràjo yauvaràjyaü prayacchati 2017016c màü punar daõóakàraõyaü vivàsayati tàpasaü 2017017a tàm aduþkhocitàü dçùñvà patitàü kadalãm iva 2017017c ràmas tåtthàpayàm àsa màtaraü gatacetasaü 2017018a upàvçtyotthitàü dãnàü vaóavàm iva vàhitàm 2017018c pàü÷uguõñhitasarvàgnãü vimamar÷a ca pàõinà 2017019a sà ràghavam upàsãnam asukhàrtà sukhocità 2017019c uvàca puruùavyàghram upa÷çõvati lakùmaõe 2017020a yadi putra na jàyethà mama ÷okàya ràghava 2017020c na sma duþkham ato bhåyaþ pa÷yeyam aham aprajà 2017021a eka eva hi vandhyàyàþ ÷oko bhavati mànavaþ 2017021c aprajàsmãti saütàpo na hy anyaþ putra vidyate 2017022a na dçùñapårvaü kalyàõaü sukhaü và patipauruùe 2017022c api putre vipa÷yeyam iti ràmàsthitaü mayà 2017023a sà bahåny amanoj¤àni vàkyàni hçdayacchidàm 2017023c ahaü ÷roùye sapatnãnàm avaràõàü varà satã 2017023e ato duþkhataraü kiü nu pramadànàü bhaviùyati 2017024a tvayi saünihite 'py evam aham àsaü niràkçtà 2017024c kiü punaþ proùite tàta dhruvaü maraõam eva me 2017025a yo hi màü sevate ka÷ cid atha vàpy anuvartate 2017025c kaikeyyàþ putram anvãkùya sa jano nàbhibhàùate 2017026a da÷a sapta ca varùàõi tava jàtasya ràghava 2017026c atãtàni prakàïkùantyà mayà duþkhaparikùayam 2017027a upavàsai÷ ca yogai÷ ca bahubhi÷ ca pari÷ramaiþ 2017027c duþkhaü saüvardhito moghaü tvaü hi durgatayà mayà 2017028a sthiraü tu hçdayaü manye mamedaü yan na dãryate 2017028c pràvçùãva mahànadyàþ spçùñaü kålaü navàmbhasà 2017029a mamaiva nånaü maraõaü na vidyate; na càvakà÷o 'sti yamakùaye mama 2017029c yad antako 'dyaiva na màü jihãrùati; prasahya siüho rudatãü mçgãm iva 2017030a sthiraü hi nånaü hçdayaü mamàyasaü; na bhidyate yad bhuvi nàvadãryate 2017030c anena duþkhena ca deham arpitaü; dhruvaü hy akàle maraõaü na vidyate 2017031a idaü tu duþkhaü yad anarthakàni me; vratàni dànàni ca saüyamà÷ ca hi 2017031c tapa÷ ca taptaü yad apatyakàraõàt; suniùphalaü bãjam ivoptam åùare 2017032a yadi hy akàle maraõaü svayecchayà; labheta ka÷ cid guru duþkha kar÷itaþ 2017032c gatàham adyaiva pareta saüsadaü; vinà tvayà dhenur ivàtmajena vai 2017033a bhç÷am asukham amarùità tadà; bahu vilalàpa samãkùya ràghavam 2017033c vyasanam upani÷àmya sà mahat; sutam iva baddham avekùya kiünarã 2018001a tathà tu vilapantãü tàü kausalyàü ràmamàtaram 2018001c uvàca lakùmaõo dãnas tat kàlasadç÷aü vacaþ 2018002a na rocate mamàpy etad àrye yad ràghavo vanam 2018002c tyaktvà ràjya÷riyaü gacchet striyà vàkyava÷aü gataþ 2018003a viparãta÷ ca vçddha÷ ca viùayai÷ ca pradharùitaþ 2018003c nçpaþ kim iva na bråyàc codyamànaþ samanmathaþ 2018004a nàsyàparàdhaü pa÷yàmi nàpi doùaü tathà vidham 2018004c yena nirvàsyate ràùñràd vanavàsàya ràghavaþ 2018005a na taü pa÷yàmy ahaü loke parokùam api yo naraþ 2018005c amitro 'pi nirasto 'pi yo 'sya doùam udàharet 2018006a devakalpam çjuü dàntaü ripåõàm api vatsalam 2018006c avekùamàõaþ ko dharmaü tyajet putram akàraõàt 2018007a tad idaü vacanaü ràj¤aþ punar bàlyam upeyuùaþ 2018007c putraþ ko hçdaye kuryàd ràjavçttam anusmaran 2018008a yàvad eva na jànàti ka÷ cid artham imaü naraþ 2018008c tàvad eva mayà sàrdham àtmasthaü kuru ÷àsanam 2018009a mayà pàr÷ve sadhanuùà tava guptasya ràghava 2018009c kaþ samartho 'dhikaü kartuü kçtàntasyeva tiùñhataþ 2018010a nirmanuùyàm imàü sarvàm ayodhyàü manujarùabha 2018010c kariùyàmi ÷arais tãkùõair yadi sthàsyati vipriye 2018011a bharatasyàtha pakùyo và yo vàsya hitam icchati 2018011c sarvàn etàn vadhiùyàmi mçdur hi paribhåyate 2018012a tvayà caiva mayà caiva kçtvà vairam anuttamam 2018012c kasya ÷aktiþ ÷riyaü dàtuü bharatàyàri÷àsana 2018013a anurakto 'smi bhàvena bhràtaraü devi tattvataþ 2018013c satyena dhanuùà caiva datteneùñena te ÷ape 2018014a dãptam agnim araõyaü và yadi ràmaþ pravekùyate 2018014c praviùñaü tatra màü devi tvaü pårvam avadhàraya 2018015a haràmi vãryàd duþkhaü te tamaþ sårya ivoditaþ 2018015c devã pa÷yatu me vãryaü ràghava÷ caiva pa÷yatu 2018016a etat tu vacanaü ÷rutvà lakùmaõasya mahàtmanaþ 2018016c uvàca ràmaü kausalyà rudantã ÷okalàlasà 2018017a bhràtus te vadataþ putra lakùmaõasya ÷rutaü tvayà 2018017c yad atrànantaraü tat tvaü kuruùva yadi rocate 2018018a na càdharmyaü vacaþ ÷rutvà sapatnyà mama bhàùitam 2018018c vihàya ÷okasaütaptàü gantum arhasi màm itaþ 2018019a dharmaj¤a yadi dharmiùñho dharmaü caritum icchasi 2018019c ÷u÷råùa màm ihasthas tvaü cara dharmam anuttamam 2018020a ÷u÷råùur jananãü putra svagçhe niyato vasan 2018020c pareõa tapasà yuktaþ kà÷yapas tridivaü gataþ 2018021a yathaiva ràjà påjyas te gauraveõa tathà hy aham 2018021c tvàü nàham anujànàmi na gantavyam ito vanam 2018022a tvadviyogàn na me kàryaü jãvitena sukhena và 2018022c tvayà saha mama ÷reyas tçõànàm api bhakùaõam 2018023a yadi tvaü yàsyasi vanaü tyaktvà màü ÷okalàlasàm 2018023c ahaü pràyam ihàsiùye na hi ÷akùyàmi jãvitum 2018024a tatas tvaü pràpsyase putra nirayaü lokavi÷rutam 2018024c brahmahatyàm ivàdharmàt samudraþ saritàü patiþ 2018025a vilapantãü tathà dãnàü kausalyàü jananãü tataþ 2018025c uvàca ràmo dharmàtmà vacanaü dharmasaühitam 2018026a nàsti ÷aktiþ pitur vàkyaü samatikramituü mama 2018026c prasàdaye tvàü ÷irasà gantum icchàmy ahaü vanam 2018027a çùiõà ca pitur vàkyaü kurvatà vratacàriõà 2018027c gaur hatà jànatà dharmaü kaõóunàpi vipa÷cità 2018028a asmàkaü ca kule pårvaü sagarasyàj¤ayà pituþ 2018028c khanadbhiþ sàgarair bhåtim avàptaþ sumahàn vadhaþ 2018029a jàmadagnyena ràmeõa reõukà jananã svayam 2018029c kçttà para÷unàraõye pitur vacanakàriõà 2018030a na khalv etan mayaikena kriyate pitç÷àsanam 2018030c pårvair ayam abhipreto gato màrgo 'nugamyate 2018031a tad etat tu mayà kàryaü kriyate bhuvi nànyathà 2018031c pitur hi vacanaü kurvan na ka÷ cin nàma hãyate 2018032a tàm evam uktvà jananãü lakùmaõaü punar abravãt 2018032c tava lakùmaõa jànàmi mayi sneham anuttamam 2018032e abhipràyam avij¤àya satyasya ca ÷amasya ca 2018033a dharmo hi paramo loke dharme satyaü pratiùñhitam 2018033c dharmasaü÷ritam etac ca pitur vacanam uttamam 2018034a saü÷rutya ca pitur vàkyaü màtur và bràhmaõasya và 2018034c na kartavyaü vçthà vãra dharmam à÷ritya tiùñhatà 2018035a so 'haü na ÷akùyàmi pitur niyogam ativartitum 2018035c pitur hi vacanàd vãra kaikeyyàhaü pracoditaþ 2018036a tad enàü visçjànàryàü kùatradharmà÷ritàü matim 2018036c dharmam à÷raya mà taikùõyaü madbuddhir anugamyatàm 2018037a tam evam uktvà sauhàrdàd bhràtaraü lakùmaõàgrajaþ 2018037c uvàca bhåyaþ kausalyàü prà¤jaliþ ÷irasànataþ 2018038a anumanyasva màü devi gamiùyantam ito vanam 2018038c ÷àpitàsi mama pràõaiþ kuru svastyayanàni me 2018038e tãrõapratij¤a÷ ca vanàt punar eùyàmy ahaü purãm 2018039a ya÷o hy ahaü kevalaràjyakàraõàn; na pçùñhataþ kartum alaü mahodayam 2018039c adãrghakàle na tu devi jãvite; vçõe 'varàm adya mahãm adharmataþ 2018040a prasàdayan naravçùabhaþ sa màtaraü; paràkramàj jigamiùur eva daõóakàn 2018040c athànujaü bhç÷am anu÷àsya dar÷anaü; cakàra tàü hçdi jananãü pradakùiõam 2019001a atha taü vyathayà dãnaü savi÷eùam amarùitam 2019001c ÷vasantam iva nàgendraü roùavisphàritekùaõam 2019002a àsàdya ràmaþ saumitriü suhçdaü bhràtaraü priyam 2019002c uvàcedaü sa dhairyeõa dhàrayan sattvam àtmavàn 2019003a saumitre yo 'bhiùekàrthe mama saübhàrasaübhramaþ 2019003c abhiùekanivçttyarthe so 'stu saübhàrasaübhramaþ 2019004a yasyà madabhiùekàrthaü mànasaü paritapyate 2019004c màtà naþ sà yathà na syàt savi÷aïkà tathà kuru 2019005a tasyàþ ÷aïkàmayaü duþkhaü muhårtam api notsahe 2019005c manasi pratisaüjàtaü saumitre 'ham upekùitum 2019006a na buddhipårvaü nàbuddhaü smaràmãha kadà cana 2019006c màtéõàü và pitur vàhaü kçtam alpaü ca vipriyam 2019007a satyaþ satyàbhisaüdha÷ ca nityaü satyaparàkramaþ 2019007c paralokabhayàd bhãto nirbhayo 'stu pità mama 2019008a tasyàpi hi bhaved asmin karmaõy apratisaühçte 2019008c satyaü neti manastàpas tasya tàpas tapec ca màm 2019009a abhiùekavidhànaü tu tasmàt saühçtya lakùmaõa 2019009c anvag evàham icchàmi vanaü gantum itaþ punaþ 2019010a mama pravràjanàd adya kçtakçtyà nçpàtmajà 2019010c sutaü bharatam avyagram abhiùecayità tataþ 2019011a mayi cãràjinadhare jañàmaõóaladhàriõi 2019011c gate 'raõyaü ca kaikeyyà bhaviùyati manaþsukham 2019012a buddhiþ praõãtà yeneyaü mana÷ ca susamàhitam 2019012c tat tu nàrhàmi saükleùñuü pravrajiùyàmi màciram 2019013a kçtàntas tv eva saumitre draùñavyo matpravàsane 2019013c ràjyasya ca vitãrõasya punar eva nivartane 2019014a kaikeyyàþ pratipattir hi kathaü syàn mama pãóane 2019014c yadi bhàvo na daivo 'yaü kçtàntavihito bhavet 2019015a jànàsi hi yathà saumya na màtçùu mamàntaram 2019015c bhåtapårvaü vi÷eùo và tasyà mayi sute 'pi và 2019016a so 'bhiùekanivçttyarthaiþ pravàsàrthai÷ ca durvacaiþ 2019016c ugrair vàkyair ahaü tasyà nànyad daivàt samarthaye 2019017a kathaü prakçtisaüpannà ràjaputrã tathàguõà 2019017c bråyàt sà pràkçteva strã matpãóàü bhartçsaünidhau 2019018a yad acintyaü tu tad daivaü bhåteùv api na hanyate 2019018c vyaktaü mayi ca tasyàü ca patito hi viparyayaþ 2019019a ka÷ cid daivena saumitre yoddhum utsahate pumàn 2019019c yasya na grahaõaü kiü cit karmaõo 'nyatra dç÷yate 2019020a sukhaduþkhe bhayakrodhau làbhàlàbhau bhavàbhavau 2019020c yasya kiü cit tathàbhåtaü nanu daivasya karma tat 2019021a vyàhate 'py abhiùeke me paritàpo na vidyate 2019021c tasmàd aparitàpaþ saüs tvam apy anuvidhàya màm 2019021e pratisaühàraya kùipram àbhiùecanikãü kriyàm 2019022a na lakùmaõàsmin mama ràjyavighne; màtà yavãyasy ati÷aïkanãyà 2019022c daivàbhipannà hi vadanty aniùñaü; jànàsi daivaü ca tathàprabhàvam 2020001a iti bruvati ràme tu lakùmaõo 'dhaþ÷irà muhuþ 2020001c ÷rutvà madhyaü jagàmeva manasà duþkhaharùayoþ 2020002a tadà tu baddhvà bhrukuñãü bhruvor madhye nararùabha 2020002c ni÷a÷vàsa mahàsarpo bilastha iva roùitaþ 2020003a tasya duùprativãkùyaü tad bhrukuñãsahitaü tadà 2020003c babhau kruddhasya siühasya mukhasya sadç÷aü mukham 2020004a agrahas taü vidhunvaüs tu hastã hastam ivàtmanaþ 2020004c tiryag årdhvaü ÷arãre ca pàtayitvà ÷irodharàm 2020005a agràkùõà vãkùamàõas tu tiryag bhràtaram abravãt 2020005c asthàne saübhramo yasya jàto vai sumahàn ayam 2020006a dharmadoùaprasaïgena lokasyànati÷aïkayà 2020006c kathaü hy etad asaübhràntas tvadvidho vaktum arhati 2020007a yathà daivam a÷auõóãraü ÷auõóãraþ kùatriyarùabhaþ 2020007c kiü nàma kçpaõaü daivam a÷aktam abhi÷aüsasi 2020008a pàpayos te kathaü nàma tayoþ ÷aïkà na vidyate 2020008c santi dharmopadhàþ ÷lakùõà dharmàtman kiü na budhyase 2020009a lokavidviùñam àrabdhaü tvadanyasyàbhiùecanam 2020009c yeneyam àgatà dvaidhaü tava buddhir mahãpate 2020009e sa hi dharmo mama dveùyaþ prasaïgàd yasya muhyasi 2020010a yady api pratipattis te daivã càpi tayor matam 2020010c tathàpy upekùaõãyaü te na me tad api rocate 2020011a viklavo vãryahãno yaþ sa daivam anuvartate 2020011c vãràþ saübhàvitàtmàno na daivaü paryupàsate 2020012a daivaü puruùakàreõa yaþ samarthaþ prabàdhitum 2020012c na daivena vipannàrthaþ puruùaþ so 'vasãdati 2020013a drakùyanti tv adya daivasya pauruùaü puruùasya ca 2020013c daivamànuùayor adya vyaktà vyaktir bhaviùyati 2020014a adya matpauruùahataü daivaü drakùyanti vai janàþ 2020014c yad daivàd àhataü te 'dya dçùñaü ràjyàbhiùecanam 2020015a atyaïku÷am ivoddàmaü gajaü madabaloddhatam 2020015c pradhàvitam ahaü daivaü pauruùeõa nivartaye 2020016a lokapàlàþ samastàs te nàdya ràmàbhiùecanam 2020016c na ca kçtsnàs trayo lokà vihanyuþ kiü punaþ pità 2020017a yair vivàsas tavàraõye mitho ràjan samarthitaþ 2020017c araõye te vivatsyanti caturda÷a samàs tathà 2020018a ahaü tadà÷àü chetsyàmi pitus tasyà÷ ca yà tava 2020018c abhiùekavighàtena putraràjyàya vartate 2020019a madbalena viruddhàya na syàd daivabalaü tathà 2020019c prabhaviùyati duþkhàya yathograü pauruùaü mama 2020020a årdhvaü varùasahasrànte prajàpàlyam anantaram 2020020c àryaputràþ kariùyanti vanavàsaü gate tvayi 2020021a pårvaràjarùivçttyà hi vanavàso vidhãyate 2020021c prajà nikùipya putreùu putravat paripàlane 2020022a sa ced ràjany anekàgre ràjyavibhrama÷aïkayà 2020022c naivam icchasi dharmàtman ràjyaü ràma tvam àtmani 2020023a pratijàne ca te vãra mà bhåvaü vãralokabhàk 2020023c ràjyaü ca tava rakùeyam ahaü veleva sàgaram 2020024a maïgalair abhiùi¤casva tatra tvaü vyàpçto bhava 2020024c aham eko mahãpàlàn alaü vàrayituü balàt 2020025a na ÷obhàrthàv imau bàhå na dhanur bhåùaõàya me 2020025c nàsiràbandhanàrthàya na ÷aràþ stambhahetavaþ 2020026a amitradamanàrthaü me sarvam etac catuùñayam 2020026c na càhaü kàmaye 'tyarthaü yaþ syàc chatrur mato mama 2020027a asinà tãkùõadhàreõa vidyuccalitavarcasà 2020027c pragçhãtena vai ÷atruü vajriõaü và na kalpaye 2020028a khaóganiùpeùaniùpiùñair gahanà du÷carà ca me 2020028c hastya÷vanarahastoru÷irobhir bhavità mahã 2020029a khaógadhàràhatà me 'dya dãpyamànà ivàdrayaþ 2020029c patiùyanti dvipà bhåmau meghà iva savidyutaþ 2020030a baddhagodhàïgulitràõe pragçhãta÷aràsane 2020030c kathaü puruùamànã syàt puruùàõàü mayi sthite 2020031a bahubhi÷ caikam atyasyann ekena ca bahå¤ janàn 2020031c viniyokùyàmy ahaü bàõàn nçvàjigajamarmasu 2020032a adya me 'straprabhàvasya prabhàvaþ prabhaviùyati 2020032c ràj¤a÷ càprabhutàü kartuü prabhutvaü ca tava prabho 2020033a adya candanasàrasya keyåràmokùaõasya ca 2020033c vasånàü ca vimokùasya suhçdàü pàlanasya ca 2020034a anuråpàv imau bàhå ràma karma kariùyataþ 2020034c abhiùecanavighnasya kartéõàü te nivàraõe 2020035a bravãhi ko 'dyaiva mayà viyujyatàü; tavàsuhçt pràõaya÷aþ suhçjjanaiþ 2020035c yathà taveyaü vasudhà va÷e bhavet; tathaiva màü ÷àdhi tavàsmi kiükaraþ 2020036a vimçjya bàùpaü parisàntvya càsakçt; sa lakùmaõaü ràghavavaü÷avardhanaþ 2020036c uvàca pitrye vacane vyavasthitaü; nibodha màm eùa hi saumya satpathaþ 2021001a taü samãkùya tv avahitaü pitur nirde÷apàlane 2021001c kausalyà bàùpasaüruddhà vaco dharmiùñham abravãt 2021002a adçùñaduþkho dharmàtmà sarvabhåtapriyaüvadaþ 2021002c mayi jàto da÷arathàt katham u¤chena vartayet 2021003a yasya bhçtyà÷ ca dàsà÷ ca mçùñàny annàni bhu¤jate 2021003c kathaü sa bhokùyate nàtho vane målaphalàny ayam 2021004a ka etac chraddadhec chrutvà kasya và na bhaved bhayam 2021004c guõavàn dayito ràj¤o ràghavo yad vivàsyate 2021005a tvayà vihãnàm iha màü ÷okàgnir atulo mahàn 2021005c pradhakùyati yathà kakùaü citrabhànur himàtyaye 2021006a kathaü hi dhenuþ svaü vatsaü gacchantaü nànugacchati 2021006c ahaü tvànugamiùyàmi yatra putra gamiùyasi 2021007a tathà nigaditaü màtrà tad vàkyaü puruùarùabhaþ 2021007c ÷rutvà ràmo 'bravãd vàkyaü màtaraü bhç÷aduþkhitàm 2021008a kaikeyyà va¤cito ràjà mayi càraõyam à÷rite 2021008c bhavatyà ca parityakto na nånaü vartayiùyati 2021009a bhartuþ kila parityàgo nç÷aüsaþ kevalaü striyàþ 2021009c sa bhavatyà na kartavyo manasàpi vigarhitaþ 2021010a yàvaj jãvati kàkutsthaþ pità me jagatãpatiþ 2021010c ÷u÷råùà kriyatàü tàvat sa hi dharmaþ sanàtanaþ 2021011a evam uktà tu ràmeõa kausalyà ÷ubha dar÷anà 2021011c tathety uvàca suprãtà ràmam akliùñakàriõam 2021012a evam uktas tu vacanaü ràmo dharmabhçtàü varaþ 2021012c bhåyas tàm abravãd vàkyaü màtaraü bhç÷aduþkhitàm 2021013a mayà caiva bhavatyà ca kartavyaü vacanaü pituþ 2021013c ràjà bhartà guruþ ÷reùñhaþ sarveùàm ã÷varaþ prabhuþ 2021014a imàni tu mahàraõye vihçtya nava pa¤ca ca 2021014c varùàõi paramaprãtaþ sthàsyàmi vacane tava 2021015a evam uktà priyaü putraü bàùpapårõànanà tadà 2021015c uvàca paramàrtà tu kausalyà putravatsalà 2021016a àsàü ràma sapatnãnàü vastuü madhye na me kùamam 2021016c naya màm api kàkutstha vanaü vanyaü mçgãü yathà 2021016e yadi te gamane buddhiþ kçtà pitur apekùayà 2021017a tàü tathà rudatãü ràmo rudan vacanam abravãt 2021017c jãvantyà hi striyà bhartà daivataü prabhur eva ca 2021017e bhavatyà mama caivàdya ràjà prabhavati prabhuþ 2021018a bharata÷ càpi dharmàtmà sarvabhåtapriyaüvadaþ 2021018c bhavatãm anuvarteta sa hi dharmarataþ sadà 2021019a yathà mayi tu niùkrànte putra÷okena pàrthivaþ 2021019c ÷ramaü nàvàpnuyàt kiü cid apramattà tathà kuru 2021020a vratopavàsaniratà yà nàrã paramottamà 2021020c bhartàraü nànuvarteta sà ca pàpagatir bhavet 2021021a ÷u÷råùam eva kurvãta bhartuþ priyahite ratà 2021021c eùa dharmaþ purà dçùño loke vede ÷rutaþ smçtaþ 2021022a påjyàs te matkçte devi bràhmaõà÷ caiva suvratàþ 2021022c evaü kàlaü pratãkùasva mamàgamanakàïkùiõã 2021023a pràpsyase paramaü kàmaü mayi pratyàgate sati 2021023c yadi dharmabhçtàü ÷reùñho dhàrayiùyati jãvitam 2021024a evam uktà tu ràmeõa bàùpaparyàkulekùaõà 2021024c kausalyà putra÷okàrtà ràmaü vacanam abravãt 2021024e gaccha putra tvam ekàgro bhadraü te 'stu sadà vibho 2021025a tathà hi ràmaü vanavàsani÷citaü; samãkùya devã parameõa cetasà 2021025c uvàca ràmaü ÷ubhalakùaõaü vaco; babhåva ca svastyayanàbhikàïkùiõã 2022001a sàpanãya tam àyàsam upaspç÷ya jalaü ÷uci 2022001c cakàra màtà ràmasya maïgalàni manasvinã 2022002a svasti sàdhyà÷ ca vi÷ve ca maruta÷ ca maharùayaþ 2022002c svasti dhàtà vidhàtà ca svasti påùà bhago 'ryamà 2022003a çtava÷ caiva pakùà÷ ca màsàþ saüvatsaràþ kùapàþ 2022003c dinàni ca muhårtà÷ ca svasti kurvantu te sadà 2022004a smçtir dhçti÷ ca dharma÷ ca pàntu tvàü putra sarvataþ 2022004c skanda÷ ca bhagavàn devaþ soma÷ ca sabçhaspatiþ 2022005a saptarùayo nàrada÷ ca te tvàü rakùantu sarvataþ 2022005c nakùatràõi ca sarvàõi grahà÷ ca sahadevatàþ 2022005e mahàvanàni carato muniveùasya dhãmataþ 2022006a plavagà vç÷cikà daü÷à ma÷akà÷ caiva kànane 2022006c sarãsçpà÷ ca kãñà÷ ca mà bhåvan gahane tava 2022007a mahàdvipà÷ ca siühà÷ ca vyàghrà çkùà÷ ca daüùñriõaþ 2022007c mahiùàþ ÷çïgiõo raudrà na te druhyantu putraka 2022008a nçmàüsabhojanà raudrà ye cànye sattvajàtayaþ 2022008c mà ca tvàü hiüsiùuþ putra mayà saüpåjitàs tv iha 2022009a àgamàs te ÷ivàþ santu sidhyantu ca paràkramàþ 2022009c sarvasaüpattayo ràma svastimàn gaccha putraka 2022010a svasti te 'stv àntarikùebhyaþ pàrthivebhyaþ punaþ punaþ 2022010c sarvebhya÷ caiva devebhyo ye ca te paripanthinaþ 2022011a sarvalokaprabhur brahmà bhåtabhartà tatharùayaþ 2022011c ye ca ÷eùàþ suràs te tvàü rakùantu vanavàsinam 2022012a iti màlyaiþ suragaõàn gandhai÷ càpi ya÷asvinã 2022012c stutibhi÷ cànuråpàbhir ànarcàyatalocanà 2022013a yan maïgalaü sahasràkùe sarvadevanamaskçte 2022013c vçtranà÷e samabhavat tat te bhavatu maïgalam 2022014a yan maïgalaü suparõasya vinatàkalpayat purà 2022014c amçtaü pràrthayànasya tat te bhavatu maïgalam 2022015a oùadhãü càpi siddhàrthàü vi÷alyakaraõãü ÷ubhàm 2022015c cakàra rakùàü kausalyà mantrair abhijajàpa ca 2022016a ànamya mårdhni càghràya pariùvajya ya÷asvinã 2022016c avadat putra siddhàrtho gaccha ràma yathàsukham 2022017a arogaü sarvasiddhàrtham ayodhyàü punar àgatam 2022017c pa÷yàmi tvàü sukhaü vatsa susthitaü ràjave÷mani 2022018a mayàrcità devagaõàþ ÷ivàdayo; maharùayo bhåtamahàsuroragàþ 2022018c abhiprayàtasya vanaü ciràya te; hitàni kàïkùantu di÷a÷ ca ràghava 2022019a itãva cà÷rupratipårõalocanà; samàpya ca svastyayanaü yathàvidhi 2022019c pradakùiõaü caiva cakàra ràghavaü; punaþ puna÷ càpi nipãóya sasvaje 2022020a tathà tu devyà sa kçtapradakùiõo; nipãóya màtu÷ caraõau punaþ punaþ 2022020c jagàma sãtànilayaü mahàya÷àþ; sa ràghavaþ prajvalitaþ svayà ÷riyà 2023001a abhivàdya tu kausalyàü ràmaþ saüprasthito vanam 2023001c kçtasvastyayano màtrà dharmiùñhe vartmani sthitaþ 2023002a viràjayan ràjasuto ràjamàrgaü narair vçtam 2023002c hçdayàny àmamantheva janasya guõavattayà 2023003a vaidehã càpi tat sarvaü na ÷u÷ràva tapasvinã 2023003c tad eva hçdi tasyà÷ ca yauvaràjyàbhiùecanam 2023004a devakàryaü sma sà kçtvà kçtaj¤à hçùñacetanà 2023004c abhij¤à ràjadharmàõàü ràjaputraü pratãkùate 2023005a pravive÷àtha ràmas tu svave÷ma suvibhåùitam 2023005c prahçùñajanasaüpårõaü hriyà kiü cid avàïmukhaþ 2023006a atha sãtà samutpatya vepamànà ca taü patim 2023006c apa÷yac chokasaütaptaü cintàvyàkulilendriyam 2023007a vivarõavadanaü dçùñvà taü prasvinnam amarùaõam 2023007c àha duþkhàbhisaütaptà kim idànãm idaü prabho 2023008a adya bàrhaspataþ ÷rãmàn yuktaþ puùyo na ràghava 2023008c procyate bràhmaõaiþ pràj¤aiþ kena tvam asi durmanàþ 2023009a na te ÷ata÷alàkena jalaphenanibhena ca 2023009c àvçtaü vadanaü valgu chatreõàbhiviràjate 2023010a vyajanàbhyàü ca mukhyàbhyàü ÷atapatranibhekùaõam 2023010c candrahaüsaprakà÷àbhyàü vãjyate na tavànanam 2023011a vàgmino bandina÷ càpi prahçùñàs tvaü nararùabha 2023011c stuvanto nàdya dç÷yante maïgalaiþ såtamàgadhàþ 2023012a na te kùaudraü ca dadhi ca bràhmaõà vedapàragàþ 2023012c mårdhni mårdhàvasiktasya dadhati sma vidhànataþ 2023013a na tvàü prakçtayaþ sarvà ÷reõãmukhyà÷ ca bhåùitàþ 2023013c anuvrajitum icchanti paurajàpapadàs tathà 2023014a caturbhir vegasaüpannair hayaiþ kà¤canabhåùaõaiþ 2023014c mukhyaþ puùyaratho yuktaþ kiü na gacchati te 'grataþ 2023015a na hastã càgrataþ ÷rãmàüs tava lakùaõapåjitaþ 2023015c prayàõe lakùyate vãra kçùõameghagiri prabhaþ 2023016a na ca kà¤canacitraü te pa÷yàmi priyadar÷ana 2023016c bhadràsanaü puraskçtya yàntaü vãrapuraþsaram 2023017a abhiùeko yadà sajjaþ kim idànãm idaü tava 2023017c apårvo mukhavarõa÷ ca na praharùa÷ ca lakùyate 2023018a itãva vilapantãü tàü provàca raghunandanaþ 2023018c sãte tatrabhavàüs tàta pravràjayati màü vanam 2023019a kule mahati saübhåte dharmaj¤e dharmacàriõi 2023019c ÷çõu jànaki yenedaü krameõàbhyàgataü mama 2023020a ràj¤à satyapratij¤ena pitrà da÷arathena me 2023020c kaikeyyai prãtamanasà purà dattau mahàvarau 2023021a tayàdya mama sajje 'sminn abhiùeke nçpodyate 2023021c pracoditaþ sa samayo dharmeõa pratinirjitaþ 2023022a caturda÷a hi varùàõi vastavyaü daõóake mayà 2023022c pitrà me bharata÷ càpi yauvaràjye niyojitaþ 2023022e so 'haü tvàm àgato draùñuü prasthito vijanaü vanam 2023023a bharatasya samãpe te nàhaü kathyaþ kadà cana 2023023c çddhiyuktà hi puruùà na sahante parastavam 2023023e tasmàn na te guõàþ kathyà bharatasyàgrato mama 2023024a nàpi tvaü tena bhartavyà vi÷eùeõa kadà cana 2023024c anukålatayà ÷akyaü samãpe tasya vartitum 2023025a ahaü càpi pratij¤àü tàü guroþ samanupàlayan 2023025c vanam adyaiva yàsyàmi sthirà bhava manasvini 2023026a yàte ca mayi kalyàõi vanaü muniniùevitam 2023026c vratopavàsaratayà bhavitavyaü tvayànaghe 2023027a kàlyam utthàya devànàü kçtvà påjàü yathàvidhi 2023027c vanditavyo da÷arathaþ pità mama nare÷varaþ 2023028a màtà ca mama kausalyà vçddhà saütàpakar÷ità 2023028c dharmam evàgrataþ kçtvà tvattaþ saümànam arhati 2023029a vanditavyà÷ ca te nityaü yàþ ÷eùà mama màtaraþ 2023029c snehapraõayasaübhogaiþ samà hi mama màtaraþ 2023030a bhràtçputrasamau càpi draùñavyau ca vi÷eùataþ 2023030c tvayà lakùmaõa÷atrughnau pràõaiþ priyatarau mama 2023031a vipriyaü na ca kartavyaü bharatasya kadà cana 2023031c sa hi ràjà prabhu÷ caiva de÷asya ca kulasya ca 2023032a àràdhità hi ÷ãlena prayatnai÷ copasevitàþ 2023032c ràjànaþ saüprasãdanti prakupyanti viparyaye 2023033a aurasàn api putràn hi tyajanty ahitakàriõaþ 2023033c samarthàn saüpragçhõanti janàn api naràdhipàþ 2023034a ahaü gamiùyàmi mahàvanaü priye; tvayà hi vastavyam ihaiva bhàmini 2023034c yathà vyalãkaü kuruùe na kasya cit; tathà tvayà kàryam idaü vaco mama 2024001a evam uktà tu vaidehã priyàrhà priyavàdinã 2024001c praõayàd eva saükruddhà bhartàram idam abravãt 2024002a àryaputra pità màtà bhràtà putras tathà snuùà 2024002c svàni puõyàni bhu¤jànàþ svaü svaü bhàgyam upàsate 2024003a bhartur bhàgyaü tu bhàryaikà pràpnoti puruùarùabha 2024003c ata÷ caivàham àdiùñà vane vastavyam ity api 2024004a na pità nàtmajo nàtmà na màtà na sakhãjanaþ 2024004c iha pretya ca nàrãõàü patir eko gatiþ sadà 2024005a yadi tvaü prasthito durgaü vanam adyaiva ràghava 2024005c agratas te gamiùyàmi mçdnantã ku÷akaõñakàn 2024006a ãrùyà roùau bahiùkçtya bhukta÷eùam ivodakam 2024006c naya màü vãra vi÷rabdhaþ pàpaü mayi na vidyate 2024007a pràsàdàgrair vimànair và vaihàyasagatena và 2024007c sarvàvasthàgatà bhartuþ pàdacchàyà vi÷iùyate 2024008a anu÷iùñàsmi màtrà ca pitrà ca vividhà÷rayam 2024008c nàsmi saüprati vaktavyà vartitavyaü yathà mayà 2024009a sukhaü vane nivatsyàmi yathaiva bhavane pituþ 2024009c acintayantã trã§l lokàü÷ cintayantã pativratam 2024010a ÷u÷råùamàõà te nityaü niyatà brahmacàriõã 2024010c saha raüsye tvayà vãra vaneùu madhugandhiùu 2024011a tvaü hi kartuü vane ÷akto ràma saüparipàlanam 2024011c anyasya pai janasyeha kiü punar mama mànada 2024012a phalamålà÷anà nityaü bhaviùyàmi na saü÷ayaþ 2024012c na te duþkhaü kariùyàmi nivasantã saha tvayà 2024013a icchàmi saritaþ ÷ailàn palvalàni vanàni ca 2024013c draùñuü sarvatra nirbhãtà tvayà nàthena dhãmatà 2024014a haüsakàraõóavàkãrõàþ padminãþ sàdhupuùpitàþ 2024014c iccheyaü sukhinã draùñuü tvayà vãreõa saügatà 2024015a saha tvayà vi÷àlàkùa raüsye paramanandinã 2024015c evaü varùasahasràõàü ÷ataü vàhaü tvayà saha 2024016a svarge 'pi ca vinà vàso bhavità yadi ràghava 2024016c tvayà mama naravyàghra nàhaü tam api rocaye 2024017a ahaü gamiùyàmi vanaü sudurgamaü; mçgàyutaü vànaravàraõair yutam 2024017c vane nivatsyàmi yathà pitur gçhe; tavaiva pàdàv upagçhya saümatà 2024018a ananyabhàvàm anuraktacetasaü; tvayà viyuktàü maraõàya ni÷citàm 2024018c nayasva màü sàdhu kuruùva yàcanàü; na te mayàto gurutà bhaviùyati 2024019a tathà bruvàõàm api dharmavatsalo; na ca sma sãtàü nçvaro ninãùati 2024019c uvàca cainàü bahu saünivartane; vane nivàsasya ca duþkhitàü prati 2025001a sa evaü bruvatãü sãtàü dharmaj¤o dharmavatsalaþ 2025001c nivartanàrthe dharmàtmà vàkyam etad uvàca ha 2025002a sãte mahàkulãnàsi dharme ca niratà sadà 2025002c ihàcara svadharmaü tvaü mà yathà manasaþ sukham 2025003a sãte yathà tvàü vakùyàmi tathà kàryaü tvayàbale 2025003c vane doùà hi bahavo vadatas tàn nibodha me 2025004a sãte vimucyatàm eùà vanavàsakçtà matiþ 2025004c bahudoùaü hi kàntàraü vanam ity abhidhãyate 2025005a hitabuddhyà khalu vaco mayaitad abhidhãyate 2025005c sadà sukhaü na jànàmi duþkham eva sadà vanam 2025006a girinirjharasaübhåtà girikandaravàsinàm 2025006c siühànàü ninadà duþkhàþ ÷rotuü duþkham ato vanam 2025007a supyate parõa÷ayyàsu svayaü bhagnàsu bhåtale 2025007c ràtriùu ÷ramakhinnena tasmàd duþkhataraü vanam 2025008a upavàsa÷ ca kartavyà yathàpràõena maithili 2025008c jañàbhàra÷ ca kartavyo valkalàmbaradhàriõà 2025009a atãva vàtas timiraü bubhukùà càtra nitya÷aþ 2025009c bhayàni ca mahànty atra tato duþkhataraü vanam 2025010a sarãsçpà÷ ca bahavo bahuråpà÷ ca bhàmini 2025010c caranti pçthivãü darpàd ato dukhataraü vanam 2025011a nadãnilayanàþ sarpà nadãkuñilagàminaþ 2025011c tiùñhanty àvçtya panthànam ato duþkhataraü vanam 2025012a pataügà vç÷cikàþ kãñà daü÷à÷ ca ma÷akaiþ saha 2025012c bàdhante nityam abale sarvaü duþkham ato vanam 2025013a drumàþ kaõñakina÷ caiva ku÷akà÷à÷ ca bhàmini 2025013c vane vyàkula÷àkhàgràs tena duþkhataraü vanam 2025014a tad alaü te vanaü gatvà kùamaü na hi vanaü tava 2025014c vimç÷ann iha pa÷yàmi bahudoùataraü vanam 2025015a vanaü tu netuü na kçtà matis tadà; babhåva ràmeõa yadà mahàtmanà 2025015c na tasya sãtà vacanaü cakàra tat; tato 'bravãd ràmam idaü suduþkhità 2026001a etat tu vacanaü ÷rutvà sãtà ràmasya duþkhità 2026001c prasaktà÷rumukhã mandam idaü vacanam abravãt 2026002a ye tvayà kãrtità doùà vane vastavyatàü prati 2026002c guõàn ity eva tàn viddhi tava snehapuraskçtàn 2026003a tvayà ca saha gantavyaü mayà gurujanàj¤ayà 2026003c tvadviyogena me ràma tyaktavyam iha jãvitam 2026004a na ca màü tvatsamãpastham api ÷aknoti ràghava 2026004c suràõàm ã÷varaþ ÷akraþ pradharùayitum ojasà 2026005a patihãnà tu yà nàrã na sà ÷akùyati jãvitum 2026005c kàmam evaüvidhaü ràma tvayà mama vidar÷itam 2026006a atha càpi mahàpràj¤a bràhmaõànàü mayà ÷rutam 2026006c purà pitçgçhe satyaü vastavyaü kila me vane 2026007a lakùaõibhyo dvijàtibhyaþ ÷rutvàhaü vacanaü gçhe 2026007c vanavàsakçtotsàhà nityam eva mahàbala 2026008a àde÷o vanavàsasya pràptavyaþ sa mayà kila 2026008c sà tvayà saha tatràhaü yàsyàmi priya nànyathà 2026009a kçtàde÷à bhaviùyàmi gamiùyàmi saha tvayà 2026009c kàla÷ càyaü samutpannaþ satyavàg bhavatu dvijaþ 2026010a vanavàse hi jànàmi duþkhàni bahudhà kila 2026010c pràpyante niyataü vãra puruùair akçtàtmabhiþ 2026011a kanyayà ca pitur gehe vanavàsaþ ÷ruto mayà 2026011c bhikùiõyàþ sàdhuvçttàyà mama màtur ihàgrataþ 2026012a prasàdita÷ ca vai pårvaü tvaü vai bahuvidhaü prabho 2026012c gamanaü vanavàsasya kàïkùitaü hi saha tvayà 2026013a kçtakùaõàhaü bhadraü te gamanaü prati ràghava 2026013c vanavàsasya ÷årasya caryà hi mama rocate 2026014a ÷uddhàtman premabhàvàd dhi bhaviùyàmi vikalmaùà 2026014c bhartàram anugacchantã bhartà hi mama daivatam 2026015a pretyabhàve 'pi kalyàõaþ saügamo me saha tvayà 2026015c ÷rutir hi ÷råyate puõyà bràhmaõànàü ya÷asvinàm 2026016a iha loke ca pitçbhir yà strã yasya mahàmate 2026016c adbhir dattà svadharmeõa pretyabhàve 'pi tasya sà 2026017a evam asmàt svakàü nàrãü suvçttàü hi pativratàm 2026017c nàbhirocayase netuü tvaü màü keneha hetunà 2026018a bhaktàü pativratàü dãnàü màü samàü sukhaduþkhayoþ 2026018c netum arhasi kàkutstha samànasukhaduþkhinãm 2026019a yadi màü duþkhitàm evaü vanaü netuü na cecchasi 2026019c viùam agniü jalaü vàham àsthàsye mçtyukàraõàt 2026020a evaü bahuvidhaü taü sà yàcate gamanaü prati 2026020c nànumene mahàbàhus tàü netuü vijanaü vanam 2026021a evam uktà tu sà cintàü maithilã samupàgatà 2026021c snàpayantãva gàm uùõair a÷rubhir nayanacyutaiþ 2026022a cintayantãü tathà tàü tu nivartayitum àtmavàn 2026022c krodhàviùñàü tu vaidehãü kàkutstho bahv asàntvayat 2027001a sàntvyamànà tu ràmeõa maithilã janakàtmajà 2027001c vanavàsanimittàya bhartàram idam abravãt 2027002a sà tam uttamasaüvignà sãtà vipulavakùasaü 2027002c praõayàc càbhimànàc ca paricikùepa ràghavam 2027003a kiü tvàmanyata vaidehaþ pità me mithilàdhipaþ 2027003c ràma jàmàtaraü pràpya striyaü puruùavigraham 2027004a ançtaü balaloko 'yam aj¤ànàd yad dhi vakùyati 2027004c tejo nàsti paraü ràme tapatãva divàkare 2027005a kiü hi kçtvà viùaõõas tvaü kuto và bhayam asti te 2027005c yat parityaktukàmas tvaü màm ananyaparàyaõàm 2027006a dyumatsenasutaü vãra satyavantam anuvratàm 2027006c sàvitrãm iva màü viddhi tvam àtmava÷avartinãm 2027007a na tv ahaü manasàpy anyaü draùñàsmi tvadçte 'nagha 2027007c tvayà ràghava gaccheyaü yathànyà kulapàüsanã 2027008a svayaü tu bhàryàü kaumàrãü ciram adhyuùitàü satãm 2027008c ÷ailåùa iva màü ràma parebhyo dàtum icchasi 2027009a sa màm anàdàya vanaü na tvaü prasthàtum arhasi 2027009c tapo và yadi vàraõyaü svargo và syàt saha tvayà 2027010a na ca me bhavità tatra ka÷ cit pathi pari÷ramaþ 2027010c pçùñhatas tava gacchantyà vihàra÷ayaneùv api 2027011a ku÷akà÷a÷areùãkà ye ca kaõñakino drumàþ 2027011c tålàjinasamaspar÷à màrge mama saha tvayà 2027012a mahàvàta samuddhåtaü yan màm avakariùyati 2027012c rajo ramaõa tan manye paràrdhyam iva candanam 2027013a ÷àdvaleùu yad àsiùye vanànte vanagoracà 2027013c kuthàstaraõatalpeùu kiü syàt sukhataraü tataþ 2027014a patraü målaü phalaü yat tvam alpaü và yadi và bahu 2027014c dàsyasi svayam àhçtya tan me 'mçtarasopamam 2027015a na màtur na pitus tatra smariùyàmi na ve÷manaþ 2027015c àrtavàny upabhu¤jànà puùpàõi ca phalàni ca 2027016a na ca tatra gataþ kiü cid draùñum arhasi vipriyam 2027016c matkçte na ca te ÷oko na bhaviùyàmi durbharà 2027017a yas tvayà saha sa svargo nirayo yas tvayà vinà 2027017c iti jànan paràü prãtiü gaccha ràma mayà saha 2027018a atha màm evam avyagràü vanaü naiva nayiùyasi 2027018c viùam adyaiva pàsyàmi mà vi÷aü dviùatàü va÷am 2027019a pa÷càd api hi duþkhena mama naivàsti jãvitam 2027019c ujjhitàyàs tvayà nàtha tadaiva maraõaü varam 2027020a idaü hi sahituü ÷okaü muhårtam api notsahe 2027020c kiü punar da÷avarùàõi trãõi caikaü ca duþkhità 2027021a iti sà ÷okasaütaptà vilapya karuõaü bahu 2027021c cukro÷a patim àyastà bhç÷am àliïgya sasvaram 2027022a sà viddhà bahubhir vàkyair digdhair iva gajàïganà 2027022c cira saüniyataü bàùpaü mumocàgnim ivàraõiþ 2027023a tasyàþ sphañikasaükà÷aü vàri saütàpasaübhavam 2027023c netràbhyàü parisusràva païkajàbhyàm ivodakam 2027024a tàü pariùvajya bàhubhyàü visaüj¤àm iva duþkhitàm 2027024c uvàca vacanaü ràmaþ parivi÷vàsayaüs tadà 2027025a na devi tava duþkhena svargam apy abhirocaye 2027025c na hi me 'sti bhayaü kiü cit svayambhor iva sarvataþ 2027026a tava sarvam abhipràyam avij¤àya ÷ubhànane 2027026c vàsaü na rocaye 'raõye ÷aktimàn api rakùaõe 2027027a yat sçùñàsi mayà sàrdhaü vanavàsàya maithili 2027027c na vihàtuü mayà ÷akyà kãrtir àtmavatà yathà 2027028a dharmas tu gajanàsoru sadbhir àcaritaþ purà 2027028c taü càham anuvarte 'dya yathà såryaü suvarcalà 2027029a eùa dharmas tu su÷roõi pitur màtu÷ ca va÷yatà 2027029c ata÷ càj¤àü vyatikramya nàhaü jãvitum utsahe 2027030a sa màü pità yathà ÷àsti satyadharmapathe sthitaþ 2027030c tathà vartitum icchàmi sa hi dharmaþ sanàtanaþ 2027030e anugacchasva màü bhãru sahadharmacarã bhava 2027031a bràhmaõebhya÷ ca ratnàni bhikùukebhya÷ ca bhojanam 2027031c dehi cà÷aüsamànebhyaþ saütvarasva ca màciram 2027032a anukålaü tu sà bhartur j¤àtvà gamanam àtmanaþ 2027032c kùipraü pramudità devã dàtum evopacakrame 2027033a tataþ prahçùñà paripårõamànasà; ya÷asvinã bhartur avekùya bhàùitam 2027033c dhanàni ratnàni ca dàtum aïganà; pracakrame dharmabhçtàü manasvinã 2028001a tato 'bravãn mahàtejà ràmo lakùmaõam agrataþ 2028001c sthitaü pràggàminaü vãraü yàcamànaü kçtà¤jalim 2028002a mayàdya saha saumitre tvayi gacchati tad vanam 2028002c ko bhariùyati kausalyàü sumitràü và ya÷asvinãm 2028003a abhivarùati kàmair yaþ parjanyaþ pçthivãm iva 2028003c sa kàmapà÷aparyasto mahàtejà mahãpatiþ 2028004a sà hi ràjyam idaü pràpya nçpasyà÷vapateþ sutà 2028004c duþkhitànàü sapatnãnàü na kariùyati ÷obhanam 2028005a evam uktas tu ràmeõa lakùmaõaþ ÷lakùõayà girà 2028005c pratyuvàca tadà ràmaü vàkyaj¤o vàkyakovidam 2028006a tavaiva tejasà vãra bharataþ påjayiùyati 2028006c kausalyàü ca sumitràü ca prayato nàtra saü÷ayaþ 2028007a kausalyà bibhçyàd àryà sahasram api madvidhàn 2028007c yasyàþ sahasraü gràmàõàü saüpràptam upajãvanam 2028008a dhanur àdàya sa÷araü khanitrapiñakàdharaþ 2028008c agratas te gamiùyàmi panthànam anudar÷ayan 2028009a àhariùyàmi te nityaü målàni ca phalàni ca 2028009c vanyàni yàni cànyàni svàhàràõi tapasvinàm 2028010a bhavàüs tu saha vaidehyà girisànuùu raüsyate 2028010c ahaü sarvaü kariùyàmi jàgrataþ svapata÷ ca te 2028011a ràmas tv anena vàkyena suprãtaþ pratyuvàca tam 2028011c vrajàpçcchasva saumitre sarvam eva suhçjjanam 2028012a ye ca ràj¤o dadau divye mahàtmà varuõaþ svayam 2028012c janakasya mahàyaj¤e dhanuùã raudradar÷ane 2028013a abhedyakavace divye tåõã càkùayasàyakau 2028013c àdityavimalau cobhau khaógau hemapariùkçtau 2028014a satkçtya nihitaü sarvam etad àcàryasadmani 2028014c sa tvam àyudham àdàya kùipram àvraja lakùmaõa 2028015a sa suhçjjanam àmantrya vanavàsàya ni÷citaþ 2028015c ikùvàkugurum àmantrya jagràhàyudham uttamam 2028016a tad divyaü ràja÷àrdålaþ satkçtaü màlyabhåùitam 2028016c ràmàya dar÷ayàm àsa saumitriþ sarvam àyudham 2028017a tam uvàcàtmavàn ràmaþ prãtyà lakùmaõam àgatam 2028017c kàle tvam àgataþ saumya kàïkùite mama lakùmaõa 2028018a ahaü pradàtum icchàmi yad idaü màmakaü dhanam 2028018c bràhmaõebhyas tapasvibhyas tvayà saha paraütapa 2028019a vasantãha dçóhaü bhaktyà guruùu dvijasattamàþ 2028019c teùàm api ca me bhåyaþ sarveùàü copajãvinàm 2028020a vasiùñhaputraü tu suyaj¤am àryaü; tvam ànayà÷u pravaraü dvijànàm 2028020c abhiprayàsyàmi vanaü samastàn; abhyarcya ÷iùñàn aparàn dvijàtãn 2029001a tataþ ÷àsanam àj¤àya bhràtuþ ÷ubhataraü priyam 2029001c gatvà sa pravive÷à÷u suyaj¤asya nive÷anam 2029002a taü vipram agnyagàrasthaü vanditvà lakùmaõo 'bravãt 2029002c sakhe 'bhyàgaccha pa÷ya tvaü ve÷ma duùkarakàriõaþ 2029003a tataþ saüdhyàm upàsyà÷u gatvà saumitriõà saha 2029003c juùñaü tat pràvi÷al lakùmyà ramyaü ràmanive÷anam 2029004a tam àgataü vedavidaü prà¤jaliþ sãtayà saha 2029004c suyaj¤am abhicakràma ràghavo 'gnim ivàrcitam 2029005a jàtaråpamayair mukhyair aïgadaiþ kuõóalaiþ ÷ubhaiþ 2029005c sahema såtrair maõibhiþ keyårair valayair api 2029006a anyai÷ ca ratnair bahubhiþ kàkutsthaþ pratyapåjayat 2029006c suyaj¤aü sa tadovàca ràmaþ sãtàpracoditaþ 2029007a hàraü ca hemasåtraü ca bhàryàyai saumya hàraya 2029007c ra÷anàü càdhunà sãtà dàtum icchati te sakhe 2029008a paryaïkam agryàstaraõaü nànàratnavibhåùitam 2029008c tam apãcchati vaidehã pratiùñhàpayituü tvayi 2029009a nàgaþ ÷atruü jayo nàma màtulo yaü dadau mama 2029009c taü te gajasahasreõa dadàmi dvijapuügava 2029010a ity uktaþ sa hi ràmeõa suyaj¤aþ pratigçhya tat 2029010c ràmalakùmaõasãtànàü prayuyojà÷iùaþ ÷ivàþ 2029011a atha bhràtaram avyagraü priyaü ràmaþ priyaüvadaþ 2029011c saumitriü tam uvàcedaü brahmeva trida÷e÷varam 2029012a agastyaü kau÷ikaü caiva tàv ubhau bràhmaõottamau 2029012c arcayàhåya saumitre ratnaiþ sasyam ivàmbubhiþ 2029013a kausalyàü ca ya à÷ãrbhir bhaktaþ paryupatiùñhati 2029013c àcàryas taittirãyàõàm abhiråpa÷ ca vedavit 2029014a tasya yànaü ca dàsã÷ ca saumitre saüpradàpaya 2029014c kau÷eyàni ca vastràõi yàvat tuùyati sa dvijaþ 2029015a såta÷ citraratha÷ càryaþ sacivaþ suciroùitaþ 2029015c toùayainaü mahàrhai÷ ca ratnair vastrair dhanais tathà 2029016a ÷àlivàhasahasraü ca dve ÷ate bhadrakàüs tathà 2029016c vya¤janàrthaü ca saumitre gosahasram upàkuru 2029017a tataþ sa puruùavyàghras tad dhanaü lakùmaõaþ svayam 2029017c yathoktaü bràhmaõendràõàm adadàd dhanado yathà 2029018a athàbravãd bàùpakalàüs tiùñhata÷ copajãvinaþ 2029018c saüpradàya bahu dravyam ekaikasyopajãvinaþ 2029019a lakùmaõasya ca yad ve÷ma gçhaü ca yad idaü mama 2029019c a÷ånyaü kàryam ekaikaü yàvadàgamanaü mama 2029020a ity uktvà duþkhitaü sarvaü janaü tam upajãvinam 2029020c uvàcedaü dhanadhyakùaü dhanam ànãyatàm iti 2029020e tato 'sya dhanam àjahruþ sarvam evopajãvinaþ 2029021a tataþ sa puruùavyàghras tad dhanaü sahalakùmaõaþ 2029021c dvijebhyo bàlavçddhebhyaþ kçpaõebhyo 'bhyadàpayat 2029022a tatràsãt piïgalo gàrgyas trijaño nàma vai dvijaþ 2029022c à pa¤camàyàþ kakùyàyà nainaü ka÷ cid avàrayat 2029023a sa ràjaputram àsàdya trijaño vàkyam abravãt 2029023c nirdhano bahuputro 'smi ràjaputra mahàya÷aþ 2029023e u¤chavçttir vane nityaü pratyavekùasva màm iti 2029024a tam uvàca tato ràmaþ parihàsasamanvitam 2029024c gavàü sahasram apy ekaü na tu vi÷ràõitaü mayà 2029024e parikùipasi daõóena yàvat tàvad avàpsyasi 2029025a sa ÷àñãü tvaritaþ kañyàü saübhràntaþ pariveùñya tàm 2029025c àvidhya daõóaü cikùepa sarvapràõena vegitaþ 2029026a uvàca ca tato ràmas taü gàrgyam abhisàntvayan 2029026c manyur na khalu kartavyaþ parihàso hy ayaü mama 2029027a tataþ sabhàryas trijaño mahàmunir; gavàm anãkaü pratigçhya moditaþ 2029027c ya÷obalaprãtisukhopabçühiõãs; tad à÷iùaþ pratyavadan mahàtmanaþ 2030001a dattvà tu saha vaidehyà bràhmaõebhyo dhanaü bahu 2030001c jagmatuþ pitaraü draùñuü sãtayà saha ràghavau 2030002a tato gçhãte duùprekùye a÷obhetàü tadàyudhe 2030002c màlàdàmabhir àsakte sãtayà samalaükçte 2030003a tataþ pràsàdaharmyàõi vimàna÷ikharàõi ca 2030003c adhiruhya janaþ ÷rãmàn udàsãno vyalokayat 2030004a na hi rathyàþ sma ÷akyante gantuü bahujanàkulàþ 2030004c àruhya tasmàt pràsàdàn dãnàþ pa÷yanti ràghavam 2030005a padàtiü varjitacchatraü ràmaü dçùñvà tadà janàþ 2030005c åcur bahuvidhà vàcaþ ÷okopahatacetasaþ 2030006a yaü yàntam anuyàti sma caturaïgabalaü mahat 2030006c tam ekaü sãtayà sàrdham anuyàti sma lakùmaõaþ 2030007a ai÷varyasya rasaj¤aþ san kàminàü caiva kàmadaþ 2030007c necchaty evànçtaü kartuü pitaraü dharmagauravàt 2030008a yà na ÷akyà purà draùñuü bhåtair àkà÷agair api 2030008c tàm adya sãtàü pa÷yanti ràjamàrgagatà janàþ 2030009a aïgaràgocitàü sãtàü raktacandana sevinãm 2030009c varùam uùõaü ca ÷ãtaü ca neùyaty à÷u vivarõatàm 2030010a adya nånaü da÷arathaþ sattvam àvi÷ya bhàùate 2030010c na hi ràjà priyaü putraü vivàsayitum arhati 2030011a nirguõasyàpi putrasyà kàthaü syàd vipravàsanam 2030011c kiü punar yasya loko 'yaü jito vçttena kevalam 2030012a ànç÷aüsyam anukro÷aþ ÷rutaü ÷ãlaü damaþ ÷amaþ 2030012c ràghavaü ÷obhayanty ete ùaóguõàþ puruùottamam 2030013a tasmàt tasyopaghàtena prajàþ paramapãóitàþ 2030013c audakànãva sattvàni grãùme salilasaükùayàt 2030014a pãóayà pãóitaü sarvaü jagad asya jagatpateþ 2030014c målasyevopaghàtena vçkùaþ puùpaphalopagaþ 2030015a te lakùmaõa iva kùipraü sapatnyaþ sahabàndhavàþ 2030015c gacchantam anugacchàmo yena gacchati ràghavaþ 2030016a udyànàni parityajya kùetràõi ca gçhàõi ca 2030016c ekaduþkhasukhà ràmam anugacchàma dhàrmikam 2030017a samuddhçtanidhànàni paridhvastàjiràõi ca 2030017c upàttadhanadhànyàni hçtasàràõi sarva÷aþ 2030018a rajasàbhyavakãrõàni parityaktàni daivataiþ 2030018c asmattyaktàni ve÷màni kaikeyã pratipadyatàm 2030019a vanaü nagaram evàstu yena gacchati ràghavaþ 2030019c asmàbhi÷ ca parityaktaü puraü saüpadyatàü vanam 2030020a bilàni daüùñriõaþ sarve sànåni mçgapakùiõaþ 2030020c asmattyaktaü prapadyantàü sevyamànaü tyajantu ca 2030021a ity evaü vividhà vàco nànàjanasamãritàþ 2030021c ÷u÷ràva ràmaþ ÷rutvà ca na vicakre 'sya mànasaü 2030022a pratãkùamàõo 'bhijanaü tadàrtam; anàrtaråpaþ prahasann ivàtha 2030022c jagàma ràmaþ pitaraü didçkùuþ; pitur nide÷aü vidhivac cikãrùuþ 2030023a tat pårvam aikùvàkasuto mahàtmà; ràmo gamiùyan vanam àrtaråpam 2030023c vyatiùñhata prekùya tadà sumantraü; pitur mahàtmà pratihàraõàrtham 2030024a pitur nide÷ena tu dharmavatsalo; vanaprave÷e kçtabuddhini÷cayaþ 2030024c sa ràghavaþ prekùya sumantram abravãn; nivedayasvàgamanaü nçpàya me 2031001a sa ràmapreùitaþ kùipraü saütàpakaluùendriyaþ 2031001c pravi÷ya nçpatiü såto niþ÷vasantaü dadar÷a ha 2031002a àlokya tu mahàpràj¤aþ paramàkula cetasaü 2031002c ràmam evànu÷ocantaü såtaþ prà¤jalir àsadat 2031003a ayaü sa puruùavyàghra dvàri tiùñhati te sutaþ 2031003c bràhmaõebhyo dhanaü dattvà sarvaü caivopajãvinàm 2031004a sa tvà pa÷yatu bhadraü te ràmaþ satyaparàkramaþ 2031004c sarvàn suhçda àpçcchya tvàm idànãü didçkùate 2031005a gamiùyati mahàraõyaü taü pa÷ya jagatãpate 2031005c vçtaü ràjaguõaiþ sarvair àdityam iva ra÷mibhiþ 2031006a sa satyavàdã dharmàtmà gàmbhãryàt sàgaropamaþ 2031006c àkà÷a iva niùpaïko narendraþ pratyuvàca tam 2031007a sumantrànaya me dàràn ye ke cid iha màmakàþ 2031007c dàraiþ parivçtaþ sarvair draùñum icchàmi ràghavam 2031008a so 'ntaþpuram atãtyaiva striyas tà vàkyam abravãt 2031008c àryo hvayati vo ràjà gamyatàü tatra màciram 2031009a evam uktàþ striyaþ sarvàþ sumantreõa nçpàj¤ayà 2031009c pracakramus tad bhavanaü bhartur àj¤àya ÷àsanam 2031010a ardhasapta÷atàs tàs tu pramadàs tàmralocanàþ 2031010c kausalyàü parivàryàtha ÷anair jagmur dhçtavratàþ 2031011a àgateùu ca dàreùu samavekùya mahãpatiþ 2031011c uvàca ràjà taü såtaü sumantrànaya me sutam 2031012a sa såto ràmam àdàya lakùmaõaü maithilãü tadà 2031012c jagàmàbhimukhas tårõaü sakà÷aü jagatãpateþ 2031013a sa ràjà putram àyàntaü dçùñvà dåràt kçtà¤jalim 2031013c utpapàtàsanàt tårõam àrtaþ strãjanasaüvçtaþ 2031014a so 'bhidudràva vegena ràmaü dçùñvà vi÷àü patiþ 2031014c tam asaüpràpya duþkhàrtaþ papàta bhuvi mårchitaþ 2031015a taü ràmo 'bhyapàtat kùipraü lakùmaõa÷ ca mahàrathaþ 2031015c visaüj¤am iva duþkhena sa÷okaü nçpatiü tadà 2031016a strãsahasraninàda÷ ca saüjaj¤e ràjave÷mani 2031016c hàhà ràmeti sahasà bhåùaõadhvanimårchitaþ 2031017a taü pariùvajya bàhubhyàü tàv ubhau ràmalakùmaõau 2031017c paryaïke sãtayà sàrdhaü rudantaþ samave÷ayan 2031018a atha ràmo muhårtena labdhasaüj¤aü mahãpatim 2031018c uvàca prà¤jalir bhåtvà ÷okàrõavapariplutam 2031019a àpçcche tvàü mahàràja sarveùàm ã÷varo 'si naþ 2031019c prasthitaü daõóakàraõyaü pa÷ya tvaü ku÷alena màm 2031020a lakùmaõaü cànujànãhi sãtà cànveti màü vanam 2031020c kàraõair bahubhis tathyair vàryamàõau na cecchataþ 2031021a anujànãhi sarvàn naþ ÷okam utsçjya mànada 2031021c lakùmaõaü màü ca sãtàü ca prajàpatir iva prajàþ 2031022a pratãkùamàõam avyagram anuj¤àü jagatãpateþ 2031022c uvàca rarjà saüprekùya vanavàsàya ràghavam 2031023a ahaü ràghava kaikeyyà varadànena mohitaþ 2031023c ayodhyàyàs tvam evàdya bhava ràjà nigçhya màm 2031024a evam ukto nçpatinà ràmo dharmabhçtàü varaþ 2031024c pratyuvàcà¤jaliü kçtvà pitaraü vàkyakovidaþ 2031025a bhavàn varùasahasràya pçthivyà nçpate patiþ 2031025c ahaü tv araõye vatsyàmi na me kàryaü tvayànçtam 2031026a ÷reyase vçddhaye tàta punaràgamanàya ca 2031026c gacchasvàriùñam avyagraþ panthànam akutobhayam 2031027a adya tv idànãü rajanãü putra mà gaccha sarvathà 2031027c màtaraü màü ca saüpa÷yan vasemàm adya ÷arvarãm 2031027e tarpitaþ sarvakàmais tvaü ÷vaþkàle sàdhayiùyasi 2031028a atha ràmas tathà ÷rutvà pitur àrtasya bhàùitam 2031028c lakùmaõena saha bhràtrà dãno vacanam abravãt 2031029a pràpsyàmi yàn adya guõàn ko me ÷vastàn pradàsyati 2031029c apakramaõam evàtaþ sarvakàmair ahaü vçõe 2031030a iyaü saràùñrà sajanà dhanadhànyasamàkulà 2031030c mayà visçùñà vasudhà bharatàya pradãyatàm 2031031a apagacchatu te duþkhaü mà bhår bàùpapariplutaþ 2031031c na hi kùubhyati durdharùaþ samudraþ saritàü patiþ 2031032a naivàhaü ràjyam icchàmi na sukhaü na ca maithilãm 2031032c tvàm ahaü satyam icchàmi nànçtaü puruùarùabha 2031033a puraü ca ràùñraü ca mahã ca kevalà; mayà nisçùñà bharatàya dãyatàm 2031033c ahaü nide÷aü bhavato 'nupàlayan; vanaü gamiùyàmi ciràya sevitum 2031034a mayà nisçùñàü bharato mahãm imàü; sa÷ailakhaõóàü sapuràü sakànanàm 2031034c ÷ivàü susãmàm anu÷àstu kevalaü; tvayà yad uktaü nçpate yathàstu tat 2031035a na me tathà pàrthiva dhãyate mano; mahatsu kàmeùu na càtmanaþ priye 2031035c yathà nide÷e tava ÷iùñasaümate; vyapaitu duþkhaü tava matkçte 'nagha 2031036a tad adya naivànagha ràjyam avyayaü; na sarvakàmàn na sukhaü na maithilãm 2031036c na jãvitaü tvàm ançtena yojayan; vçõãya satyaü vratam astu te tathà 2031037a phalàni målàni ca bhakùayan vane; girãü÷ ca pa÷yan saritaþ saràüsi ca 2031037c vanaü pravi÷yaiva vicitrapàdapaü; sukhã bhaviùyàmi tavàstu nirvçtiþ 2032001a tataþ sumantram aikùvàkaþ pãóito 'tra pratij¤ayà 2032001c sabàùpam atiniþ÷vasya jagàdedaü punaþ punaþ 2032002a såta ratnasusaüpårõà caturvidhabalà camåþ 2032002c ràgavasyànuyàtràrthaü kùipraü pratividhãyatàm 2032003a råpàjãvà ca ÷àlinyo vaõija÷ ca mahàdhanàþ 2032003c ÷obhayantu kumàrasya vàhinãü suprasàritàþ 2032004a ye cainam upajãvanti ramate yai÷ ca vãryataþ 2032004c teùàü bahuvidhaü dattvà tàn apy atra niyojaya 2032005a nighnan mçgàn ku¤jaràü÷ ca pibaü÷ càraõyakaü madhu 2032005c nadã÷ ca vividhàþ pa÷yan na ràjyaü saüsmariùyati 2032006a dhànyako÷a÷ ca yaþ ka÷ cid dhanako÷a÷ ca màmakaþ 2032006c tau ràmam anugacchetàü vasantaü nirjane vane 2032007a yajan puõyeùu de÷eùu visçjaü÷ càptadakùiõàþ 2032007c çùibhi÷ ca samàgamya pravatsyati sukhaü vane 2032008a bharata÷ ca mahàbàhur ayodhyàü pàlayiùyati 2032008c sarvakàmaiþ punaþ ÷rãmàn ràmaþ saüsàdhyatàm iti 2032009a evaü bruvati kàkutsthe kaikeyyà bhayam àgatam 2032009c mukhaü càpy agamàc cheùaü svara÷ càpi nyarudhyata 2032010a sà viùaõõà ca saütrastà kaikeyã vàkyam abravãt 2032010c ràjyaü gatajanaü sàdho pãtamaõóàü suràm iva 2032010e niràsvàdyatamaü ÷ånyaü bharato nàbhipatsyate 2032011a kaikeyyàü muktalajjàyàü vadantyàm atidàruõam 2032011c ràjà da÷aratho vàkyam uvàcàyatalocanàm 2032011e vahantaü kiü tudasi màü niyujya dhuri màhite 2032012a kaikeyã dviguõaü kruddhà ràjànam idam abravãt 2032012c tavaiva vaü÷e sagaro jyeùñhaü putram upàrudhat 2032012e asama¤ja iti khyàtaü tathàyaü gantum arhati 2032013a evam ukto dhig ity eva ràjà da÷aratho 'bravãt 2032013c vrãóita÷ ca janaþ sarvaþ sà ca tan nàvabudhyata 2032014a tatra vçddho mahàmàtraþ siddhàrtho nàma nàmataþ 2032014c ÷ucir bahumato ràj¤aþ kaikeyãm idam abravãt 2032015a asama¤jo gçhãtvà tu krãóitaþ pathi dàrakàn 2032015c sarayvàþ prakùipann apsu ramate tena durmatiþ 2032016a taü dçùñvà nàgaraþ sarve kruddhà ràjànam abruvan 2032016c asama¤jaü vçùãõvaikam asmàn và ràùñravardhana 2032017a tàn uvàca tato ràjà kiünimittam idaü bhayam 2032017c tà÷ càpi ràj¤à saüpçùñà vàkyaü prakçtayo 'bruvan 2032018a krãóitas tv eùa naþ putràn bàlàn udbhràntacetanaþ 2032018c sarayvàü prakùipan maurkhyàd atulàü prãtim a÷nute 2032019a sa tàsàü vacanaü ÷rutvà prakçtãnàü naràdhipa 2032019c taü tatyàjàhitaü putraü tàsàü priyacikãrùayà 2032020a ity evam atyajad ràjà sagaro vai sudhàrmikaþ 2032020c ràmaþ kim akarot pàpaü yenaivam uparudhyate 2032021a ÷rutvà tu siddhàrthavaco ràjà ÷ràntatarasvanaþ 2032021c ÷okopahatayà vàcà kaikeyãm idam abravãt 2032022a anuvrajiùyàmy aham adya ràmaü; ràjyaü parityajya sukhaü dhanaü ca 2032022c sahaiva ràj¤à bharatena ca tvaü; yathà sukhaü bhuïkùva ciràya ràjyam 2033001a mahàmàtravacaþ ÷rutvà ràmo da÷arathaü tadà 2033001c anvabhàùata vàkyaü tu vinayaj¤o vinãtavat 2033002a tyaktabhogasya me ràjan vane vanyena jãvataþ 2033002c kiü kàryam anuyàtreõa tyaktasaïgasya sarvataþ 2033003a yo hi dattvà dvipa÷reùñhaü kakùyàyàü kurute manaþ 2033003c rajjusnehena kiü tasya tyajataþ ku¤jarottamam 2033004a tathà mama satàü ÷reùñha kiü dhvajinyà jagatpate 2033004c sarvàõy evànujànàmi cãràõy evànayantu me 2033005a khanitrapiñake cobhe mamànayata gacchataþ 2033005c caturda÷a vane vàsaü varùàõi vasato mama 2033006a atha cãràõi kaikeyã svayam àhçtya ràghavam 2033006c uvàca paridhatsveti janaughe nirapatrapà 2033007a sa cãre puruùavyàghraþ kaikeyyàþ pratigçhya te 2033007c såkùmavastram avakùipya munivastràõy avasta ha 2033008a lakùmaõa÷ càpi tatraiva vihàya vasane ÷ubhe 2033008c tàpasàc chàdane caiva jagràha pitur agrataþ 2033009a athàtmaparidhànàrthaü sãtà kau÷eyavàsinã 2033009c samãkùya cãraü saütrastà pçùatã vàguràm iva 2033010a sà vyapatrapamàõeva pratigçhya ca durmanàþ 2033010c gandharvaràjapratimaü bhartàram idam abravãt 2033010e kathaü nu cãraü badhnanti munayo vanavàsinaþ 2033011a kçtvà kaõñhe ca sà cãram ekam àdàya pàõinà 2033011c tasthau hy akuùalà tatra vrãóità janakàtmaja 2033012a tasyàs tat kùipram àgamya ràmo dharmabhçtàü varaþ 2033012c cãraü babandha sãtàyàþ kau÷eyasyopari svayam 2033013a tasyàü cãraü vasànàyàü nàthavatyàm anàthavat 2033013c pracukro÷a janaþ sarvo dhik tvàü da÷arathaü tv iti 2033014a sa niþ÷vasyoùõam aikùvàkas tàü bhàryàm idam abravãt 2033014c kaikeyi ku÷acãreõa na sãtà gantum arhati 2033015a nanu paryàptam etat te pàpe ràmavivàsanam 2033015c kim ebhiþ kçpaõair bhåyaþ pàtakair api te kçtaiþ 2033016a evaü bruvantaü pitaraü ràmaþ saüprasthito vanam 2033016c avàk÷irasam àsãnam idaü vacanam abravãt 2033017a iyaü dhàrmika kausalyà mama màtà ya÷asvinã 2033017c vçddhà càkùudra÷ãlà ca na ca tvàü devagarhite 2033018a mayà vihãnàü varada prapannàü ÷okasàgaram 2033018c adçùñapårvavyasanàü bhåyaþ saümantum arhasi 2033019a imàü mahendropamajàtagarbhiõãü; tathà vidhàtuü janamãü mamàrhasi 2033019c yathà vanasthe mayi ÷okakar÷ità; na jãvitaü nyasya yamakùayaü vrajet 2034001a ràmasya tu vacaþ ÷rutvà muniveùadharaü ca tam 2034001c samãkùya saha bhàryàbhã ràjà vigatacetanaþ 2034002a nainaü duþkhena saütaptaþ pratyavaikùata ràghavam 2034002c na cainam abhisaüprekùya pratyabhàùata durmanàþ 2034003a sa muhårtam ivàsaüj¤o duþkhita÷ ca mahãpatiþ 2034003c vilalàpa mahàbàhå ràmam evànucintayan 2034004a manye khalu mayà pårvaü vivatsà bahavaþ kçtàþ 2034004c pràõino hiüsità vàpi tasmàd idam upasthitam 2034005a na tv evànàgate kàle dehàc cyavati jãvitam 2034005c kaikeyyà kli÷yamànasya mçtyur mama na vidyate 2034006a yo 'haü pàvakasaükà÷aü pa÷yàmi purataþ sthitam 2034006c vihàya vasane såkùme tàpasàcchàdam àtmajam 2034007a ekasyàþ khalu kaikeyyàþ kçte 'yaü kli÷yate janaþ 2034007c svàrthe prayatamànàyàþ saü÷ritya nikçtiü tv imàm 2034008a evam uktvà tu vacanaü bàùpeõa pihitekùõaha 2034008c ràmeti sakçd evoktvà vyàhartuü na ÷a÷àka ha 2034009a saüj¤àü tu pratilabhyaiva muhårtàt sa mahãpatiþ 2034009c netràbhyàm a÷rupårõàbhyàü sumantram idam abravãt 2034010a aupavàhyaü rathaü yuktvà tvam àyàhi hayottamaiþ 2034010c pràpayainaü mahàbhàgam ito janapadàt param 2034011a evaü manye guõavatàü guõànàü phalam ucyate 2034011c pitrà màtrà ca yat sàdhur vãro nirvàsyate vanam 2034012a ràj¤o vacanam àj¤àya sumantraþ ÷ãghravikramaþ 2034012c yojayitvàyayau tatra ratham a÷vair alaükçtam 2034013a taü rathaü ràjaputràya såtaþ kanakabhåùitam 2034013c àcacakùe '¤jaliü kçtvà yuktaü paramavàjibhiþ 2034014a ràjà satvaram àhåya vyàpçtaü vittasaücaye 2034014c uvàca de÷akàlaj¤o ni÷citaü sarvataþ ÷uci 2034015a vàsàüsi ca mahàrhàõi bhåùaõàni varàõi ca 2034015c varùàõy etàni saükhyàya vaidehyàþ kùipram ànaya 2034016a narendreõaivam uktas tu gatvà ko÷agçhaü tataþ 2034016c pràyacchat sarvam àhçtya sãtàyai kùipram eva tat 2034017a sà sujàtà sujàtàni vaidehã prasthità vanam 2034017c bhåùayàm àsa gàtràõi tair vicitrair vibhåùaõaiþ 2034018a vyaràjayata vaidehã ve÷ma tat suvibhåùità 2034018c udyato 'ü÷umataþ kàle khaü prabheva vivasvataþ 2034019a tàü bhujàbhyàü pariùvajya ÷va÷rår vacanam abravãt 2034019c anàcarantãü kçpaõaü mådhny upàghràya maithilãm 2034020a asatyaþ sarvaloke 'smin satataü satkçtàþ priyaiþ 2034020c bhartàraü nànumanyante vinipàtagataü striyaþ 2034021a sa tvayà nàvamantavyaþ putraþ pravràjito mama 2034021c tava daivatam astv eùa nirdhanaþ sadhano 'pi và 2034022a vij¤àya vacanaü sãtà tasyà dharmàrthasaühitam 2034022c kçtà¤jalir uvàcedaü ÷va÷råm abhimukhe sthità 2034023a kariùye sarvam evàham àryà yad anu÷àsti màm 2034023c abhij¤àsmi yathà bhartur vartitavyaü ÷rutaü ca me 2034024a na màm asajjanenàryà samànayitum arhati 2034024c dharmàd vicalituü nàham alaü candràd iva prabhà 2034025a nàtantrã vàdyate vãõà nàcakro vartate rathaþ 2034025c nàpatiþ sukham edhate yà syàd api ÷atàtmajà 2034026a mitaü dadàti hi pità mitaü màtà mitaü sutaþ 2034026c amitasya hi dàtàraü bhartàraü kà na påjayet 2034027a sàham evaügatà ÷reùñhà ÷rutadharmaparàvarà 2034027c àrye kim avamanyeyaü strãõàü bhartà hi daivatam 2034028a sãtàyà vacanaü ÷rutvà kausalyà hçdayaügamam 2034028c ÷uddhasattvà mumocà÷ru sahasà duþkhaharùajam 2034029a tàü prà¤jalir abhikramya màtçmadhye 'tisatkçtàm 2034029c ràmaþ paramadharmaj¤o màtaraü vàkyam abravãt 2034030a amba mà duþkhità bhås tvaü pa÷ya tvaü pitaraü mama 2034030c kùayo hi vanavàsasya kùipram eva bhaviùyati 2034031a suptàyàs te gamiùyanti navavarùàõi pa¤ca ca 2034031c sà samagram iha pràptaü màü drakùyasi suhçdvçtam 2034032a etàvad abhinãtàrtham uktvà sa jananãü vacaþ 2034032c trayaþ ÷ata÷atàrdhà hi dadar÷àvekùya màtaraþ 2034033a tà÷ càpi sa tathaivàrtà màtér da÷arathàtmajaþ 2034033c dharmayuktam idaü vàkyaü nijagàda kçtà¤jaliþ 2034034a saüvàsàt paruùaü kiü cid aj¤ànàd vàpi yat kçtam 2034034c tan me samanujànãta sarvà÷ càmantrayàmi vaþ 2034035a jaj¤e 'tha tàsàü saünàdaþ krau¤cãnàm iva niþsvanaþ 2034035c mànavendrasya bhàryàõàm evaü vadati ràghave 2034036a murajapaõavameghaghoùavad; da÷arathave÷ma babhåva yat purà 2034036c vilapita paridevanàkulaü; vyasanagataü tad abhåt suduþkhitam 2035001a atha ràma÷ ca sãtà ca lakùmaõa÷ ca kçtà¤jaliþ 2035001c upasaügçhya ràjànaü cakrur dãnàþ pradakùiõam 2035002a taü càpi samanuj¤àpya dharmaj¤aþ sãtayà saha 2035002c ràghavaþ ÷okasaümåóho jananãm abhyavàdayat 2035003a anvakùaü lakùmaõo bhràtuþ kausalyàm abhyavàdayat 2035003c atha màtuþ sumitràyà jagràha caraõau punaþ 2035004a taü vandamànaü rudatã màtà saumitrim abravãt 2035004c hitakàmà mahàbàhuü mårdhny upàghràya lakùmaõam 2035005a sçùñas tvaü vanavàsàya svanuraktaþ suhçjjane 2035005c ràme pramàdaü mà kàrùãþ putra bhràtari gacchati 2035006a vyasanã và samçddho và gatir eùa tavànagha 2035006c eùa loke satàü dharmo yaj jyeùñhava÷ago bhavet 2035007a idaü hi vçttam ucitaü kulasyàsya sanàtanam 2035007c dànaü dãkùà ca yaj¤eùu tanutyàgo mçdheùu ca 2035008a ràmaü da÷arathaü viddhi màü viddhi janakàtmajàm 2035008c ayodhyàm añavãü viddhi gaccha tàta yathàsukham 2035009a tataþ sumantraþ kàkutsthaü prà¤jalir vàkyam abravãt 2035009c vinãto vinayaj¤a÷ ca màtalir vàsavaü yathà 2035010a ratham àroha bhadraü te ràjaputra mahàya÷aþ 2035010c kùipraü tvàü pràpayiùyàmi yatra màü ràma vakùyasi 2035011a caturda÷a hi varùàõi vastavyàni vane tvayà 2035011c tàny upakramitavyàni yàni devyàsi coditaþ 2035012a taü rathaü såryasaükà÷aü sãtà hçùñena cetasà 2035012c àruroha varàrohà kçtvàlaükàram àtmanaþ 2035013a tathaivàyudhajàtàni bhràtçbhyàü kavacàni ca 2035013c rathopasthe pratinyasya sacarmakañhinaü ca tat 2035014a sãtàtçtãyàn àråóhàn dçùñvà dhçùñam acodayat 2035014c sumantraþ saümatàn a÷vàn vàyuvegasamठjave 2035015a prayàte tu mahàraõyaü ciraràtràya ràghave 2035015c babhåva nagare mårcchà balamårcchà janasya ca 2035016a tat samàkulasaübhràntaü mattasaükupita dvipam 2035016c haya÷i¤jitanirghoùaü puram àsãn mahàsvanam 2035017a tataþ sabàlavçddhà sà purã paramapãóità 2035017c ràmam evàbhidudràva gharmàrtaþ salilaü yathà 2035018a pàr÷vataþ pçùñhata÷ càpi lambamànàs tadunmukhàþ 2035018c bàùpapårõamukhàþ sarve tam åcur bhç÷aduþkhitàþ 2035019a saüyaccha vàjinàü ra÷mãn såta yàhi ÷anaiþ ÷anaiþ 2035019c mukhaü drakùyàmi ràmasya durdar÷aü no bhaviùyati 2035020a àyasaü hçdayaü nånaü ràmamàtur asaü÷ayam 2035020c yad devagarbhapratime vanaü yàti na bhidyate 2035021a kçtakçtyà hi vaidehã chàyevànugatà patim 2035021c na jahàti ratà dharme merum arkaprabhà yathà 2035022a aho lakùmaõa siddhàrthaþ satatàü priyavàdinam 2035022c bhràtaraü devasaükà÷aü yas tvaü paricariùyasi 2035023a mahaty eùà hi te siddhir eùa càbhyudayo mahàn 2035023c eùa svargasya màrga÷ ca yad enam anugacchasi 2035023e evaü vadantas te soóhuü na ÷ekur bàùpam àgatam 2035024a atha ràjà vçtaþ strãbhir dãnàbhir dãnacetanaþ 2035024c nirjagàma priyaü putraü drakùyàmãti bruvan gçhàt 2035025a ÷u÷ruve càgrataþ strãõàü rudantãnàü mahàsvanaþ 2035025c yathà nàdaþ kareõånàü baddhe mahati ku¤jare 2035026a pità ca ràjà kàkutsthaþ ÷rãmàn sannas tadà babhau 2035026c paripårõaþ ÷a÷ã kàle graheõopapluto yathà 2035027a tato halahalà÷abdo jaj¤e ràmasya pçùñhataþ 2035027c naràõàü prekùya ràjànaü sãdantaü bhç÷aduþkhitam 2035028a hà ràmeti janàþ ke cid ràmamàteti càpare 2035028c antaþpuraü samçddhaü ca kro÷antaü paryadevayan 2035029a anvãkùamàõo ràmas tu viùaõõaü bhràntacetasaü 2035029c ràjànaü màtaraü caiva dadar÷ànugatau pathi 2035029e dharmapà÷ena saükùiptaþ prakà÷aü nàbhyudaikùata 2035030a padàtinau ca yànàrhàv aduþkhàrhau sukhocitau 2035030c dçùñvà saücodayàm àsa ÷ãghraü yàhãti sàrathim 2035031a na hi tat puruùavyàghro duþkhadaü dar÷anaü pituþ 2035031c màtu÷ ca sahituü ÷aktas totràrdita iva dvipaþ 2035032a tathà rudantãü kausalyàü rathaü tam anudhàvatãm 2035032c kro÷antãü ràma ràmeti hà sãte lakùmaõeti ca 2035032e asakçt praikùata tadà nçtyantãm iva màtaram 2035033a tiùñheti ràjà cukroùa yàhi yàhãti ràghavaþ 2035033c sumantrasya babhåvàtmà cakrayor iva càntarà 2035034a nà÷rauùam iti ràjànam upàlabdho 'pi vakùyasi 2035034c ciraü duþkhasya pàpiùñham iti ràmas tam abravãt 2035035a ràmasya sa vacaþ kurvann anuj¤àpya ca taü janam 2035035c vrajato 'pi hayठ÷ãghraü codayàm àsa sàrathiþ 2035036a nyavartata jano ràj¤o ràmaü kçtvà pradakùiõam 2035036c manasàpy a÷ruvegai÷ ca na nyavartata mànuùam 2035037a yam icchet punar àyàntaü nainaü dåram anuvrajet 2035037c ity amàtyà mahàràjam åcur da÷arathaü vacaþ 2035038a teùàü vacaþ sarvaguõopapannaü; prasvinnagàtraþ praviùaõõaråpaþ 2035038c ni÷amya ràjà kçpaõaþ sabhàryo; vyavasthitas taü sutam ãkùamàõaþ 2036001a tasmiüs tu puruùavyàghre niùkràmati kçtà¤jalau 2036001c àrta÷abdo hi saüjaj¤e strãõàm antaþpure mahàn 2036002a anàthasya janasyàsya durbalasya tapasvinaþ 2036002c yo gatiü ÷araõaü càsãt sa nàthaþ kva nu gacchati 2036003a na krudhyaty abhi÷asto 'pi krodhanãyàni varjayan 2036003c kruddhàn prasàdayan sarvàn samaduþkhaþ kva gacchati 2036004a kausalyàyàü mahàtejà yathà màtari vartate 2036004c tathà yo vartate 'smàsu mahàtmà kva nu gacchati 2036005a kaikeyyà kli÷yamànena ràj¤à saücodito vanam 2036005c paritràtà janasyàsya jagataþ kva nu gacchati 2036006a aho ni÷cetano ràjà jãvalokasya saüpriyam 2036006c dharmyaü satyavrataü ràmaü vanavàso pravatsyati 2036007a iti sarvà mahiùyas tà vivatsà iva dhenavaþ 2036007c rurudu÷ caiva duþkhàrtàþ sasvaraü ca vicukru÷uþ 2036008a sa tam antaþpure ghoram àrta÷abdaü mahãpatiþ 2036008c putra÷okàbhisaütaptaþ ÷rutvà càsãt suduþkhitaþ 2036009a nàgnihotràõy ahåyanta sårya÷ càntaradhãyata 2036009c vyasçjan kavalàn nàgà gàvo vatsàn na pàyayan 2036010a tri÷aïkur lohitàïga÷ ca bçhaspatibudhàv api 2036010c dàruõàþ somam abhyetya grahàþ sarve vyavasthitàþ 2036011a nakùatràõi gatàrcãüùi grahà÷ ca gatatejasaþ 2036011c vi÷àkhà÷ ca sadhåmà÷ ca nabhasi pracakà÷ire 2036012a akasmàn nàgaraþ sarvo jano dainyam upàgamat 2036012c àhàre và vihàre và na ka÷ cid akaron manaþ 2036013a bàùpaparyàkulamukho ràjamàrgagato janaþ 2036013c na hçùño lakùyate ka÷ cit sarvaþ ÷okaparàyaõaþ 2036014a na vàti pavanaþ ÷ãto na ÷a÷ã saumyadar÷anaþ 2036014c na såryas tapate lokaü sarvaü paryàkulaü jagat 2036015a anarthinaþ sutàþ strãõàü bhartàro bhràtaras tathà 2036015c sarve sarvaü parityajya ràmam evànvacintayan 2036016a ye tu ràmasya suhçdaþ sarve te måóhacetasaþ 2036016c ÷okabhàreõa càkràntàþ ÷ayanaü na juhus tadà 2036017a tatas tv ayodhyà rahità mahàtmanà; puraüdareõeva mahã saparvatà 2036017c cacàla ghoraü bhayabhàrapãóità; sanàgayodhà÷vagaõà nanàda ca 2037001a yàvat tu niryatas tasya rajoråpam adç÷yata 2037001c naivekùvàkuvaras tàvat saüjahàràtmacakùuùã 2037002a yàvad ràjà priyaü putraü pa÷yaty atyantadhàrmikam 2037002c tàvad vyavardhatevàsya dharaõyàü putradar÷ane 2037003a na pa÷yati rajo 'py asya yadà ràmasya bhåmipaþ 2037003c tadàrta÷ ca viùaõõa÷ ca papàta dharaõãtale 2037004a tasya dakùiõam anvagàt kausalyà bàhum aïganà 2037004c vàmaü càsyànvagàt pàr÷vaü kaikeyã bharatapriyà 2037005a tàü nayena ca saüpanno dharmeõa nivayena ca 2037005c uvàca ràjà kaikeyãü samãkùya vyathitendriyaþ 2037006a kaikeyi mà mamàïgàni spràkùãs tvaü duùñacàriõã 2037006c na hi tvàü draùñum icchàmi na bhàryà na ca bàndhavã 2037007a ye ca tvàm upajãvanti nàhaü teùàü na te mama 2037007c kevalàrthaparàü hi tvàü tyaktadharmàü tyajàmy aham 2037008a agçhõàü yac ca te pàõim agniü paryaõayaü ca yat 2037008c anujànàmi tat sarvam asmi§l loke paratra ca 2037009a bharata÷ cet pratãtaþ syàd ràjyaü pràpyedam avyayam 2037009c yan me sa dadyàt pitrarthaü mà mà tad dattam àgamat 2037010a atha reõusamudhvastaü tam utthàpya naràdhipam 2037010c nyavartata tadà devã kausalyà ÷okakar÷ità 2037011a hatveva bràhmaõaü kàmàt spçùñvàgnim iva pàõinà 2037011c anvatapyata dharmàtmà putraü saücintya tàpasaü 2037012a nivçtyaiva nivçtyaiva sãdato rathavartmasu 2037012c ràj¤o nàtibabhau råpaü grastasyàü÷umato yathà 2037013a vilalàpa ca duþkhàrtaþ priyaü putram anusmaran 2037013c nagaràntam anupràptaü buddhvà putram athàbravãt 2037014a vàhanànàü ca mukhyànàü vahatàü taü mamàtmajam 2037014c padàni pathi dç÷yante sa mahàtmà na dç÷yate 2037015a sa nånaü kva cid evàdya vçkùamålam upà÷ritaþ 2037015c kàùñhaü và yadi và÷mànam upadhàya ÷ayiùyate 2037016a utthàsyati ca medinyàþ kçpaõaþ pàü÷uguõñhitaþ 2037016c viniþ÷vasan prasravaõàt kareõånàm ivarùabhaþ 2037017a drakùyanti nånaü puruùà dãrghabàhuü vanecaràþ 2037017c ràmam utthàya gacchantaü lokanàtham anàthavat 2037018a sakàmà bhava kaikeyi vidhavà ràjyam àvasa 2037018c na hi taü puruùavyàghraü vinà jãvitum utsahe 2037019a ity evaü vilapan ràjà janaughenàbhisaüvçtaþ 2037019c apasnàta ivàriùñaü pravive÷a purottamam 2037020a ÷ånyacatvarave÷màntàü saüvçtàpaõadevatàm 2037020c klàntadurbaladuþkhàrtàü nàtyàkãrõamahàpathàm 2037021a tàm avekùya purãü sarvàü ràmam evànucintayan 2037021c vilapan pràvi÷ad ràjà gçhaü sårya ivàmbudam 2037022a mahàhradam ivàkùobhyaü suparõena hçtoragam 2037022c ràmeõa rahitaü ve÷ma vaidehyà lakùmaõena ca 2037023a kausalyàyà gçhaü ÷ãghraü ràma màtur nayantu màm 2037023c iti bruvantaü ràjànam anayan dvàradar÷itaþ 2037024a tatas tatra praviùñasya kausalyàyà nive÷anam 2037024c adhiruhyàpi ÷ayanaü babhåva lulitaü manaþ 2037025a tac ca dçùñvà mahàràjo bhujam udyamya vãryavàn 2037025c uccaiþ svareõa cukro÷a hà ràghava jahàsi màm 2037026a sukhità bata taü kàlaü jãviùyanti narottamàþ 2037026c pariùvajanto ye ràmaü drakùyanti punar àgatam 2037027a na tvàü pa÷yàmi kausalye sàdhu màü pàõinà spç÷a 2037027c ràmaü me 'nugatà dçùñir adyàpi na nivartate 2037028a taü ràmam evànuvicintayantaü; samãkùya devã ÷ayane narendram 2037028c upopavi÷yàdhikam àrtaråpà; viniþ÷vasantã vilalàpa kçcchraü 2038001a tataþ samãkùya ÷ayane sannaü ÷okena pàrthivam 2038001c kausalyà putra÷okàrtà tam uvàca mahãpatim 2038002a ràghavo nara÷àrdåla viùam uptvà dvijihvavat 2038002c vicariùyati kaikeyã nirmukteva hi pannagã 2038003a vivàsya ràmaü subhagà labdhakàmà samàhità 2038003c tràsayiùyati màü bhåyo duùñàhir iva ve÷mani 2038004a atha sma nagare ràma÷ caran bhaikùaü gçhe vaset 2038004c kàmakàro varaü dàtum api dàsaü mamàtmajam 2038005a pàtayitvà tu kaikeyyà ràmaü sthànàd yatheùñataþ 2038005c pradiùño rakùasàü bhàgaþ parvaõãvàhitàgninà 2038006a gajaràjagatir vãro mahàbàhur dhanurdharaþ 2038006c vanam àvi÷ate nånaü sabhàryaþ sahalakùmaõaþ 2038007a vane tv adçùñaduþkhànàü kaikeyyànumate tvayà 2038007c tyaktànàü vanavàsàya kà nv avasthà bhaviùyati 2038008a te ratnahãnàs taruõàþ phalakàle vivàsitàþ 2038008c kathaü vatsyanti kçpaõàþ phalamålaiþ kçtà÷anàþ 2038009a apãdànãü sa kàlaþ syàn mama ÷okakùayaþ ÷ivaþ 2038009c sabhàryaü yat saha bhràtrà pa÷yeyam iha ràghavam 2038010a ÷rutvaivopasthitau vãrau kadàyodhyà bhaviùyati 2038010c ya÷asvinã hçùñajanà såcchritadhvajamàlinã 2038011a kadà prekùya naravyàghràv araõyàt punaràgatau 2038011c nandiùyati purã hçùñà samudra iva parvaõi 2038012a kadàyodhyàü mahàbàhuþ purãü vãraþ pravekùyati 2038012c puraskçtya rathe sãtàü vçùabho govadhåm iva 2038013a kadà pràõisahasràõi ràjamàrge mamàtmajau 2038013c làjair avakariùyanti pravi÷antàv ariüdamau 2038014a kadà sumanasaþ kanyà dvijàtãnàü phalàni ca 2038014c pradi÷antyaþ purãü hçùñàþ kariùyanti pradakùiõam 2038015a kadà pariõato buddhyà vayasà càmaraprabhaþ 2038015c abhyupaiùyati dharmaj¤as trivarùa iva màü lalan 2038016a niþsaü÷ayaü mayà manye purà vãra kadaryayà 2038016c pàtu kàmeùu vatseùu màtéõàü ÷àtitàþ stanàþ 2038017a sàhaü gaur iva siühena vivatsà vatsalà kçtà 2038017c kaikeyyà puruùavyàghra bàlavatseva gaur balàt 2038018a na hi tàvad guõair juùñaü sarva÷àstravi÷àradam 2038018c ekaputrà vinà putram ahaü jãvitum utsahe 2038019a na hi me jãvite kiü cit sàmartham iha kalpyate 2038019c apa÷yantyàþ priyaü putraü mahàbàhuü mahàbalam 2038020a ayaü hi màü dãpayate samutthitas; tanåja÷okaprabhavo hutà÷anaþ 2038020c mahãm imàü ra÷mibhir uttamaprabho; yathà nidàghe bhagavàn divàkaraþ 2039001a vilapantãü tathà tàü tu kausalyàü pramadottamàm 2039001c idaü dharme sthità dharmyaü sumitrà vàkyam abravãt 2039002a tavàrye sadguõair yuktaþ putraþ sa puruùottamaþ 2039002c kiü te vilapitenaivaü kçpaõaü ruditena và 2039003a yas tavàrye gataþ putras tyaktvà ràjyaü mahàbalaþ 2039003c sàdhu kurvan mahàtmànaü pitaraü satyavàdinàm 2039004a ÷iùñair àcarite samyak ÷a÷vat pretya phalodaye 2039004c ràmo dharme sthitaþ ÷reùñho na sa ÷ocyaþ kadà cana 2039005a vartate cottamàü vçttiü lakùmaõo 'smin sadànaghaþ 2039005c dayàvàn sarvabhåteùu làbhas tasya mahàtmanaþ 2039006a araõyavàse yad duþkhaü jànatã vai sukhocità 2039006c anugacchati vaidehã dharmàtmànaü tavàtmajam 2039007a kãrtibhåtàü patàkàü yo loke bhràmayati prabhuþ 2039007c damasatyavrataparaþ kiü na pràptas tavàtmajaþ 2039008a vyaktaü ràmasya vij¤àya ÷aucaü màhàtmyam uttamam 2039008c na gàtram aü÷ubhiþ såryaþ saütàpayitum arhati 2039009a ÷ivaþ sarveùu kàleùu kànanebhyo viniþsçtaþ 2039009c ràghavaü yukta÷ãtoùõaþ seviùyati sukho 'nilaþ 2039010a ÷ayànam anaghaü ràtrau pitevàbhipariùvajan 2039010c ra÷mibhiþ saüspç÷a¤ ÷ãtai÷ candramà hlàdayiùyati 2039011a dadau càstràõi divyàni yasmai brahmà mahaujase 2039011c dànavendraü hataü dçùñvà timidhvajasutaü raõe 2039012a pçthivyà saha vaidehyà ÷riyà ca puruùarùabhaþ 2039012c kùipraü tisçbhir etàbhiþ saha ràmo 'bhiùekùyate 2039013a duþkhajaü visçjanty asraü niùkràmantam udãkùya yam 2039013c samutsrakùyasi netràbhyàü kùipram ànandajaü payaþ 2039014a abhivàdayamànaü taü dçùñvà sasuhçdaü sutam 2039014c mudà÷ru mokùyase kùipraü meghalekeva vàrùikã 2039015a putras te varadaþ kùipram ayodhyàü punar àgataþ 2039015c karàbhyàü mçdupãnàbhyàü caraõau pãóayiùyati 2039016a ni÷amya tal lakùmaõamàtçvàkyaü; ràmasya màtur naradevapatnyàþ 2039016c sadyaþ ÷arãre vinanà÷a ÷okaþ; ÷aradgato megha ivàlpatoyaþ 2040001a anuraktà mahàtmànaü ràmaü satyaparakramam 2040001c anujagmuþ prayàntaü taü vanavàsàya mànavàþ 2040002a nivartite 'pi ca balàt suhçdvarge ca ràjini 2040002c naiva te saünyavartanta ràmasyànugatà ratham 2040003a ayodhyànilayànàü hi puruùàõàü mahàya÷àþ 2040003c babhåva guõasaüpannaþ pårõacandra iva priyaþ 2040004a sa yàcyamànaþ kàkutsthaþ svàbhiþ prakçtibhis tadà 2040004c kurvàõaþ pitaraü satyaü vanam evànvapadyata 2040005a avekùamàõaþ sasnehaü cakùuùà prapibann iva 2040005c uvàca ràmaþ snehena tàþ prajàþ svàþ prajà iva 2040006a yà prãtir bahumàna÷ ca mayy ayodhyànivàsinàm 2040006c matpriyàrthaü vi÷eùeõa bharate sà nive÷yatàm 2040007a sa hi kalyàõa càritraþ kaikeyyànandavardhanaþ 2040007c kariùyati yathàvad vaþ priyàõi ca hitàni ca 2040008a j¤ànavçddho vayobàlo mçdur vãryaguõànvitaþ 2040008c anuråpaþ sa vo bhartà bhaviùyati bhayàpahaþ 2040009a sa hi ràjaguõair yukto yuvaràjaþ samãkùitaþ 2040009c api càpi mayà ÷iùñaiþ kàryaü vo bhartç÷àsanam 2040010a na ca tapyed yathà càsau vanavàsaü gate mayi 2040010c mahàràjas tathà kàryo mama priyacikãrùayà 2040011a yathà yathà dà÷arathir dharmam evàsthito 'bhavat 2040011c tathà tathà prakçtayo ràmaü patim akàmayan 2040012a bàùpeõa pihitaü dãnaü ràmaþ saumitriõà saha 2040012c cakarùeva guõair baddhvà janaü punar ivàsanam 2040013a te dvijàs trividhaü vçddhà j¤ànena vayasaujasà 2040013c vayaþprakampa÷iraso dåràd åcur idaü vacaþ 2040014a vahanto javanà ràmaü bho bho jàtyàs turaügamàþ 2040014c nivartadhvaü na gantavyaü hità bhavata bhartari 2040014e upavàhyas tu vo bhartà nàpavàhyaþ puràd vanam 2040015a evam àrtapralàpàüs tàn vçddhàn pralapato dvijàn 2040015c avekùya sahasà ràmo rathàd avatatàra ha 2040016a padbhyàm eva jagàmàtha sasãtaþ sahalakùmaõaþ 2040016c saünikçùñapadanyàso ràmo vanaparàyaõaþ 2040017a dvijàtãüs tu padàtãüs tàn ràma÷ càritravatsalaþ 2040017c na ÷a÷àka ghçõàcakùuþ parimoktuü rathena saþ 2040018a gacchantam eva taü dçùñvà ràmaü saübhràntamànasàþ 2040018c åcuþ paramasaütaptà ràmaü vàkyam idaü dvijàþ 2040019a bràhmaõyaü kçtsnam etat tvàü brahmaõyam anugacchati 2040019c dvijaskandhàdhiråóhàs tvàm agnayo 'py anuyànty amã 2040020a vàjapeyasamutthàni chatràõy etàni pa÷ya naþ 2040020c pçùñhato 'nuprayàtàni haüsàn iva jalàtyaye 2040021a anavàptàtapatrasya ra÷misaütàpitasya te 2040021c ebhi÷ chàyàü kariùyàmaþ svai÷ chatrair vàjapeyikaiþ 2040022a yà hi naþ satataü buddhir vedamantrànusàriõã 2040022c tvatkçte sà kçtà vatsa vanavàsànusàriõã 2040023a hçdayeùv avatiùñhante vedà ye naþ paraü dhanam 2040023c vatsyanty api gçheùv eva dàrà÷ càritrarakùitàþ 2040024a na punar ni÷cayaþ kàryas tvadgatau sukçtà matiþ 2040024c tvayi dharmavyapekùe tu kiü syàd dharmam avekùitum 2040025a yàcito no nivartasva haüsa÷ukla÷iroruhaiþ 2040025c ÷irobhir nibhçtàcàra mahãpatanapàü÷ulaiþ 2040026a bahånàü vitatà yaj¤à dvijànàü ya ihàgatàþ 2040026c teùàü samàptir àyattà tava vatsa nivartane 2040027a bhaktimanti hi bhåtàni jaügamàjaügamàni ca 2040027c yàcamàneùu teùu tvaü bhaktiü bhakteùu dar÷aya 2040028a anugaütum a÷aktàs tvàü målair uddhçtavegibhiþ 2040028c unnatà vàyuvegena vikro÷antãva pàdapàþ 2040029a ni÷ceùñàhàrasaücàrà vçkùaikasthànaviùñhitàþ 2040029c pakùiõo 'pi prayàcante sarvabhåtànukampinam 2040030a evaü vikro÷atàü teùàü dvijàtãnàü nivartane 2040030c dadç÷e tamasà tatra vàrayantãva ràghavam 2041001a tatas tu tamasà tãraü ramyam à÷ritya ràghavaþ 2041001c sãtàm udvãkùya saumitrim idaü vacanam abravãt 2041002a iyam adya ni÷à pårvà saumitre prasthità vanam 2041002c vanavàsasya bhadraü te sa notkaõñhitum arhasi 2041003a pa÷ya ÷ånyàny araõyàni rudantãva samantataþ 2041003c yathànilayam àyadbhir nilãnàni mçgadvijaiþ 2041004a adyàyodhyà tu nagarã ràjadhànã pitur mama 2041004c sastrãpuüsà gatàn asmठ÷ociùyati na saü÷ayaþ 2041005a bharataþ khalu dharmàtmà pitaraü màtaraü ca me 2041005c dharmàrthakàmasahitair vàkyair à÷vàsayiùyati 2041006a bharatasyànç÷aüsatvaü saücintyàhaü punaþ punaþ 2041006c nànu÷ocàmi pitaraü màtaraü càpi lakùmaõa 2041007a tvayà kàryaü naravyàghra màm anuvrajatà kçtam 2041007c anveùñavyà hi vaidehyà rakùaõàrthe sahàyatà 2041008a adbhir eva tu saumitre vatsyàmy adya ni÷àm imàm 2041008c etad dhi rocate mahyaü vanye 'pi vividhe sati 2041009a evam uktvà tu saumitraü sumantram api ràghavaþ 2041009c apramattas tvam a÷veùu bhava saumyety uvàca ha 2041010a so '÷vàn sumantraþ saüyamya sårye 'staü samupàgate 2041010c prabhåtayavasàn kçtvà babhåva pratyanantaraþ 2041011a upàsyatu ÷ivàü saüdhyàü dçùñvà ràtrim upasthitàm 2041011c ràmasya ÷ayanaü cakre såtaþ saumitriõà saha 2041012a tàü ÷ayyàü tamasàtãre vãkùya vçkùadalaiþ kçtàm 2041012c ràmaþ saumitriõàü sàrdhaü sabhàryaþ saüvive÷a ha 2041013a sabhàryaü saüprasuptaü taü bhràtaraü vãkùya lakùmaõaþ 2041013c kathayàm àsa såtàya ràmasya vivid